GGD - Ontwerp Programmabegroting 2027
Tekst van het document
ONTWERP PROGRAMMA BEGROTING 2027
Datum
Februari 2026
Auteur:
Rick de Kort/Erwin Verhoeven
Functie:
Ambtelijk Bestuurssecretaris/management Financien en Control
Aantal pagina's:
61
Status:
Concept
Versie:
0.1
Ontwerp Programmabegroting 2027 GGD Brabant-Zuidoost
Voor een zienswijze aangeboden aan de colleges en raden van de 21 deelnemende gemeenten
Voorzitter: ………………………………………………….
Secretaris: …………………………………………….
Veronique Zeeman
Samir Toub
Ontwerp Programma begroting 2027 - Rick de Kort/Erwin Verhoeven 2
Ontwerp Programmabegroting 2027
Inhoudsopgave
1.
Inleiding ........................................................................................................................................................................ 6
2.
Bestuur en werkgebied................................................................................................................................................. 8
3.
Kerngegevens ............................................................................................................................................................... 9
4.
Ontwikkelingen en uitdagingen in de Publieke Gezondheidszorg en Ambulancezorg ........................................... 10 4.1.
Gevolgen van Covid‑19 en structurele versterking van pandemische paraatheid ........................................... 10
4.2.
Naar een sluitende aanpak in de openbare geestelijke gezondheidszorg ....................................................... 11
4.3.
Versterken van Ambulancezorg als onderdeel van de acute zorgketen .......................................................... 14
4.4.
Ontwikkelingen in de Jeugdgezondheidszorg .................................................................................................. 15
4.5.
Gevolgen van de schaalsprong in Brabant-Zuidoost ........................................................................................ 17
4.6.
Overige ontwikkelingen ...................................................................................................................................... 17
5.
Programmabegroting ................................................................................................................................................. 25 5.1.
Pijler Onderzoek, gezondheidsbevordering en beleidsondersteuning gemeenten ......................................... 27
5.2.
Pijler Gezondheid beschermende taken ............................................................................................................ 27
5.3.
Pijler toezichttaken ............................................................................................................................................. 29
5.4.
Pijler Crisisplan en crisistaken (wettelijke taak, inwonerbijdrage) ................................................................... 29
5.5.
Pijler Jeugdgezondheidszorg voor 0 tot 18-jarigen (wettelijke taak, kindbijdrage JGZ 0-4, ........................... 29
inwonerbijdrage JGZ 4-18, deels contracttaken) ............................................................................................................ 29 5.6.
Pijler Ambulancezorg ......................................................................................................................................... 30
5.7.
Overige taken Publieke Gezondheid (overwegend contracttaken) .................................................................. 31
6.
7.
Financiële paragrafen ................................................................................................................................................ 34 6.1.
Weerstandsvermogen en risicobeheersing ....................................................................................................... 34
6.2.
Financiële kengetallen ........................................................................................................................................ 35
6.3.
Onderhoud kapitaalgoederen ............................................................................................................................. 36
6.4.
Financiering ........................................................................................................................................................ 37
6.5.
Geprognosticeerde balans ................................................................................................................................. 38
6.6.
EMU-saldo ........................................................................................................................................................... 38
6.7.
Verbonden partijen ............................................................................................................................................. 39 Financiële begroting ................................................................................................................................................... 41
Ontwerp Programma begroting 2027 - Rick de Kort/Erwin Verhoeven 4
7.1.
Overzicht van baten en lasten ............................................................................................................................ 42
7.2.
Toelichting op baten en lasten ........................................................................................................................... 43
7.3.
Specificatie directe kosten en overhead ........................................................................................................... 46
7.4.
Staat van financieringen ..................................................................................................................................... 47
7.5.
Staat van investeringen ...................................................................................................................................... 48
7.6.
Staat van reserves .............................................................................................................................................. 49
7.7.
Staat van voorzieningen ..................................................................................................................................... 50
8.
Bijlagen ....................................................................................................................................................................... 54 8.1.
Berekening inwonerbijdrage 2027 ..................................................................................................................... 54
8.2.
Overzichten indicatieve ontwikkeling gemeentelijke bijdragen t/m 2030 ....................................................... 56
8.3.
Overzicht GGD taken .......................................................................................................................................... 58
8.4.
Lijst van Afkortingen........................................................................................................................................... 60
Ontwerp Programma begroting 2027 - Rick de Kort/Erwin Verhoeven 5
1. Inleiding Deze ontwerp programmabegroting is opgesteld met inachtneming van de relevante voorschriften zoals opgenomen in het "Besluit begroting en verantwoording Provincies en gemeenten” (BBV). Dit besluit schrijft voor dat bij de financiële verantwoording de kosten van de overhead in een apart programma getoond worden. De kosten van de primaire uitvoerende taken dienen dan exclusief overheadkosten getoond te worden. Daarnaast dienen de eventuele heffing VPB, rente, algemene dekkingsmiddelen en de post onvoorzien apart verantwoord te worden. De uitwerking hiervan wordt weergegeven in hoofdstuk 6 van deze begroting en middels afzonderlijke bijlagen. Met ingang van de begroting 2025 is er een wijziging doorgevoerd in de verantwoording van de overhead als gevolg van een wijziging in de BBV. De kosten van managers en secretariaten van de uitvoerende teams dienen voortaan onder de directe programmakosten te worden verantwoord en niet meer als overhead. Verder schrijft het BBV (gemeentelijke) taakvelden en beleidsindicatoren voor; in de GGD-begroting wordt onderscheid gemaakt in 2 programma’s Publieke Gezondheid en Ambulancezorg. Gemeentelijke beleidsindicatoren zijn niet van toepassing omdat die niet integraal door de GGD worden uitgevoerd. De Coronacrisis ligt inmiddels achter ons.
Covid-19 blijft weliswaar als ziekte onder ons maar is op het niveau van een gewone infectieziekte gekomen. In 2025 heeft de GGD van het Rijk een taak gekregen om een deel van de bevolking tegen Covid-19 te vaccineren. We verwachten dat wij die opdracht ook in 2026 en 2027 zullen krijgen, maar tegen een wat lagere omvang (ca. € 2.300.000), wat in deze ontwerpbegroting 2027 dan ook is verwerkt. Ook zijn extra rijksmiddelen (SPUK) en kosten opgenomen in deze ontwerpbegroting voor versterking van infectieziektebestrijding en pandemische paraatheid die vanaf 2023 aan de GGD beschikbaar worden gesteld. Deze Rijksmiddelen zullen ook na 2025 beschikbaar zijn maar worden wel afgebouwd. Verder zijn we in deze ontwerpbegroting uitgegaan van een vergelijkbare groei van de inwonersaantallen als in voorgaande jaren (een groei van ca. 0,9% per jaar).
De GGD Brabant-Zuidoost maakt een fundamentele heroriëntatie door om voorbereid te zijn op de regionale schaalsprong, maatschappelijke ontwikkelingen en druk op het zorg- en sociaal domein. Doel is een robuuste, toekomstbestendige GGD die gezondheid sterker positioneert in de regio. De organisatie kiest voor een duidelijke strategische koers met nadruk op primaire en secundaire preventie, aanvullend op de wettelijke taken. Contracttaken worden voortaan thematisch geordend rond vijf gezondheidsthema’s en waar mogelijk collectief of minimaal subregionaal uitgevoerd (21 gemeenten of drie subregio’s). Daarnaast wordt een tijdelijke poortwachtersfunctie ingericht om nieuwe en bestaande contracttaken te toetsen aan een strategisch afwegingskader. Dit kan mogelijk leiden tot wijzigingen in het basisaanbod GGD. De heroriëntatie omvat tevens het ontwikkelen van toetsingskaders, het uitvoeren van een analyse van contracttaken en het opstellen van een uitvoeringsplan met impactanalyse (eind 2025 – begin 2026). Deze lijn vormt de inhoudelijke basis voor het meerjarenbeleid richting 2030.
Ontwerp Programma begroting 2027 - Rick de Kort/Erwin Verhoeven 6
Deze begroting bestaat uit: 1.
Een algemeen deel met algemene ontwikkelingen, kerndata en een inleiding met samenvatting
2.
