Bijlage 1_Integraal Maatschappelijk Beheerkader

blad 82 van 103

Assetsheet Openbare Verlichting Integraal Maatschappelijk Beheerkader Veldhoven, projectnummer 0484628

Afbakening Deze asset is gericht op het beheer en onderhoud van de openbare verlichting in beheer van de gemeente. De asset openbare verlichting omvat de lichtmasten, armaturen en lampen in beheer bij de gemeente, inclusief ANWB masten. VRI's vallen buiten de scope van deze asset en zijn in afzonderlijk in een assetsheet opgenomen. Reclameborden en verlichting op sportparken vallen ook buiten de scope.

Areaal Gemeente Veldhoven beheert zo'n 13.300 lichtmasten, armaturen en lampen. Het grootste deel van het areaal openbare verlichting is te vinden in Veldhoven-dorp (circa 1.700 lichtmasten), Cobbeek/Centrum (circa 1.350 lichtmasten) en Zeelst (circa 1.150 lichtmasten). Ruim 40% van het areaal bestaat uit LED-verlichting. Voor de openbare verlichting wordt gebruik gemaakt van een apart beheersysteem. Object

Areaal

Eenheid

Lichtmasten

13.300

stuks

Armaturen

13.300

stuks

Lampen

13.300

stuks

Huidige kwaliteit Tweemaal per jaar worden de lampen gecontroleerd op functioneren. De gebreken die hieruit naar voren zijn gekomen worden hersteld. Er worden geen periodieke kwaliteitsinspecties uitgevoerd op de lichtmasten. Meldingen via aannemer In de periode 2018 tot en met 2023 zijn er 17.630 meldingen binnengekomen via de aannemer met betrekking tot de openbare verlichting in Veldhoven. Het grootste aantal meldingen, 11.860 stuks (67%), ging in deze periode over het niet branden van de lamp. Daarnaast zijn er 2.739 meldingen (16%) binnengekomen waarbij de lampen in de hele straat/wijk niet branden. De overige meldingen betreffen onder andere aanrijdingen, knipperende lampen en scheefstaande masten. Het aantal meldingen over openbare verlichting bedraagt in de periode 2018-2023 gemiddeld 2.938 stuks. In 2020 is na een aantal jaren van stijging een piek te zien in het aantal meldingen, in de jaren 2021 tot en met 2023 is het aantal meldingen weer gedaald en gestabiliseerd tot rond de 3 duizend meldingen per jaar. In dezelfde periode neemt het aantal armaturen sterk toe; van circa 9.200 armaturen in 2018 naar circa 12.900 armaturen eind 2023.

Ontwikkeling meldingen en armaturen 2018-2023 4500

14000

4000 g

ŬO 2

13000

3500

c

3000

12000 -M

^

2500

-M

2000

™

1500

CŪ

11000 10000

1000

ns "ī5

ns C

9000

500

8000

0 2018

2019

2020

Aantal meldingen

2021

2022

2023

Aantal armaturen

blad 83 van 103

Assetsheet Openbare Verlichting Integraal Maatschappelijk Beheerkader Veldhoven, projectnummer 0484628

Meldingen openbare ruimte Naast de meldingen die direct doorgestuurd worden naar de aannemer komen meldingen ook binnen bij het eigen meldingssysteem. Dit betreft meldingen met betrekking tot overlast en situaties met betrekking tot beleidsmatige keuzes. In 2022 en 2023 betrof respectievelijk 956 en 864 stuks van het totaal aantal meldingen dat binnen is gekomen bij de gemeente een melding over openbare verlichting, dit komt in beide jaren neer op zo'n 13% van het totaal aantal meldingen. In 2023 betrof het grootste aantal meldingen de wijken Cobbeek/Centrum (136 stuks) en Heikant/De Kelen (135 stuks). Aantal meldingen OVL, per wijk (2022-2023)

350 300 250 200 150 100

1.

50 0

2022

1

1 .1 ll ll ll

1

1

■ 2023

Beleving en gebruik De openbare verlichting in Veldhoven heeft een belangrijke rol in het creëren van een veilige en aangename omgeving. Het helpt onveilige (verkeers)situaties te voorkomen en geeft inwoners een veilig gevoel (sociaal veilige omgeving). Verlichting maakt het mogelijk om tijdens donkere perioden de openbare ruimte veilig te gebruiken en heeft hiermee een positieve invloed op de leefbaarheid. De noodzaak van een goede openbare verlichting wordt pas duidelijk, wanneer deze, om wat voor reden dan ook, niet meer goed functioneert. Het afhandelen van meldingen is hierbij erg belangrijk, maar niet altijd even makkelijk. Goede terugkoppeling naar de inwoners is hierbij van groot belang. Naast de functionaliteit speelt de verlichting ook een rol met betrekking tot identiteit en esthetiek. Openbare verlichting kan gebruikt worden om een plek te verfraaien en door middel van materiaalgebruik de identiteit van gebieden te onderstrepen. Het kan ook ingezet worden om gebouwen en monumenten te verlichten en hiermee de beleving te versterken. Er kunnen echter ook conflicterende belangen ontstaan bij openbare verlichting. Zo kan verlichting bijvoorbeeld leiden tot lichtvervuiling waar de natuur hinder van kan ondervinden. Lichtmasten voor een woning kan bij sommige inwoners ook lichtoverlast geven.

Daarnaast kunnen ook hoge energiekosten meespelen in de keuze om een deel van de verlichting te dimmen of geheel uit te schakelen. Het is zaak om goed met deze conflicterende belangen om te gaan en duidelijk te communiceren.

Beheerkaders Vanuit de Omgevingsvisie zijn samen met inwoners, ondernemers en organisaties een drietal thema's benoemd waar in Veldhoven aandacht voor is. Deze thema's vormen de ruimtelijke koers van Veldhoven. De openbare verlichting draagt hier op de volgende manieren aan bij (de uitgangspunten zijn niet uitputtend en kunnen bij ontwikkelingen veranderen):

blad 84 van 103

Assetsheet Openbare Verlichting Integraal Maatschappelijk Beheerkader Veldhoven, projectnummer 0484628

Kernopgave 1: Investeren in stedelijke en dorpse kwaliteiten: o De dorpse sfeer van de bebouwing en openbaar gebied in dorpslinten moeten dominant blijven; o We zetten in op een onderscheidende ruimtelijke kwaliteit bedrijventerrein De Run, waaronder in de openbare ruimte. De functie als bedrijventerrein blijft hierin voorop staan; o We kijken naar verschil in lichtmasten en armaturen per gebied en passen het verlichtingsniveau aan op het gebruik daar waar mogelijk; o De kans dat mensen elkaar tegenkomen vergroten we door de inrichting en beheer van de openbare ruimte hierop aan te passen; o We streven naar een herkenbare inrichting van de openbare ruimte voor 'dorp' en 'stedelijk'; o We versterken het dorpse karakter middels de keuze voor masten, armaturen en lampen. ^

