2024 - Vergrijzing (bevindingen)

Opgemerkt wordt dat het gebruik allesbehalve efficiënt is en dat de accommodaties vooral een eendimensionale functie hebben. Aangegeven wordt dat gespeurd zou moeten worden om ruimtes slimmer te organiseren. En daarnaast gebeurt ‘ontmoeten’ niet alleen in gebouwen, maar ook door het slim inrichten van de openbare ruimte kan ontmoeting worden gestimuleerd. Dit kan ook integraal, bijvoorbeeld in speel/beweegtuinen waar jongeren en ouderen elkaar ontmoeten. Op het gebied van sporten en bewegen worden dergelijke grotere locaties in de openbare ruimte – voor de groep 0 tot 100 bij elkaar – op dit moment ook gemist. In de openbare ruimte mogen over het algemeen meer aanleidingen worden geboden om mensen te stimuleren om te bewegen. Ongeorganiseerd sporten wordt sowieso steeds belangrijker. En er ontstaan ook andere vormen van sport en bewegen. Op deze trends moet je als gemeente inspelen. De verenigingen doen dat, maar ook bij de inrichting van de openbare ruimte moet hier rekening mee worden gehouden. Innovatieve zoektochten op de regionale schaal In paragraaf 3.1.3. wordt nog ingegaan op een aantal regionale initiatieven, die een grote rol kunnen spelen in de aanpak van de toekomstige vergrijzingsopgave. Vele van deze initiatieven zijn sterk gericht op innovatie van de inhoud en van de samenwerking tussen de verschillende betrokken spelers.

3.1.2 Basispakket en subsidies ter stimulering en ondersteuning Het basispakket in Veldhoven kan als breed en divers worden gekwalificeerd. In dat opzicht is sprake van een relatief sterke sociale infrastructuur. Hieronder wordt een aantal onderdelen uit dit basispakket benoemd en toegelicht op welke wijze zij met hun activiteiten mede vormgeven aan de uitvoering van de vergrijzingsopgave. Veldwijzer Bij de Veldwijzer zijn diverse welzijnsorganisaties ondergebracht in één gebouw, de zogenaamde ‘huiskamer van Veldhoven’. De in de Veldwijzer vertegenwoordigde organisaties zijn naast de gemeente Veldhoven, Cordaad Welzijn, SWOVE, Bureau Sociaal Raadslieden, de Voedselbank en Stichting Leergeld Veldhoven en de Kempen. Alle inwoners van Veldhoven kunnen hier laagdrempelig, zonder afspraak, terecht. Er is één gezamenlijk intakeformulier waardoor men maar een keer zijn of haar verhaal hoeft te doen en er vindt makkelijke doorverwijzing plaats. Nieuw binnen de Veldwijzer is Langer

23

Thuiswijzer. Dit is één centraal punt waar woningbouwverenigingen, zorg en welzijn bij elkaar zitten. Het doel is om te zorgen dat inwoners van Veldhoven de juiste informatie krijgen over zo lang mogelijk zelfstandig en veilig thuis wonen, en dat zij, wanneer zij toch naar een zorginstelling moeten verhuizen goed begeleid kunnen worden. SWOVE Met het bestaan van de Stichting Welzijn Ouderen Veldhoven (SWOVE) heeft de gemeente Veldhoven een speler, die op verschillende manieren bijdraagt aan de uitvoering van de vergrijzingsopgave. In veel andere gemeenten bestaat een dergelijke organisatie niet. Diverse activiteiten worden ontplooid. Zo faciliteert SWOVEmantelzorgers en vrijwilligers, zodat zij hun energie en kwaliteiten in kunnen zetten voor anderen. Advies en informatie wordt gegeven over: • Mantelzorg (Steunpunt Mantelzorg); • Dementie (Informatiepunt Dementie); • Thema’s rondom ouder worden (ouderenadviseurs). Ook wordt ondersteuning geboden bij praktische zaken als: vervoer (Veldhopper), maaltijden, dagbesteding (Samen De Dag Door) en tijdelijke ontlasting van mantelzorgers (respijt). Van groot belang is voorts dat aandacht wordt besteed aan de preventie. Daarbij wordt gesproken over de wijze waarop senioren langer zelfstandig thuis kunnen wonen.

Dit wordt ook daadwerkelijk gefaciliteerd met programma’s als: informerend huisbezoek, maaltijdservice, Veldhopper, respijtzorg, themabijeenkomsten, het tegengaan van (chronische) eenzaamheid, Dementiecafé, Dementheek en cursussen zoals Grip & Glans en Creatief Leven. Cordaad Het takenpakket van Cordaad is breed en ook gericht op andere thema’s zoals jongerenwerk en vluchtelingenwerk. Daarnaast voeren zij diverse activiteiten uit met direct belang voor senioren. Zo spelen zij een belangrijke rol in de organisatie van vrijwilligerswerk in Veldhoven. Onder Vrijwilligerswerk Veldhoven vallen: de Vrijwilligerscentrale, Praktische Ondersteuning, Maatjes voor Elkaar, Taalondersteuning en project Maatschappelijk Bezig. De opbouwwerkers en wijkmakelaars faciliteren inwoners om zichzelf en hun eigen leefomgeving te ontwikkelen. Op die manier wordt gestimuleerd dat mensen meer gaan participeren en er sociale netwerken en informele steunstructuren ontstaan. De wijkmakelaar is een belangrijke schakel tussen vraag en aanbod en het oppakken van signalen. Daarnaast zorgt de wijkmakelaar voor het koppelen van vraag en aanbod, verbinding en ontmoeting. In het kader van Veldhoven Vernieuwend Vitaal is afgelopen jaren een Pilot Focuswijken uitgevoerd met de bedoeling om meer focus en effectiviteit in de samenwerking te krijgen tussen professionele partners.

Daarbij zijn de overlegstructuren in de wijken Cobbeek en d’Ekker in beeld gebracht, nieuwe afspraken gemaakt en is een signaleringsoverleg ingericht. De deelnemers daarin zijn de woningcorporaties, GGzE, Lunet, SWOVE en Lumens. Cordaad voert daarbij de regie. Het overleg leidt ertoe dat problematieken breder bekend worden en dat doublures inzichtelijk worden. Het ‘basis’ wijkwerk geldt voor alle Veldhovense wijken. De rol van de wijkmakelaars bestaat daarbij uit: luisteren, doorverwijzen, verbinden met andere partijen en in sommige gevallen ook mee organiseren. Daarbij worden de volgende basisprincipes gehanteerd: • Present werken, aanwezig zijn in de leefwereld; • Sociale netwerkversterking, verbinden en koppelen; • Eigen kracht en zelfsturing bewerkstelligen; • Signaleren en doorverwijzen.