Een beleidsdeel met daarin de beschrijving van de taakvelden per pijler en de verplichte paragrafen
3.
Een financiële begroting met daarin een overzicht van baten en lasten, een meerjarenraming en de staten van vaste activa, reserves, voorzieningen en financieringen
De programmabegroting wordt onderverdeeld in 2 programma's, nl. Publieke Gezondheid en Ambulancezorg. De GGD-taken zijn onderverdeeld naar 7 pijlers. Binnen die pijlers zijn de taakvelden samenvattend beschreven in hoofdstuk 5.
Ontwerp Programma begroting 2027 - Rick de Kort/Erwin Verhoeven 7
2. Bestuur en werkgebied Gemeenschappelijke Regeling Eind 2005 hebben alle gemeenten besloten tot de instelling van de Gemeenschappelijke Regeling GGD Brabant-Zuidoost. Algemeen Bestuur
21 leden
Vertegenwoordigende wethouders van alle gemeenten Dagelijks Bestuur
Portefeuille
Veronique Zeeman
Voorzitter
Eric Beex
Vicevoorzitter/Portefeuille Personeel
Samir Toub
Secretaris
Hennie Driessen
Portefeuille Financiën
Thomas Tuerlings
Lid
Mathil Sanders
Lid
Monika Slaets
Lid
Overzichtskaart werkgebied
Ontwerp Programma begroting 2027 - Rick de Kort/Erwin Verhoeven 8
3. Kerngegevens
Inwoners (per 1 januari 2026) Aantal deelnemende gemeenten
21
Totaal aantal inwoners in het werkgebied
819.117
Aantal kinderen in zorg 4–18 *
113.564
Aantal kinderen in zorg 0–4 *
30.321
* aantal kinderen in de regio per 1-1-2026 nog niet door CBS gepubliceerd, betreft data per 1-1-2025
Ramingen 2026 Personeel Formatie in FTE’s
725
Formatie in personen
920
Financiën Programma Publieke Gezondheid Totaal exploitatie
€ 60.700.000
Programma Ambulancezorg Totaal exploitatie
€ 41.345.000
Ontwerp Programma begroting 2027 - Rick de Kort/Erwin Verhoeven 9
4. Ontwikkelingen en uitdagingen in de Publieke Gezondheidszorg en Ambulancezorg Deze ontwerp programmabegroting kan niet los gezien worden van de context waarbinnen de GGD opereert. In dit hoofdstuk schetsen we de missie en visie van de GGD en een aantal ontwikkelingen die effect (kunnen) hebben op de begroting. Daar waar dat kan hebben we de financiële gevolgen expliciet aangegeven. Missie De GGD Brabant-Zuidoost streeft – onder regie van de gemeenten – door middel van preventie naar gezondheidswinst van alle inwoners, om zo een bijdrage te leveren aan de kwaliteit van hun leven en zelfredzaamheid te vergroten. Wij zijn een proactieve, innovatieve en resultaatgerichte organisatie. Onze dienstverlening betreft gezondheid, preventie en snelle interventie, is professioneel en betrouwbaar en komt tot stand vanuit de wens van de klant en in dialoog met onze opdrachtgevers en samenwerkingspartners. Vanuit de Wet Publieke Gezondheid geven wij vorm en inhoud aan onze collectieve preventie en gezondheidswinst. Visie De GGD Brabant-Zuidoost wil een wendbare organisatie worden, die werkt vanuit klantwaarden en het maatschappelijke belang. We zijn er altijd voor iedereen, beschermen en bewaken de gezondheid en willen de verbinder van preventie zijn. We zijn paraat bij grote en kleine crises en verzorgen 24/7 de ambulancezorg in onze regio.
Hierbij gaan we uit van een brede definitie van gezondheid: gezondheid wordt niet meer gezien als de afwezigheid van ziekte, maar als het vermogen van mensen om met de fysieke, emotionele en sociale levensuitdagingen om te gaan en zoveel mogelijk eigen regie te voeren. In deze visie is gezondheid niet langer meer strikt het domein van de zorgprofessionals, maar van ons allemaal. Het gaat immers om het vermogen om met veranderende omstandigheden om te kunnen gaan. 4.1.
Gevolgen van Covid‑19 en structurele versterking van pandemische paraatheid
De coronapandemie heeft blijvende impact gehad op de volksgezondheid. De gevolgen zijn in 2027 nog duidelijk merkbaar, onder andere in long COVID, de toegenomen mentale problematiek bij jongeren en groeiende gezondheidsverschillen. Deze ontwikkelingen sluiten aan bij de constateringen in de Kadernota 2027, waar wordt benadrukt dat de pandemie geleid heeft tot een structurele versterking van de infectieziektebestrijding en pandemische paraatheid binnen de GGD’en. Echter blijft de toekomstige bestendigheid van de Pandemische Paraatheid onzeker, nu het geen onderdeel is van het nieuwe regeerakkoord, waardoor mogelijk weer afbraak gaat plaatsvinden van alles wat is opgebouwd. Op dit moment is het nog onduidelijk of er wederom middelen beschikbaar komen voor een jaarlijkse COVID-19vaccinatiecampagne. Middelen voor een gordelroos vaccinatiecampagne zijn wel opgenomen in het regeerakkoord.
Ontwerp Programma begroting 2027 - Rick de Kort/Erwin Verhoeven 10
Vaccinatie Expertise Centrum (VEC) als strategische voorziening binnen 2027 Binnen GGD Brabant‑Zuidoost is expertise en uitvoering rond vaccinaties (COVID, RVP, reizigersvaccinaties, beroepsvaccinaties, Vaccinaties op Maat) gebundeld in het Vaccinatie Expertise Centrum (VEC): •
Het flexibel opschalen bij grootschalige vaccinatiecampagnes
•
Het verhogen van de vaccinatiegraad
•
Uniforme en hoogwaardige voorlichting
•
Regionale samenwerking met gemeenten, huisartsen en zorginstellingen
•
Het ontwikkelen van een toekomstbestendig vaccinatielandschap
Dit alles maakt het VEC een essentiële bouwsteen voor de uitvoering van publieke gezondheidstaken in 2027. Versterking Infectieziektebestrijding en Pandemische Paraatheid (VIP) Sinds 2024 ontvangen GGD’en extra middelen via het landelijke programma Versterking Infectieziektebestrijding en Pandemische paraatheid (VIP). Binnen deze intensivering worden vijf pijlers onderscheiden: •
Verminderen van kwetsbaarheden
•
Versterken van monitoring en surveillance
•
Versterken van kennisinfrastructuur
•
Bovenregionale samenwerking
•
Versneld opleiden van professionals
Deze lijn wordt in 2027 voortgezet, al heeft het kabinet aangegeven de middelen vanaf 2025 af te bouwen. Interne analyses laten zien dat dit effect voor 2025‑2026 beperkt is, maar dat 2027 het eerste jaar wordt waarin de middelen voor LFI vervallen. Dat betekent dat extra scherpte nodig is op structurele borging van capaciteit en taken. Binnen onze organisatie wordt ingezet op versterking van zowel medisch als niet‑medisch personeel, waaronder epidemiologen, data scientists, functioneel beheerders en communicatiemedewerkers. Deze inzet wordt expliciet verbonden aan de bredere doelstelling om datagedreven en flexibel te kunnen werken. Aansluiting op de Landelijke Functionaliteit Opschaling Infectieziektebestrijding (LFI) De LFI ontwikkelt van 2024 tot en met 2026 zeven landelijke hoofdfuncties voor opschaling en informatievoorziening. Voor 2027 betekent dit dat: •
De implementatie binnen GGD’en volledig moet zijn afgerond
•
Processen structureel geborgd moeten zijn
•
De rol van coördinatoren pandemische paraatheid vanaf 2027 volledig operationeel wordt
Het jaar 2027 is het jaar van borging, toetsing en verdere optimalisatie. Het programma Pandemisch Parate IV richt zich bovendien op het vernieuwen van het digitale landschap, waaronder de vervanging van HPZone. 4.2.
