Bijlage 2 - IHP Sport Veldhoven 2027-2040

Integraal Huisvestingsplan Sport Veldhoven kiest voor beweging

Opdrachtgever Gemeente Veldhoven

Datum 9 maart 2026

Referentienummer 2240403

Auteur(s) Cristan Segers / Tijmen Bruil

│ Onderdeel van ICS Ruimteregie Groep BV

Inhoudsopgave 1.

Veldhoven kiest voor beweging 1.1

3

Leeswijzer

5

2.

Samenvatting

6

3.

Scope en uitgangspunten

8

3.1

4.

5.

De uitgangspunten – Onze kompasrichting

Huidige situatie en opgave

8

10

4.1

Binnensport

10

4.2

Buitensport

10

4.3

Regiosporten

11

4.4

Organisatiekracht

11

Scenario’s als denkrichting voor de toekomst van opgave naar keuze

12

5.1

Scenario 3 Investeren en inspelen

17

5.2

Uitwerking van scenario 3

18

5.2.1

Binnensport

18

5.2.2

Buitensport

18

5.2.3

Regiosporten

19

5.2.4

Organisatiekracht

20

6.

Investeringen

21

7.

Aanbevelingen

22

8.

Bijlage A Uitwerking uitgangspunten

25

9.

Bijlage B Huidige situatie sportvoorzieningen

32

10. Bijlage C Resultaten per sport

38

11. Bijlage D Scenario’s

48

12. Bijlage E Participatieproces

50

De inhoud van deze uitgave is eigendom van ICS Adviseurs B.V. te Zwolle. Enkel de opdrachtgever waarmee ICS Adviseurs B.V. een overeenkomst is aangegaan, heeft een gebruiksrecht voor deze uitgave. De inhoud en omvang van dat gebruiksrecht zijn vastgelegd in de algemene voorwaarden van ICS Adviseurs B.V., gedeponeerd bij de Rechtbank Overijssel onder nummer 9/2021, dan wel in de overeenkomst zoals hiervoor bedoeld. Elk ander gebruik van deze uitgave, door opdrachtgever en of derden is uitgesloten, inhoudende dat niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand, of openbaar gemaakt, in enige vorm of op enige wijze, hetzij elektronisch, mechanisch, via internet, door fotokopieën, opnamen of enige andere manier, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van ICS Adviseurs B.V.

2240403 | www.icsadviseurs.nl

1. Veldhoven kiest voor beweging De komende jaren groeit Veldhoven door naar zo’n 60.000 inwoners. Dat vraagt om sportvoorzieningen die meebewegen met Veldhoven: toegankelijke sportparken voor georganiseerd en ongeorganiseerd sporten, multifunctionele sporthallen, energiezuinige accommodaties en plekken waar leden van verenigingen, kinderen en volwassenen elkaar kunnen ontmoeten. Hoewel de gemeente wettelijk alleen aan de lat staat voor het realiseren van voldoende accommodaties voor het bewegingsonderwijs van basisscholen, kiest Veldhoven er bewust voor om breder te kijken naar de sport- en beweeginfrastructuur. Sportvoorzieningen vervullen immers een belangrijke maatschappelijke functie en vormen een essentieel onderdeel van een leefbare, gezonde en sociale gemeente. Met dit Integraal Huisvestingsplan Sport (IHP Sport) bouwt Veldhoven aan meer dan alleen stenen. Het plan versterkt zowel de sportinfrastructuur als de organisatiekracht van verenigingen en partners, zodat jong of oud, beginner of fervent sporter ruimt vindt om te bewegen, te groeien en mee te doen. Het IHP Sport is tot stand gekomen in nauwe samenwerking tussen gemeente en verenigingen. In de bijlage is een overzicht opgenomen van verenigingen waar contact mee is geweest.

De inzichten uit werksessies, gesprekken en analyses vormen samen een koers die enerzijds maatschappelijk ambitieus is, maar anderzijds past bij de groei van Veldhoven en financieel is onderbouwd.

2240403 | www.icsadviseurs.nl

3/52

Waarom nu? Veldhoven staat voor een schaalsprong in woningbouw en demografie. Meer woningen, meer inwoners en veranderende sportbehoeften vragen om keuzes. Tegelijkertijd moeten bestaande sportparken en sporthallen worden verduurzaamd en toekomstbestendig gemaakt worden. Het IHP Sport helpt die keuzes te maken. Niet door één blauwdruk te geven, maar door vier scenario’s te schetsen voor de komende jaren. Van die vier vormt Scenario 3 – Investeren & Inspelen de voorkeursrichting: een plan waarin sport zowel in voorzieningen als in organisatiekracht mee groeit met de stedelijke ontwikkelingen. Doel van het plan ▪ ▪ ▪ ▪

Inzicht geven in de huidige en toekomstige behoefte aan gemeentelijk sport en beweegvoorzieningen; Richting bieden voor investeringen en samenwerking; Sport koppelen aan brede maatschappelijke doelen: gezondheid, duurzaamheid en sociale verbinding; Groei van sportvoorzieningen samen laten gaan met de organisatiekracht van verenigingen.

Dit rapport start met verduidelijking van de scope van de opdracht en uitgangspunten, waarna snel wordt overgegaan op scenario 3; de koers die Veldhoven wil varen. Daarna worden de randvoorwaarden en de financiële kaders uitgewerkt. Als bijlagen zijn de analyses, scenariovergelijkingen en detailtabellen opgenomen. Namens de projectgroep IHP Sport Veldhoven Ron Dillen Minette Lommers Roy Frederiks Colin van Laarhoven Nico Boogaard Ralf Hubregts Huub Verhagen * Roland Hulsbosch Tijmen Bruil Cristan Segers

-

Bestuur VV Una Directeur City Sport Veldhoven Combinatiefunctionaris Sport Verenigingsondersteuner Bestuur TV Voorwaarts Bestuur RKVVO Bestuur HV Basko Gemeente Veldhoven ICSadviseurs ICSadviseurs

*Dit rapport is mede tot stand gekomen dankzij de bijdragen van Huub Verhagen, die helaas is overleden vóór de voltooiing/publicatie van dit document. Wij gedenken zijn betrokkenheid en waardevolle inzet met dankbaarheid.

2240403 | www.icsadviseurs.nl

4/52

1.1 Leeswijzer Deze leeswijzer helpt om snel en doelgericht inzicht te krijgen in de opbouw en inhoud van dit document. We lichten toe hoe het rapport is gestructureerd, welke onderdelen er centraal staan, en hoe je de informatie het beste kunt interpreteren of gebruiken. ▪ Uitgangspunten De (financiële) uitgangspunten vormen de basis voor het Integraal Huisvestingsplan Sport (IHP Sport) en geven richting aan de toekomstige ontwikkeling van sportvoorzieningen in Veldhoven. ▪ Huidige situatie Er wordt een beeld geschetst van de huidige sportvoorzieningen en haar gebruikers. ▪ Scenario’s De scenario’s vormen geen vaststaande plannen, maar dienen als denkrichtingen voor de toekomst. Ze schetsen mogelijke ontwikkelpaden op basis van trends, behoeften en ambities, en bieden handvatten om gefaseerd en flexibel te kunnen inspelen op veranderingen in sportdeelname, demografie en duurzaamheidseisen. De scenario’s worden onderbouwd met investeringsbedragen. ▪ Slotsom en aanbevelingen Ter afronding van het IHP geeft ICSadviseurs een advies mee over de vervolgstappen en aandachtspunten om het IHP in uitvoering te nemen. ▪ Bijlagen In de bijlagen hebben we alles verder uitgewerkt.

2240403 | www.icsadviseurs.nl

5/52

2. Samenvatting Het Integraal Huisvestingsplan Sport (IHP Sport) 2027–2040 biedt richting aan de ontwikkeling van sportvoorzieningen in Veldhoven, in een context van bevolkingsgroei, stijgende sportdeelname, verouderde accommodaties en toenemende druk op verenigingen. Binnen de scope vallen binnensport, buitensport, regionale sporten en organisatiekracht. Het plan verbindt ruimtelijke, maatschappelijke en organisatorische opgaven en vormt een basis voor toekomstbestendige investeringen. Aan de hand van de analyse van de huidige situatie, de capaciteitsbehoefte richting 2040 en de vastgestelde uitgangspunten zijn drie scenario’s uitgewerkt. Deze scenario’s lopen op in ambitie – van behoud tot investeren en transformeren – en bieden een afwegingskader voor de keuzes die nodig zijn om sport en bewegen in Veldhoven toekomstbestendig te organiseren.

