Informatie gemeente Veenendaal - rapport informateur (april 2026)

Informatie gemeente Veenendaal Rapportage informateur

Inhoud

Rapportage informatie gemeente Veenendaal

Gespreksverslagen met informateur

Inhoud Rapportage informatie gemeente Veenendaal Inleiding  3 Opdracht  4 Proces4 Bevindingen5 Raadsakkoord5 Bestuursstijl6 Thema’s7 Samenstelling college 8 Nader proces en betrokkenen tijdens formatie 8 Advies9 Tot slot 9

Gespreksverslagen met informateur ProVeenendaal10 Lokaal Veenendaal 12 ChristenUnie14 SGP16 CDA18 VVD20 GroenLinksPvdA22 D6624 SP26

Informatie gemeente Veenendaal - Rapportage informateur | 2

Inhoud

Rapportage informatie gemeente Veenendaal

Gespreksverslagen met informateur

Rapportage informatie gemeente Veenendaal Op 18 maart 2026 vonden de gemeenteraadsverkiezingen plaats. In Veenendaal was er een opvallende uitslag: vier grootste partijen met elk zes zetels. ProVeenendaal behaalde van die vier de meeste stemmen en kreeg derhalve het initiatief om tot een nieuw college te komen. ProVeenendaal heeft mij gevraagd als informateur in deze eerste fase van het proces. Ik wilde daar graag aan voldoen en vind het een eer om deze bijdrage te mogen leveren. In de rapportage doe ik bondig verslag van mijn bevindingen in de vorm van een advies dat ik u meegeef. Mijn werkwijze en advies zijn gestoeld op de opdracht die mij is gegeven door uw raad. Na een schets van het proces volgen mijn bevindingen en conclusies uit de gesprekken. Deze conclusies vormen de basis voor een advies over de formatie. Daarbij gaat het over de vorm, de collegedragende partijen, samenwerking en inhoudelijke aandachtspunten. Ik hecht eraan reeds in deze inleiding mijn grote dank en waardering uit te spreken voor alle fracties waarmee ik heb gesproken. De gesprekken waren zonder uitzondering prettig, inhoudelijk en open. Er zijn observaties gedeeld die mij hebben geholpen bij het opstellen van het advies.

Informatie gemeente Veenendaal - Rapportage informateur | 3

Inhoud

Rapportage informatie gemeente Veenendaal

Opdracht De opdracht die ik heb gekregen is met alle partijen gedeeld. Op 25 maart is deze besproken in een duidingsvergadering, waarin de partijen hebben teruggekeken op de uitslag van de verkiezingen. Ook zijn de partijen in de gelegenheid gesteld om een inhoudelijke reactie te geven op de opdracht. Dit duidingsgesprek heb ik ook kunnen volgen, zodat ik me een goed beeld kon vormen van uw opvattingen. Op 26 maart is de opdracht met mij besproken door ProVeenendaal. Mijn rapportage is opgebouwd langs de lijnen van de opdracht. Daarom zet ik hier de opdracht nog één keer neer: We verzoeken de informateur om de verschillende mogelijkheden te verkennen om tot een stabiele en realistische samenwerking voor Veenendaal te komen voor de komende vier jaar. In deze verkenning worden in ieder geval de volgende aspecten geïnventariseerd: • Vorm, omvang en karakter van het akkoord. • Wijze van concretiseren van het akkoord (programma, agenda). • Ideeën over de politieke bestuursstijl van raad en college in de nieuwe raadsperiode en de betekenis daarvan voor de organisatie. • Wijze van betrokkenheid van de (politieke) partijen lopende het formatieproces. • De thema’s die de komende periode bestuurlijk centraal moeten staan. • Programmatische overeenkomsten en verschillen tussen partijen.

Gespreksverslagen met informateur

• Prioritering van (welke) bestuurlijke keuzes (en mogelijke heroverweging van genomen besluiten) als gevolg van financiële beperkingen. • Eventuele zwaarwegende thema’s. • Moment en wijze van een gesprek met en betrokkenheid van de ambtelijke organisatie. • Ideeën over het nieuw te vormen college, zoals samenstelling, aantal wethouders. • Wie is mogelijk uw kandidaat wethouder? Daarnaast is het van belang na te denken over: • Wijze van ondersteuning door de gemeentelijke organisatie en griffie(r). • Betrokkenheid burgemeester en gemeentesecretaris in het vervolgproces. Van al deze zaken wordt een verslag gemaakt en dit wordt gedeeld met de gemeenteraad. De informateur komt met een advies voor het vervolg. De gesprekken met de partijen zijn vervolgens ingepland, waarbij ik mijn dank wil uitspreken voor de flexibiliteit.

Proces Met de opdracht in de hand ben ik met alle gekozen partijen de gesprekken aangegaan. Deze eerste ronde gesprekken heeft plaatsgevonden op vrijdag 27 maart, zaterdag 28 maart en dinsdag 31 maart. De volgende hoofdonderwerpen zijn de revue gepasseerd: 1. Vorm van het akkoord 2. Politieke bestuursstijl 3. Inhoudelijke thema’s/maatschappelijke vraagstukken 4. Samenstelling en werkwijze college 5. Nader proces en betrokkenen formatiefase Met deze thema’s zijn alle punten uit de opdracht aangeraakt. Daarnaast heb ik elke partij expliciet in de gelegenheid gesteld om andere punten in te brengen of opmerkingen te maken indien daar behoefte aan was. Ik heb van alle partijen maximale openheid gevraagd, zodat geen enkel onderwerp onbesproken hoefde te blijven. Ik ben dankbaar dat we op deze basis van vertrouwen de gesprekken hebben kunnen voeren. Bij de gesprekken was de griffier aanwezig, die korte verslagen heeft opgesteld. Deze gespreksverslagen vindt u als bijlagen bij deze rapportage. Alle partijen hebben akkoord gegeven op de verslagen. Op 2 april heb ik gesproken met de bestuurlijke driehoek: burgemeester, gemeentesecretaris en griffier. Op 3 april heb ik een tussentijdse terugkoppeling gegeven aan ProVeenendaal, met daarbij een inschatting van het verdere verloop van het proces.