24

Ook wordt buurtbemiddeling ingezet bij problemen en conflicten in de buurt. Tenslotte wordt erop gewezen dat Cordaad ook actief is op het thema gezondheid, bijvoorbeeld bij de projectweken Veldhoven Gezond om een gezonde leefstijl te stimuleren. Oktober In verband met de vergrijzingsopgave is ook organisatie voor ouderenzorg Oktober een belangrijke speler, werkzaam voor de hele regio. In Veldhoven heeft Oktober verdeeld over drie locaties een capaciteit van 180 intramurale bedden, waarvan 28 plaatsen geriatrie en 7 plekken hospice. Oktober is samen met Actief zorg de grootste aanbieder voor hulp bij het huishouden in Veldhoven. En zij leveren diverse vormen van dagbesteding. Bij Oktober werken ook veel vrijwilligers; in Veldhoven zijn dat er zo’n 250-300. Voor het leveren van huishoudelijke hulp via de Wet Maatschappelijke Ondersteuning (WMO) of Wet Langdurige Zorg (WLZ) heeft Oktober zo’n 100fte in dienst. Voor Veldhoven zijn er zo’n 125-150 huishoudelijke hulpen werkzaam voor bijna 400 cliënten. Oktober heeft de volgende strategische lijnen uitgezet: • Van zorg naar leven: dit is een grote beweging en een cultuuromslag. De focus ligt daarbij meer op een waardige laatste fase van het leven hebben en minder op zoveel mogelijk zorg organiseren rondom de inwoner.

• Dienstverlening aan huis: omdat er geen verpleeghuiscapaciteit meer bijkomt zullen mensen langer thuis moeten wonen. Dat maakt nieuwe vormen van dienstverlening aan huis noodzakelijk; bijvoorbeeld verpleegzorg aan huis en geriatrische revalidatie aan huis. • Medewerkers op 1. Het idee daarachter is: als we het goed regelen voor medewerkers en vrijwilligers leveren we uiteindelijk de beste zorg. En kunnen we medewerkers ook zoveel mogelijk aan ons binden. Voorts blijkt uit de gesprekken dat de organisatie uitdrukkelijk insteekt op de samenwerking met lokale en regionale partners. ZuidZorg ZuidZorg is een grote speler in Zuidoost Brabant met de focus op wijkzorg en individuele begeleiding. ZuidZorg verleent ook hoog complexe zorg (zoals palliatieve zorg). Daarbij worden nauwe contacten onderhouden met huisartsen, specialisten en GGZinstellingen. Dankzij deze verbindingen heeft ZuidZorg een belangrijke positie in de wijken. Het gaat bij ZuidZorg vooral om herstelgerichte zorg binnen de Zvw en daarnaast zo’n 25% binnen de Wlz. Binnen de Wmo biedt ZuidZorg alleen thuiscoaching. Het werkgebied van ZuidZorg strekt zich uit over heel Zuidoost Brabant.

In de aanpak wordt gewerkt aan de hand van 5 stappen: • Wat kun jezelf doen of leren? • Welke hulpmiddelen heb je nodig? • Wat kan de familie of mantelzorger voor je doen? • Wat kan je sociale netwerk of andere organisatie voor je doen? • Wat kan Zuidzorg voor je doen? Bij de uitvoering van het werk is de versnippering over veel aanbieders voelbaar, zo wordt opgemerkt door ZuidZorg. In de lijn van de koepelorganisatie Actiz, is ZuidZorg voorstander van een sterkere bundeling. Er zou een beweging op gang moeten komen richting één aanbieder in de wijk, die als een soort hoofdaannemer functioneert en werkt met onderaannemers. Dit is geen gemakkelijke route. Veel onderlinge afspraken moeten worden gemaakt en veel contracten worden gesloten. Maar de voordelen zijn: overzicht,

25

structuur, herkenbare aanspreekpunten en meer regie op de schaarse capaciteit, zo wordt gesteld. KBO’s, PVGE, Veldhoven aan Tafel en Seniorenraad Met de 5 KBO’s (en de kring KBO), PVGE, Veldhoven aan Tafel en de Seniorenraad is er in Veldhoven sprake van een krachtige basis van vrijwilligers die zich richten op het welzijn van senioren. De 5 KBO’s in Veldhoven zijn samen vertegenwoordigd in de KBO Kring Veldhoven. De afzonderlijke KBO’s houden zich bezig met het organiseren van lokale activiteiten en zorgen dat senioren elkaar kunnen ontmoeten en activiteiten ondernemen, die aansluiten bij hun interesse (op het terrein van reizen, cultuur, sport, spelbijeenkomsten, e.d.). In dat opzicht vervullen ze een belangrijke rol in de onderlinge ontmoeting van senioren en wordt vereenzaming tegengegaan. Bij de Kring Veldhoven gaat het om bijna 2.350 leden. De PVGE is een koepelorganisatie van 7 verenigingen. PVGE Veldhoven is er daar één van. Zij hebben zo’n 1.500 leden. 33% van de leden heeft een Philips-achtergrond. Dat worden er langzaamaan steeds minder. PGVE Veldhoven heeft zo’n 130 vrijwilligers. En er zijn zo’n 25 clubjes, van wandelen tot bridgen, waar ongeveer de helft van de leden in participeert. Daarnaast zijn er reizen, lezingen, e.d. Opgemerkt wordt dat PVGE in sociaal opzicht wat anders oogt dan de KBO’s.

De KBO’s zijn sterk gericht op de oude kerkdorpen en hebben wat meer een ons-kent-ons mentaliteit. PVGE werkt op de schaal van heel Veldhoven. VAT (Veldhoven Aan Tafel) is het adviesorgaan voor het brede sociaal domein. Hierin zijn o.a. de Seniorenraad en de ouderenorganisaties vertegenwoordigd. In de gesprekken wordt erop gewezen dat VAT nog wel beter in positie gebracht zou kunnen worden. In de Seniorenraad zijn – naast andere leden – ook vertegenwoordigers van de KBO’s en de PVGE opgenomen. De Seniorenraad is een belangrijk orgaan voor de afstemming van beleidszaken met de gemeente en voor de belangenbehartiging van senioren. Het is een actieve en krachtige organisatie, waarin veel kennis, ervaring en organiserend vermogen aanwezig is. Dat komt bijvoorbeeld ook naar voren in de presentatie die in maart 2024 door de Seniorenraad is gegeven voor de fracties van de gemeenteraad Veldhoven. Hierin klinken tal van belangrijke aandachtspunten door voor de aanpak van de vergrijzingsopgave in Veldhoven. Gelet op het belang hiervan wordt hieronder daar uitgebreid op ingegaan. Het gaat hierbij om passages uit de hiervoor genoemde presentatie. ‘Ontmoeten als vertrekpunt Ontmoeten krijgt een veel verderstrekkende rol.

Het gaat niet alleen om koffiedrinken en leuke activiteiten maar om het praatje erbij om gevoel te krijgen bij de persoonlijke situatie en het ondersteunen van het wijknetwerk ter invulling van allerlei functies die voorheen vanuit het professionele domein werden ingevuld. De vraag naar zorgen welzijn functies/ diensten moeten we op een andere manier gaan invullen en “out of the box” gaan beantwoorden. Organisaties zoals de vele verenigingen krijgen in toenemende mate een bredere doelstelling dan het verzorgen van activiteiten sec en professionele organisaties vervullen de functie van train de trainer naast die van en steeds meer ook in plaats van de uitvoerder te zijn. Het kennen van het ontmoeten (formeel en informeel) in de wijk en het definiëren van de bredere rol van “ontmoeten” in de wijk als antwoord op “Langer thuis, maar hoe dan? “zijn de eerste stappen.’ In het verlengde hiervan worden diverse oplossingsrichtingen geformuleerd, bijvoorbeeld: • ‘Kennen van het ontmoeten in de wijk en het toekomstgericht definiëren van de functie van “ontmoeten (in de wijk) “in de (vergrijzende)samenleving. Dit gebeurt aan de samenwerkingstafel Wonen & Zorg

26

• • •

Breng de buurthuisbesturen en besturen/eigenaren van andere ontmoetingsplekken bijeen en laat ze meedenken over hun toekomstige invulling van ontmoeten/diensten/activiteiten Het Tweespan wordt herbouwd/heringericht - zet wat druk op het bestuur om de juiste keuzes te maken in overleg met gebruikers en buurtbewoners Start een visitatieteam op die gaat ophalen waar organisaties behoefte aan hebben.