Voorkeursscenario 3 kiest voor een proactieve en strategische koers. De gemeente investeert dan gericht in uitbreiding, modernisering en verduurzaming van sportvoorzieningen en versterkt tegelijk de organisatiekracht van verenigingen. Sportaccommodaties ontwikkelen zich tot open, multifunctionele ontmoetingsplekken die bijdragen aan gezondheid, sociale cohesie en duurzaamheid. De kern van scenario 3 bestaat uit vier samenhangende thema’s: 1.

Open sportparken Alle sportparken worden toegankelijk voor de hele wijk en bieden ruimte voor zowel verenigingssport als ongeorganiseerd sporten en ontmoeten. Sport wordt nadrukkelijk verbonden met onderwijs, zorg en buurtinitiatieven.

2.

Klimaatadaptieve sportparken Sportparken worden ingericht met oog voor klimaatverandering en duurzaamheid, met aandacht voor biodiversiteit, wateropvang, energieopslag en innovatieve veldoplossingen.

3.

Regionale samenwerking Bovenlokale sporten zoals turnen, fietscross, zwemmen en uniek sporten worden regionaal afgestemd om investeringen, expertise en capaciteit efficiënt te benutten.

4.

Jeugd blijft sporten Iedere jongere krijgt de mogelijkheid om dichtbij huis te sporten in een veilige en stimulerende omgeving, zonder wachttijden.

2240403 | www.icsadviseurs.nl

6/52

Uitwerking scenario 3 Binnensport De focus ligt op centralisering, multifunctionaliteit en verduurzaming. In plaats van drie losse gymzalen wordt één nieuwe, strategisch gelegen sporthal gerealiseerd voor onderwijs en verenigingen. Bestaande gymzalen en sporthallen worden gerenoveerd en multifunctioneler ingericht, met digitale toegang en betere benutting. City Sport Veldhoven ontwikkelt zich tot een binnenstedelijke sporthub waar sport, ontmoeting en buitenruimte samenkomen. Buitensport Ingezet wordt op kunstgras, multifunctioneel en seizoensgebonden gebruik. Voorbeelden zijn combinatievelden voor voetbal en korfbal, betere verlichting van honk- en softbalvelden en verduurzaming van sportparken. Daarnaast wordt gewerkt aan een toekomstbestendig racketcentrum, waarin tennis, padel, pickleball en badminton samenkomen. Regiosporten Uitbreiding van turncapaciteit, zwemwater en de transformatie van de fietscrosslocatie naar een regionaal fietspark vragen om intensieve regionale samenwerking. Ook uniek sporten voor mensen met een beperking wordt regionaal versterkt. Organisatiekracht Een cruciale pijler is de inzet van park- en verenigingsmanagers. Zij ondersteunen verenigingen bij vrijwilligersmanagement, samenwerking en gedeeld gebruik en zorgen dat sportparken functioneren als vitale, sociale ankerpunten in de wijk.

Conclusie Scenario 3 biedt een robuust en toekomstgericht perspectief waarin fysieke investeringen hand in hand gaan met organisatorische versterking. Het uitvoeringsprogramma 2027–2030 legt hiervoor een realistische en gefaseerde basis, waarmee Veldhoven kan doorgroeien naar een inclusieve, duurzame en goed georganiseerde sportinfrastructuur.

2240403 | www.icsadviseurs.nl

7/52

3. Scope en uitgangspunten Het IHP Sport 2027-2040 beschrijft wat er nodig is aan ruimte, gebouwen en organisatiekracht om sport en bewegen in Veldhoven toekomstbestendig te houden. Het doel van het IHP Sport is inzicht, richting en handelingsperspectief voor investeringen, beheer en samenwerking. Binnen de scope vallen de volgende vier onderwerpen:

Buiten de scope vallen commerciële sportaanbieders, fitnesscentra en sport en bewegen in de openbare ruimte.

3.1 De uitgangspunten – Onze kompasrichting De uitgangspunten zijn zorgvuldig samengesteld op basis van bestaande beleidskaders. De uitgangspunten zijn vervolgens aangescherpt met inzichten uit de werksessies met sportverenigingen, gesprekken met gebruikers en analyse van de sportpraktijk in Veldhoven. Daarmee ontstaat een samenhangend en realistisch kader dat zowel beleidsmatig is onderbouwd als gedragen wordt door de sportsector. De volledige uitwerking van de uitgangspunten is opgenomen in bijlage 1. ▪

▪

▪

▪

▪

▪

▪

Voldoende sportvoorzieningen Zorgen voor een toereikend aantal sportvoorzieningen die aansluiten op de huidige en verwachte sportbehoefte van inwoners, met het oog op de groei naar 55.000 tot 60.000 inwoners in 2040. Toekomstbestendige planning Rekening houden met de demografische en sportontwikkelingen richting 2040 bij het bepalen van de benodigde capaciteit en spreiding van sportaccommodaties. Voldoen aan wet- en regelgeving Alle sportvoorzieningen voldoen aan de geldende wettelijke eisen en normen op het gebied van veiligheid, toegankelijkheid, duurzaamheid en gebruik. Ruimte voor regionale sportvoorzieningen Borgen van bestaande, bijzondere sportaccommodaties (zoals specialistische of minder gangbare voorzieningen) en waar nodig aanvullende ontwikkelingen, zodat deze ook richting 2040 behouden blijven en blijven aansluiten op de behoeften van gebruikers. In afstemming met stedelijke ontwikkeling Afstemmen van sportvoorzieningen op de beschikbare fysieke ruimte binnen de bredere stedelijke en ruimtelijke ontwikkeling van Veldhoven. Verduurzaming sportaccommodaties Benutten van kansen om sportaccommodaties te verduurzamen in lijn met gemeentelijke duurzaamheidsdoelstellingen. Multifunctioneel gebruik Stimuleren van gedeeld en flexibel gebruik van sportaccommodaties, zowel binnen de sportsector als met andere maatschappelijke functies.

2240403 | www.icsadviseurs.nl

8/52

▪

▪

▪

Kwaliteit: schoon, veilig en toegankelijk Sportvoorzieningen zijn kwalitatief op orde: schoon, veilig, goed onderhouden en toegankelijk voor iedereen. Jeugd moet sporten en bewegen Zorgdragen dat er voor jeugdige sporters geen wachttijden ontstaan door een tekort aan passende sportvoorzieningen. Reële investeringsraming Bij de financiële onderbouwing wordt gewerkt met globale stichtingskosten, standaard afmetingen en basisvoorzieningen, uitgaande van BENG-duurzaamheidsniveau, een levensduur van 25-40 jaar (afhankelijk van type ingreep) – gericht op realistische, programmeerbare en toekomstbestendige sportaccommodaties.

2240403 | www.icsadviseurs.nl

9/52

4. Huidige situatie en opgave De sportinfrastructuur van Veldhoven staat onder druk door ledengroei, veroudering van sportvoorzieningen en veranderende sportbehoeften. We starten dit IHP Sport met inzicht te geven in de huidige situatie en waar momenteel al grote opgaven liggen. De resultaten zijn gebundeld in vier strategische bouwstenen die samen het fundament vormen van het IHP Sport: Binnensport Buitensport Regionale sporten Organisatiekracht

-> -> -> ->

vernieuwing, multifunctionaliteit, uitbreiding capaciteit vergroten samenwerking in de regio versterken van verenigingen en sportparken

De kracht van dit IHP Sport ligt niet in het afzonderlijk oppakken van één van de vier strategische bouwstenen, maar juist in de samenhang ertussen. Door binnensport, buitensport, regionale sporten en organisatiekracht integraal te benaderen, ontstaat een toekomstbestendige sportinfrastructuur voor Veldhoven. Deze samenhang versterkt zowel de kwaliteit als de beschikbaarheid van sportvoorzieningen en zorgt ervoor dat de sportinfrastructuur meegroeit met veranderende behoeften. Bijlage 2 geeft een meer gedetailleerd overzicht van de huidige situatie van alle sportaccommodaties, terwijl bijlage 3 inzicht geeft in de benodigde capaciteit per sport richting 2040.

4.1 Binnensport Voorzieningen

9 gymzalen, 4 sporthallen waarvan 2 monofunctionele hallen (tafeltennis en volleybal)

Capaciteitstekort

Er is momenteel voldoende ruimte voor het bewegingsonderwijs; de wettelijke taak van de gemeente. Verenigingen ervaren echter volle sporthallen vooral in de avonden en weekenden, verenigingen wijken uit naar omliggende gemeenten. Een groot deel van de voorzieningen is gebouwd voor 2000 en hebben een levensduurverlening of vervanging nodig. Niet alle sporthallen en gymzalen voldoen aan de huidige duurzaamheidseisen. Een aantal gymzalen zijn te klein voor teamsporten. Hoge lasten volgens MJOP, cruciale investeringsmomenten naderen.