Informatie gemeente Veenendaal - Rapportage informateur | 4

Inhoud

Rapportage informatie gemeente Veenendaal

Naar aanleiding van de gevoerde gesprekken heb ik op 8 april nogmaals met een aantal partijen gesproken. Deze gesprekken waren erop gericht om mijn beelden en bevindingen te toetsen. Uiteindelijk heb ik uit de gesprekken een aantal conclusies getrokken en op basis daarvan mijn advies gedestilleerd.

Gespreksverslagen met informateur

Bevindingen

Raadsakkoord

Uit alle gesprekken komt een algemeen beeld naar voren dat er in de Veense politiek sprake is van een goede samenwerking, zowel in de raad onderling als tussen raad, college en organisatie. Er bestaat brede waardering voor het werk van het college. Dat is een mooie constatering die hardop mag worden uitgesproken. Een goede onderlinge samenwerking is in de lokale politiek zeker geen vanzelfsprekendheid. Wat mij voorts opviel is de passie waarmee over de gemeente werd gesproken. Iedere partij wil het beste voor Veenendaal. Ook kwam het in de gesprekken over een aantal verbeterpunten die hopelijk de komende bestuursperiode kunnen worden aangepakt.

Op grond van de gesprekken kan de conclusie worden getrokken dat alle partijen voor de nieuwe periode opteren voor de vorm van een raadsakkoord. Over de uitwerking en de mate van concreetheid wordt genuanceerd gedacht. Ik benoem de verschillende bevindingen die in het kader van een raadsakkoord zijn benoemd. Deze kunnen bij de uitwerking van het akkoord worden betrokken. Breed gedragen is de opvatting dat het raadsakkoord echt een akkoord van de gehele raad is, waarbij zo mogelijk alle partijen zich kunnen vinden in de beschreven thema’s. Dit betekent dan wel iets voor het abstractieniveau waarop thema’s en maatschappelijke doelen worden geformuleerd. Hoe concreter deze doelen al in dit stadium in het raadsakkoord worden beschreven, des te kleiner de kans dat de gehele raad zich schaart achter het raadsakkoord. Toch heb ik een brede wens gevoeld om de thema’s en maatschappelijke doelen concreter te beschrijven dan in het vorige raadsakkoord. Overigens zonder dat het akkoord “dichtgetimmerd” wordt. Ik realiseer me dat dit een uitdaging is, maar wel een die de raad zou moeten aangaan. Ik kan me voorstellen dat in het akkoord maatschappelijke doelen worden opgenomen met een richtinggevende opdracht die gedurende de bestuursperiode in uitvoering worden genomen.

Ook heb ik van de meerderheid van de partijen de wens verstaan om een prioritering aan te brengen in de maatschappelijke doelen. Niet in de laatste plaats stellen partijen het zeer op prijs wanneer de ambtelijke organisatie de gemeenteraad ondersteunt in dit proces. Het is mooi om op te kunnen merken dat de partijen onverdeeld positief zijn over de

Informatie gemeente Veenendaal - Rapportage informateur | 5

Inhoud

Rapportage informatie gemeente Veenendaal

samenwerking met de ambtelijke organisatie. Om dit proces van beschrijving en prioritering van de maatschappelijke doelen goed te kunnen uitvoeren adviseer ik naast bovengenoemde punten een stip op de horizon te plaatsen waarnaar Veenendaal toe groeit. Deze focus kan worden gevangen in het antwoord op de vraag: ‘Wat voor een gemeente wil Veenendaal zijn?’ Zo ontstaat een overkoepelende visie die richting kan geven aan de thema’s. Het ambtelijk document “Toekomstperspectief Veenendaal 2040” kan hier mijns inziens een belangrijke rol bij spelen. Uit mijn gesprekken werd duidelijk dat er in deze formatiefase geen behoefte is aan een participatieproces met samenleving en inwoners. Immers, de kiezers uit Veenendaal hebben hun stem uitgebracht en verwachten nu dat de politici aan het werk gaan. Wel is het belangrijk om vast te leggen dat er bij de uitwerking van de maatschappelijk doelen op dat moment uitgebreid aandacht wordt besteed aan participatie. Ik kom daar nog op terug.

Gespreksverslagen met informateur

Bestuursstijl Terugkijkend op de afgelopen periode zien alle partijen dat er een goede ontwikkeling van de bestuursstijl in gang is gezet. Het college voert bij grote onderwerpen regelmatig overleg met de gemeenteraad. De raad wordt aan de voorkant betrokken bij het proces. Daarbij is meermalen ook grote waardering uitgesproken voor de ambtelijke organisatie. Partijen zien de lijn van een zelfbewuste raad graag terug in de nieuwe periode. Ik zou willen meegeven dat een scherp debat zeker niet de goede verhoudingen hoeft te verstoren. Zolang het debat op de inhoud is en niet op de persoon kan het misschien af en toe een tandje scherper. Als er op de bal wordt gespeeld zal dat naar mijn vaste overtuiging niets doen met de persoonlijke relaties. De waardering voor het vorige college is alom uitgesproken. Zonder daar afbreuk aan te willen doen, is in meerdere gesprekken ook de wens aangegeven dat het college meer naar buiten treedt. De luiken mogen open, naar inwoners, samenleving en buurgemeenten en regio. Op dit punt van ‘verfrissing’ zal ik later terugkomen. Ook ‘integraliteit’ vraagt aandacht. De grote thema’s vragen een integrale benadering, zowel door college als organisatie. Dat vraagt wat van de wethouders. Je kunt bijna geen enkel thema als een soort eiland benaderen.