Bewustwording Primair is van belang dat iedereen zich bewust is van de groeiende kloof tussen vraag naar en aanbod van zorg en welzijn en de noodzaak tot nieuwe wegen om hier als samenleving mee om te gaan. In het bijzonder bij de ouderen zelf die het betreft en de jongere (ook meer opgeleide) senioren als potentiële bron van ondersteuning. Inmiddels is een nieuw landelijk initiatief gestart onder de naam “Praat vandaag over Morgen”.’ Als oplossingsrichtingen worden ondermeer genoemd: • ‘Bewustwording van doelgroep (oudere ouderen) en jonge senioren over de maatschappelijke ontwikkelingen. • Organiseer in de verschillende buurten/wijken bijeenkomsten waarbij gezamenlijk wordt gesproken over de toekomst en de mogelijke zorg voor elkaar. • Zelfredzaamheid stimuleren als basis voor toekomst senioren. ‘ Vrijwilligers en mantelzorger Er is in Veldhoven veel vrijwilligerswerk. Wel horen we geluiden dat de beschikbaarheid van vrijwilligers onder druk zou staan, terwijl de behoefte juist groeit, zowel kwantitatief als wat soorten competenties betreft. Er ontstaat een groeiende behoefte aan /noodzaak tot “de vrijwilliger 2.0” (werktitel). Wat niet meer uit het professionele domein kan komen zal anders moeten worden ingevuld. Hiervoor is organisatietalent nodig naast uitvoerende competenties.

Er is dan ook een groeiende behoefte aan leidinggevende/coördinerende /organiserende en motiverende vrijwilligers. Iedereen en in het bijzonder jongere ouderen dienen er zich van bewust te zijn dat zij nodig zijn om de kloof voor de oudere ouderen/ de samenleving mede te dichten.’ Als oplossingsrichtingen worden geformuleerd: • Definiëren van taken en middelen voor het bestaande en nieuwe vrijwilligerswerk, het opstellen van de taken die opgepakt moeten worden en het werven/ enthousiasmeren van deze vrijwilligers. • Laat de focus van de welzijnsorganisaties met beroepskrachten vooral gericht zijn op samenlevingsopbouw (activering en versterken organisatie) en training/coaching en ondersteuning van georganiseerde vrijwilligers. • Waardering voor vrijwilligers wordt zeer dankbaar aanvaard. Denk na over verschillende vormen van waardering vrijwilligers. • Minder ‘drempels' (tijd, geld, inrichting) bij het gebruik van ontmoetingsplekken. • Werk bij instellingen met beroepskrachten met richtinggevende/sturende resultaatsverplichtingen. De maatschappij verandert snel - werk met een flexibele subsidieopzet - ook binnen een meerjarige cyclus. • De Seniorenraad is samen met SWOVE bezig om vrijwilligers-activering in een werkbaar werkplan te zetten.

Gezond en veilig oud worden Aangezien de samenleving aanzienlijk aan het vergrijzen is, zal het aantal ouderen in de loop der jaren verder stijgen. Om zo gezond mogelijk en op zo’n prettig mogelijke manier oud te worden is het belangrijk dat senioren in een gezonde en veilige leefomgeving woont, waar zowel oog is voor de fysieke als de sociale aspecten. Om dit te realiseren is het belangrijk voor gemeenten verschillende aspecten van de leefomgeving samen te brengen. Denk bijvoorbeeld aan een omgeving die rustgevend is en er aantrekkelijk uit ziet. Of een wijk met oog voor veiligheid op straat. Of bijvoorbeeld aan een openbare ruimte die sociale interactie en inclusie bevordert voor senioren. Het kan een uitdaging zijn voor beleidsmakers van gemeenten om fysieke en sociale domeinen te verbinden. Integrale aanpak lukt op dit moment niet altijd denken we.’ De volgende oplossingsrichtingen worden benoemd: • Maak het mogelijk dat senioren die minder goed ter been zijn op een verantwoorde wijze gebruik kunnen maken van trottoirs. Hierover wordt veel gemopperd. • Regel met woningcorporaties de doorstroom van senioren. Vergelijk bijv. project in D’Ekker. • Maak Veldhoven fysiek dementievriendelijk. • Zorg dat voorzieningen als Kempencampus en MFA’s e.d. weer bruikbaar worden voor externe activiteiten.

Als voorbeeld is genoemd: geen goede keuken mogelijkheid om kookcursussen voor alleenstaanden, samen eten, combinatie Voedselbank. Was er bv wel in Kempencampus.’

27

Diverse gemeentelijke teams In de reguliere taken van de verschillende teams zijn ook vaak onderwerpen aan de orde die de vergrijzingsopgave direct dan wel indirect raken. In het hoofdstuk over beleid is daar al op gewezen. Bij de bedoelde uitvoeringsactiviteiten kan bijvoorbeeld gedacht aan de uitvoering van de Wet Maatschappelijke Ondersteuning, de Participatiewet, het treffen van verkeersmaatregelen, de inrichting en het onderhoud van de openbare ruimte, de uitvoering van het sport- en cultuurbeleid, de uitvoeringsmaatregelen in het kader van Vitaal Veldhoven (IZA/GALA aanpak). 3.1.3 Participatie in regionale projecten Ook op regionaal niveau zijn er diverse projecten en initiatieven waar Veldhoven bij betrokken is en die een rol (kunnen) spelen bij de aanpak van de vergrijzingsopgave. Regionale aanpak in kader van IZA en GALA Veldhoven, de andere regiogemeenten in Zuidoost-Brabant en de GGD Brabant-Zuidoost hebben het IZA en GALA aangegrepen om ook regionaal meer de verbinding met elkaar te zoeken. Dit leidt tot een regionale samenhangende aanpak voor stimulering van gezond en actief leven (‘de regionale aanpak’) inclusief de uitwerking en implementatie van de vijf ketenaanpakken uit het IZA. Op het ‘thema ouderen’ gaat het om de volgende projecten/activiteiten: • • • • • • • •

Het goede gesprek Actief ouder worden (verbinding met ketenaanpakken en mentale gezondheid) Herkenbare basis wijkteams (zorg, sociaal domein) incl. handreiking netwerksamenwerking en samen indiceren. Ontwikkelen regionale visie en aanpak voor herstelgerichte ondersteuning en zorg aan huis voor ouderen (reablement). Het regionaal inbedden van het vijfstappenmodel (visie op zelfredzaamheid): “Zelfredzaamheid in de keten”. Regionaal capaciteitsmanagement (doelgroep: vervolgzorg VVT, evt. met GGZ) Vertrouwd thuis (met dementie). Visie en plan van aanpak om te komen tot afspraken over regie en coördinatie van ondersteuning en zorg in de wijk (maximaal aantal aanbieders per wijk/gebied).

