Duurzaamheidsagenda_2040
Tekst van het document
We sluiten hiervoor aan bij het lopende traject met betrekking tot het onderzoeken van instrumenten die we kunnen inzetten om de doelen uit de omgevingsvisie te bereiken (begrotingsprogramma 8). Ook kunnen de kaders en streefwaarden uit het beleid dan toegepast worden. Bijvoorbeeld bij de transformatie van De Run en het Citycentrum, waar nieuwe en andere functies met elkaar worden gecombineerd. Duurzaamheidsagenda 2040 Duurzaam denken en doen
61
Wat is aanvullend nodig?
Direct lezen
Uitvoering voortzetten, meer samenwerken met partners Omdat de meeste uitvoeringsactiviteiten voortkomen uit wettelijke taken, zetten we deze voort. We wensen hierbij de samenwerking met partners, zoals de ODZOB en de Veiligheidsregio, en met ondernemers te versterken voor kennisontwikkeling en kwaliteit. Eventuele aanvullende uitvoeringsactiviteiten zullen later voortvloeien uit te ontwikkelen beleid en instrumenten. In 2024 heeft het college besloten toe te treden tot het Schone Lucht Akkoord (SLA) tussen Rijk, provincies en een groot aantal gemeenten. Samen streven de deelnemende partijen naar een gezondheidswinst van minimaal 50 procent in 2030 ten opzichte van 2016. In 2025 stellen we een actieplan hiervoor op.
Duurzaamheidsagenda 2040 Duurzaam denken en doen
62
Duurzame energie
63
Hoofdlijn In 2040 is Veldhoven een klimaaten energieneutrale gemeente. Waar zetten we op in? Besparing
Door gebouwen te isoleren en andere energiebesparende maatregelen te nemen. We geven het goede voorbeeld in gemeentelijk vastgoed en ondersteunen inwoners en ondernemers om stappen te zetten.
Hernieuwbare lokale bronnen
Duurzame energiebronnen die toegankelijk zijn voor al onze inwoners en ondernemers en die zoveel mogelijk opgewekt zijn binnen de eigen gemeente.
Toekomstbestendig energiesysteem
Betrouwbare en efficiënte netwerken, innovatieve oplossingen op onder andere bedrijventerreinen en in woonwijken.
Duurzame energie
Uitstootvrije mobiliteit
We bevorderen en faciliteren duurzame vervoersvormen en hanteren hierbij het STOMP principe (lopen, fietsen, openbaar vervoer, deelmobiliteit, privé auto). Daarnaast faciliteren we elektrisch vervoer.
Welke stappen zetten we? Kaders en instrumenten verder ontwikkelen, waarmee we kunnen sturen. itvoering voortzetten, waar mogelijk verder opschalen en koppelen aan andere duurzaamheidsthema’s. U
64
Duurzame energie
Direct lezen
Onder het thema Duurzame energie verstaan we de transitie van fossiele energie naar hernieuwbare bronnen en het besparen van energie. Ons energiesysteem is nu nog voor een groot deel afhankelijk van fossiele brandstoffen, zoals olie, gas en steenkool. Dit zijn eindige bronnen en de verbranding hiervan zorgt voor veel broeikasgassen en vervuiling. Bovendien worden deze brandstoffen voor een groot deel geïmporteerd. Duurzame energie biedt een scala aan voordelen die bijdragen aan de bescherming van het milieu en de gezondheid van zowel mensen als ecosystemen. Bovendien maakt het ons minder afhankelijk van geopolitieke verhoudingen en fluctuerende energieprijzen. Beschikbaarheid van energie is tenslotte van groot belang voor een aantrekkelijk woon- en vestigingsklimaat. Om de transitie door te maken, hebben we iedereen nodig. Het is dan ook niet alleen een technische aangelegenheid, maar ook een maatschappelijke transitie. Gemeenten hebben vanuit het Rijk een regierol gekregen in de transitie naar duurzame energie en invulling te geven aan de afspraken die gemaakt zijn in het Klimaatakkoord. We moeten daarbij anticiperen op de verstedelijkingsopgave in Veldhoven en actuele vraagstukken, zoals netcongestie.
Duurzaamheidsagenda 2040 Duurzaam denken en doen
65
Waar zetten we op in?
Direct lezen
In 2040 is Veldhoven een klimaaten energieneutrale gemeente. In 2040 hebben alle inwoners en ondernemers in Veldhoven toegang tot duurzame energie (elektriciteit, warmte, koeling). We voldoen minimaal aan nationale en regionale afspraken. Door slim en zuinig om te gaan met energie, benutten we bronnen, voorzieningen en infrastructuur zo efficiënt mogelijk. De energie die we nodig hebben, is hernieuwbaar en wordt zoveel mogelijk lokaal of direct in de regio opgewekt. De lusten en lasten zijn hierbij goed verdeeld. In de schaarse ruimte in Veldhoven is energie zorgvuldig ingepast en zoveel mogelijk gecombineerd met andere functies. Met een integrale blik op energie zijn slimme combinaties gemaakt tussen energie, mobiliteit, wonen en werken.
Duurzaamheidsagenda 2040 Duurzaam denken en doen
66
Waar zetten we op in?
Direct lezen
Besparing Door gebouwen te isoleren en andere energiebesparende maatregelen te nemen. We geven het goede voorbeeld in gemeentelijk vastgoed en ondersteunen inwoners en ondernemers om stappen te zetten.