Elke wethouder moet over zijn eigen portefeuille heen kijken en de samenwerking zoeken binnen het college. Dat betekent dat het nieuwe college vanaf dag één veel werk moet maken van de vorming van een team. Een college met verschillende snelheden is niet bevorderlijk voor de aanpak van de grote maatschappelijke problemen. Het proces van het raadsvoorstel ‘Hervormingsagenda Grenzen aan onze Jeugdzorg’ is door verschillende partijen

genoemd als een positief voorbeeld. Ik geef u in overweging om een document op stellen waarin expliciet aandacht wordt besteed aan de samenwerking met het college en binnen de gemeenteraad. Daarmee liggen er afspraken over omgangsvormen, fatsoensnormen en integriteit. Met het aangaan van die afspraken is het ook mogelijk elkaar daarop aan te spreken. Er zijn in den lande diverse voorbeelden van dergelijke initiatieven. In de gemeente Leiden is er in het verleden een ‘Bestuursakkoord’ ondertekend en in de gemeente Vijfheerenlanden heeft de raad zich gecommitteerd aan het manifest ‘Fier op reis’. Blijf ook rolvast. Ga als raad niet op de stoel van het college zitten en blijf duaal binnen het systeem werken. Vanzelfsprekend is enige afstemming soms noodzakelijk, maar de raad is de raad en het college het college.

Informatie gemeente Veenendaal - Rapportage informateur | 6

Inhoud

Rapportage informatie gemeente Veenendaal

Gespreksverslagen met informateur

Thema’s

Lokale economie en binnenstad

Bestaanszekerheid

De volgende thema’s zijn door verschillende partijen in het overleg naar voren gebracht als mogelijke onderwerpen om in het raadsakkoord op te nemen:

Diverse malen is aangegeven dat de binnenstad versterking behoeft, zodat de regionale aantrekkingskracht van de winkelstad weer groeit. Parkeren in de binnenstad maakt zeker onderdeel uit van dit onderwerp. Mijn advies is om de ontwikkeling van de binnenstad een zichtbare plek te geven in de portefeuilleverdeling.

Iedereen moet kunnen en blijven meedoen in Veenendaal. Voor de meeste fracties is het vertrekpunt om te blijven vasthouden aan het huidige sociale beleid. Wat betreft dit onderwerp is niet direct een beleidswijziging voorgesteld, als wel aandacht voor de continuering van het beleid.

Financiën Hoewel financiën geen doel op zich vormen, noem ik dit toch als eerste. Een solide financiële situatie is voorwaardelijk om andere doelen te behalen. Politieke wensen moeten immers uitvoerbaar en betaalbaar zijn.

Woningbouw en leefbaarheid Het ruimtelijk vraagstuk is een beklemmende uitdaging in Veenendaal. Is er in de gemeente nog ruimte om te bouwen? Kan er in de hoogte worden gebouwd en is de infrastructuur daar voldoende op ingericht? Dit vraagstuk raakt dus ook aan verkeer en parkeren. Wat mij opviel is dat bij dit programma ook redelijk gemakkelijk wordt gerept over woningbouwopgaven die bij buurgemeenten zouden moeten neerslaan. In dat geval is er nadrukkelijk sprake van een gezamenlijke opgave en dat vereist een goede afstemming met buurgemeenten. Uit de gesprekken ontstaat de indruk dat er nog verder geïnvesteerd moet worden in de relaties met buurgemeenten. Hier ligt een uitdaging voor het nieuwe college. Bij ‘leefbaarheid’ zou ik ook nadrukkelijk ‘veiligheid’ en ‘mobiliteit’ willen benoemen.

Jeugdzorg en sociaal domein ‘Jeugdzorg’ is diverse keren benoemd als belangrijk onderwerp, ook voor de toekomst. Ook is aangegeven dat het goed zou zijn om de resultaten af te wachten van het besluit dat in oktober 2025 door uw raad is genomen. Anderzijds adviseer ik u, gezien de toekomstige ontwikkelingen, dit onderwerp zeker op te nemen in het raadsakkoord. De invalshoeken die opvielen waren: Hoe komt de gemeente meer aan de voorkant (preventie)? En hoe houden we de jeugdzorg financieel beheersbaar? Het is verstandig om hierover aan het begin van de raadsperiode afspraken te maken. De toekomstige ontwikkelingen kunnen mogelijk pijnlijke keuzes vragen en dan is het goed om deze in een vroegtijdig stadium geadresseerd te hebben.

Onderwijs Er is gepleit voor voldoende ruimte voor onderwijsinstellingen in meerjarig perspectief. Omdat de ene partij daar een meer uitgesproken beeld over heeft dan de andere is het goed om met elkaar in gesprek te komen over wat dit betekent.