De aanpak heeft voor 2023-2024 een aantal doelstellingen: • Opzetten van een regionale overlegstructuur GALA 2023-2024 • Uitwerken van regionale samenwerking en uitvoeringsafspraken GALA 2023-2024. Het gaat hier om het uitwerken van 5 regionale ketenaanpakken en dit vertalen naar de lokale praktijk en lokale implementatie. Ook komt er een leer- en ontwikkelprogramma en een regionale kennisinfrastructuur. • Evaluatie regionale samenwerking 2023-2024 en opstellen samenwerkingsagenda 2025-2026 Voor het vormgeven van de regionale kennisinfrastructuur (onderdeel 14 SPUK) is door de GGD Brabant-Zuidoost, de GGD Hart voor Brabant en de GGD West-Brabant gezamenlijk een voorstel uitgewerkt. Verkend wordt welke thema’s deze samenwerking zou kunnen omvatten. Hierbij kan o.a. worden gedacht aan de doorontwikkeling van de Brabantscan met drie GGD ’en, betrekken zorgpartijen, samenwerking met verzekeraars en doorontwikkeling data gedreven werken. Vitaal in Brainport De gemeente Veldhoven is reeds verbonden aan het regionale netwerk Vitaal in Brainport. De partners van Vitaal in Brainport hebben in 2021 met elkaar een regioakkoord gesloten. Ondertekenaars van dit akkoord zetten zich in voor 3 extra jaren in goed ervaren gezondheid voor inwoners van de regio en het verkleinen van gezondheidsverschillen.

28

Vanuit Vitaal in Brainport is het platform De Stap naar Gezonder ontwikkeld. Op dit platform kunnen inwoners informatie vinden over (positieve) gezondheid en het aanbod in de regio. Voor partnerorganisaties wordt vier keer per jaar een regionale werkplaats georganiseerd, waar steeds een ander gezondheidsthema centraal staat. Brainport voor elkaar Brainport voor elkaar is de sociale paragraaf van Brainport Eindhoven waarin overheid, onderwijs, maatschappelijke organisaties en bedrijfsleven samenwerken. De stichting is nog in oprichting, aan de vorm een structuur wordt nog gewerkt. Wel zijn er al een aantal programma’s opgezet of in ontwikkeling, zoals Financieel fit in Brainport, Taalfit in Brainport en Elkaar ontmoeten. Het doel van Brainport voor Elkaar is ‘dat iedereen meedoet in onze samenleving, ongeacht afkomst of opleidingsniveau’. Het Juiste Thuis Gemeente Veldhoven heeft in 2023 en 2024 deelgenomen aan het kennisplatform ‘Het Juiste Thuis’. Het Juiste Thuis is een samenwerkingsverband van gemeenten, woningcorporaties, zorg-/ welzijns- en ouderenorganisaties in Zuidoost-Brabant. Het doel van het samenwerkingsverband is ervoor te zorgen dat er sneller en meer oplossingen komen, waarmee senioren fijn en langer zelfstandig kunnen wonen.

Dit wil Het Juiste Thuis bereiken door een intensievere samenwerking tussen gemeenten, woningcorporaties, zorg-/welzijns- en ouderenorganisaties op het gebied van kennisdelen, innoveren en het regionaal matchen van vraag en aanbod. Het Juiste Thuis vormt hiermee tevens een regionale uitwerking van het manifest ‘Een (t)huis voor senioren in Brabant’ van het Brabants Netwerk Wonen-Zorg-Welzijn. Netwerkorganisatie Precies! Binnen de netwerkorganisatie Precies! werken 30 organisaties, gemeenten, en verzekeraars uit Eindhoven en de Kempen samen. De grote missie van Precies! is om het fijn en veilig thuis wonen van ouderen veilig te stellen. In dat verband zijn de grootste knelpunten voor thuiswonende ouderen en mantelzorgers geïnventariseerd. Dat heeft geleid tot de ‘ideale ouderenreis’ en acht projecten. Belangrijke aandachtspunten daarbij zijn: • Voorkomen van zwaardere zorg door meer inzet van preventieve oplossingen. • Verplaatsen van zorg met als uitgangspunt ’thuis wat kan en elders als het moet’. • Vervangen van zorg door meer inzet van technologie en betaalde mantelzorg. Gewerkt wordt aan praktijkoplossingen, waarmee ouderen in de regio Eindhoven fijner zelfstandig kunnen wonen. Veldhoven kan dit project ook als voertuig gebruiken en gebruiken als inspiratiebron voor het lokale beleid.

In enkele gesprekken wordt aangegeven dat er wordt gewerkt aan een intentieovereenkomst op regionaal bestuurlijk niveau, met het doel om vraag en aanbod van kwetsbare ouderen af te stemmen. Tegelijk wordt geconstateerd dat er operationeel echter nog niet veel in beweging is. Daarvoor zijn geen nieuwe onderzoeken nodig, de uitvoering moet worden opgepakt. VVT Platform Zuidoost-Brabant In de regio Zuidoost-Brabant hebben Verpleeg-, Verzorgingshuizen en Thuiszorgorganisaties (VVT) (waaronder Oktober en Zuidzorg) in samenspraak met CZzorgkantoor zich verenigd in het VVT Platform Zuidoost-Brabant. Met als doel het vernieuwen en verbeteren van de ouderenzorg. De partijen werken gezamenlijk aan twee programmalijnen, trekken op binnen projecten en delen ervaringen. Zo pakken zij samen knelpunten aan en dragen bij aan de ontwikkeling van toekomstbestendige ouderenzorg. De twee programmalijnen zijn: • Samen met gemak dubbel zoveel cliënten helpen in 2030

29

•

Toegankelijkheid van de zorg in 2030 voor alle kwetsbare ouderen in onze regio (ongeacht waar je woont)

Eén van de projecten die in dit kader in de regio is opgezet is ‘stoppen met druppelen van ogen, tenzij’ waarbij de druppelbril als hulpmiddel kan worden ingezet. Met als doel dat ouderen een stukje zelfredzaamheid terugkrijgen. En tegelijkertijd draagt dit bij aan de oplossing van het groeiende capaciteitsprobleem in de zorg. Wat ook in dit kader is opgezet is ‘Anders zorgen volgens de schijf van vijf’ waarbij een zorgvraag wordt beantwoord op basis van de volgende vragen: 1. Wat kan iemand zelf nog doen? 2. Welke hulpmiddelen kunnen er worden ingezet? 3. Wat kan familie/mantelzorg doen? 4. Wat kan het sociaal netwerk/andere instanties doen? 5. Wat kan de professional doen? Anders werken in de zorg Zuidoost-Brabant In twaalf regio’s in Nederland werken organisaties in de ouderenzorg samen aan Anders Werken in de Zorg (AWIZ) met als doel met minder tijd en inspanning goede zorg te blijven bieden. Zuidoost-Brabant is één van die regio’s. In AWIZ Zuidoost-Brabant bundelen negen zorgorganisaties – Archipel, Archipel Thuis, De Zorgboog, Joriszorg, Savant Zorg, St. Annaklooster, Vitalis, Oktober en ZuidZorg – de krachten rondom zorginnovatie. Samen werken ze aan het testen, inzetten en (versneld) opschalen van (bewezen) technologische en sociale (gedrags)interventies om arbeidsschaarste in de zorg te verminderen en tegelijkertijd zelf- en samenredzaamheid te versterken.