Kernopgave 2: Verder bouwen aan de innovatieve en bereikbare maakstad: o We verbeteren de verbinding voor fietsers en langzaam verkeer door het verlichten van fiets­ en wandelpaden; o We gaan door met het verder verledden van het areaal en kijken naar slimme oplossingen zoals sensoren om lichtvervuiling en het energieverbruik te verminderen. De veiligheid staat hierbij voorop; o Lichtmasten staan zo min mogelijk in de weg ten opzichte van opritten, herplaatsen na calamiteiten is hierbij een optie; o We verlichten in de basis geen parken of secundaire fiets- en wandelpaden.

^

Kernopgave 3: Werken aan een duurzame en gezonde leefomgeving: o We maken gebruik van duurzame en circulaire materialen; o We gaan verder met het verledden van het areaal; o De optie om verlichting uit te schakelen in de nacht wordt onderzocht. We verlichten alleen waar nodig en stemmen dit af met de omgeving; o In of nabij groen beperken we waar mogelijk de openbare verlichting, of we maken gebruik van flora/fauna vriendelijke verlichting (bijvoorbeeld amber).

Strategie Onderhoud We voeren zowel preventief als correctief onderhoud uit om de openbare verlichting op orde te houden. Preventief onderhoud is gericht op het groepsgewijs vervangen van armaturen op basis van de verwachte levensduur en het schouwen van de verlichtingsobjecten. Het correctief onderhoud is gericht op het herstellen op basis van klachten en meldingen, de schouw en eigen constateringen. Deze werkzaamheden zijn uitbesteed binnen een meerjarig onderhoudscontract. Voor het verhalen van schades als gevolg van aanrijdingen en vandalisme is een complex en tijdrovend proces en is daarom ondergebracht in een contract met de NODR. Vervanging Voor het vervangen van masten en armaturen wordt gekeken naar de technische levensduur. Wanneer een lichtmast of armatuur daadwerkelijk vervangen wordt moet blijken uit de praktijk, aan de hand van inspecties en monitoring. De technische staat is hierbij voor het ingrijpmoment het uitgangspunt. Monitoring Binnen het onderhoudscontract wordt 2 keer per jaar de openbare verlichting geschouwd op uitval van lampen en gevaarlijke situaties. De kwaliteit van de openbare verlichting wordt gemonitord vanuit de registratie van klachten en meldingen. De operationele beheertaak wordt uitgevoerd door een externe partij.

Deze beheertaak omvat het ter beschikking stellen van een beheersysteem, het managen van storingsafhandeling en verwerking van mutaties

blad 85 van 103

Assetsheet Openbare Verlichting Integraal Maatschappelijk Beheerkader Veldhoven, projectnummer 0484628

in het beheersysteem, van zowel het projectmatige, als het onderhoudswerk en financiële controle richting aannemers.

Financiën Met het onderhoud van de kapitaalgoederen in Veldhoven zijn grote bedragen gemoeid. In onderstaande tabel is het onderhoudsbudget en het budget voor het uitvoeren van planmatige vervangingen van de openbare verlichting te zien. Onderhoud Aan de hand van de eerdergenoemde arealen en de GBI-kennisbank van Antea Group is er cyclisch berekend welke kosten gemiddeld nodig zijn om de openbare verlichting in Veldhoven te onderhouden en vervangen na het einde van de theoretische levensduur. In de tabel hiernaast is een overzicht gegeven van deze benodigde jaarlijkse gemiddelde onderhouds- en vervangingsbudgetten om het huidig areaal te beheren. De genoemde bedragen zijn op basis van prijspeil 2023 en zijn inclusief VAT-kosten en toeslagen (20%). Voor het onderhoud en incidenteel vervangen van openbare verlichting is voor 2025 ca. C 250.000 opgenomen. Daarnaast bedragen de stroomlasten op de exploitatie ca. C 550.000. Het totaal bedraag C 793.000 in 2025 en is in de grafiek hiernaast weergegeven. Aan de hand van de eerdergenoemde arealen en de GBI-kennisbank van Antea Group is er cyclisch berekend welke kosten gemiddeld nodig zijn om de openbare verlichting in Veldhoven te onderhouden. In de grafiek hiernaast is de vergelijking gemaakt tussen de huidige begrootte onderhoudsbudgetten en de berekende cijfers volgens Antea Group.

C 1.200 C 1.000

^^^B Huidig onderhoudsbudget --------- Berekend onderhoudsbudget

Het berekende cyclisch benodigde budget bedraagt ca. C 1,05 miljoen in 2025 en ligt daarmee ca. C 200.000 boven het momenteel beschikbare budget. In het berekende budget zijn de elektriciteitslasten van de gemeente overgenomen. Vervangingsinvesteringen De grafiek hiernaast geeft de huidige investeringskredieten weer ten opzichte van de berekende investeringsomvang. Hierbij is de vergelijking gemaakt ten opzichte van zowel vervanging t.o.v. aanlegjaar en de cyclische behoefte. Het is duidelijk zichtbaar dat de huidige budgetten overeenkomen met de cyclische vervangingsbehoefte van C 660.000 per jaar. Op basis van aanlegjaar is echter een piek in de vervanging van armaturen zichtbaar, die op basis van aantal branduren nauwkeurig op einde levensduur berekend kunnen worden. Daarnaast is er een achterstalligheid in de vervanging met een totale omvang van ca. C 3,16 miljoen. Ook is van een areaal met een vervangingswaarde van C 523.000 geen aanlegjaar bekend. Dit is een risico en de verwachting is dat dit met name een ouder areaal aangaat. Deze beide bedragen zijn in de komende planperiode van 4 jaar verdisconteerd in de berekende vervangingsopgaven per aanlegjaar. De vervangingspiek voor masten is nog niet in beeld, deze dient zich op basis van aanlegjaren pas rond 2040 aan.