Naar een sluitende aanpak in de openbare geestelijke gezondheidszorg
In de regio Brabant-Zuidoost groeit de groep inwoners die zorgwekkend en/of onbegrepen gedrag vertoont of zorg mijdt. Voor gemeenten, zorgorganisaties en veiligheidsdiensten betekent dit een toenemende vraag naar
Ontwerp Programma begroting 2027 - Rick de Kort/Erwin Verhoeven 11
ondersteuning, zowel in de openbare ruimte als in de thuissituatie. Vaak is er geen sprake van een strafbaar feit, maar wel van een onderliggende en complexe zorgvraag. Een kleine groep inwoners kent zodanige meervoudige problematiek dat structurele, intensieve aandacht nodig is van professionals binnen zorg, welzijn, veiligheid en het sociaal domein. Hoewel gemeenten en partners veel doen om escalaties te voorkomen en inwoners perspectief te bieden, lukt het niet altijd om direct passende hulp te organiseren. Door versnippering in het zorglandschap, verschillende organisatiebelangen en beperkte mogelijkheden voor monitoring en gegevensdeling, dreigen de meest kwetsbare inwoners tussen wal en schip te vallen. Via de meldfunctie voor niet-acute zorgvragen en taken in het kader van de Wvggz krijgt de GGD steeds scherper zicht op deze doelgroep en op de ontwikkelingen binnen de openbare geestelijke gezondheidszorg (OGGZ). Ontwikkelingen en maatschappelijke opgave OGGZ-problematiek ontstaat door een samenspel van factoren. Naast individuele problematiek spelen ook omgevingsreacties, organisatiebelangen en beleidsmatige keuzes een belangrijke rol. Deze diversiteit maakt elke situatie uniek en vraagt om een flexibele en integrale benadering. De reguliere kaders sluiten vaak onvoldoende aan, waardoor samenwerking over domeingrenzen heen noodzakelijk is.
Het realiseren van een sluitende en toekomstbestendige OGGZ-aanpak vraagt om een gezamenlijke regionale inspanning, waarbij continuïteit, wederzijds begrip en creativiteit centraal staan. Dit betekent dat partners soms buiten de gebaande paden moeten durven handelen om te doen wat nodig is voor inwoners die de grip op hun leven verliezen. Randvoorwaarden voor een duurzame aanpak Een effectieve OGGZ-structuur rust op een aantal belangrijke pijlers:
•
Een stevige basis van preventie, vroegsignalering en passende veiligheidsmaatregelen
•
Tijdige en geschikte inzet van ondersteuning en zorg voor inwoners en hun naasten
•
Een goed functionerende en herkenbare ketenaanpak
•
Duurzame samenwerking tussen zorg-, veiligheids- en welzijnspartners
•
Verbeterde toegang tot informatie en gedeelde monitoring
•
Gebiedsgericht werken en benutten van aanvullende expertises
Deze elementen vormen samen de basis om ondersteuning te bieden die aansluit bij de daadwerkelijke behoeften van inwoners.
Ontwerp Programma begroting 2027 - Rick de Kort/Erwin Verhoeven 12
Ambities GGD Brabant-Zuidoost voor 2027 De GGD werkt samen met gemeenten en ketenpartners aan versterking van de regionale OGGZ-structuur. Voor 2027 richten wij ons op de volgende ambities: 1. OGGZ regionaal agenderen en versterken Wij werken aan het expliciet positioneren van OGGZ binnen de regio, door een gezamenlijke visie op te stellen en deze goed te verbinden met lokaal beleid. 2. Doorontwikkeling van de vangnetfunctie Bijzondere Zorg Het team Bijzondere Zorg ontwikkelt zich verder tot een stabiele en herkenbare voorziening voor inwoners die zich op het snijvlak van zorg en veiligheid bevinden en voor wie bestaande structuren onvoldoende aansluiten. 3. Versterking van vroegsignalering en preventie Wij voorzien de regio van een integraal georganiseerde meld- en adviesfunctie voor niet-acute zorgvragen en de Wvggz-taken. Deze functie biedt zowel inwoners als professionals een laagdrempelig punt voor het uiten van zorgen, waarna snelle opvolging en coördinatie mogelijk is. 4. Verbeteren van interne samenwerking Binnen de GGD wordt de samenwerking tussen onder meer Bijzondere Zorg, JGZ en Ambulancezorg verder versterkt, zodat signalen vroegtijdiger worden herkend en tijdig kan worden gehandeld. 5.
Versterken van regionale samenwerkingsverbanden De GGD blijft werken aan duurzame en brede coalities met partners zoals het Zorg- en Veiligheidshuis, bemoeizorgteams, maatschappelijke opvang, GGzE, politie, gemeenten en lokale sociale teams. 6. Inzicht vergroten via een regionale OGGZ-monitor Met de ontwikkeling van een regionale monitor creëren wij een beter beeld van aard, omvang en trends binnen de OGGZ-problematiek. Dit helpt gemeenten en partners om gericht te sturen en beleid te ontwikkelen op basis van actuele data. 7. Implementatie van Streettriage Eindhoven In samenwerking met de gemeente Eindhoven, politie en GGzE wordt Streettriage operationeel gemaakt. Door triage op straat kunnen veiligheid en zorg gezamenlijk sneller tot een inschatting komen en wordt vanuit verschillende perspectieven gekeken naar wat iemand nodig heeft. De aanpak versterkt bestaande voorzieningen en maakt zichtbaar waar knelpunten in het aanbod liggen. 8. Bijdragen aan een regionaal lerend netwerk De GGD zet zich in voor de ontwikkeling van een lerend netwerk waarin partners samen werken aan continuïteit, verbetering van samenwerking en duurzame verbinding binnen de domeinen zorg, veiligheid en welzijn.
Ontwerp Programma begroting 2027 - Rick de Kort/Erwin Verhoeven 13
4.3.
Versterken van Ambulancezorg als onderdeel van de acute zorgketen
GGD Brabant-Zuidoost voert de regionale Ambulancezorg uit. Zorgverzekeraars financieren de Ambulancezorg. De laatste jaren staat de Ambulancezorg steeds meer onder druk door een aantal factoren die net als bij Publieke Gezondheid niet uniek zijn voor onze regio. De omvang en complexiteit van de zorgvraag neemt door o.a. vergrijzing en de schaalsprong in onze regio toe. De toenemende arbeidsmarktkrapte speelt in de hele keten van de acute zorg. Onze regionale strategie is onderdeel van de landelijke strategie. Daarnaast blijven we ons inzetten voor de operationele prestaties in onze regio. Betere spreiding van ambulanceposten In 2023 is een nieuw spreidingsplan gemaakt voor de ambulanceposten in onze regio. De implementatie hiervan vindt sinds 2024 plaats. Nadat in december 2024 de nieuwe post in Helmond in gebruik is genomen, is sinds november 2025 de nieuwe post in Hapert operationeel. In 2026 gaat de implementatie van het spreidingsplan verder met een post in Lierop en een voorwaardenscheppende post in Bergeijk. We blijven daarbij continu monitoren en zoeken naar mogelijkheden tot verbetering, zodat we nu én in de toekomst de best mogelijke Ambulancezorg in onze regio kunnen bieden Integraal Zorgakkoord In kader van het Integrale Zorg Akkoord (IZA) is medio 2023 in ROAZ-verband (Regionaal Overleg Acute Zorg) een Brabant-breed beeld vastgesteld van de acute zorgketen.
Vanuit dit beeld zijn de volgende uitdagingen voor de toekomst geformuleerd (voor uitwerking: zie ROAZ-plan december 2023): •
Zelfzorg en voorlichting
•
Advance care planning
•
Monitoring en digitale zorg
•
Organisatie in de dagzorg en sociaal domein
•
Zorgcoördinatie en uitgebreidere triage
•
Optimalisatie van het acute zorgaanbod
Communicatie We versterken de verbinding met onze inwoners en brengen het vakgebied beter onder de aandacht met gerichte wervingscommunicatie. We zoeken meer samenwerking met gedragswetenschap en andere expertises, zodat onze communicatie écht gedrag ondersteunt (zoals wanneer bel je 112). Daarnaast vergroten we de positie van de Ambulancezorg door voorlichting en communicatie in de samenleving en benutten we de mogelijkheden van AI en technologie om slimmer, sneller en persoonlijker te communiceren. Optimalisatie acute zorg aanbod We zetten komende jaren in op meer zorg op locatie, telemonitoring en zorgcoördinatie. We willen de juiste zorg op het juiste moment, door de juiste zorgverleners. We gaan een pilot starten waarbij de inzet van de PA/VS geoptimaliseerd gaat worden. We werken hiervoor nauw samen met andere ketenpartners in de acute zorg.