Dit doen zij door samen te werken, te leren van elkaars ervaringen en kennis te delen. De ambitie is om (potentiële) cliënten en zorgprofessionals zo goed mogelijk (verder) te helpen met vernieuwende én andere manieren van zorg verlenen en ondersteunen. Het menselijke aspect staat daarbij voorop. Met de aanpak kijken de organisaties hoe ze de samenleving zo goed mogelijk kunnen bereiken. Want veranderen in de zorg is niet alleen een taak van professionals, maar van iedereen. Metropool Regio Eindhoven (MRE) en Stedelijk Gebied Eindhoven (SGE) Op MRE-niveau wordt samengewerkt op regionale vraagstukken rondom o.a. Ruimte en Wonen, Mobiliteit, Energie en Economie. Ook het thema Wonen maakt onderdeel uit van de Woondeal. Hierbij zal bijvoorbeeld de komende opgave besproken worden om een regionale woonzorg-analyse en -visie te maken. Daarnaast wordt nauw samengewerkt tussen de gemeenten in het Stedelijk Gebied Eindhoven (SGE), waar in de regionale Visie op Wonen en het Verstedelijkingsakkoord afspraken zijn gemaakt over het versnellen van de woningbouw in het Stedelijk Gebied Eindhoven. Ook wordt kennis uitgewisseld op specifieke onderwerpen, die van belang zijn voor het Uitvoeringsprogramma van Veldhoven behorend bij de Woon(zorg-)visie. Tot slot wordt een gezamenlijke huisvestingsverordening gehanteerd.

Als het gaat om de fysieke kant (stenen en wegen) werken gemeenten in regionaal verband al best veel samen binnen de MRE. Voor de samenwerking op het gebied van sociaalmaatschappelijke impact gebeurt dit nog in mindere mate. Hoewel er op uitvoeringsniveau wel veel regionaal wordt samengewerkt, zoals voor de Wmo en Jeugdwet, gebeurt dat op strategisch niveau nog weinig. Brede welvaart zou voor een dergelijke samenwerking een handelingsprincipe kunnen zijn. Dit thema wordt inmiddels binnen de MRE wel opgepakt, maar moet nog meer inhoud krijgen. Binnen de MRE wordt nu ook gewerkt aan een inventarisatie van benodigde voorzieningen, ook op buurtniveau.

30

3.2 Verschillende bijdragen van vele spelers Uit het voorafgaande is op te maken dat er veel spelers betrokken zijn bij de uitvoering van het beleid. In de gesprekken zijn belangrijke signalen naar voren gekomen, die betrekking hebben op het samenspel tussen de verschillende spelers en belangrijke thema’s daarbij. Samenspel tussen de verschillende spelers Door veel gesprekspartners wordt opgemerkt dat er veel gebeurt in de aanpak van de vergrijzingsopgave en dat daar veel spelers bij betrokken zijn. Als positieve punten worden daarbij genoemd: • In het algemeen wordt de samenwerking met de gemeente gewaardeerd. Het wordt als positief ervaren dat de gemeente de verschillende organisaties ruimte geeft in de uitvoering en dat er sprake is van korte lijnen. • Het wordt van groot belang geacht dat de gemeente energie blijft steken om partijen bij elkaar te brengen. • De vergrijzingsopgave is niet alleen kommer en kwel. Senioren zijn ook de ‘zilveren kracht’. Veel senioren doen vrijwilligerswerk en blijven tegenwoordig ook langer vitaal. Daardoor kunnen zij zelf ook een actieve rol blijven spelen. In de wijken en in diverse organisaties is dat ook zichtbaar. Dat kan nog worden versterkt als SWOVE ook een meer begeleidende en coachende rol kan pakken om te stimuleren dat vrijwilligers een open oog en oor hebben voor signalen van senioren in de verschillende wijken.

• De laatste jaren weten organisaties in de uitvoering elkaar beter te vinden en wordt er meer samengewerkt. Zo zoeken SWOVE, de Seniorenraad en de KBO’s elkaar meer op en zijn er voorbeelden van gezamenlijke activiteiten door organisaties als SWOVE en Cordaad. • Woningcorporaties zijn ook actief voor ouderen en nemen deel aan de samenwerkingstafel Wonen en Zorg. Zij zijn ook bezig met de aanpak ‘van Groot naar Beter’ om doorstroming te bevorderen. Daarnaast worden ook enkele aandachtspunten meegegeven, zoals: • Kijk uitdrukkelijk vooruit naar wat moet gebeuren voor de ontwikkelingen op langere termijn; dit lange termijn denken krijgt te weinig aandacht. • De afstemming tussen de verschillende spelers kan worden versterkt. Vanuit verschillende structuren en verschillende wettelijke en financiële regelingen wordt de vergrijzingsopgave opgepakt. Daardoor ontstaat het risico dat langs elkaar heen wordt gewerkt en er soms een overlap in de activiteiten van de verschillende spelers ontstaat. Dat vraagt om krachtenbundeling en meer verbinding. • Pak als gemeente de rol van schakelaar tussen deze vele spelers en breng coalities in de uitvoering tot stand. Bijvoorbeeld door verbindingen te organiseren tussen woningcorporaties en zorgorganisaties, zodat de verbinding tussen wonen en zorg goed en tijdig wordt gelegd. Een mooi voorbeeld is overigens ‘Langer Thuis Wijzer’.

Dat is een inlooppunt, bemenst door SWOVE, Oktober en Wooninc, waar mensen terecht kunnen met vragen over wonen, welzijn en zorg. Ook Veldwijzer kan in deze als voorbeeld worden genoemd. • De druk op vrijwilligers en mantelzorgers neem toe. Zij spelen een grote rol in de uitvoering van het beleid. Het wordt steeds belangrijker dat de samenwerking tussen mantelzorger, vrijwilliger en de professionals van zorgorganisaties wordt verstevigd. In Bladel zijn hier pilots mee gedaan. Hier is de zorgorganisatie met mantelzorgers en vrijwilligers om de tafel gegaan om het werk te verdelen. Zo zijn de kookdiensten nu bijvoorbeeld verdeeld over de mantelzorgers.