Veroudering en verduurzaming Functionaliteit Onderhoud

4.2 Buitensport Voorzieningen Capaciteitstekort

Veroudering en verduurzaming Functionaliteit Onderhoud

16 voetbalvelden, 25 tennisbanen, 11 padelbanen, 4 hockeyvelden, korfbalvelden, atletiekbaan, honk- en softbalveld, Overbelasting van de voetbalvelden met name van de natuurgrasvelden, te kort aan kleedkamers en bergruimte voetbal, Honk- en softbalvelden met beperkte verlichting waardoor groei niet mogelijk is. Korfbal speelt nog oude veldmaten, sterke groei van padel, blaashal op een half hockeyveld zorgt op termijn voor capaciteitstekort. Beperkt verduurzaamde accommodaties, verenigingen hebben moeite om hun eigen accommodaties te verduurzamen. Over het algemeen monofunctioneel gebruik. Verenigingen zelf verantwoordelijk voor onderhoud kantines en kleedkamers.

2240403 | www.icsadviseurs.nl

10/52

4.3 Regiosporten Voorzieningen Capaciteitstekort

Zwembad, turnhal, fietscrossterrein, uniek sporten Zwembad: weinig ruimte voor meer activiteiten, hoge exploitatiekosten, geen verenigingsruimte Turnhal: Hoge bezetting van de hal weinig ruimte voor meer sporters in de hal en slechte ventilatie Fietscross: geen tekort aan ruimte Uniek sporten: een programma dat regionaal wordt opgepakt Fietscross heeft verouderde voorzieningen en is niet verduurzaamd.

Veroudering en verduurzaming Functionaliteit Onderhoud

Fietscross baan is monofunctioneel. Turnhal heeft problemen met ventilatie Fietscrossbaan wordt onderhouden door kleine groep vrijwilligers wat veel vraagt veel van de club -> minder inzet op verenigingsactiviteiten

4.4 Organisatiekracht Verenigingen Beheervraagstuk

Vrijwilligers

Veldhoven heeft veel verenigingen en een hoge sportdeelname Stijgende sportdeelname zorgt voor ledengroei bij de verenigingen maar ook een diversiteit van nieuwe leden wat effect heeft op de verenigingscultuur en de manier van organiseren. De groei van het aantal leden is niet altijd meer de managen voor een vereniging. Besturen geven aan dat het organiseren van de sportactiviteiten veel inzet vraagt waardoor andere taken blijven liggen. Groeiende druk op capaciteit van vrijwilligers.

2240403 | www.icsadviseurs.nl

11/52

5. Scenario’s als denkrichting voor de toekomst van opgave naar keuze De analyse van de huidige sportinfrastructuur en de doorrekening van de benodigde capaciteit per sport richting 2040 (bijlage 3) zijn naast de vastgestelde uitgangspunten gelegd. Door deze drie elementen – waar staan we nu, wat is er straks nodig en welke principes sturen onze keuzes – met elkaar te verbinden ontstaat een integraal beeld van de opgave. Deze samenhang heeft direct richting gegeven aan de ontwikkeling van vier scenario’s die oplopend in ambitie laten zien welke investeringen, ruimtelijke keuzes en organisatiekracht nodig zijn om sport en bewegen in Veldhoven toekomstbestendig te maken. De geformuleerde scenario’s zijn geen vaste plannen, maar denkrichtingen die inspelen op trends zoals bevolkingsgroei, sportdeelname en duurzaamheid. Ze bieden een afwegingskader van behoud tot transformatie. Scenario 4 (radicale vernieuwing) is na overleg met de projectgroep afgevallen omdat sportvoorzieningen een spilfunctie in de wijk moeten behouden en een aantal verenigingen geworteld zitten in de wijk.

Scenario’s in hoofdlijnen Scenario 1: Behouden & Beheersen In dit scenario kiest de gemeente Veldhoven voor een behouden koers, waarbij wordt ingezet op de wettelijke taak van de gemeente, het hebben van voldoende voorzieningen voor het bewegingsonderwijs en het uitvoeren van het bestaande MJOP voor de huidige sportaccommodaties. Er worden geen grootschalige vervangingen of uitbreidingen voorzien, behalve daar waar noodzakelijk voor het primair onderwijs (het bieden van voldoende ruimte voor het bewegingsonderwijs)

2240403 | www.icsadviseurs.nl

12/52

Scenario 2: Spreiden & Optimaliseren In dit scenario wordt ingezet op het doelgericht verbeteren en efficiënter benutten van bestaande sportvoorzieningen, met beperkte investeringen. Bijvoorbeeld door een andere belijning in een hal waardoor meer velden beschikbaar komen of gymzalen die alleen voor het onderwijs beschikbaar zijn, toegankelijk te maken voor avondgebruik door derden. Door het renoveren van verouderde binnen- en buitensportaccommodaties wordt de functionaliteit verlengd en tegelijkertijd het energieverbruik verminderd. Er wordt nadrukkelijk gestuurd op multifunctioneel gebruik van sportlocaties en op een betere spreiding van de gebruiksmomenten, bijvoorbeeld via slimme roostering en digitale toegang. Bij lokale knelpunten wordt incidenteel capaciteit uitgebreid of aangepast. Kleine, gerichte aanpassingen maken het mogelijk om bestaande voorzieningen beter te verdelen over doelgroepen en wijken.

2240403 | www.icsadviseurs.nl

13/52

Scenario 3: Investeren & Inspelen. In dit scenario kiest de gemeente Veldhoven voor een proactieve en strategische koers, waarbij stevig wordt ingezet op de uitbreiding, modernisering en clustering van sportvoorzieningen. Sportaccommodaties worden ontwikkeld als toekomstbestendige, levendige ontmoetingsplekken waar inwoners kunnen sporten, bewegen en elkaar kunnen ontmoeten, zowel in georganiseerd als ongeorganiseerd verband. De gemeente anticipeert actief op demografische ontwikkelingen, maatschappelijke trends en de groeiende beweegbehoefte, en verbindt sport nadrukkelijk met bredere beleidsopgaven zoals gezondheid, duurzaamheid, onderwijs en sociale cohesie. Dit scenario omvat onder meer de nieuwbouw of uitbreiding van sporthallen, de aanleg van extra buitencapaciteit waar nodig, het verduurzamen van bestaande voorzieningen en het transformeren van sportparken naar open, multifunctionele omgevingen. Daarnaast wordt sterk ingezet op de organisatiekracht van verenigingen. De inzet van park- en verenigingsmanagers, ondersteuning bij vrijwilligersmanagement en het versterken van samenwerkingen tussen verenigingen en maatschappelijke partners vormen hierbij een essentieel onderdeel. Scenario 3 biedt daarmee een toekomstgericht en robuust perspectief waarin zowel de fysieke als de sociale infrastructuur van sport wordt versterkt.

2240403 | www.icsadviseurs.nl

14/52 14/52

Scenario 4: Transformatie Scenario 4 betreft een radicale en veelomvattende herstructurering van het gehele aanbod aan sportaccommodaties. In deze variant wordt de huidige sportinfrastructuur fundamenteel opnieuw ingericht, waarbij functies worden samengebracht op enkele grote clusters en bestaande locaties in wijken worden afgebouwd of verplaatst. Dit scenario gaat uit van maximale efficiëntie in ruimte, exploitatie en multifunctioneel gebruik door sportvoorzieningen te combineren met andere maatschappelijke functies zoals onderwijs, cultuur en zorg. Hoewel dit scenario theoretisch kansen biedt voor innovatieve gebiedsontwikkeling, is het na overleg met de projectgroep afgevallen. Redenen hiervoor zijn onder meer het grote ruimtelijke en financiële risico, de lange doorlooptijd en – vooral – het feit dat sportvoorzieningen in Veldhoven een belangrijke spilfunctie in de wijk vervullen. Veel verenigingen zijn stevig geworteld in hun buurt en vervullen een sociale rol die bij een volledige herstructurering onder druk komt te staan. Daarmee is Scenario 4 als richtinggevend toekomstbeeld niet realistisch of wenselijk voor Veldhoven.