Hernieuwbare lokale bronnen Duurzame energiebronnen die toegankelijk zijn voor al onze inwoners en ondernemers en die zoveel mogelijk opgewekt zijn binnen de eigen gemeente.
Toekomstbestendig energiesysteem Betrouwbare en efficiënte netwerken, innovatieve oplossingen op onder andere bedrijventerreinen en in woonwijken.
Uitstootvrije mobiliteit We bevorderen en faciliteren duurzame vervoersvormen en hanteren hierbij het STOMP principe (lopen, fietsen, openbaar vervoer, deelmobiliteit, privéauto). Daarnaast faciliteren we elektrisch vervoer.
Duurzaamheidsagenda 2040 Duurzaam denken en doen
67
Wat doen we al?
Direct lezen
Beleid Voor de onderwerpen besparen, duurzame warmte en duurzame opwek is er tussen 2021 en 2022 lokaal beleid ontwikkeld (Transitievisie Warmte 2021 en Beleidskader Hernieuwbare Elektriciteit en Besparing 2022). Verder is een Integrale laadstrategie (2023) ontwikkeld, gericht op het plaatsen van openbare laadinfrastructuur voor personenvervoer. In de Mobiliteitsvisie streven we naar duurzame mobiliteitsvormen, maar dat dient nog verder uitgewerkt te worden in beleid. In het Ambitiedocument Habraken is het streven naar een energieneutraal bedrijventerrein opgenomen. Wat betreft het reduceren van emissies in industrie is geen lokaal beleid ontwikkeld. Dit wordt voornamelijk door andere overheidslagen ingevuld. Eind 2021 is de Regionale Energiestrategie MRE 1.0 vastgesteld door de 21 gemeenteraden. Hierin is opgenomen dat de Metropoolregio Eindhoven zoveel mogelijk energie wil besparen. Maar in de strategie staat ook beschreven hoeveel duurzame energie kan worden opgewekt en hoe de regio dat wil doen. Voor de transitie naar duurzame warmte is de opgave op hoofdlijnen beschreven. De Regionale Energiestrategie is een belangrijk vertrekpunt voor samenwerking aan bovenlokale opgaven, zoals netcongestie en het onderzoeken van eventuele waterstofnetwerken.
Verder is in de Regionale visie werklocaties de transitie van fossiele energie naar duurzame energie benoemd als belangrijke opgave voor toekomstbestendige werklocaties.
Duurzaamheidsagenda 2040 Duurzaam denken en doen
68
Wat doen we al?
Direct lezen
Uitvoering Voor de uitvoering van het opgestelde beleid is het Uitvoeringsprogramma Energietransitie opgesteld, dat loopt tot 2026. We willen hierbij graag dicht bij onze inwoners, ondernemers en andere partners staan, zodat we elkaar begrijpen, samen kunnen werken en van elkaar kunnen leren. We werken nauw samen met onze uitvoeringspartners, zoals Veldhoven Duurzaam, de welzijnsstichtingen en woningbouwcorporaties. Hieronder staat een weergave van lopende activiteiten uit dit programma. Het thema energie is sterk in ontwikkeling en vraagt dan ook om een flexibele en adaptieve aanpak. Een voorbeeld hiervan zijn de inspanningen rondom het onderwerp netcongestie en de aanpassingen van het elektriciteitsnet. Deze zijn niet in het oorspronkelijke uitvoeringsprogramma opgenomen.
Gebouwde omgeving In de gebouwde omgeving ondernemen we uiteenlopende activiteiten. Afhankelijk van het onderwerp zijn deze voor de gehele gemeente, binnen een specifiek gebied of gericht op bepaalde doelgroepen, zoals inwoners met energiearmoede of slecht geïsoleerde woningen. Denk hierbij aan de ondersteuningsprojecten, zoals de Kluskar, collectieve inkoop- en ondersteuningsacties voor isolatie en de aanpak voor Verenigingen van Eigenaren (VvE’s). Daarnaast stellen we wijkuitvoeringsprogramma’s op, waarvoor we zijn aangesloten bij het programma Sociale Innovatie Energietransitie van de provincie Noord-Brabant. Verder werken we aan het verduurzamen van ons eigen vastgoed, door middel van de Routekaart Verduurzaming Maatschappelijk Vastgoed. 69
Wat doen we al?
Direct lezen
Door het isoleren van woningen worden diersoorten die in de gebouwde omgeving leven aangetast in hun bestaan. Dit is in strijd met de Omgevingswet. Om de soorten in stand te kunnen houden en de isolatieopgave op een verantwoorde manier uit te voeren, stellen we komende jaren een Soortenmanagementplan (SMP) op. Ondertussen werken we volgens het handelingskader Natuurvriendelijk Isoleren (NVI) en sturen we op mitigerende maatregelen door middel van nestkasten.
Bedrijven en industrie Op werklocaties onderzoeken we samen met bedrijven en instellingen of er op het vlak van energie samengewerkt kan worden. Dit om slimmer met energie om te gaan en ruimte op het elektriciteitsnet te genereren. We worden hiervoor ondersteund door een energiehubregisseur vanuit Brainport Development. Parallel werken we aan bredere samenwerking op werklocaties, vanuit het Programma Verduurzaming Bedrijventerreinen van de provincie. Voor de voortgang van verduurzaming bij individuele bedrijven voert de Omgevingsdienst namens de gemeente energietoezicht uit.