31

•

Ook wordt vaak aandacht gevraagd voor zogenaamde combinatiefuncties om kennis en menskracht te bundelen. De efficiency zou kunnen worden vergroot door slimme combinaties te maken bij de inzet van professionals. Vaak worden door professionals dezelfde typen activiteiten uitgevoerd. Gedacht kan worden aan combinatiefuncties als: o Wijkverpleging en keukentafelgesprekken van de gemeente; bij de intake vinden vaak dezelfde type gesprekken plaats en wordt grotendeels dezelfde type informatie opgehaald. o Wijkverpleegkundige en praktijkondersteuner huisarts (POH): ’s ochtends in de wijk, in de middag in de praktijk. Voor twee praktijken in Eindhoven voert ZuidZorg op dit vlak een experiment uit. Wijkverpleegkundigen werken daarbij naast hun werk in de wijk in de middag als praktijkondersteuner ouderenzorg bij een huisartsenpraktijk. De eerste ervaringen zijn positief. Zowel door de wijkverpleegkundigen als de huisartsen wordt de werkwijze als een grote meerwaarde ervaren vanwege de preventieve werking, kennisdeling, efficiency en de herkenbaarheid voor cliënten (hetzelfde gezicht in de wijk als in de praktijk). o Wijkverpleegkundige en transferverpleegkundige in het ziekenhuis. Dit veronderstelt dat de inhoud van de opgave centraal staat en niet de financieringsbron en wetten (Wet langdurige zorg, Wet Maatschappelijke Ondersteuning, Zorgverzekeringswet).

Dat vraagt om: lef om los te laten, het maken van creatieve afspraken en het aangaan van experimenten in deze.

Bewustwording bij senioren Wat in de interviews veelvuldig ter sprake kwam is de rol van de senioren zelf. Zij moeten zich meer bewust worden dat ze tijdig moeten nadenken wat ouder worden voor hen betekent, welke behoeften zij hierbij hebben en hoe zij deze zouden willen en kunnen realiseren. Met campagnes als ‘Senioren zelf aan zet, praat vandaag over morgen’ (van het ministerie van VWS) wordt dit gestimuleerd. Door veel gesprekspartners wordt aangegeven dat er een cultuurverandering nodig is, waarbij mensen meer naar elkaar omzien, met hun netwerk ondersteuning organiseren, eigen verantwoordelijkheid nemen en beseffen dat niet alles meer door de overheid geregeld kan worden. Organisaties als de KBO’s, PVGE en SWOVE zetten zich nu al in om bewustwording te creëren, bijvoorbeeld door het bezoeken van senioren en het organiseren van informatieavonden. Maar in de interviews geven zij aan dat het erg lastig is om de gewenste bewustwording bij senioren te realiseren. In het verband van bewustwording wordt ook gesproken over ‘Advanced care planning’: al vroeg in je leven nadenken over hoe je leven er met het ouder worden qua zorg uit gaat zien. Je kunt veel doen om te zorgen dat iemand met zijn/haar eigen netwerk zo lang mogelijk thuis kan blijven wonen. Sensoren, beeldschermzorg, e.d. zijn daar ondersteunend in.

Een ander aandachtspunt is het zogenaamde VPT (het volledig pakket thuis). Zorg vanuit de Wet Langdurige zorg staat voor veel mensen synoniem aan het verpleeghuis, maar dat hoeft niet. Je hebt ook geclusterde VPT-settingen of gespikkeld VPT. In AarleRixtel is een voorbeeld van 90 appartementen (complex Zonnetij van de Zorgboog). De zorgorganisatie krijgt hiervan 20 appartementen, die worden verhuurd aan mensen die zorg nodig hebben. De zorgorganisatie zorgt dat de benodigde zorg geleverd wordt. Bij deze woonvorm breng je mensen die wel zorg nodig hebben en mensen die geen zorg nodig hebben bij elkaar. En je kunt ook nog een gezamenlijke ruimte maken waar ook bv. mensen uit de buurt terecht kunnen voor ontmoeting. Het is belangrijk dat er vanuit contacten met de inwoners in de wijken en specifiek de doelgroep er bewustwording ontstaat bij de mensen zelf. Zodat de verandering ontstaat vanuit een intrinsieke motivatie. Kartrekkers zijn daarbij belangrijk om anderen in

32

beweging te krijgen. Tegelijkertijd mogen inwoners en organisaties daarbij ook worden aangesproken op hun gedrag en verantwoordelijkheden. Als zorgpunt voor het meer omzien naar elkaar en samen in de wijken zorgen voor elkaar, wordt genoemd dat de samenleving steeds individualistischer is ingesteld. In het kader van bewustwording zijn in de gesprekken al diverse voorbeelden genoemd die nu al worden gedaan, zoals informatiebijeenkomsten door KBO’s, een toneeluitvoering door De Zorgboog over ouder worden en de regionale bewustwordingscampagne ‘praat vandaag over morgen’ (VVT-platform Zuidoost-Brabant). Ook zijn er ideeën geopperd voor de toekomst. Zo heeft het Brabants Netwerk Wonen-Zorg-Welzijn een ‘doos’ bedacht die senioren kunnen aanvragen waarin allerlei informatie zit die hen kan helpen in die voorbereiding. Net zoiets als de ‘blije doos’ die je kunt ophalen als je een kind krijgt. Voorgaande voorbeelden laten mooie tussenvormen voor wonen en zorg zien. Hiernaar zal uitdrukkelijk moeten worden gezocht, zo wordt opgemerkt. Er worden immers geen verpleeghuizen meer gebouwd. Versterken bewustwording ambtelijke organisatie In de interviews komt naar voren dat ook de bewustwording in de ambtelijke organisatie nog vergroot kan worden.

Hoewel er bij veel medewerkers wel het besef is dat er een grote opgave is ten aanzien van vergrijzing, blijft het bewust daarnaar handelen soms nog achter. Er wordt veelal nog reactief gewerkt. En ook het integraal naar de opgave kijken en waar mogelijk koppelen van beleidsvelden kan nog beter. Hoewel hier de laatste jaren wel al een slag in is gemaakt. In het kader van de vergrijzingsopgave is het belangrijk om niet af te wachten en het voor je uit te schuiven, maar nu actie te ondernemen en te investeren voor de opgave die komen gaat. Daarvoor is dan ook capaciteit nodig. Ook het delen van kennis over de vergrijzingsopgave leidt tot meer bewustwording, gevoel van urgentie en draagvlak in de organisatie. Wijkgericht werken Als het gaat om de samenwerking tussen partners wordt ook het wijkgericht werken vaak genoemd. Gesteld wordt dat er kansen liggen voor een wijkgerichte aanpak van de vergrijzingsopgave. Zo zouden ontmoetingsplekken en de toegang tot informatie en laagdrempelige ondersteuning, zoals in Veldwijzer, meer wijkgericht georganiseerd kunnen worden. Zodat dit voor ouderen laagdrempelig en op redelijke afstand beschikbaar is. Bovendien kan de wijk worden gezien als een sociale basis van het geheel van formele en informele diensten, voorzieningen en relaties. Deze sociale basis zorgt ervoor dat mensen mee kunnen doen en brengt mensen bij elkaar.