2240403 | www.icsadviseurs.nl

15/52

Business Model Canvas Scenario’s Om de vier scenario’s met elkaar te kunnen vergelijken, is voor elk scenario een Business Model Canvas opgesteld. Daarmee wordt zichtbaar hoe de scenario’s zich onderscheiden in ambitie, benodigde investeringen, organisatiekracht, samenwerking en maatschappelijke meerwaarde. Element

Scenario 1

Scenario 2

Scenario 3

Scenario 4

Behouden & Beheersen

Spreiden & Optimaliseren

Investeren & Inspelen (voorkeur)

Transformatie (afgevallen)

Waardepropositie

Wettelijk minimum: voldoende ruimte voor bewegingsonderwijs;

Wettelijke minimum en efficiënter benutten van bestaande voorzieningen; gerichte renovaties en multifunctioneel gebruik.

Wettelijk minimum + toekomstbestendige, inclusieve sportinfrastructuur; extra capaciteit; open sportparken; sterke organisatiekracht.

Wettelijk minimum + radicale herstructurering: clustering van functies in grote sportcomplexen.

Focus Doelgroep

Primair onderwijs;

Primair onderwijs en beperkte inzet verenigingen met capaciteitsdruk;

Primair onderwijs en alle sporters (jeugd, volwassenen, verenigingen, informele sporters), onderwijs, buurtinitiatieven, welzijn.

Primair onderwijs en alle sporters (jeugd, volwassenen, verenigingen, informele sporters), onderwijs, buurtinitiatieven, welzijn.

Gebruik & Kanalen

Gebruik huidige hallen, gymzalen en velden; Alleen nieuwe gymzalen voor het bewegingsonderwijs.

Slimme roostering, digitale toegang, multifunctionele inzet van hallen/velden.

Extra binnen- en buitencapaciteit, open sportparken, gedeeld gebruik met onderwijs, sport als plintvoorziening.

Grootschalige multifunctionele clusters; intensief gedeeld gebruik met andere maatschappelijke functies.

Samenwerking

Geen verdere samenwerking

Versterkte samenwerking tussen verenigingen; betere afstemming

Intensieve samenwerking tussen gemeente, verenigingen, onderwijs, zorg en welzijn; inzet park- en verenigingsmanagers.

Intensieve samenwerking tussen gemeente, verenigingen, onderwijs, zorg en welzijn; inzet park- en verenigingsmanagers

Kernactiviteiten

Uitvoeren MJOP + extra gymzalen primair voor bewegingsonderwijs

Renovatie binnenen buitensport; optimalisatie benutting; kleine uitbreidingen.

Nieuwbouw, uitbreiding, verduurzaming; ontwikkelen open sportparken; versterken organisatiekracht.

Sloop, nieuwbouw, clustering en verplaatsing van bestaande sportparken.

Kernpartners

Scholen

Verenigingen, onderwijs

Verenigingen, scholen, wijkinitiatieven, zorgen welzijnspartners, bouwpartners.

Verenigingen, scholen, wijkinitiatieven, zorgen welzijnspartners, bouwpartners.

Middelen / Resources

MJOP + nieuwbouw gymzalen basisonderwijs

MJOP / Renovatiebudget; optimalisatietools

Nieuwe sporthallen en velden; duurzame oplossingen; personele

Nieuwe bouwlocaties; grote ontwikkelbudgetten;

2240403 | www.icsadviseurs.nl

16/52

(rooster/digitale toegang).

inzet (park- en verenigingsmanagers) .

integrale accommodaties.

Kostenstructuur

Laag; gericht op instandhouding.

Middel; renovatie en optimalisatie.

Hoog; grote investeringen in binnen- en buitensport + organisatiekracht.

Zeer hoog; complexe gebiedsontwikkeling en sloop/nieuwbouw.

Opbrengsten / Effecten

Continuïteit onderwijs maar wachtlijsten verenigingen/ kwaliteitsachterstand op termijn.

Betere benutting en functionaliteit; beperkte groei mogelijk; lagere exploitatie door verduurzaming.

Voldoende capaciteit, toekomstbestendige sportinfrastructuur, vitale verenigingen, sterke sociale en maatschappelijke meerwaarde.

Efficiëntie op lange termijn, maar verlies van wijkfunctie; hoge risico’s en weinig draagvlak.

*scenario 3 als voorkeursscenario benoemd door de projectgroep

5.1 Scenario 3 Investeren en inspelen Scenario 3 zet in op 4 grote thema’s: 1.Open sportparken Alle sportparken worden open sportparken. Het worden multifunctionele, toegankelijke sportomgevingen waar zowel georganiseerde verenigingssport als vrij sporten en ontmoeten mogelijk is. Het park staat open voor de hele wijk en wordt actief verboden met onderwijs, zorg en buurtinitiatieven waardoor het levendige ontmoetingsplekken voor iedereen worden. 2.Klimaatadaptieve sportparken Alle sportparken worden zo ingericht dat ze bestand zijn tegen de gevolgen van klimaatverandering én bijdragen aan een gezondere leefomgeving. Voorbeelden: ▪ Biodiversiteit op sportparken; ▪ Collectorvelden; ▪ Wateropvang onder de velden; ▪ Batterij-opslag onder de velden. 3.Regionale samenwerking Bovenlokale voorzieningen zoals turnen, fietscross en (extra) zwemwater worden in de regio opgepakt en afgestemd. Ook regionale sporten zoals ‘uniek sporten’ voor mensen met een beperking wordt in de regio verder gezamenlijk vormgegeven. 4.Jeugd blijft sporten Iedere jongere in Veldhoven krijgt de kans om dicht hij huis te sporten en zich te ontwikkelen in een veilige en stimulerende omgeving.

2240403 | www.icsadviseurs.nl

17/52

5.2 Uitwerking van scenario 3 5.2.1 Binnensport Voor de binnensport wordt inzet op centralisering, modernisering, verduurzaming en multifunctionaliteit. Eén nieuwe centrale sporthal Uit de capaciteitsberekening naar 2040 komt naar voren dat er voor het bewegingsonderwijs 3 gymzalen noodzakelijk zijn. In plaats van drie afzonderlijke gymzalen wordt in dit scenario gekozen voor één nieuwe sporthal die strategische gelegen is om de bereikbaarheid voor de scholen en wijken optimaal te houden. De sporthal wordt multifunctioneel ingericht met LED-belijning op de vloer en digitale toegang. Renovatie bestaande sporthalen en gymzalen Bij renovatie van bestaande gymzalen en sporthallen wordt gekeken of deze multifunctioneler gemaakt kunnen worden en of de capaciteit van de zaal / hal kan worden uitgebreid. Alle zalen krijgen digitale toegang. De gemeente blijft actief de ontwikkelingen rond overdekte sportvelden volgen, zodat tijdig kan worden ingespeeld op veranderende behoeften, met name bij seizoensgebonden sporten. Dit biedt kansen om sportparticipatie verder te stimuleren en de beschikbare capaciteit efficiënter te benutten. Binnenstedelijke sporthub City Sport Veldhoven City Sport Veldhoven geldt als logische locatie om in te spelen op de toenemende beweegvraag in het centrum.

De huidige sporthal is verouderd, wat aanleiding geeft om deze hal multifunctioneler te maken en onderdeel te maken van een bredere binnenstedelijke sporthub. Een plek waar georganiseerd en ongeorganiseerd sporten samenkomen. De entree van het zwembad kan meer betrokken worden bij de entree van de sporthal zodat er een gezamenlijke ontmoetingsruimte ontstaat. De groene omgeving rond City Sport Veldhoven maakt het mogelijk om het buitenterrein aantrekkelijker te maken voor ongeorganiseerd sporten.

5.2.2 Buitensport Voor de buitensporten wordt ingezet op kunstgras en multifunctionaliteit gebruik van de velden. Voorgesteld wordt om tot 2040 de volgende ontwikkelingen door te voeren: ▪ De honk- en softbalvelden worden voorzien van extra verlichting waardoor niet alleen de vereniging All In meer ruimte krijgt voor haar activiteiten, de velden zijn in de winterperiode beschikbaar voor andere gebruikers zoals voetbal. Bij vervanging van het middenveld wordt onderzocht hoe dit veld beter gepositioneerd kan worden ten opzichte van een eventuele kantine. ▪ De blaashal op het hockeyveld blijft behouden zolang de club geen volledig vierde veld nodig heeft. Het omslagpunt ligt op circa 55.000 inwoners. Verwachting is dat de hal tot ongeveer 2035 kan blijven bestaan. Wel wordt gekeken hoe de blaas ingezet kan worden voor meer sporten dan alleen hockey. ▪ Op sportpark Heikant komen combinatievelden voetbal en korfbal. In de winterperiode, wanneer de korfbal naar de sporthal verhuist, komt het veld beschikbaar voor voetbal. Zo ontstaat een natuurlijk seizoensgebonden samenspel tussen verenigingen. ▪ Voor de voetbal zijn er 11 kunstgrasvelden en 5 grasvelden beschikbaar. Er wordt gekeken naar de meest duurzame kunstgrasvelden en er wordt ingezet op innovaties t.a.v. grasvelden om de bespeelbaarheid en kwaliteit te verhogen.