Opvang asielzoekers Het onderwerp ‘opvang asielzoekers’ wil ik graag onder uw aandacht brengen. Over de wijze waarop de afgelopen periode inhoud en vorm is gegeven aan deze taak bestaat alom overeenstemming en tevredenheid. Ik adviseer u dit onderwerp in het raadsakkoord te benoemen, omdat er vanuit Rijk en provincie meer druk zal komen om als gemeente te voldoen aan de Spreidingswet. Een afspraak zou kunnen inhouden dat wordt overeengekomen dat alle wetten en regels worden gevolgd, waarbij het college (en met name de burgemeester) de ruimte krijgt om de opgave op eenzelfde zorgvuldige wijze op te pakken als dat bij de huidige locatie is gebeurd. Daarnaast zijn er nog andere onderwerpen genoemd. Het gaat dan om onder meer: welzijn, zorg en sport; groen; netcongestie; voldoende variatie in onderwijs- en kinderopvang-aanbod en participatie. De toelichting op deze onderwerpen kunt u vinden in de gespreksverslagen van de partijen. In de bespreking over de inhoud van het raadsakkoord kunt u deze onderwerpen ook nog betrekken.

Informatie gemeente Veenendaal - Rapportage informateur | 7

Inhoud

Rapportage informatie gemeente Veenendaal

Samenstelling college De verkiezingsuitslag laat zien dat er vier partijen met elk zes zetels zijn, twee partijen met drie zetels, twee met twee zetels en een partij met één zetel. Op basis van deze uitslag en de gesprekken die ik heb gevoerd, adviseer ik om een college te vormen van de vier grootste partijen: ProVeenendaal, Lokaal Veenendaal, ChristenUnie en SGP. Daarmee wordt recht gedaan aan de grootste winnaar én aan de grootste partij. Met de andere twee partijen vormen deze 24 zetels een goede afspiegeling van de Veense samenleving en is er een stevig gedragen college. Hoewel andere partijen natuurlijk ook graag van een college deel uit zouden willen maken, is mij gebleken dat de voorgestelde combinatie niet uit de lucht komt vallen. Wel is door andere partijen aandacht gevraagd voor de oprechte bereidheid van de vier om echt met elkaar samen te werken. Ook zijn punten aan de orde gebracht als stabiliteit en dualisme. Vooral deze thema’s heb ik in een apart overleg met de vier partijen zeer duidelijk op tafel gelegd. Daar is een open gesprek over gevoerd en naar mijn mening zijn deze vier partijen goed in staat de samenwerking aan te gaan en is er sprake van onderling respect. De kernwoorden voor een nieuw college zijn: fris, nieuw elan en bestuurlijke vernieuwing. Deze termen zijn in diverse gesprekken teruggekomen.

Met drie van de vier huidige collegepartijen zit de vernieuwing niet direct in de politieke samenstelling van het nieuwe college. Daarom adviseer ik om een geheel nieuw begin te maken met vier nieuwe wethouders, die dan ook een frisse start kunnen maken. Dit alles zonder ook maar iets af te doen aan de waardering en de verdiensten van het huidige college. Ik hecht eraan om dit expliciet te vermelden. Het is belangrijk om van het nieuwe college een hecht team

Gespreksverslagen met informateur

te maken, waarbij de wethouders over hun portefeuille durven heen te kijken en waarbij zij een gezamenlijke verantwoordelijkheid voelen voor echt collegiaal bestuur. Het college is meer dan de optelsom der delen. Met een organisatie die het ambtelijke werk doet, kan een wethouder daadwerkelijk bestuurder zijn door het aangeven van de politieke hoofdlijnen en het maken van de bestuurlijke keuzes. De lijn vanuit de gesprekken volgend, adviseer ik het nieuwe college nog meer de luiken open te zetten naar buiten. Voer goed overleg met inwoners, maatschappelijke organisaties en buurgemeenten. Investeer ook in regionale samenwerking en samenwerking met provincie en Rijk. Ik realiseer me dat een college met nieuwe wethouders de vraag oproept wat dit betekent voor continuïteit en stabiliteit van beleid. Ik heb er echter vertrouwen in dat het college kan bogen op een goede samenwerking met een sterke ambtelijke organisatie en een burgemeester die staat voor stabiliteit, ook in de regio. Het gesprek met burgemeester, gemeentesecretaris en griffier hebben mij gesterkt in deze gedachte. Op grond van vorenstaande zou ik op dit moment geen vijfde wethouder adviseren. Indien wethouders echt in hun bestuurlijke rol gaan zitten is een college met vier wethouders goed te doen.

Nader proces en betrokkenen tijdens formatie Ik adviseer u het raadsakkoord van u allen te laten zijn. Ga samen aan de slag en neem daar ook de tijd voor. Zoek naar een goede vorm. Op 3 oktober heeft u hier al goed over nagedacht. De uitdaging zal hem voor een groot deel zitten in de mate van concreetheid van de maatschappelijke doelen en de uitwerking. Laat de uitvoering bij college en organisatie, maar denk mee aan de voorkant. Betrek de ambtelijke organisatie vroegtijdig bij het proces. Zij kunnen u zeker helpen. Zoals eerder gesteld bestaat er onder de partijen geen behoefte aan een uitgebreide participatie over de inhoud van het raadsakkoord. Een dergelijk proces kost veel tijd en zal vanwege de breedte van de vraagstelling nooit compleet zijn. Een enkele keer is geopperd om bij de thema’s en formulering van de maatschappelijke doelen nu reeds belangrijke organisaties te betrekken. Toch raad ik u dat af. Er zal al voldoende uitdaging zijn in het vinden van de goede balans omtrent concreetheid van de doelen. Diverse input van stakeholders kan er in deze fase toe leiden dat de balans uit zicht raakt. Daarom adviseer ik u om pas bij de uitwerking van de thema’s gedurende de raadsperiode uitgebreide participatie te doen.

Vanzelfsprekend spreekt u dan met de voor hand liggende organisaties, maar gaat u ook op zoek naar die inwoners die zich niet altijd direct melden bij participatieprojecten.