Duurzaamheidsagenda 2040 Duurzaam denken en doen
70
Wat doen we al?
Direct lezen
Opwek hernieuwbare elektriciteit De ruimte voor opwek binnen Veldhoven is schaars. We streven naar zoveel mogelijk opwek van zonne-energie in het stedelijk gebied. Bijvoorbeeld op daken van woningen, winkels en voorzieningen. Daarnaast onderzoeken we of we bij grootschalige infrastructuur de ruimte kunnen benutten om energie op te wekken. Dit doen we samen met Rijkswaterstaat via het programma Opwek Energie op Rijksgronden (OER) bij de A67 en A2/N2.
Uitbreiden openbare laadpunten We breiden publieke laadpunten uit volgens de Integrale laadstrategie. We werken proactief aan de uitrol van publieke laadpalen, om te bepalen waar en wanneer openbare laadpalen nodig zijn. Ook houden we de ontwikkelingen rondom dit onderwerp bij, om te kunnen beoordelen of we nog andere activiteiten moeten uitvoeren of faciliteren. Denk bijvoorbeeld aan kabelgoten of laadpleinen op werklocaties.
Duurzaamheidsagenda 2040 Duurzaam denken en doen
71
Wat doen we al?
Direct lezen
Een voorbeeld uit de praktijk
De Veldhovense Kluskar De opvallende geel-wit-groene Kluskar rijdt sinds december 2023 door de wijken van Veldhoven. De Veldhovense Kluskar helpt inwoners energie te besparen. We informeren ze tijdens bezoeken in de wijk en nodigen ze uit hulp in te schakelen van een energiecoach. Die komt vervolgens op afspraak thuis langs om tips te geven over energie besparen en om kleine aanpassingen in huis voor te stellen. Samen met een inwoner maakt de energiecoach vervolgens een afspraak met een energieklusser. De energiecoaches en -klussers zijn Veldhovenaren die zich vrijwillig inzetten om andere inwoners te helpen. We werken samen met SWOVE, Cordaad Welzijn, Veldhoven Duurzaam, ‘thuis, Woonbedrijf en Wooninc. en hebben al meer dan 500 Veldhovense woningen verduurzaamd.
72
Wat is aanvullend nodig?
Direct lezen
Beleid actualiseren en instrumenten vormgeven Het thema energie is sterk in ontwikkeling, zowel inhoudelijk als wat betreft wet- en regelgeving op dit vlak. Tegelijkertijd zit onze regio en gemeente midden in een schaalsprong. Om regie te kunnen pakken op het onderwerp en energie beter te kunnen integreren in andere (ruimtelijke) opgaven binnen onze gemeente, is een integraal perspectief op energie nodig. Hierin moeten de verschillende aspecten van het thema Duurzame Energie in samenhang bekeken worden. Denk aan: elektriciteit, warmte en koeling, maar ook opwek, infrastructuur en opslag. Onderdeel hiervan is het verder uitwerken van de regierol die de gemeente van het Rijk heeft gekregen. Ook moet het leidende principes voor het energiesysteem van de toekomst bieden, om richting te geven en kaders te stellen voor zowel plannen met betrekking tot energie als voor (grote) ruimtelijke ontwikkelingen. Bijvoorbeeld om te beoordelen onder welke omstandigheden collectieve energievoorzieningen nodig zijn. En welke positie de gemeente dan inneemt en of we gebruikmaken van de aanwijsbevoegdheid die nieuwe wetgeving mogelijk maakt. Hiermee bieden we niet alleen een duidelijker handelingsperspectief voor inwoners, ondernemers, corporaties en ontwikkelaars, maar geven we ook richting aan eigen plannen.
Wanneer deze fundamenten gelegd zijn, kan bepaald worden welke instrumenten ingezet worden om hier uitvoering aan te geven, waaronder instrumenten van de Omgevingswet (onder andere het Omgevingsprogramma en -plan). Duurzaamheidsagenda 2040 Duurzaam denken en doen
73
Wat is aanvullend nodig?
Direct lezen
Om de energiebeschikbaarheid in Veldhoven te kunnen waarborgen moeten we onze regionale positie verstevigen. We moeten ervoor zorgen dat de regionale koers blijft aansluiten bij ons lokale perspectief en dat er niet over ons besloten wordt maar met ons. Dit geldt bijvoorbeeld voor de maatregelen ten aanzien van netcongestie en de investeringen in het elektriciteitsnet, maar ook voor de warmtebronnenstrategie.