De uitbreiding met 3 kunstgrasvelden kan alleen als dit gepaard gaat met uitbreiding

2240403 | www.icsadviseurs.nl

18/52

▪

van het aantal kleedkamers. Met de groei van het aantal teams is er een toenemende vraag naar kleedkamers. Omdat verenigingen deze investering niet zelfstandig kunnen dragen, is gemeentelijke ondersteuning nodig bij realisatie, beheer en onderhoud. Daarbij is gelijkwaardigheid tussen buitensporten (voetbal, honk- en softbal, atletiek) een belangrijk uitgangspunt. Racketcentrum Veldhoven. Op de locaties van TV Metzpoint en David Lloyd kan, samen met Sport ‘N Socialize, één modern racketcentrum ontstaan waar tennis, padel, pickleball en badminton samenkomen. Door samenwerking en slimme programmering ontstaat een laagdrempelige, toekomstbestendige sportlocatie voor jong en oud. Er wordt ook ruimte gecreëerd voor een binnen padelhal, zodat het hele jaar door gespeeld kan worden. Het centrum versterkt de racketsporten in Veldhoven en speelt in op de groeiende vraag van racketsporten.

5.2.3 Regiosporten Voor regionale sporten zoals turnen, fietscross, uitbreiding zwemwater en uniek sporten voor mensen met een beperking is een regionale samenwerking essentieel. Deze sporten vragen om specifieke voorzieningen, deskundige begeleiding en hoge investeringen die niet op lokaal niveau kunnen worden gerealiseerd. Door regionale afstemming en samenwerking kunnen middelen, kennis en faciliteiten optimaal worden benut. ▪ Turnen: uitbreiding en optimalisatie van de hal is noodzakelijk vanwege de groei van het aantal turners. ▪ Zwemmen: meer badwater is noodzakelijk vanwege groei aan activiteiten georganiseerd door het zwembad en verenigingen. Ook omliggende gemeenten hebben badwater te kort. Regionale spreiding en samenwerking om de groei op te vangen is noodzakelijk ▪ Fietscross: de huidige locatie van de fietscrossbaan kan ingericht worden tot een breed inzetbaar fietspark voor de regio met mountainbike oefenterrein, BMX-parcours en een openbare pumptrack. ▪ Uniek Sporten: versterken van de regionale samenwerking om sport en bewegen voor mensen met een beperking mogelijk te houden.

2240403 | www.icsadviseurs.nl

19/52 19/52

5.2.4 Organisatiekracht Om verenigingen duurzaam te ondersteunen bij de groei van hun ledental én de toenemende complexiteit van het organiseren van sport, wordt in scenario 3 ingezet op het versterken van de organisatiekracht van zowel verenigingen als sportparken. Dit vraagt om meer dan het bieden van goede faciliteiten; het vereist ook structurele ondersteuning, coördinatie en verbinding. Een belangrijk instrument hierin is de inzet van park- en verenigingsmanagers. Deze functionarissen vormen de verbindende schakel tussen sportverenigingen, buurtinitiatieven, onderwijs, zorg en informele sportgebruikers. Ze ondersteunen verenigingen bij organisatorische uitdagingen, vrijwilligersmanagement, accommodatiemanagement en het ontwikkelen van nieuwe activiteiten. Door hun aanwezigheid ontstaat ruimte voor verenigingen om zich te richten op de kern: sport aanbieden en een sterke clubcultuur behouden. De parkmanagers spelen daarnaast een cruciale rol in het beheer en de ontwikkeling van open, multifunctionele sportparken. Zij stimuleren gedeeld gebruik, bewaken de kwaliteit van voorzieningen en zorgen voor een efficiënte afstemming tussen de verschillende gebruikers. Hierdoor worden sportparken niet alleen locaties om te sporten, maar levendige, sociale ankerpunten in de wijk waar ontmoeten, bewegen en samenwerken centraal staan.

2240403 | www.icsadviseurs.nl

20/52

6. Investeringen In onderstaande tabel zijn de investeringen van elk scenario opgenomen voor de periode 2027 – 2040 verdeeld over in binnensport, buitsport, regiosport en organisatiekracht. Investeringsagenda IHP sport V eldhoven Binnensport Sporthal Citysport Sporthal de Atalanta Sporthal Kempen Campus Gymzalen Kempen Campus Gymzaal Bisschopstraat Gymzaal Messenmaker Bestaande voorzieningen Gymzaal Norenberg Gymzaal V an V roonhovenlaan Gymzaal MFA Midden Gymzaal MFA Zuid Gymzaal Zilverackers Sporthal Nuvoc TTV Tafeltennis

Maatregel

Periode

Eigendom

Scenario 1

Scenario 2

Scenario 3

Renovatie Renovatie In stand houden In stand houden Renovatie Renovatie Renovatie Renovatie (+ uitbreiding) In stand houden In stand houden In stand houden Renovatie (+ upgrade) Renovatie / nieuwbouw

2031-2035 2036-2040 2027-2030 2027-2030 2027-2030 2027-2030 2031-2035 2027-2030

Gemeente Gedeeld Gemeente Gemeente Gemeente Gemeente Gemeente Gemeente Gemeente Gemeente Gemeente Gemeente Gemeente

€ € € € € € € € € € € € €

3.689.000 4.429.000 1.022.000 1.024.000 1.024.000 969.000 2.384.000 1.187.000

€ € € € € € € € € € € € €

€ € € € € € € € € € € € €

3.689.000 4.429.000 1.022.000 1.024.000 1.024.000 1.084.000 2.673.000 2.131.000

Nieuwbouw, afhankelijk van scenariovorming

Nieuwbouw Nieuwbouw

2031-2035 2031-2035

Gemeente Gemeente

€ € €

€ 6.242.000 € €

7.585.000 € € 114.000 € €

7.585.000 114.000 24.775.000

€ € € € €

3.096.000 232.000 310.000 103.000 15.000

€ pm

207.000

€ € € €

515.000 413.000 423.000 -

€

5.211.000

Subtotaal Buitensport V oetbal Honk- softbal Hockey Sportparken

Tennis / padel Hockey

Nieuwe sporthal Nieuwbouw gymzalen (3) Digitale toegang sporthalllen en gymzalen

3 kunstgrasvelden + kleedkamers V erbeteren kwaliteit grasvelden V erlichting honk- en sofbalvelden Herinrichting / renovatie honk- en softbalvelden Blaashal multifunctioneel inrichten Inrichting open sportparken Biodiversiteit sportparken V erduurzamen sportparken Inrichten tot open parken, hekken weg, ongeorganiseerd sporten inregelen Herinrichting sportpark Heikant voetbal/korfbal 6 tennisbanen naar padelbanen Ruimte voor indoorpadel Dry pitch hockeyveld

€ € € €

3.689.000 4.429.000 1.022.000 1.024.000 1.024.000 1.084.000 2.384.000 1.187.000

232.000 310.000 103.000 15.000

pm

€

-

€

-

V ereniging

Regiosport Turnhal Zwembad Fietscross Uniek Sporten Organisatiekracht & nieuwe ontwikkelingen 5 sportparkmanagers (jaarlijks) Nieuwe ontwikkelingen Totaal

verbeteren installatie

pm pm pm

€ € €

€ € 21.970.000 €

€ € 24.202.000 €

1.209.600 200.000 31.395.600

Opmerkingen bij investeringsoverzicht: ▪ Budget sportparkmanagers zijn structurele bijdrage i.p.v. eenmalige investeringen. ▪ Bedragen zijn gebaseerd op kengetallen vanuit de database ICSadviseurs. ▪ Bedragen zijn inclusief btw. ▪ Uitgangspunt is bouwen conform de eisen voor Bijna Energie Neutraal Gebouw (BENG). ▪ Bij renovaties wordt uitgegaan van een businesscase die zowel functionele eisen als toekomstbestendigheid waarborgt. ▪ Bedragen zijn inclusief de kosten voor de vaste inrichting. ▪ Exclusief kosten voor de aankoop van grond en eventuele aanpassingen aan de infrastructuur. ▪ Exclusief kosten voor grond-sanering, verhuizing en locatiegebonden uitgaven. ▪ Prijspeil januari 2026. (indexatie 3,2% toegepast stijging CPI volgend CPB)