Het versterken van deze sociale basis zou op wijkniveau een impuls gegeven kunnen worden. Hierin kunnen organisaties als Cordaad, SWOVE, de KBO’s en het verenigingsleven een belangrijke rol spelen. Voor wijkgericht werken is het niet nodig om in alle wijken hetzelfde aanbod uit te rollen. Maar differentiatie en aansluiting bij de behoeften en specifieke kenmerken van de wijk zijn juist belangrijk. In Veldhoven is dit met een aantal projecten (die niet specifiek gericht waren op senioren) al op deze manier gedaan. Door het gebruik van informatie uit wijkprofielen en in gesprek met professionals en inwoners uit de wijken zijn thema’s/projecten bepaald voor een aantal wijken. Voor de vergrijzingsopgave kan een dergelijke aanpak ook goede aanknopingspunten bieden. Andere initiatieven in dit kader zijn de Woonzorgcirkels als het gaat om formele en informele zorg, Alinea Tools en initiatieven voor informatievoorziening zoals Onsveldhoven.nl. Ook op het gebied van zorg kan worden gedacht aan meer wijkgerichte samenwerking. De zorg is nu versnipperd georganiseerd. In de landelijke visie op eerstelijnszorg staat

33

dan ook dat er tot 2030 toegewerkt moet worden naar een driehoek van gemeente, huisarts en wijkverpleging. Dit vraagt nauwe samenwerking met elkaar in de wijken. Al is dit nog best lastig. Zo verlenen huisartsen niet per se zorg in een vast postcodegebied. En zijn er nog tal van andere organisaties die in de wijk zorg verlenen naast de gemeente, huisarts en wijkverpleging. Er is sprake van veel versnippering. Actiz is als branchevereniging voor ouderenzorg voor wijkverpleging voorstander van één hoofdaanbieder in de wijk met een aantal onderaannemers. Zodat duidelijk is wie het aanspreekpunt is en er één meldpunt is waar je als inwoner terecht kunt. De voordelen zijn overzicht, structuur, herkenbare aanspreekpunten en meer regie op schaarse capaciteit. Maar om dit te realiseren is er nog een behoorlijke weg te gaan. Het vraagt een andere manier van organiseren en governance. Tools en initiatieven voor informatievoorziening Bij de samenwerking en rolverdelingen kan ook worden gedacht aan de informatievoorziening over huidige en gewenste ontwikkelingen. Er zijn in Veldhoven en de regio diverse tools en initiatieven waarmee inwoners worden geïnformeerd over o.a. aanbod aan ondersteuning en gezond leven. Voorbeelden zijn: • De website www.destapnaargezonder.nl. Dit is een regionale website die mensen helpt om op verschillende gebieden van gezondheid een volgende stap te zetten.

Op de site word je doorverwezen naar organisaties waar je terecht kunt. • De website www.morgengezondweeropkaart.nl Op deze site kun je zelf op zes gebieden van gezondheid kijken hoe je ervoor staat en bepalen welk stap naar een gezonder leven je wilt zetten. • Steunwijzer: dit is de sociale kaart van Veldhoven. Op deze site staat al het aanbod in ondersteuning en zorg in Veldhoven. • Er is een stimuleringsprogramma voor senioren om hen aan te moedigen fit en actief te blijven. Met dit programma wil de gemeente er naartoe werken dat senioren voldoen aan de beweegnorm. Om dit te bereiken is er bijvoorbeeld Max vitaal. Hierin staat al het sport- en beweegaanbod voor senioren van 55+ -> zie site www.veldhovenactief.nl 3.3 Conclusies Uit het voorafgaande kunnen de volgende conclusies worden getrokken: • Met de Woon(zorg-)visie en de in dat verband ingestelde Samenwerkingstafel Wonen en Zorg is een mooi fundament gelegd voor afstemming en een samenhangende uitvoering van activiteiten op het terrein van wonen en zorg. • Een aanpak zoals voor de Woon(zorg-)visie wordt ook voor andere beleidsvelden wenselijk geacht in die zin dat vanuit het betreffend beleidsveld bewust de consequenties van de vergrijzingsopgave worden meegewogen. Daarmee ontstaat over de volle breedte een stevigere aanpak van de vergrijzingsopgave.

Dat wil overigens niet zeggen dat er op andere beleidsterreinen geen uitvoering wordt gegeven aan de vergrijzingsopgave. In deze rapportage worden daar verschillende voorbeelden van gegeven. • Bij de uitvoering van het beleid spelen – naast diverse gemeentelijke teams externe organisaties een belangrijke rol, zoals SWOVE, Cordaad, Oktober, Zuidzorg, KBO’s, PVGE, Seniorenraad, woningcorporaties, e.d. De laatste jaren weten deze organisaties elkaar steeds beter te vinden en wordt er meer samengewerkt. Hierin zijn duidelijk stappen gezet. Veldhoven beschikt op dit moment dan ook over een stevige sociale infrastructuur om de vergrijzingsopgave op te pakken en geeft daaraan ook daadwerkelijk inhoud. Vele activiteiten worden ondernomen en veel spelers zijn daarbij aan zet. • De presentatie van de Seniorenraad aan raadsfracties (maart 2024) bevat belangrijke richtingwijzers voor de aanpak van de vergrijzingsopgave.

34

•

• •

Op regionale schaal is sprake van vele initiatieven, die ook voor Veldhoven interessante aanknopingspunten biedt. Gedacht kan worden aan de aanpak in het kader van GALA/IZA, Brainport voor elkaar, netwerkorganisatie Precies, VVTplatform ZO Brabant, Anders werken in de zorg ZO Brabant. De samenwerking met de gemeente wordt door externe partners over het algemeen positief beoordeeld. De lijnen worden als kort ervaren en de ruimte voor de uitvoering wordt op prijs gesteld. Daarnaast komt een aantal aandachtspunten naar voren, zoals: o Sta ook uitdrukkelijk stil bij de aanpak voor de langere termijn. o Versterk de afstemming tussen de verschillende spelers rondom de vergrijzingsopgave en draag als gemeente bij aan het maken van de verbindingen. Bijvoorbeeld door de versterking van samenwerking tussen zorgorganisaties, mantelzorgers en vrijwilligers en door de mogelijkheden van zogenaamde combinatiefunctionarissen te verkennen. o Bewustwording van zich wijzigende omstandigheden voor senioren (minder personeel in de zorg, een grotere druk op mantelzorgers, vrijwilligers en buurtnetwerken, zorg thuis, technologische ondersteuning, e.d.) vormt een veelgenoemd aandachtspunt. Het is zaak dat senioren zich bewust worden om op die situatie voor te sorteren.

o De wijkgerichte samenwerking wordt een bruikbaar voertuig geacht bij de aanpak van de vergrijzingsopgave, bijvoorbeeld om het ontmoeten in de wijk te stimuleren, de behoefte aan zorg te signaleren en de inzet van vrijwilligers in de nabijheid te organiseren. Het vraagt om een nauwe samenwerking tussen de verschillende spelers.

35

4 Monitoring, bijstelling en lering In dit hoofdstuk wordt de volgende onderzoeksvraag beantwoord: • Wordt er geleerd van praktijkervaringen m.b.t. de vergrijzingsopgave en vindt op basis daarvan bijstelling van beleid en aanpak plaats? 4.1 Monitoring en eventuele bijstellingen beleid via diverse beleidsterreinen Van een systematische en samenhangende monitoring van de vergrijzingsopgave is geen sprake. De monitoring vindt plaats via de verschillende beleidsvelden, die te maken hebben met de vergrijzingsopgave. Zo komen in diverse programma’s van de producten van de P&C cyclus ook indicatoren terug, die duidelijk te maken hebben met de vergrijzingsopgave. In het programma volkshuisvesting, RO en stedelijke vernieuwing komen in het verlengde van de Woon(zorg-)visie ook specifieke indicatoren terug over de aanpak van de vergrijzingsopgave. In de andere programma’s is dat vaak minder specifiek en gaat het om meer algemene indicatoren, die betrekking hebben op alle leeftijdsgroepen in Veldhoven. In het verlengde daarvan zou verkend kunnen worden of meer specifieke indicatoren voor de vergrijzingsopgave kunnen worden toegevoegd. 4.2 Leren van ervaringen In dit rapport is op diverse plaatsen verwezen naar ‘good practices’ en experimenten, die gericht zijn op een vernieuwende aanpak van de vergrijzingsopgave.