Uitvoering voortzetten, opschalen en waar mogelijk koppelen aan andere thema’s De uitvoering van het Uitvoeringsprogramma Energietransitie wordt voortgezet. Gezien de ontwikkelingen op het gebied van energie zijn enkele accentverschillen nodig. Zo zetten we in op oplossingen en samenwerking rondom netcongestie. Daarnaast is het van belang om energie meer aan de voorkant in te bedden in plannen en projecten, aangezien dit een rand voorwaarde is om te kunnen ontwikkelen. Het op te stellen beleid moet duidelijke kaders en richting bieden voor keuzes met betrekking tot energiesystemen in plannen. Het uitvoeringsprogramma met bijbehorende bestemmingsreserve Energietransitie loopt tot eind 2026. Gezien de opgaven onderzoeken we hoe we hoe we dit voor de langere termijn kunnen inrichten. Tot slot is het nodig om in de uitvoering een meer integrale benadering met andere duurzaamheidsthema’s op te pakken, zowel voor betere inhoudelijke samenhang als voor meer efficiëntie in de uitvoering. 74
Circulair
75
Hoofdlijn In 2040 is Veldhoven een circulaire gemeente. Waar zetten we op in? Verminderen, hergebruiken en recyclen van materialen die in omloop zijn bij:
• Bouw en infrastructuur • Industrie en ondernemen • Wonen en consumeren • Voedsel, landbouw en landbeheer
Circulair
Welke stappen zetten we? Verkennen van het thema en beleid vernieuwen. Voortzetten uitvoering, keuzes maken en samenwerken met partners.
76
Circulair
Direct lezen
Wereldwijd en lokaal groeit de vraag naar producten, waardoor we meer grondstoffen verbruiken dan ooit. Dit leidt tot uitstoot van broeikasgassen en vervuiling. De voorraden van cruciale materialen en grondstoffen raken bovendien op, of komen uit landen waarmee een afhankelijkheidsrelatie onwenselijk is. Ook de kosten van grondstoffen en het verwerken van afval worden steeds hoger. Om deze uitdaging het hoofd te bieden wordt gewerkt aan de ontwikkeling van een circulaire economie, die draait op herbruikbare producten en grondstoffen, waarbij behoud van natuurlijk kapitaal een belangrijk uitgangspunt is. De schaalsprong die deze regio doormaakt maakt deze zaken urgenter dan ooit. Meer bedrijfsactiviteit en inwoners betekent meer grondstoffen, materialen en afvalstromen. Bovendien is het zaak om de enorme bouwopgave op een verantwoorde manier aan te gaan. En om de kansen voor nieuwe economische perspectieven en innovatie in onze regio aan te grijpen. De transitie van een lineaire naar een circulaire economie is niet van vandaag op morgen gerealiseerd. Als gemeente zijn we in de positie om inwoners en ondernemers aan te sporen de circulaire economie in de praktijk te brengen. Voor het hergebruiken en recyclen van materialen is ruimte nodig. Als gemeente hebben we de taak om (een deel van) deze ruimte in integrale afweging te organiseren.
Duurzaamheidsagenda 2040 Duurzaam denken en doen
77
Waar zetten we op in?
Direct lezen
In 2040 is Veldhoven een circulaire gemeente. We geloven dat we samen met onze partners, inwoners en ondernemers onze lokale verantwoordelijkheid moeten nemen en problemen niet voor ons moeten uitschuiven. Samen met de regio zetten we in op een circulaire economie, waarbij we minder en andere grondstoffen en materialen toepassen, en deze beter, langer en opnieuw gebruiken. Dit verkleint niet alleen de impact op de aarde, maar is ook nodig om de beschikbaarheid van grondstoffen veilig te stellen, afvalverwerking beheersbaar te houden en toekomstbestendige economische kansen te verzilveren. We zien op lokaal niveau de volgende domeinen waarin materialen en grondstoffen verminderd, hergebruikt en gerecycled kunnen worden. Hoe en wat we als gemeente hierin doen moet nader verkend worden. • Bouw en infrastructuur • Bedrijven en produceren • Wonen en consumeren • Voedsel, landbouw en landbeheer
Duurzaamheidsagenda 2040 Duurzaam denken en doen
78
Wat doen we al?
Direct lezen
Beleid Lokaal zijn circulair bouwen en circulaire bedrijvigheid als ambities opgenomen in de Omgevingsvisie. Specifiek is aangegeven dat we streven naar de ontwikkeling van een circulair ambachtscentrum. De kaders en afspraken vanuit Rijk, regio en de Omgevingsvisie zijn op enkele onderdelen vertaald naar onderliggend beleid. De Regionale Visie Werklocaties sluit aan bij de landelijke ambities voor circulaire economie. Daarnaast is er oog voor de noodzaak om hiervoor ruimte te organiseren en goed na te denken over clusters van bedrijven die elkaars reststromen kunnen gebruiken. In de Woon(zorg)visie en het Integraal Huisvestingsplan Onderwijs is het streven overgenomen circulair en/of biobased te bouwen, maar er zijn geen normen of operationele doelen gesteld. Wat betreft Circulair is er lokaal alleen afvalbeleid uitgewerkt. Dat bestaat voor een groot deel uit wettelijke kaders. Veldhoven richt zich met haar afvalbeleid op het gebruik van afval als grondstof en het terugwinnen van energie. Daarnaast wordt speciale aandacht besteed aan de kwaliteit van gescheiden afvalstromen, om ervoor te zorgen dat zo efficiënt en effectief mogelijk wordt gerecycled en hergebruikt.
Duurzaamheidsagenda 2040 Duurzaam denken en doen
79
Wat doen we al?
Direct lezen
In de Brainportregio streven we naar een circulaire economie. In de Ontwikkelstrategie Zuidoost-Brabant van de MRE is de keuze gemaakt om ruimte te bieden aan circulaire activiteiten en infrastructuur. Verder vindt er een verkenning plaats voor het inrichten van een regionale circulaire waardeketen van bouw- en isolatiematerialen. Daarin worden kansen gekoppeld voor het produceren van biobased materialen in het landelijk gebied, aan de grootschalige bouw van woningen en de isolatieopgave in onze regio. In dit kader ondertekende Veldhoven eind 2024 met 19 MRE-gemeenten het convenant Biobased bouwen en telen in de Metropoolregio Eindhoven. Hierin staan afspraken om het gebruik van biobased bouwmaterialen en de teelt van gewassen hiervoor in de regio verder te stimuleren.