2240403 | www.icsadviseurs.nl

21/52

7. Aanbevelingen Met dit IHP Sport legt Veldhoven de basis voor een toekomstbestendige, inclusieve en doelmatige sportinfrastructuur. Door te kiezen voor spreiding waar het kan en clustering waar het meerwaarde biedt, ontstaat een samenhangend netwerk van sportvoorzieningen dat aansluit bij de veranderende behoeften van sporters, verenigingen en de samenleving. De keuzes in dit IHP is het resultaat van een traject met betrokken verenigingen en de gemeente. Er is gekeken naar duurzaamheid, multifunctioneel gebruik, samenwerking en maatschappelijke impact. In de volgende alinea worden de belangrijkste aanbevelingen en prioritaire maatregelen benoemd die voortvloeien uit het plan. Binnensport In praktijk komt vanuit het bewegingsonderwijs steeds vaker de vraag om ook te sporten in de buitenruimte en de vraag naar andere typen binnensportvoorzieningen. Bij de renovatie van gymzalen en sporthallen is het advies om de wensen van het bewegingsonderwijs af te zetten tegen de wensen van de sport. Daarnaast nemen sporthallen door hun omvang een aanzienlijke ruimtelijke footprint in. Juist daarom is het waardevol om sportvoorzieningen in gebiedsontwikkeling mee te nemen als plintvoorziening: een functie in de plint van een gebouw die actief bijdraagt aan de levendigheid van de openbare ruimte.

Door sporthallen of gymzalen te integreren in andere gebouwfuncties – zoals een appartementencomplex, een brede school of een multifunctioneel wijkgebouw – kan efficiënter worden omgegaan met schaarse ruimte én ontstaat meerwaarde voor de omgeving. Dergelijke combinaties zorgen voor gedeeld gebruik, versterken de relatie tussen sport en onderwijs, en dragen bij aan levendige, multifunctionele stedelijke gebieden. Het meenemen van sportvoorzieningen als plintvoorziening maakt het mogelijk om zowel de sportinfrastructuur te versterken als de kwaliteit van nieuwe woon- en leefgebieden te verhogen Voetbal Waar zwem- en binnensportverenigingen gewend zijn om op alle dagen van de week te trainen, is dit binnen het voetbal minder gebruikelijk. Toch biedt een bredere spreiding van trainingen over meerdere dagen en over verschillende velden belangrijke voordelen: een efficiëntere benutting van de accommodatie, minder piekbelasting op specifieke dagen en een betere kwaliteit van het gras doordat herstelmomenten gelijkmatiger verdeeld zijn. Bij capaciteitsdruk is het daarom aan te bevelen om de vrijdagavond structureel als trainingsavond te verkennen en bespreekbaar te maken binnen verenigingen. Daarnaast is er een duidelijke ontwikkeling zichtbaar binnen het amateurvoetbal: steeds meer wedstrijden worden op zaterdag gespeeld. Hierdoor staan veel voetbalvelden op zondag grotendeels leeg.

Dit biedt kansen om de bestaande capaciteit slimmer en inclusiever in te zetten. De velden kunnen op zondag beschikbaar worden gesteld voor andere vormen van sport en bewegen, zoals informele voetbalgroepen, jeugd uit de wijk, conditioneel gebruik, walking football of andere sportinitiatieven die geen eigen accommodatie hebben. Hiermee wordt de openbare waarde van voetbalparken vergroot en sluiten de voorzieningen beter aan op de veranderende sportbehoeften van inwoners. Door zowel spreiding van trainingen als het benutten van ongebruikte zondagen ontstaat meer ruimte binnen de huidige infrastructuur, wordt de kwaliteit van velden beter geborgd en krijgt de sportaccommodatie een bredere maatschappelijke betekenis.

2240403 | www.icsadviseurs.nl

22/52

Open sportparken Open sportparken komen tegemoet aan de vraag van ongeorganiseerd sporten. Het inrichten van open sportparken vraagt een duidelijke demarcatie tussen verenigingen en gemeente, maar ook duidelijke afspraken wie waar verantwoordelijk voor is. Onderwerpen zoals het schoon, veilig en toegankelijk houden van de sportparken en wie verantwoordelijk is voor het klein en groot onderhoud spelen hierin een rol. Geadviseerd wordt om bij het realiseren van open sportparken te werken met een duidelijke demarcatie waar de verantwoordelijkheid per onderdeel schriftelijk vastgelegd wordt. Meer dan stenen stapelen Een IHP Sport is meer dan een investeringsprogramma voor gebouwen, velden en accommodaties. Het is een instrument om samen met verenigingen, gemeente en partners de vraag te beantwoorden: wat is er nodig om sport in Veldhoven ook in de toekomst mogelijk te maken? Daarbij gaat het niet alleen om fysieke capaciteit, maar ook om de organisatiekracht van verenigingen en het slim benutten van bestaande voorzieningen. Het IHP biedt de kans om samen stil te staan bij vragen als “Zijn de huidige afspraken over gebruik, onderhoud en investeringen nog actueel?” of “Wat hebben verenigingen nodig om de groei aan de leden te organiseren?”. Een IHP Sport werkt alleen als het een gezamenlijk document wordt van gemeente en verenigingen.

Door samen te bepalen wat nodig is en wie welke rol heeft, ontstaat eigenaarschap en draagvlak. Daarbij geldt: ▪ ▪ ▪

De gemeente neemt de regie op de lange termijn en faciliteert investeringen. Verenigingen brengen hun kennis en praktijkervaring in en nemen verantwoordelijkheid voor gebruik en beheer. Andere partners zoals scholen, zorg en welzijn kunnen meedenken en bijdragen aan multifunctioneel gebruik.

Verbind de sportvoorzieningen met de duurzaamheidsopgave Door sport en duurzaamheid expliciet te verbinden, worden investeringen in sportvoorzieningen onderdeel van een bredere stedelijke opgave. Dit levert: ▪ Ruimtelijke synergie: sportvoorzieningen dragen bij aan leefbare en groene wijken. ▪ Maatschappelijke meerwaarde: sportparken worden ontmoetingsplekken die gezondheid, inclusie én duurzaamheid versterken. ▪ Financiële efficiëntie: bundeling van investeringen voorkomt versnippering en creëert schaalvoordelen. ▪ Toekomstbestendigheid: voorzieningen voldoen langer aan eisen van inwoners, verenigingen en wet- en regelgeving.

2240403 | www.icsadviseurs.nl

23/52

BIJLAGEN

2240403 | www.icsadviseurs.nl

24/52

8. Bijlage A Uitwerking uitgangspunten De uitgangspunten zijn zorgvuldig samengesteld op basis van bestaande beleidskaders. De uitgangspunten zijn vervolgens aangescherpt met inzichten uit de werksessies met sportverenigingen, gesprekken met gebruikers en analyse van de sportpraktijk in Veldhoven. Daarmee ontstaat een samenhangend en realistisch kader dat zowel beleidsmatig is onderbouwd als gedragen wordt door de sportsector. ▪

▪

Voldoende sportvoorzieningen Bij het bepalen van de benodigde sportvoorzieningen richting 2040 wordt uitgegaan van de verwachte groei naar 55.000 tot 60.000 inwoners. Om de toekomstige behoefte goed in kaart te brengen, wordt gewerkt met kengetallen die het aantal sportvoorzieningen per 25.000 inwoners aangeven (Instituut, 2025). Deze cijfers worden vergeleken met gemiddelden uit de regio Zuid-Oost Brabant / Metropoolregio Eindhoven, met referentiegemeenten die vergelijkbaar zijn in inwonersaantal, ligging, economische structuur en sociaal-demografisch profiel, en met landelijke normen. Daarnaast bieden sportbonden en de KVLO richtlijnen voor behoeftebepaling op basis van leerling- en of ledenaantallen en sportdeelname. Deze landelijke sporttechnische richtlijnen vormen een basis bij het inschatten van benodigde capaciteit. Tot slot wordt de lokale situatie meegenomen. De ervaringen van sportverenigingen waaronder signalen over capaciteitsproblemen en wachtlijsten, leveren waardevolle input om het huidige aanbod te toetsen en waar nodig aan te passen voor de toekomst. Zo ontstaat een goed onderbouwd beeld van wat nodig is om in 2040 voldoende en passende sportvoorzieningen te bieden.