C 1.800

oooooooooo (N(N(N(N(N(N(N(N(N(N

^^^B Geplande vervangingsinvesteringen ----------Investeringsbehoefte aanlegjaar ----------Investeringsbehoefte cyclisch

Benodigde budgetten In onderstaande tabel zijn de benodigde onderhoudsbudgetten weergegeven. Op basis van de huidige werkwijze worden de bestaande onderhoudsbudgetten gehandhaafd. Momenteel is in de vervangingsomvang blad 86 van 103

Assetsheet Openbare Verlichting Integraal Maatschappelijk Beheerkader Veldhoven, projectnummer 0484628

een duidelijke piek zichtbaar. De benodigde vervangingsbedragen zijn dan ook afgestemd op de vervanging van het verouderde areaal. In tegenstelling tot andere assets zoals wegen, waarbij de projectenlijst leidend is, wordt hier ook de berekende investeringsomvang opgenomen. Dit vanwege het verouderende areaal en de vervangingen van armaturen die niet meer leverbaar zijn. jaarschijf 2025

2026

C x 1.000

Onderhoud Vervanging

C C

793 1.654

2027

C x 1.000

C C

818 954

2028

C x 1.000

C C

837 977

C x 1.000

C C

837 1.081

Risico's en aandachtspunten De volgende risico- en aandachtspunten zijn komende beheerperiode van toepassing: ^ Richting burger is het lastig om alle meldingen goed af te handelen. Terugkoppeling naar bewoner is

^ ^ ^

hierbij erg belangrijk. Communicatie en verwachtingsmanagement bij klachten en storingen zijn nog een aandachtspunt; Er dient aandacht te zijn voor conflicterende belangen, zoals energie en duurzaamheid versus veiligheid; Door technische innovaties wisselen armaturen elkaar snel af. Hierdoor bestaat het risico dat ze in de toekomst snel weer niet leverbaar kunnen worden; Gemeente dient de komende periode een antennebeleid en beleidskaders op te stellen waar bedrijven zich aan moeten gaan houden. Vervuiling van lichtmasten en wellicht ook schades kunnen het gevolg zijn als er geen duidelijk beleid voor antennes aanwezig is;

^

Uitfasering van door de EU verboden PL-lampen vanwege giftige stoffen. Hiervoor vindt groepsremplace plaats;

*

De toename van slimme systemen brengt het risico van storingen met zich mee.

Actieplan Actiepunten IBK 2020 1. Uitwerken vervangingsplan voor grootschalige vervanging van masten en armaturen voor komende beheerperiode. > SOX armaturen vervangen door LED armaturen.

2.

Actualiteit, betrouwbaarheid en compleetheid (administratieve) gegevens en gericht updaten van areaalbestand openbare verlichting.

3.

Onderzoeken mogelijkheden standaard dimregime en zelfvoorzienende verlichting.

> voldaan en nog steeds mee bezig. Blijft een actiepunt > Zelfvoorzienend wordt niet gedaan. Alle nieuwe LED verlichting heeft wel standaard een dimregime.

De volgende actiepunten voor de komende beheerperiode zijn van toepassing: » » » » »

Opstellen van LIOR (geldt voor alle assets); Verder up-to-date brengen van het areaal; Vervangen op basis van technische kwaliteit plannen en organiseren; Actualiteit, betrouwbaarheid en compleetheid (administratieve) gegevens en gericht updaten van areaalbestand openbare verlichting; Klachten verwachtingsmanagement, goede terugkoppeling/communicatie.

blad 87 van 103

Assetsheet Verkeersregelinstallaties (VRľs) Integraal Maatschappelijk Beheerkader Veldhoven, projectnummer 0484628

Afbakening Deze assetsheet is gericht op het beheer en onderhoud van de verkeersregelinstallaties (VRI's) inclusief HOV (hoogwaardig openbaar vervoer) in beheer bij de gemeente Veldhoven. Een verkeersregelinstallatie is opgebouwd uit verschillende onderdelen, zoals masten, verkeerslichten, automaten, kast, kabels, detectielussen en drukknoppen.

Areaal Het areaal VRI's en HOV zijn inzichtelijk en opgenomen in verschillende systemen. Een klein deel van het areaal (8 stuks) is opgenomen in het beheersysteem verkeer.nu. In totaal beheert gemeente Veldhoven 30 VRI's. Ongeveer de helft van het areaal, 13 stuks, betreft HOV-installaties. Object

Areaal

Eenheid

VRI- type 2 (T-splitsing)

4

stuks

VRI- type 3 (simpele kruising)

8

stuks

VRI- type 4 (uitgebreide kruising)

5

stuks

VRI - type 2 i.c.m. HOV

1

stuks

VRI - type 3 i.c.m. HOV

12

stuks

Totaal

30

stuks

Huidige kwaliteit Er zijn voor de VRI's geen inspectie- of meetgegevens beschikbaar. Wel zijn de aanlegjaren en jaar van vervanging van de aanwezige VRI's inzichtelijk. In onderstaande grafieken zijn de jaren van aanleg en theoretische vervanging van de 30 VRI's weergegeven. De 16 oudste VRI's, met aanlegjaar 2000 tot en met 2006, worden in 2024 en 2025 vervangen. Dit betreft alle 13 HOV-installaties en 3 VRI's. Na vervanging worden de nieuwe VRI's samen met de overige VRI's opgenomen in het beheersysteem verkeer.nu. De volgende grote vervangingspiek komt pas na 2030. Aanlegjaar VRI's (incl. HOV) 14 19 12 110 n

80 C6

I

A 4

92 „ 0

1

1

II

1

II

II

1

1

'P'P'r'r'r'r'r'r'r'r'r'r'r'r'V'V'r'r'r'P'P'P'P'r

blad 88 van 103

Assetsheet Verkeersregelinstallaties (VRľs)

anteagroup

Integraal Maatschappelijk Beheerkader Veldhoven, projectnummer 0484628

Jaar van vervanging VRI's (incl. HOV) 18 16 14

12 10 8 6 4

2 0 f

f

^

f

f

f

rjr V

VRľs worden in 2024 en 2025 vervangen

Beleving en gebruik VRI's dragen bij aan de veiligheid en efficiëntie van het verkeer in Veldhoven. De VRI's helpen door het reguleren van verkeer ongevallen te voorkomen, bevorderen de doorstroming van verkeer en bieden fietsers en voetgangers de mogelijkheid veilig over te steken. Lang moeten wachten voor groen licht kan daarentegen als negatief worden ervaren. Het is van belang dat de VRI's goed werken en afgestemd zijn, zodat deze de doorstroming van het verkeer bevorderen en niet verstoren. Het is tevens belangrijk rekening te houden met de behoeften van alle gebruikers, zowel gemotoriseerd verkeer, HOV, fietsers, wandelaars en omwonenden.