In de ervaringen, die hiermee worden opgedaan, zitten mogelijk interessante aangrijpingspunten om te leren en om na te gaan of deze vernieuwingen ook in Veldhoven vorm kunnen krijgen. Ook het delen van kennis en ervaringen op het niveau van samenwerkende partners (bijvoorbeeld in Veldhoven aan Tafel en de Samenwerkingstafel wonen en zorg) biedt kansen voor lering. Hetzelfde geldt voor de uitwisseling van ervaringen en kennis binnen de gemeentelijke organisatie. Aangegeven is dat het gevoel van urgentie van de toekomstige vergrijzingsopgave in sommige beleidsvelden om versterking vraagt. Het delen van kennis en ervaringen kan daarbij helpen. 4.3 Conclusies Uit het voorafgaande kunnen de volgende conclusies worden getrokken: • Van een systematische monitoring van de vergrijzingsopgave is geen sprake. In de producten van de P&C cyclus worden wel enkele meer algemene indicatoren opgenomen, die ook relevant zijn voor de vergrijzingsopgave. • Bijstellingen van beleid vindt plaats via de diverse onderscheiden beleidsvelden en programma’s. • Door deling van kennis en ervaringen van vernieuwende projecten van externe partners kan de Veldhovense aanpak ook worden vernieuwd. Daarnaast is het oppakken van de vergrijzingsopgave ook gediend met het delen van kennis en ervaringen binnen de gemeente.

36

Bijlagen 1 Overzicht gehouden interviews Voor het onderzoek zijn in totaal twintig interviews gehouden met: • Twee vertegenwoordigers van het college van B&W • Negen vertegenwoordigers van de ambtelijke organisatie • Vijftien vertegenwoordigers van ouderenverenigingen en de Seniorenraad • Vijf vertegenwoordigers van zorg- en welzijnsorganisaties 2 Reactie college van B&W De reactie van het college luidt als volgt: ‘Wij ontvingen van u het conceptrapport over het onderzoek naar het beleid rondom de vergrijzingsopgave in Veldhoven en de uitvoering daarvan. U heeft ons gevraagd te reageren op feitelijke onjuistheden en verzocht een eerste bestuurlijke reactie op de conclusies en aanbevelingen te geven. Ook heeft u gevraagd om een inzicht in de wijze waarop en de termijnen waarbinnen aanbevelingen zullen worden uitgevoerd. Algemeen Wij hebben met belangstelling het conceptrapport gelezen. Het onderzoeksrapport heeft een positieve insteek, en we zijn verheugd over de bevindingen. We staan in eerste instantie positief tegenover de aanbevelingen en zien mogelijkheden om deze in de praktijk te brengen. Dit biedt ons een waardevolle basis om verdere stappen te zetten en onze doelstellingen te realiseren. Als bijlage bij deze brief is de controle op de feitelijke juistheid van de bevindingen bijgevoegd.

Reactie op de aanbevelingen Aanbeveling 1: Verzoek het college de monitoring van de vergrijzingsopgave – al dan niet via de producten van de P&C cyclus - scherper in beeld te brengen. We zullen de aanbeveling voorleggen aan de werkgroep die is ingesteld voor de P&C-cyclus. Samen met de werkgroep zullen we onderzoeken hoe we de monitoring van de vergrijzingsopgave scherper in beeld kunnen brengen en op welke manier dit het beste kan worden geïntegreerd in de bestaande processen. Aanbeveling 2: Geef in de visie sociaal domein en de maatschappelijke structuurvisie, die in voorbereiding zijn, het thema van de vergrijzingsopgave expliciet een plaats. De vergrijzingsopgave is een van de maatschappelijke ontwikkelingen die de urgentie mede bepaalt voor een visie op sociaal domein. Naast de vergrijzing, is er ook de toename in het aantal mensen met een chronisch, meervoudige zorgvraag (veelal ouderen). De visie op sociaal domein, zal de aanzet zijn voor verschillende uitvoeringsplannen, waarin de vergrijzing een punt van aandacht zal zijn. In 2025 starten we met het proces om te komen tot de maatschappelijke structuurvisie en hierin wordt vergrijzing als thema meegenomen. Aanbeveling 3: Haak actief aan bij de verschillende projecten in de regio, die zoeken naar vernieuwing in de aanpak van de vergrijzingsopgave.

Wij zijn al actief betrokken bij verschillende projecten in de regio die zich richten op vernieuwing in de aanpak van de vergrijzingsopgave. Dit is ook eerder benadrukt in het feitenonderzoek. Daarnaast bieden het Integraal Zorgakkoord (IZA) en het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) ons als gemeenten nieuwe kansen om regionaal samen te werken. Deze akkoorden helpen ons om nog gerichter in te spelen op de uitdagingen rondom vergrijzing, onder andere door een meer integrale samenwerking tussen zorgpartijen, welzijnsorganisaties en gemeenten te stimuleren. Hierdoor kunnen we gezamenlijk duurzame oplossingen ontwikkelen voor de toenemende zorgvraag in de regio.

37

Aanbeveling 4: Koester en faciliteer de inzet van vrijwilligersorganisaties, naast de professionele organisaties en stimuleer de samenwerking tussen beide. Wij erkennen het grote belang van vrijwilligersorganisaties en faciliteren hun inzet waar mogelijk. Naast de professionele zorg- en welzijnsorganisaties spelen zij een onmisbare rol in onze gemeenschap. Wij werken actief aan het stimuleren van de samenwerking tussen beide groepen door platforms en netwerken te creëren waarin kennis en ervaringen kunnen worden uitgewisseld. Bovendien zetten wij ons in om belemmeringen weg te nemen en samenwerking te bevorderen, zodat zowel vrijwilligers als professionals elkaar kunnen versterken in het bieden van zorg en ondersteuning. Aanbeveling 5: Zet bij de opdrachten aan de uitvoerende organisaties ook uitdrukkelijk in op het bevorderen van de bewustwording bij senioren om tijdig in te spelen op zich wijzigende omstandigheden. We zullen zorgvuldig onderzoeken hoe we dit concreet kunnen aanpakken. In de opdrachten aan uitvoerende organisaties zullen we nagaan hoe dit het beste kan worden geïntegreerd, zodat senioren proactief worden gestimuleerd om zich goed voor te bereiden op veranderingen in hun leefsituatie. Aanbeveling 6: Start, in overleg met een aantal partners, een experiment voor het werken met een combinatiefunctionaris.

We zijn gestart met een pilot waarbij we werken met een combinatiefunctionaris binnen de WMO. We zullen zeker onderzoeken hoe we deze aanpak verder kunnen uitbreiden.’

38