Informatie gemeente Veenendaal - Rapportage informateur | 8

Inhoud

Rapportage informatie gemeente Veenendaal

Gespreksverslagen met informateur

Advies Samenvattend kom ik tot het volgende advies: 1. Stel een raadsakkoord op waarin belangrijke thema’s en maatschappelijke doelen worden omschreven. Zorg ervoor dat deze onderwerpen niet teveel worden ingekaderd, zodat er nog wel een politiek debat mogelijk is. Geef ten aanzien van de onderwerpen een prioritering aan. Laat het een akkoord van de hele raad zijn. Vraag het college om de thema’s uit het raadsakkoord in nauwe samenspraak met de gemeenteraad en organisatie uit te werken in een raadsprogramma. In dat programma kan nader worden ingezoomd op de doelen, planning en aanpak van de onderwerpen zoals die de komende vier jaar kunnen worden uitgevoerd. 2. Zet de ingezette lijn van bestuurlijke samenwerking voort. Houd oog voor elkaars bestuurlijke rollen en blijf rolvast. De luiken mogen meer open naar inwoners, maatschappelijke organisaties en buurgemeenten. Besteed in het raadsakkoord aandacht aan de gewenste bestuursstijl in de nieuwe periode. 3. Geef de volgende thema’s een plaats in het akkoord: • Woningbouw en leefbaarheid (mobiliteit, veiligheid) • Lokale economie en binnenstad • Jeugdzorg (sociaal domein) • Onderwijs • Bestaanszekerheid • Opvang asielzoekers De ambities dienen uitvoerbaar en betaalbaar te zijn. Daarom is een goed financieel kader voorwaardelijk.

Tot slot 4. Vorm een college, gedragen door ProVeenendaal, Lokaal Veenendaal, ChristenUnie en SGP. Verfrissing, nieuw elan en bestuurlijke vernieuwing zijn kernwoorden. Daarom adviseer ik een start met nieuwe wethouders. Laat het college een hecht team zijn dat vanuit het nieuwe elan de ambtelijke organisatie in haar kracht zet. Besteed nadrukkelijk aandacht aan coaching en ontwikkeling van het nieuwe college. 5. Betrek de ambtelijke organisatie tijdig bij het opstellen van het raadakkoord en van het raadsprogramma. Doe een uitgebreid participatietraject bij de uitwerking van de thema’s en doelen, gedurende de raadsperiode.

Ik wil alle partijen bedanken voor hun beschikbaarheid en openheid tijdens de gesprekken. Ik heb dat als zeer positief ervaren. Ook dank ik de burgemeester en de gemeentesecretaris voor hun visie op deze fase van de vorming van een nieuw gemeentebestuur. Ik heb mij zeer welkom gevoeld in Veenendaal. Mijn grootste dank gaat uit naar uw griffier, de heer Peter van Vugt. Hij was een grote steun voor mij in dit proces. De samenwerking was uitmuntend en u mag in uw handen knijpen met zo’n griffier. Ik stel mij voor dat ProVeenendaal het voortouw neemt met de volgende fase van formatie. Samen met de collegedragende partijen zullen er thema’s, doelen en voorstellen worden geformuleerd. Ik adviseer ProVeenendaal ten zeerste om de gehele raad hierbij te betrekken en ook de ambtelijke organisatie tijdig in te schakelen. Met dit rapport komt een einde aan mijn bijdrage als informateur. Ik heb deze opdracht met veel plezier uitgevoerd en dank u allen voor uw vertrouwen. Indien ik in het komende proces van formatie nog iets voor u kan betekenen als onafhankelijk gespreksleider, ben ik daar zeker toe bereid. Ik wens u en vooral de inwoners van Veenendaal een goede en vruchtbare bestuursperiode toe! Ik heb daar alle vertrouwen in.

April 2026, Sjors Fröhlich informateur

Informatie gemeente Veenendaal - Rapportage informateur | 9

Inhoud

Rapportage informatie gemeente Veenendaal

Gespreksverslag met informateur

Pro Veenendaal Fractie: ProVeenendaal | Sharon van Manen en Ronald van der Weerd Datum: 27 maart 2026 In het gesprek zijn de vijf volgende hoofdonderwerpen de revue gepasseerd: 1. raadsakkoord; 2. politieke bestuursstijl; 3. thema’s; 4. samenstelling college en 5. proces en betrokkenen tijdens het formatieproces.

Gespreksverslagen met informateur

1. Raadsakkoord De afgelopen raadsperiode is voor het eerst met de vorm van een raadsakkoord gewerkt. De ervaringen daarmee zijn positief. Het heeft veel gedaan met cultuur en samenwerking. ProVeenendaal wil daarop voortborduren. Het nieuwe raadsakkoord zou meer richting moeten geven aan college/ organisatie. De fractie denkt aan een raadsakkoord op hoofdlijnen waarin met name maatschappelijke doelen een plaats krijgen. De ambitie is meer sturing te geven aan de thema’s en tòch op hoofdlijnen te blijven. Het college werkt dat akkoord van maatschappelijke doelen verder uit in nauwe samenspraak met de gemeenteraad en de ambtelijke organisatie. In de te benoemen thema’s in het akkoord kan een zekere prioritering worden aangebracht. Je kunt dan de thema’s en maatschappelijke doelen prioriteren. De wens is dat het akkoord (het liefst) van de gehele raad is.