Ontwerp Programma begroting 2027 - Rick de Kort/Erwin Verhoeven 14
Zorgcoördinatie Het implementeren van zorgcoördinatie is een belangrijke pijler voor de komende jaren. Het idee achter zorgcoördinatie is het leveren van de juiste zorg, op de juiste plek, door de juiste zorgverlener. Er komt vanuit zorgcoördinatie een centraal punt waar een zorgverlener een patiënt kan aanmelden wanneer andere zorg nodig is dan deze zorgverlener kan leveren. Het zorgcoördinatiepunt bekijkt dan welke zorg deze patiënt nodig heeft en waar capaciteit beschikbaar is. De komende jaren wordt dit geïmplementeerd en verder ontwikkeld. Technologische innovatie GGD Brabant-Zuidoost zet zich de komende jaren in om naast een betrouwbare ook innovatieve partner te zijn binnen de acute keten in de regio. Daarom zetten we in op meer technologische innovatie en data-uitwisseling met ketenpartners. Enerzijds willen wij technologie gebruiken om efficiënter te werken en knelpunten in het proces te optimaliseren, zoals) virtual reality voor meer comfort van patiënten of ondersteuning bij diagnose op afstand. Anderzijds kan de data-uitwisseling tussen ketenpartners worden geoptimaliseerd zodat iedere zorgverlener altijd over de juiste en meest betrouwbare informatie beschikt. 4.4.
Ontwikkelingen in de Jeugdgezondheidszorg
Sinds de inbesteding van de Jeugdgezondheidszorg (JGZ) 0–4 in 2021 werkt de GGD via het vernieuwingsprogramma Generatie Gezond aan de doorontwikkeling van de JGZ voor 0–18 jaar. Het programma (2023–2026), gefinancierd vanuit het wendbaarheidsbudget, richt zich op het vergroten van kansengelijkheid en het verkleinen van gezondheidsverschillen. In 2027 volgt de verdere implementatie en borging van de ontwikkelde vernieuwingen binnen de reguliere organisatie en begroting. De JGZ staat voor grote maatschappelijke opgaven en drie structurele uitdagingen die aanpassing van de dienstverlening noodzakelijk maken: 1. Veranderende behoeften van ouders en jongeren De effectiviteit van de JGZ hangt samen met de mate waarin het aanbod aansluit bij de wensen en leefwereld van gezinnen. Ouders zoeken steeds meer flexibiliteit, digitale toegankelijkheid en maatwerk. Zonder aanpassingen riskeren we een afname van het hoge bereik dat de JGZ in onze regio kenmerkt. 2. Structurele arbeidsmarktkrapte JGZ-teams bestaan uit artsen, verpleegkundigen en andere zorgprofessionals. Hoewel het tot nu toe gelukt is om vacatures te vervullen, stijgt de druk op de arbeidsmarkt de komende jaren verder. Om alle gezinnen ondersteuning te kunnen blijven bieden, is het nodig om slimmer te organiseren: vaker digitaal of collectief werken, efficiënter inzetten van professionals, en sterker datagedreven werken.
Ontwerp Programma begroting 2027 - Rick de Kort/Erwin Verhoeven 15
3. Toename en complexiteit van onderzoeken op indicatie In de regio groeit het aantal kinderen dat extra ondersteuning nodig heeft. Druk op de eerste- en tweedelijnszorg en de kinderopvang leidt tot meer verwijzingen naar de JGZ. Daarnaast zorgt de instroom van expats en nieuwkomers voor extra inzet, mede door taalbarrières en onbekendheid met het Nederlandse preventieve systeem. Professionals volgen kinderen soms langdurig vanwege wachttijden in de jeugdhulp, wat buiten de kaders van het basisaanbod extra druk op het team legt. Vernieuwing via Generatie Gezond (2023–2026) Met Generatie Gezond creëren we meer ruimte voor kwetsbare groepen door het basisaanbod anders te organiseren. Dat doen we door:
•
Meer digitale, blended en collectieve dienstverlening waar dat passend is
•
Intensievere samenwerking met ouders, jongeren en ketenpartners
•
Het versterken van zelfregie bij ouders en jongeren
•
Het ontwikkelen van professionals die passend kunnen werken binnen een gedifferentieerd aanbod
Het programma richt zich op vier doelen: 1.
Meer regie bij ouders
2.
Verrijking van het JGZ-aanbod
3.
Werken naar behoefte van gezinnen in hun eigen omgeving
4.
Ontwikkeling van de JGZ-professional van nu en straks
Realisaties tot nu toe
•
Leeftijdsspecifieke digitale nieuwsbrieven (ontwikkelupdates) en consultvoorbereidende video's
•
Verbeterde website en datagedreven inzet voor o.a. het terugdringen van no-show en risicogericht uitnodigen voor het groep 7-moment
•
Vanaf 2025: JGZ-chat voor ouders van kinderen 0–12 jaar, ook ’s avonds
Vernieuwingen die in 2026–2027 worden geïmplementeerd
•
Invoering van een taxatie-instrument voor zorgdifferentiatie
•
Herziening van het basisaanbod, met meer variatie in contactvormen
•
Plannen en communiceren via het ouderportaal, inclusief overstap van papieren naar digitale uitnodigingen.
•
Versterking van wijkgericht werken en samenwerking in de keten
In 2027 ligt de focus op het afronden en borgen van deze vernieuwingen, zodat de JGZ wendbaar en toekomstbestendig blijft en optimaal aansluit bij de behoeften van alle gezinnen in onze regio.
Ontwerp Programma begroting 2027 - Rick de Kort/Erwin Verhoeven 16
4.5.
Gevolgen van de schaalsprong in Brabant-Zuidoost
De regio Zuidoost-Brabant staat aan de vooravond van ingrijpende demografische en maatschappelijke veranderingen. De bevolking zal naar verwachting blijven groeien van ongeveer 800.000 inwoners nu naar circa 1.000.000 in 2040, mede afhankelijk van de groeiscenario’s van ASML en de bredere Brainport-ontwikkeling. In 2027 zullen de effecten van deze groei steeds zichtbaarder worden, met name in de druk op voorzieningen, infrastructuur en publieke gezondheid. Daarnaast zet de dubbele vergrijzing door: het aantal ouderen neemt toe én deze ouderen worden gemiddeld ouder. Dit leidt tot een groeiende zorgvraag, een grotere behoefte aan preventie, en meer druk op domeinen als wonen, welzijn en publieke gezondheidszorg. Tegelijk verandert de bevolkingssamenstelling. Door de toename van arbeidsmigranten, expats, internationale studenten, asielzoekers en statushouders zal het aandeel internationals in de regio richting 2027 verder toenemen en naar verwachting doorgroeien richting 25%. Dit vraagt om aanpassingen in (taal-)toegankelijkheid, gezondheidsvoorlichting, en cultuur-sensitieve dienstverlening. Ondertussen lopen de personele tekorten in de zorg verder op. In 2027 wordt verwacht dat de uitstroom door pensionering stijgt en dat relatief weinig jongeren kiezen voor zorgopleidingen. Hierdoor dreigen in de komende jaren duizenden openstaande vacatures in de regionale zorgsector.