Duurzaamheidsagenda 2040 Duurzaam denken en doen
80
Wat doen we al?
Direct lezen
Uitvoering In de uitvoering ondernemen we verschillende activiteiten die raakvlakken hebben met het thema Circulair. Hieronder staat een weergave van de werkzaamheden binnen de diverse domeinen. Voor voedsel, landbouw en landbeheer zijn er nog geen uitvoeringsactiviteiten.
Bouw en infrastructuur Samen met woningbouwcorporaties maken we ieder jaar prestatieafspraken, onder andere op het gebied van circulariteit. Ook dagen we ontwikkelaars uit met de Q-wijzer van de woningbouwversnelling. Met dit instrument nodigen we hen uit om te innoveren en maatschappelijke meerwaarde te creëren, onder andere voor circulaire woningbouw. De invulling is vooral gebaseerd op landelijke richtlijnen en de Woondeal (SGE), mede omdat er in Veldhoven nog geen specifieke lokale doelen zijn geformuleerd. Vanuit het convenant Maatschappelijk Verantwoord Opdrachtgeverschap en Inkoop (MVOI) worden experimenten uitgevoerd ten aanzien van circulariteit, zoals de sloop van het zwembad en de inkoop van gerecycled asfalt. Maar deze activiteiten staan op zichzelf en continuïteit ontbreekt, omdat ze niet verankerd zijn in beleid met het oog op circulariteit.
Duurzaamheidsagenda 2040 Duurzaam denken en doen
81
Wat doen we al?
Direct lezen
Bedrijven en produceren Wat betreft bedrijven en produceren hebben we als gemeente een rol in de vergunningverlening, toezicht en handhaving, veelal op basis van bovenlokaal beleid. Dit wordt uitgevoerd door de Omgevingsdienst Zuidoost-Brabant (ODZOB). De ODZOB werkt momenteel samen met de provincie aan kennisontwikkelingsprogramma voor gemeenten rondom vergunningverlening, toezicht en handhaving in een circulaire economie. De provincie en deelnemende gemeenten co-financieren het programma.
Wonen en consumeren De uitvoering van het afvalbeleid is geborgd in het Uitvoeringsprogramma Afval 2021-2025. Hiermee werken we actief aan het verkleinen van de voetafdruk op het vlak van circulariteit en het beperken van maatschappelijke kosten. Dit plan moet worden bijgewerkt naar aanleiding van nieuw te ontwikkelen beleid. Verder zijn er verschillende initiatieven die de gemeente faciliteert, zoals het Repaircafé en de stichting Go Clean (ZwerfAfvalPakkers). Grove reststromen worden verwerkt op de milieustraat. We nemen deel aan een regionale werkgroep om hier slimmer mee om te gaan. De milieustraat van Veldhoven bevindt zich op Habraken en medewerkers van Ergon voeren er de werkzaamheden uit. Onze milieustraat is momenteel niet ingericht op het groeiend aantal inwoners en om circulair te werken. Enkele jaren geleden is een haalbaarheidsonderzoek voor een circulair ambachtscentrum op Habraken verricht. Het onderzoek is afgerond, maar er is geen vervolg gegeven aan de uitvoering. 82
Wat doen we al?
Direct lezen
Een voorbeeld uit de praktijk
Circulaire sloop van het zwembad Voor de komst van zwembad City Sport Veldhoven lieten we zwembad Den Ekkerman circulair slopen. Alles wat kon worden hergebruikt, zoals de staalconstructie, kreeg een tweede leven in andere nieuwbouwprojecten. Kleinere spullen, zoals stoelen en deuren, gingen naar geïnteresseerde inwoners in Veldhoven. Met delen van het houten plafond in het oude zwembad wist een meubelmaker in Eindhoven wel raad. En een groot deel van het ‘oude’ houten plafond is nu terug te zien in het plafond van City Sport. We bespaarden met deze duurzame manier van slopen alleen al 1,7 miljoen kilogram CO2, vergelijkbaar met wat 447 huishoudens per jaar aan energie verbruiken.
83
Wat is aanvullend nodig?
Direct lezen
Het thema verkennen en afvalbeleid vernieuwen Verkenning Circulair Circulariteit ontwikkelt zich razendsnel en wint aan belang vanwege milieuproblemen en de schaarste van grondstoffen. Op nationaal en provinciaal niveau wordt gewerkt aan wetgeving en beleid. Binnen de gemeente is nog geen duidelijk beeld over de hele linie van het thema Circulair. Bovendien zijn niet alle aspecten, zoals de bijkomende ruimtevraag, vertaald naar onze lokale context. We hebben een verkenning nodig om inzicht te krijgen in de opgaven, kansen en bedreigingen rond circulariteit. In het bijzonder voor onze verstedelijkingsopgave. Dit omvat het analyseren van belangrijke elementen en het definiëren van de gemeentelijke rol. Samen met de regio en provincie gaan we aan de slag met de ruimtevraag rondom circulariteit. Aan de hand van de resultaten van de verkenning bepalen we welke vervolgstappen nodig zijn in beleid en uitvoering.