Beheerkaders Vanuit de Omgevingsvisie zijn samen met inwoners, ondernemers en organisaties een drietal thema's benoemd waar in Veldhoven aandacht voor is. Deze thema's vormen de ruimtelijke koers van Veldhoven. De VRI's draagt hier op de volgende manieren aan bij (de uitgangspunten zijn niet uitputtend en kunnen bij ontwikkelingen veranderen): ^

Kernopgave 1: Investeren in stedelijke en dorpse kwaliteiten: o Met HOV wordt ingezet op een goede verbinding met Eindhoven; o Fietsverkeer wordt gestimuleerd door middel van het verbeteren van de doorstroming.

^

Kernopgave 2: Verder bouwen aan de innovatieve en bereikbare maakstad: o Er is aandacht voor technologische ontwikkelingen en innovaties; o Er wordt ingezet op 'terugtellers' bij alle fiets stoplichten; o De effecten bij stroomuitval bij belangrijke verkeersaders worden middels een noodplan zo laag mogelijk gehouden; o Op en rondom bedrijventerreinen is de doorstroming van verkeer met name gericht op HOV en gemotoriseerd verkeer.

^

Kernopgave 3: Werken aan een duurzame en gezonde leefomgeving: o We maken gebruik van duurzame en circulaire materialen; o Waar mogelijk worden materialen hergebruikt; o We maken bij nieuwe VRI's alleen gebruik van LED verlichting, vanaf 2024 betreft het hele areaal LED.

Onderhoud Het onderhoud van de VRI's kan verdeeld worden in technisch- en functioneel onderhoud. Onderhoud van installaties wordt geregeld in onderhoudscontracten met aannemers.

blad 89 van 103

Assetsheet Verkeersregelinstallaties (VRľs)

anteagroup

Integraal Maatschappelijk Beheerkader Veldhoven, projectnummer 0484628

Bij het functionele onderhoud wordt gekeken of de installatie (software) verkeerskundig functioneert. Hieronder vallen de volgende werkzaamheden: onderhoud aan de automaat, meten aarding, remplace van de lampen (niet zijnde LED), kleine reparaties en verhelpen storingen, meten detectie, controle werking drukknoppen/rateltikkers/wachttijdvoorspellers, schoonmaken lantaarns, opheffen scheefstand van de masten en het periodiek evalueren van het regelprogramma. Eind 2024 worden de laatste 16 VRI's vervangen door LED waarna het hele areaal LED lampen betreft. Technisch onderhoud betreft de fysieke toestand van de installatie en het veilig en bedrijfszeker houden hiervan. Hierbij wordt onderhoud gepleegd aan de lampen, bekabeling, masten, armaturen en kleine tussentijdse aanpassingen. Voor complexe storingen en ondersteuning van functionele vraagstukken wordt de leverancier van de automaten ingeschakeld. Voor een deel van de automaten lopen tevens nog servicecontracten met de leverancier vanuit de aanleg. Eén keer per jaar voert de leverancier een onderhoudsservice uit aan de automaten. Vervanging Vervanging van VRI's gebeurt veelal op projectniveau. Hiervoor geldt een planmatige aanpak, waarbij op basis van leeftijd van de diverse objecten en het functioneren, de vervanging wordt ingepland. De theoretische levensduur verschilt per object.

Bij planmatige vervanging wordt gekeken welke materialen nog in goede technische staat zijn en hergebruikt kunnen worden. Monitoring Jaarlijks vindt er een visuele inspectie plaats van het areaal. Daarnaast worden de VRI's iedere 6 jaar NEN3140 gekeurd. Eventuele gebreken worden vervolgens opgelost.

Financiën Met het onderhoud van de kapitaalgoederen in Veldhoven zijn grote bedragen gemoeid. In onderstaande grafieken zijn de beschikbare en berekende budgetten vergeleken. Aan het einde van de paragraaf zijn de benodigde budgetten weergegeven. Onderhoud Aan de hand van de eerdergenoemde arealen en de GBIkennisbank van Antea Group is er cyclisch berekend welke kosten gemiddeld nodig zijn om de VRI's in Veldhoven te onderhouden. In de grafiek hiernaast is een overzicht weergegeven van deze benodigde jaarlijkse gemiddelde onderhoudsmiddelen. De genoemde bedragen zijn op basis van prijspeil oktober 2023 en zijn inclusief 12% VAT (voorbereiding, aansturing en toezicht) en toeslagen. De huidige budgetten liggen aanzienlijk boven het berekende onderhoudsbudget. Dit komt mede doordat in de gemeentelijke budgetten tevens energiekosten verdisconteerd zijn. De pure onderhoudskosten sluiten in omvang op elkaar aan. De huidige onderhoudsbudgetten blijven dan ook gehandhaafd.

e 250

oooooooooo (N(N(N(N(N(N(N(N(N(N

Huidig onderhoudsbudget --------- Berekend onderhoudsbudget

blad 90 van 103

Assetsheet Verkeersregelinstallaties (VRľs)

anteagroup

Integraal Maatschappelijk Beheerkader Veldhoven, projectnummer 0484628

Vervangingsinvesteringen De berekende cyclische (gemiddelde) vervangingsbehoefte van VRI's bedraagt ca. C 195.000 per jaar. De komende jaren ligt de benodigde vervangingsomvang daar onder, aangezien op basis van aanlegjaar weinig installaties aan vernieuwing toe zijn. De kredieten zoals opgenomen in de begroting van 2024 sluiten hierop aan. De vervangingspiek komt pas vanaf 2032 weer in beeld. Het beschikbare budget is dan ook passend op dit moment.

C 700 C 600 C 500 C 400 C 300 C 200 C 100 C-

mi0l''00CT)O*H(Ncr)^(N(N(N(N(N(Y)rorororo

OOOOOOOOOO (N(N(N(N(N(N(N(N(N(N

Geplande vervangingsinvesteringen ----------Investeringsbehoefte aanlegjaar --------- Investeringsbehoefte cyclisch

Benodigde budgetten De huidige budgetten voor onderhoud en vervanging blijven gehandhaafd. De vervangingsbudgetten zijn voor de planjaren 2027 en 2028 conform indexeringssystematiek van gemeente Veldhoven geïndexeerd. jaarschijf

Onderhoud Vervanging

C C

2025

2026

2027

2028

C x 1.000

C x 1.000

C x 1.000

C x 1.000

192 94

C C

200 36

C C

207 37

C C

207 39

Risico's en aandachtspunten De volgende risico- en aandachtspunten zijn komende beheerperiode van toepassing:

^ »

Een storing of stroomuitval kan grote gevolgen hebben voor de (verkeers)veiligheid en bereikbaarheid van Veldhoven, met name de Kempenbaan vormt hierbij een risico. Om de gevolgen zo klein mogelijk te houden is hier een speciaal actieplan voor opgesteld. Door sterke economische groei ontwikkelt ook de mobiliteit zich snel. Noodzakelijke aanpassingen en vervangingen vanwege groei zijn vaak al nodig voor het einde van de (theoretische) levensduur van VRI's, dit brengt het risico van kapitaalvernietiging met zich mee.