Welzijn, zorg en sport - er liggen op dit thema beleidsstukken, maar die moeten zich nog bewijzen. Uitgangspunt voor de fractie is in te zetten op het hele pakket om zo o.a. (jeugd)zorg te voorkomen. Leefbaarheid (incl. beheer openbare ruimte) en woningen woningen bouwen is van belang (zeker voor ouderen en jongeren; doorstroming is een belangrijk punt), maar het moet prettig wonen blijven. Gezonde economie en werkgelegenheid - hoe krijgen/houden we een positief vestigingsklimaat voor ondernemers? Onderwijs – kwalitatief goede onderwijsvoorzieningen in Veenendaal zijn noodzakelijk. Wat betreft asielopvang is het uitgangspunt wat bereikt is, te borgen voor de komende jaren. ProVeenendaal constateert dat veel gemeenten in de wacht staan om aan de Spreidingswet te voldoen, terwijl Veenendaal wel een stap genomen heeft.

2. Politieke bestuursstijl

4. Samenstelling college

Er is veel geleerd de afgelopen vier jaar. Het ging echter niet altijd goed, wat persoonsafhankelijk kan zijn. De ambitie is dat de organisatie de komende periode nog meer draait (naar de samenleving). Daarvoor is ook een college nodig dat dit bewerkstelligt. De nadrukkelijke wens is het om de samenleving hierbij meer centraal te stellen. Dit hebben de verkiezingen ook geleerd: een deel van de kiezers is klaar met de politiek. Dat vraagt aandacht. Er zijn mensen nodig die de verfrissende verbinding met de samenleving kunnen maken. Betrek daar de raad meer bij. Dat kan mogelijk meer tijd kosten, maar dat betaalt zich uit. In het college moet die frisheid komen. Dat kan door nieuwe mensen in het college of door een verandering in portefeuilles.

ProVeenendaal wil een stabiel bestuur; zij ziet een grote overeenkomst met de ChristenUnie. De winst van Lokaal Veenendaal moet beantwoord worden. De voorkeur gaat er naar uit dat er zeker een vierde partij meedoet. Dat kunnen meerdere partijen zijn, zowel confessioneel als niet confessioneel. Er moet een duidelijk commitment zijn aan een verfrissende bestuursstijl. Voor zittende wethouders betekent dat een inleveren van de (hele) portefeuille. De inwoners moeten in het nieuw te vormen college vernieuwing zien. Een vijfde wethouder behoort tot de mogelijkheden om fondsen, budgetten en subsidies elders aan te boren (regio, provincies, ministeries, ‘Europa’), om de belangen van Veenendaal nog beter over het voetlicht te brengen. De vijfde wethouder zou zich terug moeten verdienen. Voor ProVeenendaal zijn onder andere economie, beheer openbare ruimte en mobiliteit interessante portefeuilleonderdelen.

3. Thema’s ProVeenendaal ziet een aantal belangrijke thema’s voor de komende periode: Financiën - betaalbaarheid is belangrijk. Veenendaal is op dit moment gezond, maar het beeld is over vier jaar anders.

Informatie gemeente Veenendaal - Rapportage informateur | 10

Inhoud

Rapportage informatie gemeente Veenendaal

Gespreksverslagen met informateur

5. Proces Omdat de stem van de inwoners net is opgehaald, wil ProVeenendaal geen participatie met betrekking tot de inhoud van het raadsakkoord. Dat kan gebeuren bij de nadere uitwerking van de thema’s/maatschappelijke doelen. Betrokkenheid van de raad is belangrijk. Ambtelijke betrokkenheid is zeker gewenst; de raad is immers een lekenbestuur. Al bij de vertaling in het raadsakkoord moet de ambtelijke organisatie betrokken worden met het oog op de haalbaarheid en uitvoerbaarheid.

Informatie gemeente Veenendaal - Rapportage informateur | 11

Inhoud

Rapportage informatie gemeente Veenendaal

Gespreksverslag met informateur

Lokaal Veenendaal Fractie: Lokaal Veenendaal | Barbara van Ravenswaaij en Jaap Pottjewijd Datum: 27 maart 2026 In het gesprek zijn de vijf volgende hoofdonderwerpen de revue gepasseerd: 1. raadsakkoord; 2. politieke bestuursstijl; 3. thema’s; 4. samenstelling college en 5. proces en betrokkenen tijdens het formatieproces.

Gespreksverslagen met informateur

1. Raadsakkoord Lokaal Veenendaal was vier jaar terug wat sceptisch: het was niet altijd duidelijk welke richting de raad op wilde. Maar over het algemeen is Lokaal Veenendaal tevreden over het werken met een raadsakkoord. Het nieuwe akkoord biedt een mogelijkheid om de richting van de raad voor de komende vier jaar daarin op te nemen. Bij participatietrajecten in het kader van het raadsakkoord ziet Lokaal Veenendaal een duidelijke rol voor de raad. Bij de uitwerking van de onderwerpen moet de raad wel aan de knoppen zitten. Maatschappelijke doelen moeten vertaald worden in een agenda. Er moet niet teveel zijn dichtgespijkerd.

2. Politieke bestuursstijl Lokaal Veenendaal ziet een goede verbetering in de samenwerking raad-college-organisatie. Aandachtspunt daarbij is wel de rolvastheid. Wat is de rol van iedere betrokkene (directie, college, raad)? Je moet niet op elkaars stoel zitten. Contact van de ambtelijke organisatie met de raad is goed: is dat wat de raad wil uitvoerbaar? Waar loopt de organisatie tegenaan? Wat heeft die nodig? Anderzijds moet de samenwerking niet te familiair worden. Lokaal Veenendaal onderschrijft het duale werken. Het college overlegt met de hele raad. Het vrij stemmen door de raad is belangrijk. Op sommige thema’s kan dat spannend zijn; dan spreken we elkaar aan op onze verantwoordelijkheid. Dat hoeft echter niet vooraf op papier te worden vastgelegd.