Actualiseren afvalbeleid Eind 2025 loopt ons afvalbeleid af. Bovendien treedt dit jaar nieuwe wetgeving in werking: het Circulair Materialenplan (CMP). Het CMP biedt een uniform kader voor het gebruik van grondstoffen, het omgaan met afval en het verlenen van vergunningen. Het geeft een overzicht van het bindend Nederlands beleid voor afvalstoffenbeheer. Op basis van dit nieuwe landelijke kader moeten we ons lokaal afvalbeleid bijwerken. Duurzaamheidsagenda 2040 Duurzaam denken en doen
84
Wat is aanvullend nodig?
Direct lezen
Uitvoering voortzetten, keuzes maken en samenwerken met partners We stellen een nieuw uitvoeringsprogramma afval op, wanneer het afvalbeleid is bijgewerkt. Ondertussen zetten we de lopende activiteiten wat betreft afval voort. We sluiten aan bij de het kennisontwikkelingsprogramma vanuit de Omgevingsdienst met betrekking tot toezicht en handhaving op het gebied van circulaire economie, zodat we de lessen uit de praktijk mee kunnen nemen in onze verkenning. Zodra de verkenning is uitgevoerd, formuleren we wat er meer of anders nodig is in de uitvoering.
Keuzes maken rondom de milieustraat De huidige milieustraat heeft wat betreft ruimte en inrichting beperkingen voor het verwerken van goederen en materialen. We moeten de milieustraat uitbreiden en aanpassen, om het groeiende aantal inwoners te faciliteren en reststromen op een duurzamere, circulaire manier te verwerken. En we moeten bepalen op welke plek in Veldhoven dit het beste kan landen, waar mogelijk gecombineerd met andere functies. Het advies is dan ook om het haalbaarheids onderzoek van het Circulair Ambachtscentrum bij te werken en te vertalen in een plan van aanpak.
Duurzaamheidsagenda 2040 Duurzaam denken en doen
85
Bijlagen
86
Verklarende woordenlijst
Bijlage I
Bovenlokale afspraken
Energie armoede
Afspraken die gemaakt worden tussen verschillende gemeenten of regio’s om gezamenlijke doelen te bereiken en problemen aan te pakken die de lokale grenzen overschrijden.
Het gebrek aan toegang tot (betaalbare) energievoorzieningen in huis. Het gaat over huishoudens die vanwege hun financiële situatie en de slechte staat van hun woning geen gezond en comfortabel binnenklimaat kunnen handhaven.
Brede welvaart Een concept dat draait om het welzijn van de samenleving. Zowel wat betreft de kwaliteit van leven in het ‘hier en nu’, als de impact van onze manier van leven op het welzijn van mensen op andere plekken en voor toekomstige generaties. Hierbij meten we de kwaliteit van leven aan de hand van economische, ecologische en sociaalmaatschappelijke uitkomsten.
Circulaire economie Een economisch systeem gericht op het hergebruik van materialen en producten, het minimaliseren van afval en het sluiten van kringlopen om duurzaamheid te bevorderen.
Groen Alle natuurlijke elementen zoals bomen, groenstroken, parken en natuurgebieden, inclusief de waarde (sociaal, ruimtelijk en ecologisch) van dit groen voor mens, dier en milieu.
Groene Vingers Groenblauwe structuren die het Kempen landschap verweven met de bebouwde kom van Veldhoven. Deze structuren hebben een belangrijke functie als verbinder van mens en natuur. 87
Verklarende woordenlijst
Bijlage I
Het Q-team / de Q-wijzer
Klimaatakkoord
Het Q-team beoordeelt de kwaliteit van grotere woningbouwprojecten aan de hand van de Veldhovense Kwaliteitswijzer (Q-wijzer) die gebaseerd is op de Brainport Principes voor een kwalitatieve woonomgeving.
Een onderdeel van het Nederlandse klimaatbeleid. Het is een overeenkomst tussen veel organisaties en bedrijven in Nederland om de uitstoot van broeikasgassen tegen te gaan. Daarmee wordt de opwarming van de aarde beperkt.
Infiltratie
Klimaattool
Het proces waarbij water in de bodem doordringt, wat belangrijk is voor het aanvullen van grondwater en het voorkomen van overstromingen.
Een instrument om bij ruimtelijke ontwikkelingen te kunnen sturen op een groene en klimaatbestendige leefomgeving aan de hand van kwantitatieve en kwalitatieve criteria.
Integrale programmatische aanpak
P&C-cyclus
Een manier om tussen verschillende thema’s en domeinen samen te werken aan overstijgende opgaven in beleid en uitvoering.
Een planning-en-controlcyclus, ook wel P&C, is een jaarlijks terugkerende cyclus, met als doel om het beleid en de bedrijfsvoering van de gemeente te beheersen. De cyclus geeft inzicht in de doelstellingen van de gemeente, of ze deze bereikt en welke financiële middelen daarvoor nodig zijn.
Duurzaamheidsagenda 2040 Duurzaam denken en doen
88
Verklarende woordenlijst
Bijlage I
Participatie
Schaalsprong
Inwoners en andere partners worden in een vroegtijdig stadium bij de besluitvorming over visies, plannen, programma’s en projecten betrokken.