Actieplan Actiepunten IBK 2020 1. Voorbereiding en uitvoering van de vervanging van VRI's met hoogwaardig openbaar vervoer (HOV).

actiepunt begin 2024 afgerond 2.

Afstemmen vervangingsprogrammering VRI's en afweging I-VRI's op gemeentelijk verkeers- en vervoersbeleid.

actiepunt voldaan De volgende actiepunten voor de komende beheerperiode zijn van toepassing: » »

Opstellen van een LIOR (geldt voor alle assets). Alle VRI's aansluiten op programma verkeer.nu. Op dit moment staan 8 VRI's in verkeer.nu

blad 91 van 103

Assetsheet Civieltechnische Kunstwerken Integraal Maatschappelijk Beheerkader Veldhoven, projectnummer 0484628

Afbakening Deze assetsheet is gericht op het beheer en onderhoud van civieltechnische kunstwerken in Veldhoven. De asset omvat onder andere de bruggen, duikers en vlonders in de gemeente. Civieltechnische kunstwerken die niet in het beheer zijn van gemeente Veldhoven zijn hierin niet meegenomen. Culturele kunstwerken vallen tevens buiten deze scope.

De gemeente Veldhoven heeft zo'n 17 verkeers-, fiets- en voetgangersbruggen, 8 duikers en 8 vlonders in haar beheer. Daarnaast beheert de gemeente objecten als keermuren, schanskorven, geluidswallen, vissteigers en trappen. Het areaal civieltechnische kunstwerken is onvolledig inzichtelijk waardoor voor enkele objecten een inschatting is gemaakt van het te beheren areaal. Object

Areaal

Eenheid

Brug beton (incl. Betonnen liggers)

1.540

m2

Fietsbrug beton

70

m2

Fietstunnel/busstation

2

st

Voetgangersbrug staal

75

m2

Voetgangersbrug hout

18

m2

Duiker metselwerk

50

m2

Duiker beton met metselwerk

190

m2

Vlonder staal

105

m2

Vlonder hout en vissteiger

320

m2

Betonnen kiosk

1

Stuks

Keermuren [1] [2]

100

m1

Schanskorven [1]

100

m1

Geluidswal [1]

1.200

m1

Trappen [1]

200

m2

[1] Precieze areaal niet inzichtelijk, hiervan is een reële inschatting gemaakt. [2] exclusief kademuren

Huidige kwaliteit Er zijn geen gecategoriseerde meldingsgegevens en inspectiegegevens beschikbaar voor de huidige kwaliteit van de civieltechnische kunstwerken in gemeente Veldhoven. Er kan wel gezegd worden dat de kwaliteit van het areaal civieltechnische kunstwerken over het algemeen redelijk tot goed in orde is. Dit is deels te verklaren doordat het areaal relatief nieuw is. Wel zijn keermuren op enkele plaatsen instabiel en hebben deze extra aandacht nodig. Op dit moment is tevens het areaal civieltechnische kunstwerken niet volledig in beeld. Wanneer het areaal geheel wel inzichtelijk is kan een beter beeld gevormd worden van de huidige kwaliteit van het areaal.

blad 92 van 103

Assetsheet Civieltechnische Kunstwerken Integraal Maatschappelijk Beheerkader Veldhoven, projectnummer 0484628

Beleving en gebruik Civieltechnische kunstwerken zijn van groot belang voor Veldhoven omdat ze de infrastructuur van de gemeente ondersteunen. Ze zorgen er onder andere voor dat mensen en goederen efficiënt en veilig kunnen verplaatsen. Daarnaast zijn ze essentieel voor de veiligheid en leefbaarheid, ze zorgen ervoor dat inwoners en bezoekers kunnen wonen, werken en recreëren. Civieltechnische kunstwerken zijn deels functionele objecten ondersteunend aan de infrastructuur. Civieltechnische kunstwerken kunnen echter ook een rol spelen in de identiteit van een gebied en kan bijdragen aan de beleving en esthetiek van een plek. De kunstwerken kunnen op verschillende manieren worden gebruikt en beleefd.

Vanuit de Omgevingsvisie zijn samen met inwoners, ondernemers en organisaties een drietal thema's benoemd waar in Veldhoven aandacht voor is. Deze thema's vormen de ruimtelijke koers van Veldhoven. Het beheer en onderhoud aan civieltechnische kunstwerken draagt hier op de volgende manieren aan bij (de uitgangspunten zijn niet uitputtend en kunnen bij ontwikkelingen veranderen): ^

Kernopgave 1: Investeren in stedelijke en dorpse kwaliteiten: o De kans dat mensen elkaar tegenkomen vergroten we door de inrichting en beheer van de openbare ruimte hierop aan te passen; o We gaan meer ruimte bieden voor de fietsers en voetgangers. We stimuleren op fietsgebruik en ontmoedigen autogebruik voor kleine afstanden; o De dorpse sfeer van de bebouwing en openbaar gebied in dorpslinten moeten dominant blijven; o We streven naar een levensloopbestendige openbare ruimte; o We streven naar een herkenbare inrichting van de openbare ruimte voor 'dorp' en 'stedelijk'; o We versterken het dorpse karakter.

^

Kernopgave 2: Verder bouwen aan de innovatieve en bereikbare maakstad: o We gaan meer ruimte bieden voor de fietsers en voetgangers. We stimuleren fietsgebruik en ontmoedigen we autogebruik voor kleine afstanden. Wel is er blijvend aandacht voor de bereikbaarheid van de bedrijventerreinen, de functie blijft voorop staan; o Met het creëren van veilige wandel- en fietsroutes en het wegnemen van barrières zorgen we er zoveel mogelijk voor dat fietsen en wandelen een aantrekkelijk alternatief voor de auto wordt.

^

Kernopgave 3: Werken aan een duurzame en gezonde leefomgeving: o We maken gebruik van duurzame en circulaire materialen.