3. Thema’s Lokaal Veenendaal noemt als belangrijkste thema’s: 1. wonen; 2. economie; 3. (jeugd)zorg en 4. binnenstad. In het kader van de woningbouw zijn gesprekken en afspraken met de buurgemeenten van belang. Op hun grondgebied worden woningen gerealiseerd; die inwoners daar zullen echter gericht zijn op Veenendaal. Uitgangspunt is dat het voor hen een fijne plek moet zijn om te wonen in deze regio. Dat vergt goed overleg met de buurgemeenten. Wat betreft de

parkeerproblematiek wil Lokaal Veenendaal een meer gebiedsgerichte/flexibele benadering; in het ene gebied kan een andere norm gehanteerd worden dan in het andere. Het gaat niet om een auto-ontmoedigingsbeleid an sich. Ten aanzien van de (jeugd)zorg stelt Lokaal Veenendaal zich op het standpunt dat geld niet alleen de oplossing is. Een cultuurwijziging is nodig. Denk hierbij ook aan een rol voor regio en provincie. Voor wat betreft de binnenstad wil Lokaal Veenendaal die weer de regiofunctie geven die zij vroeger had. De fractie wil daarbij de problematiek integraal bekijken, inclusief het parkeren. Financieel staat de gemeente er op zich goed voor; dat moet zo blijven. Voor Lokaal Veenendaal zijn de financiële lasten voor de inwoners daarbij een belangrijk punt. Met het oog op de OZB is voor de fractie het open raadsakkoord van belang zodat de stemming daarover vrij is. Betaalbaarheid is eveneens een belangrijk uitgangspunt. Het weer opnemen van een financiële beslisboom (hoe ga je te werk bij financiële tegenvallers) kan in dat spanningsveld een goede rol spelen. Bij financiële uitdagingen worden dan ook andere bezuinigingen/stappen overwogen voordat uiteindelijk een OZB-verhoging aan de orde is. Voor ondernemers en inwoners is zo inzichtelijk hoe een dergelijk proces verloopt. Overigens geldt altijd: alles steeds in overleg met de raad! Asielopvang is een lastig thema.

Is er ruimte? Zijn er regionale afspraken te maken? Laten we het eerst allemaal goed regelen, voordat we verder gaan. Veiligheid is van belang. De fractie waardeert het dat het onderwerp niet gepolariseerd is; maar zorgen zijn er wel degelijk. Overigens dringt de Spreidingswet het de gemeenten op. Voor Lokaal Veenendaal is het onderwerp zeker bespreekbaar. Wat haar betreft kunnen hierover afspraken gemaakt worden in het raadsakkoord. Het onderwerp moet niet blokkeren Veenendaal bestuurbaar te houden.

Informatie gemeente Veenendaal - Rapportage informateur | 12

Inhoud

Rapportage informatie gemeente Veenendaal

4. Te vormen college Lokaal Veenendaal kent geen blokkades in de richting van andere partijen. Zij ziet een college voor zich bestaand uit globaal een meer links (ProVeenendaal/ChristenUnie) en een meer rechts (Lokaal Veenendaal/SGP) blok. Die breedte vormt ook een goede afspiegeling van de Veense samenleving. Lokaal Veenendaal sluit geen partij uit, maar heeft een lichte voorkeur voor de SGP (vanwege de financiën). Belangrijk uitgangspunt wat betreft het college is voor Lokaal Veenendaal dat de vernieuwing op gang komt. Vanuit die optiek zou ook het CDA als vierde partij aan kunnen sluiten. Vernieuwing en verfrissing zijn voor Lokaal Veenendaal belangrijk. Voor Lokaal Veenendaal zijn er twee mogelijke kandidaten; de één zou gaan voor wonen, jeugdzorg en financiën en de ander voor economie, binnenstad en kunst & cultuur. Lokaal Veenendaal sluit een vijfde wethouder niet uit (met het oog op de regio, ‘Den Haag’); daar moeten we echter wel goed over nadenken. Over een x-aantal jaren worden we meer een beheergemeente. Rendeert het dan nog? Een vijfde wethouder moet zich echt terugverdienen.

Gespreksverslagen met informateur

ook kunnen. Laat de organisatie dat dan vooral aangeven. De burgemeester mag zich vrij voelen om de raad van advies te voorzien.

5. Proces Het is van belang om iets meer tijd te nemen voor de raad. Die moet er namelijk nadrukkelijk bij betrokken zijn. De vorige keer was er teveel tijdsdruk richting de raad. Het is belangrijk dat de raad op een volwaardige wijze input kan leveren voor het akkoord. De communicatie richting de raad vraagt verbetering ten opzichte van vier jaar terug. Lokaal Veenendaal ziet bij het raadsakkoord geen grote participatietrajecten voor ogen, maar ziet wel voor zich dat over thema’s uit het raadsakkoord gesprekken gevoerd worden met grotere stakeholders/partijen, bijv. de woningbouwvereniging. Je kunt namelijk niet alleen vanuit het gemeentehuis sturen. Waar het gaat om het voeren van de gesprekken: daarbij is de raad aan zet en niet het college. Lokaal Veenendaal wil de organisatie aan het begin van de gesprekken betrekken. Als de raad iets wil, moet het namelijk

Informatie gemeente Veenendaal - Rapportage informateur | 13

Inhoud

Rapportage informatie gemeente Veenendaal

Gespreksverslag met informateur

ChristenUnie Fractie: ChristenUnie | Sanny Brunekreeft en Jonathan van den Heuvel Datum: 27 maart 2026 In het gesprek zijn de vijf volgende hoofdonderwerpen de revue gepasseerd: 1. raadsakkoord; 2. politieke bestuursstijl; 3. thema’s; 4. samenstelling college en 5. proces en betrokkenen tijdens het formatieproces.