Economische impuls in de Brainport regio waardoor extra woningen, scholen, winkels en sociale voorzieningen nodig zijn.
Slecht geïsoleerde woning Randvoorwaarde Een noodzakelijke voorwaarde waaraan moet worden voldaan om een project of proces doorgang te kunnen laten vinden.
Reststromen Materialen of producten die overblijven bij een productieproces of als afval worden beschouwd, maar die nog steeds een bepaalde waarde hebben.
Een woning met energielabel D, E, F of G, of met twee slecht-geïsoleerde bouwdelen.
Vergroenen Groener inrichten van de fysieke leefomgeving. Zie toelichting op het woord Groen.
Verstedelijking Toename van het aantal mensen dat in de stad woont waardoor extra woningen, scholen, winkels en sociale voorzieningen nodig zijn.
Routinematige taken Taken en activiteiten die terugkerend moeten worden uitgevoerd, hetzij op een vaste of regelmatige basis, voor een bepaald doel. 89
Verklarende woordenlijst
Bijlage I
Waterberging
Biobased materialen
Tijdelijk opvangen van (regen)water in de bodem, sloten, beekjes, plassen en overige waterbergingsgebieden. Vanuit hier kan het water geleidelijk naar het grondwater zakken in plaats van dat schoon (regen)water wordt afgevoerd via de riolering.
Materialen die afkomstig zijn uit de levende natuur (veeteelt, tuin-, land- en bosbouw) en welke op korte termijn, binnen de gebruiksperiode van het toepassingsproduct, opnieuw kunnen groeien.
Werklocatie Een gebouw of terrein dat nu en in de toekomst een plek biedt aan bedrijvigheid binnen het economisch profiel.
Mitigerende maatregelen Een activiteit met als doel om de oorzaak of het gevolg van een ongewenste gebeurtenis weg te nemen, of te verkleinen.
Duurzaamheidsagenda 2040 Duurzaam denken en doen
90
Overzicht van kaders en beleid
Bijlage II
De streefbeelden en keuzes van de Duurzaamheidsagenda zijn gebaseerd op de koers die in de Visie op gemeente Veldhoven is ingezet, keuzes die in de Omgevingsvisie zijn opgenomen, vastgesteld gemeentelijk beleid en bovenlokale afspraken. Onderstaand een weergave van kaders en beleid die ten grondslag liggen aan de Duurzaamheidsagenda. De nummering is overeenkomstig de Visie op gemeente Veldhoven.
[1] [2] [6] [7] [8]
Visie op gemeente Veldhoven: Groeiend & trots Integrale laadstrategie: Opgeladen verder Uitvoeringsprogramma Afval 2021-2025 Uitvoeringsprogramma Energietransitie Ambitiedocument Habraken Kadernota Grondbeleid Kadernota 2025 Visie sociaal maatschappelijke ontwikkeling Woon(zorg)visie: Goed wonen in een groeiend Veldhoven Integraal Maatschappelijk Beheerkader (IMBK) Transitievisie Warmte
2025 2023 2021 2022 2024 2023 2024 2024 2023 2024 2021
Het overzicht van kaders en beleid gaat verder op de volgende pagina > 91
Overzicht van kaders en beleid
[9] [10] [11] [12] [13] [14] [15] [17] [20] [23] [26] [27]
Verstedelijkingsakkoord SGE Beleidskader hernieuwbare elektriciteit en besparing Regionale Energiestrategie MRE Omgevingsvisie Strategische agenda Brainport Convenant Beethoven Visie werklocaties Mobiliteitsvisie Visie op participatie Integraal huisvestingsplan onderwijs Samenwerkingsagenda SGE 2023 In goede banen – Samenwerkingsakkoord 2023-2026 – MRE
Duurzaamheidsagenda 2040 Duurzaam denken en doen
Bijlage II
2022 2022 2021 2022 2023 2024 2024 2023 2024 2024 2023 2023
92
Samenhang Duurzaamheidsagenda en P&C documenten
Bijlage III
Kadernota De Duurzaamheidsagenda en onderliggende thema’s hebben verschillende raakvlakken met de programma’s en doelen in de Kadernota. De figuren op deze en hierna volgende pagina’s geven een weergave van deze samenhang.
Algemeen
Programma 0
Groen
Klimaatbestendig
Schoon, gezond en veilig
Duurzame Energie
Circulair
Bestuur en ondersteuning 0.04 D e gemeentelijke organisatie is gezond, flexibel en slagvaardig
Programma 1
Veiligheid 1.05 We zorgen voor een veilige fysieke leefomgeving.
Programma 2
Verkeer, vervoer en waterstaat 2.01 Inwoners, werknemers en bezoekers verplaatsen zich vaker te voet, met de fiets, met het openbaar vervoer of met deelmobiliteit.
Duurzaamheidsagenda 2040 Duurzaam denken en doen
93
Samenhang Duurzaamheidsagenda en P&C documenten
Algemeen
Programma 3
Groen
Klimaatbestendig
Schoon, gezond en veilig
Bijlage III
Duurzame Energie
Circulair
Economie 3.02 Het aanbod van werklocaties sluit aan bij de huidige en toekomstige behoefte
Programma 5
3.03 Onze (centrum)gebieden zijn compact, compleet en comfortabel en sluiten aan bij de huidige en toekomstige behoefte Sport, cultuur en recreatie 5.01 Beschikbaar stellen van sport-, beweeg- en cultuuraanbod 5.05 Bevorderen van een duurzame en natuurvriendelijke leefomgeving.