Toekomstbestendige planning Eén van de belangrijkste uitgangspunten voor het IHP Sport is het inspelen toekomstige ontwikkelingen zoals de demografische ontwikkeling van Veldhoven, opkomst van nieuwe sporten en lokale ontwikkelingen. Demografie

De schaalsprong binnen de Metropoolregio Eindhoven, waar Veldhoven een centrale positie in inneemt, leidt tot een aanzienlijke groei van het aantal inwoners. Figuur 1 laat zien dat de bevolking richting 2040 met ruim 21% toeneemt ten opzicht van 2023.

Regionale bevolkingsontwikkeling en prognose - gemeente Veldhoven 70.000 60.000 50.000

60010 46600

47000

47200

55055

40.000

30.000 20.000 10.000 0 2023

2024

2025

2026

2028

Aantal inwoners

2030

2032

Prognose

2034

2036

2038

2040

Ambitie

Figuur 1: regionale bevolkingsontwikkeling zoals inzichtelijk gemaakt bij het opstellen van de leerlingenprognoses (2024), geëxtrapoleerd op basis van de ambitie. Om de voorzieningen af te stemmen met de groei is het belangrijk om een doorkijk te maken naar de bevolkingsontwikkeling per leeftijdscategorie. Veranderingen in de demografische samenstelling, zoals vergrijzing, ontgroening of juist een groei van het aantal jongeren, hebben direct invloed op de vraag naar specifieke sportvoorzieningen.

2240403 | www.icsadviseurs.nl

25/52

Onderstaande tabel laat zien dar het aantal 65+-ers in 2040 zal toenemen van 23% in 2025 naar 26% in 2040 (Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu, sd). Het aantal basisschoolleerlingen in 2040 bedraagt naar verwachting 4.328 leerlingen (7,8%). Voor het speciaal onderwijs geldt een verwachting van 474 leerlingen (0,8%), voor het voortgezet onderwijs is dit 1.348 leerlingen (2,5%).

Bevolkingsopbouw - 60.000 inwoners 70000 60000 50000 40000 30000 20000 10000 0 2025 2026 2027 2028 2029 2030 2031 2032 2033 2034 2035 2036 2037 2038 2039 2040 0-19

20-64

65-79

80+

Figuur 2: ontwikkeling bevolkingsopbouw tot 2040, naar verwachting van Het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu. Ontwikkelingen in de sport Naast demografische gegevens is er ook gekeken naar bredere trends en ontwikkelingen die van invloed zijn op sport en bewegen. Dit betreft zowel landelijke ontwikkelingen, zoals de opkomst van flexibel en individueel sporten, toenemende aandacht voor gezondheid en preventie, en de groeiende behoefte aan multifunctionele sportlocaties, als lokale ontwikkelingen. Veldhoven heeft percentueel een hogere sportdeelname bij sportbonden dan de provincie Noord Brabant en Nederland, zoals onderstaande grafiek laat zien.

(NOC*NSF, 2024) figuur 3.

2240403 | www.icsadviseurs.nl

26/52 26/52 26/52

Een aantal sporten worden in de regio steeds populairder o.a. door de aantrekkingskracht op jongeren en internationale doelgroepen. Cricket Er gaan steeds meer mensen cricket beoefen in de regio. Inmiddels zijn er diverse verenigingen opgericht of in oprichting. De KNCB geeft aan dat de jeugd het afgelopen jaar met 10% is gegroeid en herenteams met 15%. Cricket vraag relatief veel ruimte. Twee naast elkaar liggende voetbalvelden komen overeen met 1 cricketveld. De gemeente Eindhoven heeft in haar IHP sport aangeven te willen investeren in cricketvelden, wat mogelijk in het beginstadium kan fungeren als regiodekkende functie. Daarnaast liggen de voetbalvelden in Veldhoven niet gunstig om daar cricketvelden van de maken en zo multifunctioneel in te zetten. Badminton Badminton is erg populair bij expats uit Azië. In de regio worden bij diverse bedrijven interne toernooien en vaste speelavonden voor expats georganiseerd. De sport sluit goed aan bij de sportcultuur in landen waar deze expats vandaan komen, en waar badminton vaak een nationale sportstatus heeft. Deze groeiende vraag heeft geleid tot een bovengemiddeld ledenaantal voor de badmintonvereniging Sport ‘N Socialize uit Veldhoven. Padel & Pickleball Padel is al enige jaren een groeiende sport in Nederland en populair onder Westerse expats (E. Jansing, 2025). Sinds kort is ook pickleball opgekomen.

Pickleball is een racketsport die elementen van tennis, badminton en tafeltennis combineert. Het wordt gespeeld op een badmintonveld-formaat, met een lager net en een geperforeerde plastic bal. Het is een sport die zowel binnen als buiten gespeeld kan worden en geschikt is voor alle leeftijden en niveaus, mede doordat de bal minder snel gaat dan een tennisbal, waardoor spelers meer tijd hebben om te reageren. Fitness en groepslessen Fitness en vooral groepslessen blijven populair vanwege de toegankelijkheid, taalneutraal en flexibiliteit. Yoga en pilates zijn met name populair bij expatvrouwen. De drempel om deel te nemen is laag: er is geen lidmaatschap van een vereniging vereist, de lessen zijn veelal taalonafhankelijk, en deelname kan vaak per keer of via een flexibel abonnement worden geregeld.

2240403 | www.icsadviseurs.nl

27/52 27/52

Voetbal Vooral onder expats uit Latijns Amerika, Afrika en Zuid Europa is zowel zaal- als veldvoetbal populair. Veel Internationals sluiten zich aan bij recreatieve voetbalclubs in de regio of bij bedrijfscompetities. Tegelijkertijd is er een duidelijke trend zichtbaar richting meer multifunctioneel gebruik van voetbalaccommodaties. Door de opkomst van nieuwe spelvormen zoals 7 tegen 7 voetbal, walking football (voor ouderen) en gemengde teams, groeit de behoefte aan velden die flexibel inzetbaar zijn voor verschillende doelgroepen en leeftijden. Deze ontwikkelingen maken voetbal toegankelijker voor een bredere en meer diverse groep sporters. Boulderen / klimmen Deze moderne, sociale en laagdrempelige sport is vooral onder studenten geliefd. Beachsporten Bij de NEVOBO zijn het aantal beachvolleyballers bijna verdubbeld tussen 2021 en 2024, de bond telde in 2024 ruim 21.000 spelers. Ook het aantal locaties nam toe in deze periode. De bond ondersteunt momenteel meer dan 400 locaties in Nederland. Fietsen Naast mountainbiken wordt gravelfietsen steeds populairder in Nederland. Pumptracks zijn sterk in opkomst in de regio met volop nieuwe routes en faciliteiten. Pumptracks trekken veel BMX-ers en freeriders. Openbare pumptracks wordt vooral gebruikt door jongeren met fietsen, skates, skateboards etc.

Nichesporten Nichesporten zoals gealic football, ultimate frisbee worden vaak door expats opgezet en hebben een internationale community.

Trends en ontwikkelingen Landelijke trends zien we ook terug in Veldhoven. Zo zien we een duidelijke toename van het aantal ongeorganiseerde of ‘ongebonden’ sporters (mileu, 2025), wat vraagt om flexibel inzetbare, toegankelijke sporten beweegruimtes. Tegelijkertijd groeit de maatschappelijke aandacht voor een gezonde leefstijl, wat het belang van goede voorzieningen versterkt. Daarnaast wordt multifunctionaliteit van gebouwen steeds belangrijker: scholen, sportaccommodaties en ontmoetingsruimtes vervullen meerdere rollen binnen hun wijk of buurt. (milieu, 2025)

2240403 | www.icsadviseurs.nl

28/52

▪

▪

▪

▪

Voldoen aan wet- en regelgeving In lijn met nationale en Europese duurzaamheidsambities moeten alle sportaccommodaties uiterlijk in 2050 CO₂-arm zijn, met een tussentijdse doelstelling van 49% CO₂-reductie in 2030. De Europese Energy Performance of Buildings Directive (EPBD IV) verplicht dat de 15% slechtst presterende gebouwen qua energieprestatie1 uiterlijk in 2027 zijn verbeterd, gevolgd door de rest in 2030 en 2033. Daarnaast geldt een gefaseerde uitfasering van gasgestookte verwarmingsketels richting 2040, wat vraagt om een transitie naar duurzame installaties. Wettelijke kaders zoals de Natuurherstelwet en de Waterbesparingswet stellen verdere eisen aan de stikstofuitstoot en het waterverbruik van sportaccommodaties. Ook is er toenemende aandacht voor toegankelijkheid volgens NEN 9210 en het implementeren van een kwaliteitszorgsysteem voor sportaccommodaties. Tot slot blijven de richtlijnen van de KVLO (Koninklijke Vereniging voor Lichamelijke Opvoeding) leidend voor de functionele en onderwijskundige inrichting van binnen- en buitensportvoorzieningen. Ruimte voor regionale voorzieningen De gemeente Veldhoven heeft ook een aantal aan specifieke sportvoorzieningen die gericht zijn op meer specialistische of minder mainstream sporten, zoals een zwembad, turnhal en een fietscrossbaan.