Omdat de GGD in dezelfde arbeidsmarkt opereert als zorginstellingen, zal ook de GGD de gevolgen hiervan sterk blijven voelen—zowel in werving als in continuïteit van dienstverlening. Deze combinatie van bevolkingsgroei, internationalisering en arbeidstekorten maakt het noodzakelijk dat de zorgsector, inclusief de GGD, haar dienstverlening blijft vernieuwen en efficiënter organiseert. Dit raakt zowel de Publieke Gezondheidszorg als de Ambulancezorg: digitale innovaties, nieuwe samenwerkingsverbanden, uitbreiding van preventieve programma’s en een flexibeler inzet van personeel worden steeds belangrijkere thema’s in 2027. Tot slot werkt de GGD samen met de Veiligheidsregio, de Omgevingsdienst en de MRE aan een verdiepend onderzoek naar de effecten van de schaalsprong. In 2027 wordt een verdere concretisering verwacht, zodat partners gezamenlijk kunnen anticiperen op de ruimtelijke, sociale en gezondheidskundige impact van de regionale groei en tijdig kunnen meebewegen met de veranderende realiteit. 4.6.
Overige ontwikkelingen
Zorgakkoorden en een regionale preventie infrastructuur Sinds 2023 wordt in onze regio intensief samengewerkt binnen het Integraal Zorgakkoord (IZA) en het Gezond & Actief Leven Akkoord (GALA), waarin gemeenten, zorg- en welzijnsorganisaties, zorgverzekeraars en de GGD afspraken hebben gemaakt over het terugdringen van de zorgvraag en het versterken van een gezonde leefomgeving. Deze akkoorden vormen de basis van de beweging van zorg bij ziekte naar zorg voor gezondheid, waarbij domeinoverstijgende samenwerking noodzakelijk is om de stijgende zorgvraag en beperkte arbeidsmarkt het hoofd te bieden.
Ontwerp Programma begroting 2027 - Rick de Kort/Erwin Verhoeven 17
Vanaf 2027 treedt het Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord (AZWA) in werking, dat voortbouwt op IZA en GALA. AZWA legt sterkere nadruk op preventie, welzijn en samenkracht, en introduceert concrete afspraken tussen zorgverzekeraars, gemeenten en GGD-organisaties over het versterken en structureel verankeren van de regionale preventie-infrastructuur. Hierbij krijgt de GGD expliciet de coördinatierol binnen regionale preventienetwerken, inclusief bijbehorende middelen om preventieactiviteiten te kunnen uitvoeren en opschalen. Rol van de GGD in 2027 In lijn met IZA, GALA en AZWA vervult de GGD een sleutelpositie bij:
•
Opbouw en borging van de regionale preventie-infrastructuur, waaronder basisfunctionaliteiten, ketenaanpakken en regionale gezondheidsdoelen
•
Ontwikkeling en uitbouw van een regionale kennisinfrastructuur, waaronder monitoring, data-analyse en het leveren van gezondheidsdata op maat aan gemeenten en partners
•
Begeleiden van ketenpartners in leren en ontwikkelen, zoals leerkringen, kennisdeling, evaluatie van interventies en ondersteuning bij implementatie
•
Actieve vertegenwoordiging in beide IZA-regio’s, zowel bestuurlijk als ambtelijk, waar de GGD vanaf de start intensief bij is aangesloten
Financiële en beleidsmatige implicaties voor 2027 Volgens de landelijke en regionale documentatie blijven enkele onderdelen uit IZA/GALA tot eind 2026 doorlopen, waarna deze via AZWA en aanverwante afspraken (zoals het Hoofdlijnenakkoord Ouderen) worden verlengd en versterkt, inclusief aanvullende financiering voor onder andere preventie, arbeidsmarktaanpak, medische preventie en digitale toegang. De exacte invulling van enkele basisfunctionaliteiten wordt nog landelijk uitgewerkt, maar de GGD wordt op meerdere onderdelen als logische uitvoerder of coördinator genoemd Kansrijke Start Landelijk wordt het actieprogramma Kansrijke Start voortgezet binnen het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA). Ook in 2027 blijft de inzet gericht op het realiseren van een structurele lokale Kansrijke Start‑aanpak in alle gemeenten. Doel is dat (aanstaande) ouders in een kwetsbare situatie tijdens de eerste 1000 dagen van hun kind tijdig passende zorg en ondersteuning ontvangen, afgestemd op hun persoonlijke behoeften. Binnen diverse gemeenten in onze regio is Kansrijke Start al goed ingebed. In 2027 ligt de nadruk op verdere bestendiging en opschaling van de aanpak, onder andere door versterking van de samenwerking tussen medische en sociale partners, passende toeleiding naar ondersteuning en het verbeteren van signalering.
De GGD blijft ook in 2027 actief betrokken bij Kansrijke Start en ondersteunt gemeenten bij beleidsontwikkeling, implementatie en monitoring, zodat alle kinderen een zo gezond mogelijke start krijgen.
Ontwerp Programma begroting 2027 - Rick de Kort/Erwin Verhoeven 18
Nu Niet Zwanger Het landelijk ingezette programma Nu Niet Zwanger (NNZ) wordt ook in 2027 voortgezet. NNZ richt zich op het bespreekbaar maken van de kinderwens bij kwetsbare vrouwen én mannen met complexe, vaak langdurige problemen. Het programma ondersteunt hen bij het nemen van regie over hun kinderwens en bij het realiseren van passende anticonceptie wanneer er (tijdelijk) geen kinderwens is. Daarmee draagt NNZ bij aan het voorkómen van onbedoelde zwangerschappen bij mensen die door hun omstandigheden onvoldoende in staat zijn adequate anticonceptie te regelen en te gebruiken. Sinds de start van de regionale pilot in Helmond (2020) en de positieve evaluatie die in 2022 leidde tot regionale opschaling, is NNZ inmiddels in bijna alle gemeenten in onze regio geïmplementeerd. De meeste gemeenten sloten in 2023 aan; de overige gemeenten volgden in 2024. De GGD levert de projectleider en inhoudelijke coördinatoren en is hiermee een belangrijke uitvoerende en sturende partner binnen het programma. Het opleiden en begeleiden van aandachtfunctionarissen bij samenwerkingspartners zoals onderwijsinstellingen, jeugdhulp, maatschappelijke opvang, wijkteams en jongerenwerk vormt een essentieel onderdeel van de aanpak. Eind 2025 is besloten om NNZ op te nemen in het basisaanbod van de GGD. Hiervoor loopt in 2026 een wijziging van de Gemeenschappelijke Regeling.
Forensische geneeskunde In Nederland is er op dit moment nog steeds een tekort aan forensisch artsen. Ook in onze regio zorgt dit tekort voor druk op de continuïteit van de forensisch-medische dienstverlening. Hierdoor is er gewerkt aan taakdifferentiatie en daardoor wordt een deel van de werkzaamheden – met name medische arrestantenzorg (MAZ) en delen van de forensisch-medische expertise – uitgevoerd door (forensisch) verpleegkundigen en basisartsen. Ondanks deze taakdifferentiatie blijft het noodzakelijk om voldoende forensisch artsen op te leiden voor de toekomstige behoefte. Het Rijk ondersteunt dit via subsidies gericht op opleiding, taakdifferentiatie, kwaliteitsverbetering en structurele borging van het vakgebied. Forensisch artsen hebben de wettelijke taak van lijkschouwer, waaronder het uitvoeren van lijkschouwingen en euthanasieverklaringen. Het aantal meldingen en onderzoeken blijft toenemen, waardoor de kosten en inzet stijgen. Naast de wettelijke taken voert het forensisch team werkzaamheden uit zoals forensisch-medisch onderzoek (FME) bij slachtoffers en verdachte met een letsel- en zedenonderzoek, bloedonderzoek en DNA-afname. Gunning medische arrestantenzorg (MAZ) In maart 2025 is de landelijke opdracht voor medische arrestantenzorg door de politie gegund aan Arts en Zorg, waardoor geen enkele GGD – inclusief onze regio – de MAZ gegund heeft gekregen.
Dit betekent dat een aanzienlijk deel van het werkterrein van de forensische geneeskunde is verschoven naar een private partij. Dit heeft gevolgen voor:
•
het behoud van expertise binnen de publieke forensische keten,
•
de continuïteit van 24/7-infrastructuur voor forensisch-medische inzet,
•
de personele beschikbaarheid, omdat private partijen medewerkers kunnen aantrekken uit publieke teams,
•
de samenhang tussen lijkschouw, FME en MAZ.