Duurzaamheidsagenda 2040 Duurzaam denken en doen
94
Samenhang Duurzaamheidsagenda en P&C documenten
Algemeen
Programma 7
Volksgezondheid en milieu 7.02 We zorgen voor een goed functionerende en toekomstbestendige gemeentelijke riolering. 7.03 Afname van de hoeveelheid restafval en het steeds opnieuw gebruiken van grondstoffen. 7.04 We zetten in op een toekomstgerichte, groene en gezonde leefomgeving 7.05 We verkleinen de ecologische voetafdruk door energie en materialen
Programma 8
7.06 De begraafplaats onderhouden om kwaliteit en beschikbaarheid van rustplaatsen te waarborgen. Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing 8.02 Nieuwe stedelijke woon- en werkmilieus creëren 8.03 De woningvoorraad sluit aan bij de huidige en toekomstige behoefte
Groen
Klimaatbestendig
Schoon, gezond en veilig
Bijlage III
Duurzame Energie
Circulair
Samenhang Duurzaamheidsagenda en P&C documenten
Bijlage III
Begroting Het overzicht hieronder bevat de activiteiten die voortkomen uit de Duurzaamheidsagenda en hoe deze in de P&C-documenten verwerkt worden. Thema
Activiteit
Programma
Gevolgen begroting
Dekking
Toelichting en opmerkingen
2025 1
Algemeen
2 3
Duurzame energie
Ontwikkelen programmatische aanpak Duurzaamheid
0
Geen
Onderdeel van ontwikkelen programmatische aanpak (organisatieontwikkeling).
Monitoring verkennen
0
Geen
Onderdeel van monitoring Brede Welvaart.
Beleid actualiseren
7
Geen
Onderdeel van Uitvoeringsprogramma Energietransitie.
2026 4
Algemeen
Programmatische aanpak Duurzaamheid implementeren
5
Groen Klimaatbestendig
Beleid ontwikkelen
6
Klimaatbestendig
7 8
0
Geen
Onderdeel van ontwikkelen programmatische aanpak (organisatieontwikkeling).
7
Structureel: 1fte Incidenteel: uitvoeringskosten € 90.000
Mogelijkheden dekking te onderzoeken: bestaande formatieruimte, heffingen (GRP) en projecten/ programma’s/ grondexploitaties. Resterende kosten opnemen in Begroting 2026.
Actualiseren Uitvoeringsagenda Klimaatadaptatie.
7
Geen
Onderdeel van IMBK. Hierna aanvraag cofinanciering waterschap uitvoeringsprojecten.
Schoon, gezond en veilig
Beleid ontwikkelen
7
Structureel: 1 fte Incidenteel uitvoeringskosten €90.000
Mogelijkheden dekking te onderzoeken: bestaande formatieruimte, heffingen en projecten/ programma’s/ grondexploitaties. Resterende kosten opnemen in begroting.
Duurzame energie
Actualiseren uitvoeringsprogramma Energietransitie
7
Geen
Incl. evalueren financiële opzet programma en samenhang integraal programma Duurzaamheid.
Locatiestudie milieustraat/ verkenning Circulair ambachtscentrum
3
Geen
Onderdeel van ontwikkeling Habraken: milieustraat en gemeentewerf.
Verkenning circulaire economie
7
Tijdelijk 0,4 fte
Actualiseren afvalbeleid op basis van nieuwe wetgeving
7
Geen
9 10 11
Circulair
CDOKEmiddelen
CDOKE middelen zijn ondergebracht bij Uitvoeringsprogramma Energietransitie, maar ook voor Circulair in te zetten. Onderdeel van afvalbegroting.
Samenhang Duurzaamheidsagenda en P&C documenten
Thema
Activiteit
Programma
Gevolgen begroting
Dekking
Bijlage III
Toelichting en opmerkingen
2027 12
Groen Klimaatbestendig
Beleid implementeren
13
Schoon, gezond en veilig
Beleid vertalen naar Omgevingsplan en/of -programma
14
Overig nader bepalen in 2026
2, 7 en 8
Nader bepalen
Implementatie in o.a. Klimaattool (prog. 8) en check op uitvoering IMBK (prog. 2). Nader te bepalen in beleid welke ruimtelijke instrumenten ingezet worden.
8
Nader bepalen
Nader te bepalen in beleid welke instrumenten ingezet worden.
2028 Nader bepalen in 2026 en 2027
Monitoring De monitoring en actualisatie van de Duurzaamheidsagenda vindt plaats door middel van de P&C-documenten, in de duurzaamheidsparagraaf. We nemen jaarlijks de nieuwe inzichten en aandachtspunten op en geven overzicht hoe duurzaamheid in de begrotingsprogramma’s is opgenomen, zodat de raad inzicht heeft en integrale afwegingen kan maken. Een deel van de onderwerpen kent al indicatoren (afval, energie). Voor een aantal duurzaamheidsthema’s zijn nog geen duidelijke indicatoren op te nemen, omdat er geen operationele doelen in beleid zijn gevat. Deze slag kan gemaakt worden zodra meer uitgewerkt beleid aanwezig is.
Duurzaamheidsagenda 2040 Duurzaam denken en doen
97