Deze voorzieningen vragen om maatwerk in huisvesting en inrichting, met specifieke eisen aan bijvoorbeeld veiligheid, vloerbelasting, plafondhoogte, ventilatie of buitenruimte. Tegelijkertijd vervullen dergelijke accommodaties een bovenlokale functie: ze trekken sporters uit de regio aan en dragen bij aan regiodekkende sporttalentontwikkeling, vitaliteit en diversiteit in het sportaanbod. In het kader van het IHP betekent dit dat Veldhoven structureel ruimte kan bieden aan deze bijzondere voorzieningen, zowel fysiek als beleidsmatig. Het is van belang om hun positie binnen het totale sportlandschap helder in kaart te brengen, en waar mogelijk te koppelen aan multifunctioneel gebruik, samenwerking met onderwijs of clustering in sportzones. Afstemmen met stedelijke ontwikkeling Veldhoven kent de komende jaren een grote woningbouwopgave, met grootschalige plannen zoals in het Citycenter (ca. 1.000 woningen) en De Run (ca. 3.000 woningen). Daarnaast zijn er bouwplannen voor o.a. de hoek Provincialeweg / Burgemeester van Hoofflaan, een nieuwbouwproject aan de Blaarthemseweg, en mogelijk toekomstige ontwikkelingen in Zonderwijk. Deze stedelijke groei leidt tot een toenemende druk op de bestaande binnenstedelijke sportinfrastructuur en legt een duidelijke opgave neer om voorzieningen toekomstbestendig, voldoende toegankelijk en goed verspreid over Veldhoven aan te bieden.

Het IHP Sport biedt de gelegenheid om tijdig op deze woningbouwontwikkelingen in te spelen door sportvoorzieningen en beweegruimte actief te koppelen aan deze woningbouwplannen, om ook nieuwe bewoners laagdrempelig en nabij te kunnen laten sporten (Gemeente Veldhoven, 2025). Verduurzamen sportaccommodaties Veel bestaande sportaccommodaties in Veldhoven – zowel binnen- als buitensportvoorzieningen – zijn momenteel nog niet of slechts beperkt verduurzaamd. Dit vormt enerzijds een urgente opgave, gezien de nationale klimaatdoelen en de noodzaak tot CO₂-reductie, maar biedt anderzijds ook een belangrijke kans om sportparken toekomstbestendig te maken. Sportaccommodaties zijn vaak energie-intensief, vanwege grote gebouwvolumes, hoge gebruiksfrequentie en seizoensgebonden verwarmings- of koelbehoefte. Tegelijkertijd zijn deze voorzieningen veelal centraal gelegen in de wijken, wat ze uitermate geschikt maakt als aanjager van de energietransitie en klimaatadaptatie op lokaal niveau. De verduurzamingsaanpak verschilt per type accommodatie. Binnensportaccommodaties zoals sporthallen en zwembaden vragen om integrale oplossingen op het gebied van isolatie, ventilatie, energieopwekking (bijv. zonnepanelen, warmtepompen) en slimme gebouwbeheersystemen. Dit draagt bij aan energieefficiëntie, comfort en luchtkwaliteit.

Buitensportaccommodaties zoals voetbal-, hockey- of atletiekcomplexen bieden kansen voor duurzame verlichting (LED), het gebruik van circulaire materialen bij veldvervanging, en opwekking van duurzame

2240403 | www.icsadviseurs.nl

29/52

energie via zonnecarports. Daarnaast kunnen clubgebouwen energieneutraal worden gemaakt en beter worden geïsoleerd. Naast energieverduurzaming speelt ook klimaatadaptatie een steeds belangrijkere rol. Sportparken worden in toenemende mate geconfronteerd met hittestress, wateroverlast of droogte. Door sportaccommodaties klimaatadaptief in te richten, wordt de veerkracht van zowel de accommodatie als de directe leefomgeving vergroot. Voorbeelden van klimaatadaptieve maatregelen: ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪

▪

▪

Groene inpassing en vergroening (bomen, groene daken, gevelbeplanting) ter vermindering van hittestress en verbetering van biodiversiteit; Wateropvang en -infiltratie via wadi’s, infiltratiekratten of halfverharding; Herinrichting van buitenruimte met schaduwplekken, waterpunten en natuurlijke speelelementen, om de sportparken aantrekkelijk te houden bij extreme weersomstandigheden; Gebruik van regenwater voor veldbesproeiing of toiletspoeling; Gebruik van circulaire materialen bij aanleg of renovatie van sportvelden en infrastructuur.

Multifunctioneel gebruik In een groeiend en verdichtend Veldhoven neemt de ruimtedruk toe, terwijl de behoefte aan maatschappelijke voorzieningen zoals sport, onderwijs, ontmoeting en zorg, juist groeit. Dit vraagt om slimme, efficiënte en flexibele inzet van gebouwen en voorzieningen. Binnen het IHP is multifunctioneel gebruik van sportaccommodaties en combinaties van functies dan ook een belangrijk uitgangspunt. Door bijvoorbeeld sporthallen te combineren met onderwijs, cultuur, zorg of buurtfuncties, ontstaat een efficiënter ruimtegebruik en wordt de maatschappelijke waarde van voorzieningen vergroot. Dit sluit bovendien aan bij de leefstijl van inwoners, waarbij sport, leren en ontmoeten steeds meer door elkaar lopen. Multifunctionele gebouwen kunnen ook een bredere exploitatiebasis creëren, intensiever worden benut en zorgen voor meer levendigheid in de wijk. Zeker in nieuwe of verdichtende gebieden, zoals Citycenter, De Run of toekomstige woonontwikkelingen aan de Provincialeweg, is het essentieel dat sportvoorzieningen onderdeel uitmaken van een integrale gebiedsontwikkeling. Schoon, veilig en toegankelijk Alle sportvoorzieningen in Veldhoven moeten voldoen aan de basisvoorwaarden van schoon, veilig en toegankelijk. Dit vormt de ondergrens voor goed gebruik en een voorwaarde voor inclusieve deelname aan sport en bewegen.

Een schone accommodatie draagt bij aan een prettige sportomgeving en gebruikersbeleving, terwijl een veilige omgeving ongevallen voorkomt, kwetsbare groepen beschermt en het verantwoord gebruik van materialen en ruimtes waarborgt. Toegankelijkheid betekent niet alleen fysieke toegankelijkheid voor mensen met een beperking (zoals drempelvrijheid, aangepaste sanitaire voorzieningen en duidelijke bewegwijzering), maar ook sociale toegankelijkheid: sportvoorzieningen moeten uitnodigend, laagdrempelig en bruikbaar zijn voor iedereen, ongeacht leeftijd, achtergrond of beperking. Binnen het Integraal Huisvestingsplan (IHP) Sport is dit uitgangspunt leidend bij onderhoud, renovatie, vervanging en nieuwbouw van accommodaties. Daarbij wordt waar mogelijk aangesloten op richtlijnen zoals het Kwaliteitszorgsysteem Sportaccommodaties (KZS), de NEN 9210 voor toegankelijkheid en het inclusieve sportbeleid van NOC*NSF. Alleen met deze basis als norm kunnen sportvoorzieningen hun maatschappelijke functie voor de hele gemeenschap optimaal vervullen. Jeugd moet kunnen sporten Sport en beweging zijn van groot belang voor de fysieke, mentale en sociale ontwikkeling van kinderen en jongeren. Binnen het Integraal Huisvestingsplan (IHP) Sport van de gemeente Veldhoven geldt daarom het uitgangspunt dat de jeugd altijd moet kunnen sporten.

Dit betekent dat bij het maken van keuzes over onderhoud, renovatie, vervanging of afbouw van sportvoorzieningen, de beschikbaarheid, bereikbaarheid en geschiktheid van sportvoorzieningen voor jeugdigen altijd geborgd moet blijven. Juist in een verdichtende stad, waar ruimte schaars is, is het van belang om zowel formele als informele sportplekken in de wijk mee te nemen in de afwegingen. Het IHP draagt zo bij aan gelijke kansen voor alle kinderen in Veldhoven om te bewegen, zich te ontwikkelen, en onderdeel te zijn van een gezonde, actieve leefomgeving. Investeren in jeugdsportvoorzieningen is investeren in de toekomst van Veldhoven.