Ontwerp Programma begroting 2027 - Rick de Kort/Erwin Verhoeven 19
Deze ontwikkelingen vergroten de noodzaak om het publieke deel van de forensische geneeskunde robuust te organiseren. Er wordt landelijk gewerkt aan nieuwe afspraken en een uniform model voor de organisatie en aansturing van forensische geneeskunde (FG). Dit omvat onder andere: afspraken over landelijke aansturing met een harmonisatie in arbeidsvoorwaarden, capaciteit, triage en bestuurlijke governance. Binnen onze regio werken wij intensief samen met GGD Hart voor Brabant. De praktijk is ingericht als één geïntegreerd forensisch team met één werkwijze, één contractstructuur en één registratiesysteem. Sinds 1 januari 2024 vervult GGD Brabant-Zuidoost de centrumfunctie, inclusief werkgeverschap van het gezamenlijke team en de financiële afwikkeling richting ketenpartners. Financiering lijkschouw en onzekerheid na 2025 Landelijk zijn nieuwe, hogere tarieven vastgesteld voor de lijkschouw. Deze passen wij nog niet toe. Binnen onze regio worden deze kosten momenteel gedekt via de gemeentelijke bijdrage. Deze bijdrage blijkt echter structureel onvoldoende om de daadwerkelijke kosten te dekken. In 2024 en 2025 is dit tekort vanuit de subsidie meerkosten lijkschouw door gecompenseerd door het Rijk. Vanaf 2026 ontbreekt duidelijkheid over structurele financiering.
Dit hangt samen met landelijke besluitvorming over de toekomstige inrichting en bekostiging van de forensische geneeskunde. Zolang hierover geen duidelijkheid bestaat, vormt dit een substantieel risico voor zowel de continuïteit als de kwaliteit van de uitvoering van lijkschouwtaken binnen de regio. Indien geen aanvullende structurele middelen beschikbaar komen, kan opschaling van de gemeentelijke bijdrage noodzakelijk worden. De ministeries van Justitie en Veiligheid en Volksgezondheid, Welzijn en Sport hebben opdracht gegeven tot het opstellen van een nieuwe kostencalculatie voor de financiering van de totale forensische geneeskunde (AEF-rapport). Deze landelijke herijking moet leiden tot een toekomstbestendig financieringsmodel voor werkzaamheden binnen de forensische geneeskunde, waaronder de lijkschouw. De uitkomsten van dit kostenonderzoek vormen het uitgangspunt voor de structurele bekostiging vanaf 2027. De huidige contractpartners – politie en gemeenten – dienen op basis van deze nieuwe landelijke systematiek afspraken te maken over hun financiële en operationele verantwoordelijkheden. Totdat hierover definitieve landelijke besluitvorming is genomen, blijft de structurele financiering van lijkschouw en aanverwante forensische werkzaamheden onzeker. Dit brengt risico’s met zich mee voor de continuïteit en kwaliteit van de uitvoering in de regio.
Toezicht op de kwaliteit van voorschoolse educatie Voorschoolse Educatie bevordert goede kansen voor alle kinderen, mits de kwaliteit ervan goed is. Goed toezicht kan die kwaliteit helpen bevorderen. Op dit moment vindt er geen structureel toezicht plaats op de kwaliteit van Voorschoolse Educatie. In 2021 is besloten een scenario uit te werken waarin de GGD structureel toezicht gaat houden op de proceskwaliteit en kwaliteitszorg, gebaseerd op landelijk geformuleerde kwaliteitseisen. Dit is een uitbreiding van de huidige gemeentelijke verantwoordelijkheid voor toezicht en handhaving Kinderopvang. Het signaal gestuurde toezicht door de landelijke Inspectie wordt dan beëindigd. Het toezicht op Voorschoolse Educatie wordt
Ontwerp Programma begroting 2027 - Rick de Kort/Erwin Verhoeven 20
hiermee in één hand gebracht. De minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW) wil dit toezicht per 1 januari 2027 invoeren en bij gemeenten en GGD'en beleggen. Echter is daar op dit moment nog geen duidelijkheid over of deze deadline gehaald gaat worden. Het Rijksvaccinatieprogramma (RVP) Omdat we al enige tijd te maken hebben met een dalende trend in de vaccinatiegraden van het Rijksvaccinatieprogramma (RVP), steken ernstige infectieziekten, zoals mazelen, steeds vaker de kop op in Nederland. Het terugdringen van infectieziekten als mazelen maar bijvoorbeeld ook meningokokkenziekte, polio, de bof en rode hond is het resultaat van een succesvol RVP door de jaren heen. Mogelijk zijn bepaalde Infectieziekten daarmee verdwenen uit het collectieve geheugen. De duurzaamheid van het succes wordt echter in belangrijke mate bepaald door de hoogte van de vaccinatiegraad. Het zou toch jammer zijn wanneer deze infectieziekten weer voet aan de grond krijgen door een steeds verder afnemende vaccinatiebereidheid. In samenwerking met het RIVM en alle betrokken organisaties en professionals wordt ingezet op het verhogen van de vaccinatiegraden van het RVP. Dit gebeurt met de aanpak ‘Vol vertrouwen in vaccinaties’, die zich richt op het bewaken van vertrouwen, het versterken van de informatievoorziening en het vergroten van de toegankelijkheid.
In 2027 hebben we de laatste inhaalcohorten BMR naar aanleiding van het gewijzigd schema in 2025. Vanaf 2030 starten we met DTP voor 14-jarigen. GGD Brabant-Zuidoost werkt aan het inrichten van een Vaccinatievoorziening 0-100. Waarbij we naar aanleiding van dalende vaccinatiegraden vooral aandacht besteden aan goede informatievoorziening en advies, en een fijnmazig aanbod van vaccinaties. Daarnaast is er aandacht voor kwaliteit, doelgroepaanpak en ketenpartners. Afgesproken is om eind 2027 een eerste evaluatie uit te voeren. Voor 2027 is nog niet bekend of er een Covid-vaccinatiecampagne komt. Ook is nog niet bekend wie de Gordelroosvaccinatiecampagnes vanaf 2027 gaat uitvoeren. Duurzaamheid en planetaire gezondheid De GGD Brabant-Zuidoost heeft zich met het ondertekenen van de Green Deal Duurzame Zorg 3.0 verbonden aan een brede beweging richting een duurzamere en gezondere samenleving. Daarmee zetten wij in op het vergroten van kennis en bewustwording over de samenhang tussen duurzaamheid en gezondheid, én op het actief bevorderen van een gezonde leefstijl. Tegelijkertijd blijven we werken aan het terugdringen van onze eigen milieu-impact, onder meer door het verlagen van onze CO₂-uitstoot en het verminderen van ons verbruik van energie, brandstoffen en materialen.
In de afgelopen periode hebben we samen met de twee andere Brabantse GGD’en het programma Groen, Gezond en Duurzaam verder vormgegeven. Binnen dit programma scherpen we onze doelstellingen aan en werken we steeds meer samen op provinciaal niveau om zowel kennis als inzet te bundelen. Deze gezamenlijke koers betekent dat we in onze eigen organisatie nog nadrukkelijker kijken naar onze voetafdruk: ons energieverbruik, onze vervoersstromen en de inkoop van producten en diensten. Door deze thema’s structureel in onze bedrijfsvoering te verweven, versterken we onze bijdrage aan duurzame zorg.
Ontwerp Programma begroting 2027 - Rick de Kort/Erwin Verhoeven 21
Daarnaast richten we ons in toenemende mate op onze zogeheten handafdruk: de positieve impact die we als GGD hebben door duurzaamheid te verbinden met gezondheid. De relatie tussen een gezonde leefomgeving en de gezondheid van inwoners wordt steeds duidelijker, zeker nu klimaatverandering leidt tot meer hittestress, risico’s voor kwetsbare groepen, toenemende druk op gezonde voeding en de mogelijke verspreiding van infectieziekten. Daarom is planetaire gezondheid een integraal onderdeel van onze toekomstvisie. Met dit perspectief streven we ernaar om samen met onze partners bij te dragen aan een Brabant waarin inwoners kunnen leven in een gezonde, veilige en duurzame omgeving, die zowel het mentale als fysieke welzijn ten goede komt.