Strategie Onderhoud Bij het onderhoud van civieltechnische kunstwerken wordt onderscheid gemaakt in verzorgend onderhoud en technisch onderhoud. Verzorgend onderhoud betreft het schoonhouden en reinigingen van civiele kunstwerken, zoals het verwijderen van graffiti en beplakking en het verwijderen van zwerfafval en bladafval. Het verzorgend onderhoud gebeurt ad hoc. Technisch onderhoud betreft maatregelen als het bijwerken van de verharding, conservering van beton en het bijwerken van slijtlagen. Groot onderhoud wordt gedaan aan de hand van technische inspecties en de toestand van het civieltechnisch kunstwerk. Voor groot onderhoud maakt de gemeente Veldhoven gebruik van aannemers.

blad 93 van 103

Assetsheet Civieltechnische Kunstwerken Integraal Maatschappelijk Beheerkader Veldhoven, projectnummer 0484628

Vervanging Als het civieltechnisch kunstwerk aan het einde van de levensduur is, en het niet meer instant gehouden kan worden door middel van groot onderhoud, wordt het kunstwerk vervangen. De vervangingsopgaves worden bepaald aan de hand van inspecties. Als blijkt dat een civieltechnisch kunstwerk toe is aan vervanging dan wordt dit meegenomen in de meerjarenplanning. Alhoewel inspecties altijd leidend zijn, wordt er in de meerjarenplanning rekening gehouden met de theoretische levensduur van objecten. Monitoring Er kan schade ontstaan aan civiele kunstwerken door weersinvloeden, eventuele calamiteiten en dagelijks gebruik. Dit kan leiden tot gevaarlijke situaties. Daarom is het van belang dat er regelmatig wordt geïnspecteerd. De civieltechnische kunstwerken worden 1 keer per 2 jaar visueel geïnspecteerd. Op basis van visuele inspecties wordt het benodigd verzorgend onderhoud aan de kunstwerken bepaald. Daarnaast vindt er iedere 5 jaar een technische inspectie plaats door een extern bedrijf. Aan de hand van de technische inspecties wordt het technisch onderhoud ingepland.

Financiën Met het onderhoud van de kapitaalgoederen in Veldhoven zijn grote bedragen gemoeid. In onderstaande grafieken zijn de beschikbare en berekende budgetten vergeleken. Aan het einde van de paragraaf zijn de benodigde budgetten weergegeven. Onderhoud Momenteel heeft gemeente Veldhoven voor het onderhoud van civiele kunstwerken ca. C 40.000 per jaar beschikbaar. Aan de hand van de eerdergenoemde arealen en de GBI-kennisbank van Antea Group is cyclisch berekend welke kosten gemiddeld nodig zijn om civiele kunstwerken in Veldhoven te onderhouden. In de grafiek hiernaast is een overzicht gegeven van deze benodigde jaarlijkse gemiddelde onderhoudsbudgetten. De genoemde bedragen zijn op basis van prijspeil 2023 en zijn inclusief 30% VAT-kosten (voorbereiding, advies en toezicht) en toeslagen. Het huidige onderhoudsbudget in de begroting ligt aanzienlijk onder het cyclisch te verwachten berekende budget. Ondanks deze constatering blijft het huidige onderhoudsbudget gehandhaafd en wordt deze jaarlijks geïndexeerd. Indien er onverhoopt aanvullende onderhoudsmaatregelen nodig zijn, vragen we deze incidentele budgetten aan bij de gemeenteraad.

C 140 C 120 C 100 C 80 C 60

Huidig onderhoudsbudget --------- Berekend onderhoudsbudget

blad 94 van 103

Assetsheet Civieltechnische Kunstwerken Integraal Maatschappelijk Beheerkader Veldhoven, projectnummer 0484628

Vervangingsinvesteringen Op basis van het huidige areaal is de cyclische vervangingsomvang berekend. Dit is de jaarlijks gemiddelde investeringsomvang.

e 140 C 120 e 100

Gezien de aard en omvang van de kosten bij vervanging van individuele civiele kunstwerken, is een cyclische berekening geen concrete onderbouwing voor vervangingsbudget. Wel biedt de cyclische jaarlijkse investeringsomvang een beeld van een eventuele dotatie in een bestemmingsreserve, wanneer Veldhoven ervoor kiest deze in het leven te roepen om op voorhand gestructureerd geld te gaan reserveren voor komende vervangingen. Deze dotatie zou in dat geval ca. e 96.000 per jaar moeten bedragen.

e 80 e 60 e 40 e 20 e

mi0l''00CT)O*H(Ncr)^(N(N(N(N(N(Y)rorororo

OOOOOOOOOO (N(N(N(N(N(N(N(N(N(N

Geplande vervangingsinvesteringen

Op dit moment wordt dit niet aangeraden, aangezien in de komende jaren nog geen vervanging van grote civieltechnische kunstwerken voorzien wordt. De reactieve beheerstrategie m.b.t. CTK wordt dan ook gehandhaafd, waarbij benodigde incidentele budgetten aangevraagd worden bij de gemeenteraad.

--------- Investeringsbehoefte cyclisch

Benodigde budgetten De huidige budgetten voor zowel het onderhoud als de vervanging van civiele kunstwerken blijven gehandhaafd. Zoals onderstaande tabel weergeeft. jaarschijf

Onderhoud Vervanging

e e

2025

2026

2027

2028

e x 1.000

e x 1.000

e x 1.000

e x 1.000

40 -

e e

41 -

e e

42 -

e e

42 -

Risico's en aandachtspunten De volgende risico's en aandachtspunten zijn de komende beheerperiode van toepassing: ^ Nog niet alle civieltechnische kunstwerken binnen de gemeente staan opgenomen in het beheersysteem. ^ Vanwege het ontbreken van technisch inspecties en inspectierapportages zijn niet alle constructieve feiten van alle kunstwerken bekend.