Wet Openbare Overheid (WOO) De GGD Brabant‑Zuidoost werkt verder aan het versterken van transparantie en openbaarheid, zoals de Wet open overheid (Woo) die van ons vraagt. De afgelopen jaren is steeds duidelijker geworden dat goede informatiehuishouding en tijdige openbaarmaking niet alleen wettelijke verplichtingen zijn, maar ook bijdragen aan vertrouwen van inwoners, gemeenten en partners. In 2026 is daarom binnen de organisatie een inventarisatie uitgevoerd van de informatiecategorieën die onder de Woo vallen en is gewerkt aan een eerste set acties om onze processen beter toe te snijden op actieve openbaarmaking. Dit gebeurde onder meer in interne sessies met betrokken medewerkers, waarin is verkend welke informatie wij standaard beschikbaar moeten stellen en welke verbeteringen noodzakelijk zijn om dat betrouwbaar te kunnen doen. In 2027 zetten wij deze ontwikkeling voort en richten we ons op het structureel borgen van Woo‑taken in de reguliere werkprocessen. Dat betekent dat we onze digitale archivering verder professionaliseren, dossiers beter toegankelijk en vindbaar maken en werkprocessen zo inrichten dat openbaarmaking al vanaf de start wordt meegewogen. Hiervoor is versterking nodig in kennis, ondersteuning en systemen.
Denk aan het verbeteren van IT‑voorzieningen voor archivering en aan het vergroten van de bewustwording bij medewerkers over hun rol in het toegankelijk maken van informatie. Daarnaast zullen we in 2027 verdere stappen zetten richting actieve openbaarmaking, waarbij informatiecategorieën gefaseerd worden toegevoegd zodra inhoud, kwaliteit en privacy aspecten op orde zijn. Omdat de hoeveelheid informatie en de diversiteit ervan toenemen, blijven er risico’s bestaan, zoals achterstanden in informatiebeheer of capaciteitsdruk als gevolg van een groeiend aantal openbaarmakingsverzoeken. Deze risico’s beheersen we door de voortgang nauwgezet te monitoren en waar nodig medewerkers en afdelingen te ondersteunen. Met deze inzet wil de GGD Brabant‑Zuidoost in 2027 een duidelijke stap vooruit zetten richting een organisatie waarin informatie duurzaam wordt beheerd en transparantie een vanzelfsprekend onderdeel vormt van de publieke taak.
Ontwerp Programma begroting 2027 - Rick de Kort/Erwin Verhoeven 22
De Programmabegroting 2027 op hoofdlijnen In deze Programmabegroting wordt weergegeven welke doelstellingen de GGD in 2027 met de uitvoering van welke activiteiten en tegen welke kosten en baten verwacht te realiseren. Daartoe worden o.a. kerngegevens en kengetallen opgenomen, aan de hand waarvan bij de tussentijdse rapportages en de jaarrapportage (jaarrekening) bezien kan worden of gestelde doelen zijn gerealiseerd. Het programmadeel (hoofdstuk 5) is voorlopig gebaseerd op de productenraming 2026, die uiteraard in de loop van 2026 nog geactualiseerd wordt. Reeds bekende ontwikkelingen zijn uiteraard wel verwerkt. De indeling van het programmadeel is volgens bovengenoemde pijlers. Financieel gezien is de begroting 2027 een actualisering van de begroting 2026 met een verwerking van voorziene majeure ontwikkelingen en het vastgestelde percentage voor algemene kostenstijgingen voor 2027. Mocht later het takenpakket nog substantieel anderszins wijzigen, dan zal, voor zover van toepassing, een begrotingswijziging worden aangeboden. Voor de GGD zijn de afspraken die gemaakt zijn tussen de vier grote gemeenschappelijke regelingen (4 GR’en) en onze gemeenten wat betreft planning en control kader stellend. In deze begroting zijn de ontwikkelingen uiteraard, voor zover van toepassing, verwerkt. In dit kader is het volgende hierbij van belang nog aanvullend te benoemen: •
In 2025–2026 is de indexeringsmethodiek van de vier gemeenschappelijke regelingen (GGD, MRE, ODZOB en VRBZO) versneld geëvalueerd. Aanleiding hiervoor waren signalen van gemeenten tijdens de zienswijzeprocedure op de conceptbegroting 2026. Om eventuele aanpassingen tijdig te kunnen betrekken bij de begroting 2027, is de evaluatie naar voren gehaald. De evaluatie is uitgevoerd door een breed samengestelde werkgroep en aangevuld met een extra processtap, gericht op het creëren van breed draagvlak en het verbeteren van de communicatie richting de gemeenteraden. In dit aanvullende traject is intensief afgestemd met onder andere de secretarissenkring, regionale controllers en de financiële wethouders. Ook is aandacht besteed aan eenduidige, gezamenlijke communicatie vanuit de 4GR naar de gemeenteraden. Op basis van deze evaluatie is de bestaande indexeringsmethodiek aangescherpt. Daarbij is meer nadruk gelegd op het jaarlijks monitoren van de werkelijke loonkostenontwikkelingen, het zorgvuldig omgaan met eventuele afwijkingen, en het hanteren van duidelijke bandbreedtes voor de omvang van de algemene reserve. Deze aanscherpingen moeten bijdragen aan een duurzame, financieel stabiele en voorspelbare indexeringssystematiek voor zowel de 4GR als de deelnemende gemeenten. De besluitvorming vindt in het voorjaar van 2026 in alle vier de organisaties plaats.
Aansluitend ontvangen gemeenteraden een gezamenlijke informatiebrief, zodat zij gelijktijdig en op een consistente wijze worden geïnformeerd. Hiermee wordt voldaan aan de eerder gedane toezegging om de evaluatie tijdig en transparant te doorlopen en wordt voorkomen dat de indexeringsmethodiek opnieuw een knelpunt vormt in de zienswijzeprocedure rond de begroting 2027.
Ontwerp Programma begroting 2027 - Rick de Kort/Erwin Verhoeven 23
De omvang van de algemene reserve/het weerstandsvermogen van de GGD BRABANT-ZUIDOOST neemt de laatste jaren weer toe. De risico-inventarisatie van begin 2026 resulteerde in een benodigde weerstandscapaciteit van ca. € 2.800.000,- voor het Programma Publieke Gezondheid en ca. € 2.200.000,- voor het Programma Ambulancezorg. Eerder is besloten dat, gegeven de financieringsstructuur, voor de beide programma’s afzonderlijke algemene reserves worden aangehouden. Het bestuur heeft eerder vastgesteld dat het weerstandsvermogen niet direct tot dat bedrag hoeft te worden aangevuld, en dat de kaders en staffels zoals vastgesteld in de beleidsnotitie Kaders P&Cdocumenten 4GR hiervoor leidend zijn. Gegeven de verwachte omzet 2027 is voor PG is een bandbreedte van toepassing van € 2.400.000 tot € 3.200.000 en voor AZ van € 2.000.000 tot € 2.400.000. In de 4GR-notitie is ook vastgesteld dat dit een kaderstellende bandbreedte is. Dit betekent dat het aan het Algemeen Bestuur van de Verbonden Partij overgelaten wordt of die bandbreedte ook volledig wordt ingevuld, aangezien dit organisatiespecifiek is en wordt bepaald door de aard van de baten en lasten. Een lager weerstandsvermogen betekent wel dat financiële tegenvallers van hogere omvang niet uit die algemene reserve kunnen worden opgevangen. De reserves voor PG en AZ zijn ultimo 2025 respectievelijk ca. € 2.327.000 en € 1.948.000.