Actieplan De volgende actiepunten zijn de komende beheerperiode van toepassing: ^ Nog niet alle civieltechnische kunstwerken, zoals keermuren, schanskorven, trappen, geluidswal, vissteigers, etc. zijn opgenomen in de lijst met areaalgegevens. Deze worden de komende beheerperiode verder geïnventariseerd en in beeld gebracht. ^ De komende periode wordt het areaal civieltechnische kunstwerken in een beheersysteem geplaatst. Door verdere verstedelijking en toename van het aantal civieltechnische kunstwerken is de huidige gegevensbeheer ontoereikend. ^ Visuele en technische inspecties gaan de komende periode structureel opgepakt worden. Tot op heden gebeurde dit niet consistent. Op basis hiervan zal ook de vervangingsopgave in beeld worden gebracht. ^ Opstellen van een LIOR (geldt voor alle assets).

blad 95 van 103

datum 30 mei 2024 projectnummer 0484628.100 betreft Integraal Maatschappelijk Beheerkader Veldhoven

♦w

Veldhoven

Bijlage II: Kaart riolering

blad 96 van 103

datum 30 mei 2024 projectnummer 0484628.100 betreft Integraal Maatschappelijk Beheerkader Veldhoven

♦w

Veldhoven

Bijlage III: Participatie(kaders) bij beheer Participatie onder de Omgevingswet houdt in dat burgers, bedrijven, maatschappelijke organisaties en andere overheden in een vroegtijdig stadium bij de besluitvorming over visies, plannen, programma's en projecten in de fysieke leefomgeving worden betrokken, of dat deze partijen zelf initiatief nemen voor ontwikkelingen in de leefomgeving. Het betreft het betrekken van partijen bij het besluitvormingsproces voordat de formele besluitvorming van start gaat. Participatie gaat over het betrekken van bewoners, bedrijven, bestuurders en organisaties bij visie- en planvorming. Vanuit gebiedsgericht werken heeft participatie bij beheer een grote meerwaarde. De bewoners van Veldhoven hebben immers veel kennis over een gebied en kunnen daarmee waardevolle inzichten geven over wensen, risico's, kansen en bedreigingen in een woonwijk of straat. Bijvoorbeeld de wens voor bepaalde typen groen of een speeltoestel of juist kennis vanuit het verleden waarom bepaalde plannen of een aanpak niet zou kunnen werken. Dat maakt de input van bewoners een onmisbaar onderdeel in verschillende processen. Ook zelfbeheer is een vorm van participatie. Met zelfbeheer wordt bedoeld dat bewoners een gedeelte van de openbare ruimte van de gemeente zelf gaan beheren.

Hierbij kan de gemeente initiatiefnemer zijn om zelfbeheer wil bevorderen, of de bewoner is initiatiefnemer via een 'right to challenge'. Dit recht heeft elke bewoner in Nederland en mag daarmee de gemeente uitdagen wanneer men denkt het beheer en onderhoud van een stuk openbare ruimte zelf beter of goedkoper te kunnen doen. Maar een initiatiefnemer kan natuurlijk ook een ondernemer, organisatie, vereniging etc. zijn. Om te zorgen dat dit proces goed verankerd is, is het van belang om daarvoor kaders en uitgangspunten vast te leggen. De gemeente Veldhoven betrekt bewoners bij nieuwe visie en planvorming. Bijvoorbeeld zoals in voorliggend IMBK, maar ook bij het nog op te stellen Omgevingsprogramma Fysieke Leefomgeving. Zo is het mogelijk om stappen te maken richting maatwerk en gebiedsgericht werken. Het beheer van de openbare ruimte is zo maximaal af te stemmen op de behoeftes van bewoners. Voorliggend hoofdstuk gaat in op de verschillende participatiekaders voor Veldhoven. Hierbij zijn onder andere de participatie kaders uit de Omgevingsvisie Veldhoven en de kaders vanuit de Omgevingswet die per 01-01-2024 ingaat gebruikt als uitgangspunt. De Omgevingswet en kaders voor beheer Omdat binnen de Omgevingswet maatwerk centraal staat, is het participatieproces slechts in algemene bewoordingen in de Omgevingswet opgenomen.

Wel wordt er voorgeschreven op welke momenten er verantwoording moet komen over de toekomstige dan wel voltrokken participatie. De Omgevingswet beschrijft verplichtingen om het bevoegd gezag te stimuleren tot participatie. Dit verschilt per type instrument in de omgevingswet. De ontwikkeling van het IMBK hangt samen met de komst van de Omgevingswet. Waar mogelijk sluiten de kaders alvast aan op de omgevingswet en op relevante instrumenten. Momenteel (november 2023) wordt er door de gemeente gewerkt aan een gemeente brede visie op participatie. De kaders die daarin worden genoemd gelden tevens voor de afdeling Beheer en Realisatie.

Uitgangspunten participatie bij beheer Voor beheer zijn de volgende algemene uitgangspunten geldend bij participatie: 1. Participatie is geen doel op zich. We doen het om adviezen, informatie, wensen en ideeën op te halen en zo de kwaliteit van een project of plan te verhogen. We willen gebruik maken van de kennis en kunde van inwoners en nemen hen serieus. We zorgen altijd dat participatie meerwaarde heeft in een project, participeren om participeren is niet de bedoeling. 2. We zorgen voor transparante communicatie en een open proces. Dat betekent dat betrokkenen weten wat de planning, processen, verantwoordelijkheden en rolverdeling is binnen een participatietraject.

blad 97 van 103

datum 30 mei 2024 projectnummer 0484628.100 betreft Integraal Maatschappelijk Beheerkader Veldhoven

3.

4.

5.

6. 7.

8.

VGLCJnOV0ľ1

We zorgen voor duidelijke verwachtingspatronen als het gaat om participatie en zelfbeheer. Dat betekent dat participanten weten wat er met hun input en kennis wordt gedaan in een proces. Betreffende zelfbeheer zijn vanwege veiligheid sommige taken niet over te nemen van de gemeente (zoals het snoeien van bomen of onderhoud van wegen). We maken duidelijk wat hierin wel of niet mogelijk is. Meedenken en inbreng leveren betekent dus niet dat het ook altijd lukt. We gaan voor realistische bureaucratie. Dat betekent samen kijken wat er mogelijk is, maar daarbij wel de kaders in het oog houden. We willen niet te streng zijn, maar ook niet alles faciliteren. Participatie is toegankelijk. Iedereen die mee heeft willen doen, heeft daarvoor een kans gekregen en we zijn uitnodigend en nieuwsgierig naar iedereen. Dat betekent dat we in ons participatieplan nadenken over de werkvorm en aanpak, en daarbij de verschillende doelgroepen in het achterhoofd houden. Het zo goed mogelijk benaderen van de doelgroep is daarbij het uitgangspunt. Dat betekent maatwerk in de werkvorm waar nodig. In de basis willen we participatie zo representatief mogelijk maken. We gaan voor een gedegen proces, waar we van tevoren keuzes in hebben gemaakt qua doel, werkvorm, doelgroep, betrokkenen en uitgangspunten. Het wijkprofiel is bijvoorbeeld een goed uitgangspunt om een participatieplan op te stellen.