Voor de bepaling van de gemeentelijke bijdragen voor het gezamenlijke takenpakket wordt in principe voor een meerjarige periode een afspraak over de omvang van het takenpakket gemaakt, naast bovengenoemde afspraak over de wijze van indexering. Hiervoor is gekozen opdat hiervoor niet jaarlijks voorstellen, berekeningen en afrekeningen hoeven te worden gemaakt. Dit alles vanuit de gedachte dat de omvang van het gezamenlijke takenpakket gelijk blijft (behoudens specifieke besluiten) en dat de methodiek van indexering ervoor zorgt dat gemiddeld genomen de GGD de bijdrage ontvangt die daarvoor noodzakelijk is. Aangenomen wordt dat het langjarig gemiddelde van deze systematiek, gebaseerd op een objectieve, door een externe autoriteit vastgestelde norm, een aanvaardbaar financieringsniveau oplevert. Dat levert de GGD een budget op dat gemiddeld genomen moet voldoen om de gestegen kosten op te vangen. Voor de indexering wordt de Macro Economisch Verkenning van het Centraal Plan Bureau van september gehanteerd. Voor 2027 betekent dit voor de GGD dat gerekend wordt met de volgende indexering: Loon 75% * 2,9% = 2,175% Prijs 25% * 2,4% = 0,600% Totaal index 2027: 2,775%
Ontwerp Programma begroting 2027 - Rick de Kort/Erwin Verhoeven 24
5. Programmabegroting In dit hoofdstuk wordt de Programmabegroting weergegeven, verdeeld over de zeven GGD-pijlers. Daarnaast zijn de taakvelden binnen die pijlers op hoofdlijnen beschreven. In de dienstencatalogus van de GGD zijn deze verder uitgewerkt (incl. kengetallen en resultaten).
Ontwerp Programma begroting 2027 - Rick de Kort/Erwin Verhoeven 25
Kosten en Financiering per pijler:
Inwoner bijdragen gemeenten Pijlers
Gezamenlijk takenpakket
1 Monitoren, signaleren en adviseren
Pubercontactmoment
JGZ 0-4
Overige bijdragen gemeenten
Contract bijdragen gemeenten
2,435
1.995.000
15.000
1.120.000
2 Uitvoerende taken gezondkeidsbesckerming 3,184
2.610.000
10.000
60.000
3 PG bij incidenten, rampen en crises
0,664
545.000
4 Toezickt kouden
0,121
100.000
5 Jeugdgezondkeidszorg 0-18 11,702 PuberContactMoment JGZ
9.585.000
3.080.000
Contract bijdragen zorgverzekeraars
110.000
Contract bijdragen derden/overig
TOTAAL
435.000
3.565.000
2.450.000
8.320.000 545.000
1.565.000 13.105.000
1.665.000
25.000
1.125.000
105.000
110.000
24.055.000 695.000
5.000
2.250.000
36.595.000
180.000
39.030.000
1.345.000
8.685.000
695.000
6 Ambulancezorg 7 Aanvullende taken PG
1,050
860.000
Overhead PG Overhead AZ
5,147
4.215.000
190.000
3.130.000
24,304
19.910.000
885.000
16.235.000
totaal
Contract bijdragen rijk
4.560.000
1.920.000
95.000
2.085.000
1.645.000
60.000 2.305.000
1.750.000 10.000
13.170.000 2.315.000
150.000
9.390.000
10.020.000
39.175.000
6.280.000
102.045.000
5.1.
Pijler Onderzoek, gezondheidsbevordering en beleidsondersteuning gemeenten
Onderzoek (inwonerbijdrage, desgewenst aanvullende contracttaak) De GGD voert in een cyclus van 4 jaar gezondheidsmonitors uit bij 0 -11 jarigen (via ouders), jongeren (12 - 18 jarigen), volwassenen en ouderen. In 2026 komen de resultaten beschikbaar van de monitor 0 - 11 jarigen (die in het najaar 2025 wordt afgenomen). Gemeenten kunnen daarnaast specifieke (kleine) onderzoeksvragen stellen aan het kenniscentrum onderzoek van de GGD (binnen het basispakket) of kunnen zij op contractbasis aanvullende maatwerkonderzoeken door de GGD laten uitvoeren. Gezondheidsbevordering en ondersteuning lokaal gezondheidsbeleid (inwonerbijdrage, desgewenst aanvullende contracttaak) De GGD ondersteunt gemeenten bij het opstellen, uitvoeren en evalueren van lokale plannen voor gezondheidsbevordering. Het gaat om leefstijl thema’s (roken, gezond gewicht en alcohol/drugs), mentale gezondheid (incl. eenzaamheid) en bevorderen van een gezonde leefomgeving. Enkele voorbeelden van concrete uitvoeringstaken zijn: de week van de Lentekriebels (ca. 75 scholen) en het programma De Gezonde School (per jaar ondersteunen we ca. 40 scholen). Sinds 2024 ondersteunt de GGD onze gemeenten bij de ontwikkelingen in het kader van het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) en de bijbehorende brede SPUK- regeling (in relatie tot het Integraal Zorg Akkoord).
Het gaat om een noodzakelijke verandering van focus: meer gericht op gezondheidsbevordering, vroeg signalering en preventie, regionale ketenaanpakken (en lokale implementatie daarvan), monitoring van effecten en het realiseren van een robuuste lokale en regionale preventie infrastructuur.
5.2.
Pijler Gezondheid beschermende taken
Infectieziektebestrijding en hygiënezorg. Algemene infectieziektebestrijding (overwegend inwonerbijdrage). De GGD neemt de meldingen van infectieziekten aan en neemt de nodige stappen en maatregelen om verspreiding van infectieziekten te voorkomen (broncontactonderzoek, voorlichting, vaccinaties, advies). We voeren jaarlijks ook enkele preventieprojecten uit en implementeren de pandemische paraatheid waarvoor vanaf 2023 extra middelen vanuit het Rijk zijn gekomen. In het kader van hygiënezorg bezoeken we risicolocaties, geven we adviezen m.b.t. evenementen en adviseren/begeleiden we zorginstellingen (dit laatste op contractbasis). We beantwoorden hygiëne gerelateerde vragen van burgers, organisaties en gemeenten.
TBC-bestrijding (overwegend inwonerbijdrage). In het kader van Tuberculosebestrijding screenen we risicogroepen (röntgenfoto’s), voeren we testen uit (Mantoux/IGRA) en zetten we BCG-vaccinaties. De personen bij wie TBC is aangetroffen worden door GGD-artsen en -verpleegkundigen behandeld en begeleid. In het AZC in Budel screenen we de nieuwe instroom van asielzoekers op TBC. Medio 2026 volgen er gesprekken over het voortzetten van de TBC screening. In onze regio heeft TBC-bestrijding een relatief grote omvang vanwege de aanwezigheid van het aanmeldcentrum voor asielzoekers in Budel, grote aantallen internationale studenten aan de TU/e en Fontys, de expats die werken bij de Tech bedrijven en de Oost-Europese arbeidsmigranten. Seksuele Gezondheid (subsidie rijk). De GGD screent risicogroepen op Seksueel Overdraagbare Aandoeningen (SOA's) en we behandelen personen bij wie een SOA is gevonden. We geven voorlichting over veilige seks aan jongeren (Sense). Aan deze jongeren verstrekken we daarnaast gratis thuistesten en bieden we een jongerentestdag aan. We leveren PrEP zorg aan personen die een extra risico lopen op HIV-besmetting. We ondersteunen personen die slachtoffer zijn van seksueel geweld en leiden hen door naar professionele hulp (de GGD participeert in het Centrum Seksueel Geweld).
Vaccinatie Expertise Centrum en het Rijksvaccinatieprogramma (RVP) (inwonerbijdrage en contracttaak) Sinds 2022 is de expertise op het terrein van vaccineren gebundeld in het Vaccinatie Expertise Centrum (VEC) bij GGD Brabant-Zuidoost. De plek waar burgers voor allerlei soorten vaccinaties terecht kunnen. Het VEC voert het RVP voor 4 tot 18-jarigen uit, de consulten en vaccinatie voor reizigers en beroepsgroepen, de Covid-19 vaccinatie en vaccinaties op maat. Het RVP voor zuigelingen, peuters, kleuters, schoolgaande kinderen en adolescenten bestaat uit vaccinaties tegen twaalf veel voorkomende infectieziektes. Deze vaccinaties worden gezet i.c.m. de reguliere contactmomenten JGZ voor 0 tot 4-jarigen (door de consultatiebureaus). In 2025 is een vaccinatie tegen het Rotavirus (zuigelingen) aan het programma toegevoegd.