We bepalen van tevoren wanneer participatie geslaagd is en kijken hierbij liever kwalitatief dan kwantitatief naar de uitkomsten van het proces. Participatie wordt georganiseerd door de initiatiefnemer. De partij die wil dat participatie onderdeel is van een proces, draagt zorg voor organisatie en totstandkoming. Participatie is maatwerk: afhankelijk van de complexiteit en de impact van het initiatief. Voor participatie in projecten wordt een participatieplan opgesteld waarin een duidelijk doel en aanpak wordt geformuleerd om het maximale resultaat uit de participatie te halen. Participatie vraagt om investeringen. Investeringen in tijd en inzet van betrokken ambtenaren en investering in de uitvoering. Dit accepteren we en hier houden we in budgetten rekening mee. Ook in projectaanpakken waar participatie een onderdeel van is wordt deze tijd en inzet ingepland.

Bovenstaande uitgangspunten gelden voor alle projecten, processen of initiatieven bij de afdeling Beheer en Realisatie waarin participatie een rol speelt. Zo zorgen we voor een gestroomlijnd, transparant en eenduidige werkwijze en aanpak en waarborgen we dat participatie altijd de aandacht krijgt zoals het verdient.

Rol gemeente bij participatie Bij participatie zijn verschillende partijen betrokken. Dat zijn vanuit de gemeente bijvoorbeeld de gemeenteraad, het college van burgermeesters en wethouders en de ambtelijke organisatie. De ambtelijke organisatie is in onderstaande kaders de afdeling Beheer en Realisatie, maar kan in bepaalde processen ook andere betrokkenen zijn, zoals de afdeling communicatie en de participatieadviseur. Vanuit de samenleving zijn inwoners, ondernemers, een ontwikkelaar, verenigingen en andere maatschappelijke organisaties betrokken. Bij participatie hoort een goed onderscheid in rollen en taken van de betrokken partijen. Hieronder geven we een aantal uitgangspunten voor de rol van de gemeente binnen participatieprocessen. Rol van gemeente als initiatiefnemer: inwonersparticipatie ^ Gemeente is verantwoordelijk voor een goed participatieproces, de voortgang, de financiering, de organisatie en het resultaat van de participatie. We maken een participatieplan in afstemming met betrokken ambtenaren. ^ Gemeente is verantwoordelijk voor het betrekken van alle stakeholders en partijen en de verslaglegging hiervan. ^ We nemen een participatieverslag op in de besluitvorming over een programma. ^ We evalueren het participatietraject met de deelnemers en informeren en adviseren het college en de gemeenteraad over de uitkomsten en het verloop van de participatieprocessen.

^ Zorgt voor voorbereiding, uitvoering en evaluatie van het participatietraject. Zorgen dat formele procedures in beeld brengen, zoals worden genoemd in gemeentelijke participatiekaders. Rol van gemeente als betrokkene in het proces: overheidsparticipatie ^ Het initiatief van de samenwerking ligt bij een externe partij (bewoner, (natuur)vereniging, ondernemer, ontwikkelaar etc.) en de gemeente doet mee aan het plan of project. De gemeente

blad 98 van 103

datum 30 mei 2024 projectnummer 0484628.100 betreft Integraal Maatschappelijk Beheerkader Veldhoven

^ ^

♦w

Veldhoven

neemt deel en kan ondersteunen met raad, kennis of middelen, maar neemt niet over. De gemeente is een gesprekspartner voor de initiërende partij. De gemeente communiceert eenduidig over haar betrokkenheid bij het initiatief en is consequent in haar handelen. Voor initiatieven met een hoge impact worden de kaders gevolgd zoals benoemd in het document 'Participatie onder de omgevingswet'.

Kaders voor verschillende soorten participatie Vanuit deze diverse rolverdeling en de uitgangspunten is duidelijk dat participatie vraagt om maatwerk en geen enkel proces hetzelfde is. Het doel van de participatie kan verschillen en ook de rol die de gemeente inneemt is divers. Er zijn verschillende soorten participatie/ inspraak in de openbare ruimte. In het ene project volstaat het bijvoorbeeld om participanten alleen te informeren, waar het is andere projecten noodzakelijk is om participanten te betrekken bij de besluitvorming. Daar gelden bij beheer aparte uitgangspunten voor. Op de volgende pagina geven we per soort participatie (van informeren tot zelfbeheer) een korte toelichting van de rolverdeling en specifieke uitgangspunten. Deze soorten participatie zijn niet allesomvattend, maar geven wel de meest voorkomende soorten participatie aan bij de vakgroep beheer. Wanneer er andere soorten initiatieven voorbijkomen, is het maatwerk.

blad 99 van 103

♦m

datum 30 mei 2024 projectnummer 0484628.100 betreft Integraal Maatschappelijk Beheerkader Veldhoven

Veldhoven

Thema

Toelichting

Initiatief

Rol gemeente

Rol participant

Voorbeelden

Uitgangspunten

Informeren

Bewoners informeren over (onderhouds-) werkzaamheden in de straat, buurt of gemeente Gemeente vraagt bewoners mee te denken bij verandering in de openbare ruimte zoals herinrichting of de keuze voor beheer en onderhoud

Gemeente

Informeren

Social media Communicatiepagina gemeente Huis-aan-huis

Zie kaders informeren

Gemeente of bewoners

Participeren

Toeschouwer/ ontvanger van informatie Meebeslissen

Zie kaders informeren en meedenken

Gemeente draagt verantwoordelijkheden over een (gedeelte) beheer en onderhoud naar vrijwilligers, bewoners en verenigingen Kleine, individuele of in (kleine) groepen geopperde initiatieven waar vanuit de gemeente minimale inspanningen bij nodig zijn Bewoners nemen structureel het onderhoud van een stuk openbare ruimte over van de gemeente met als doel de openbare ruimte in stand te houden en waar gewenst de kwaliteit te verhogen ^20m2).

Gemeente

Delegeren

Uitvoeren

Burgerschouw Enquête/ focusgroep Haal- en brengsessie Marktkraam/ ijskar Bewoners keuzes voorleggen voor beplanting in een plantsoen Onderhoud van een boomspiegel, geveltuin of plantenbak

Bewoners

Faciliteren

Initiatiefnemer Uitvoerder

Zwerfafval prikken met de buurt, Landelijke opschoondag, boomplantdag, NL doet, tegelwippen etc.

Zie kaders kleine initiatieven

Bewoners

Faciliteren

Initiatiefnemer Uitvoerder

Afvalbakken, bankjes, speeltuin etc. onderhouden. Schoffelen, maaien, pluktuin etc.

Zie kaders zelfbeheer

Meedenken

Uitbesteden

Kleine initiatieven

Zelfbeheer

blad 100 van 103

Zie kaders zelfbeheer