Gespreksverslagen met informateur

1. Raadsakkoord De ChristenUnie is tevreden over het werken met een raadsakkoord. Het werken met wisselende meerderheden is beter dan het dichttimmeren van een coalitieakkoord. Het huidige raadsakkoord is wel erg open en vrijblijvend; het is de wens een nieuw raadsakkoord meer richting te laten geven. Het ontbreken van een prioritering kan ertoe leiden dat de eerste voorstellen een belangrijk deel van de financiën al vroeg in de periode opsouperen. Hoe voorkom je dat in het nieuwe akkoord? Hoe kun je de hoofdlijnen van het akkoord eventueel financieel vertalen? De fractie ziet het voor zich dat de raad als geheel bij de voorbereiding van het akkoord is betrokken, maar het mag geen waterig compromis worden. Samen zoeken naar het juiste abstractieniveau van de maatschappelijke doelen die in het akkoord worden opgenomen. Een aanzet voor de uitwerking van de maatschappelijke doelen in het akkoord verdient wel aanbeveling.

2. Politieke bestuursstijl Inmiddels zijn er goede ervaringen met het werken met een startnotitie waarbij het college eerst input ophaalt bij de raad, voordat een thema verder wordt uitgewerkt. Dan krijgt het college ook richting mee. Een belangrijke wens is dat het college meer als team opereert. Soms werden onderwerpen te individueel aangevlogen. De blik naar buiten richten en het draagvlak voor beleid en besluiten ophalen zijn belangrijk. De raad moet het geheel in het oog hebben en dat overzien. Stel dat er een (college)uitvoeringsprogramma komt. Hoe organiseer je dat? En wie stelt het dan vast? Een uitvoeringsprogramma vraagt dat je het met elkaar over de doelen eens bent. Het kantelpunt zit in de meeste dossiers bij het ‘hoe’. Er kunnen echter onderwerpen zijn, waarbij de raad wel iets kan/moet zeggen over het ‘hoe’. Dat moet de raad dan goed duidelijk maken. Het is daarbij niet de bedoeling op elkaars stoel te zitten.

Voor de ChristenUnie is het van belang dat het nieuwe college als een eenheid opereert en gezamenlijk staat voor die bestuursstijl, ook als er lastige thema’s bestuurlijk moeten worden behandeld.

3. Thema’s Een belangrijk thema voor de ChristenUnie is de jeugdzorg. Dit onderwerp raakt het investeren in de samenleving als geheel. De woningbouw is een tweede belangrijke opgave. Voor beide onderwerpen wordt een belangrijke rol toebedeeld aan regionale samenwerking. De woningbouwopgave wordt gezien op drie niveaus (buiten Veenendaal; binnen Veenendaal op grote locaties en beter benutten van bestaande woningen in de gemeente). Overleg met buurgemeenten is nodig met het oog op het bouwen buiten de gemeentegrenzen. De gemeente omarmt de afgesproken 10.700 woningen, maar die ruimte is er niet binnen Veenendaal. Dat vraagt om bestuurlijke afstemming. De grotere woningbouwlocaties (als Het Ambacht) moeten naar de eindstreep worden gebracht. Als het gaat om het benutten van bestaande woningen, dan wordt bijvoorbeeld nog te weinig gekeken naar woningsplitsing; hier ziet de ChristenUnie een kans die gepakt moet worden. Een stabiele financiële situatie is daarbij een randvoorwaarde. Kijkend naar het toekomstperspectief 2040 groeit Veenendaal ergens naartoe. Dat vraagt keuzes. In dit verband vraagt de ChristenUnie ook aandacht voor (relatief kleine) lokale initiatieven. Verhoudingsgewijs kosten die niet veel, terwijl ze voor de samenleving wel van betekenis zijn (voorbeelden Allererf; Bouwdorp). Het nieuwe college moet daar veel meer oog voor hebben.

De ChristenUnie wil een stabiele financiële situatie, daarop moet goed gestuurd worden, maar toch met een bepaalde ontspannenheid. Gaan de besluiten die genomen zijn met betrekking tot jeugdzorg iets opleveren? De kosten stijgen ieder jaar. Dat kan niet zo doorgaan; dat zet juist die financiële stabiliteit onder druk. Keuzes in de jeugdzorg zijn noodzakelijk en dat gaat pijn

Informatie gemeente Veenendaal - Rapportage informateur | 14

Inhoud

Rapportage informatie gemeente Veenendaal

doen. Het college moet die pijn kunnen verdedigen, maar daarbij is de raad nodig. Dit vraagt in het uiterste geval dat collegevormende partijen elkaar daarin vasthouden. In het raadsakkoord moet die pijn benoemd worden. Wat betreft de asielopvang constateert de ChristenUnie dat het momenteel goed loopt; er is geen ‘gedoe’. De plek, waar de opvang staat, doet ertoe. De ChristenUnie ziet een gezamenlijke verantwoordelijkheid om constructief aan de slag te gaan met de wettelijke plicht om uitvoering te geven aan de asielopvang. Daarbij moet oog zijn voor wat dit onderwerp doet in de samenleving en zijn er randvoorwaarden om dit te laten slagen.

Gespreksverslagen met informateur

5. Proces Het is belangrijk de ambtelijke organisatie bij de formatie te betrekken. Realiseerbaarheid en uitvoerbaarheid zijn kernbegrippen. Niet alleen de organisatie verdient het betrokken te worden, maar ook de raad. Het zou mooi zijn wanneer het een raadsakkoord van de gehele raad is. Een uitgebreid participatietraject rond het opstellen van het raadsakkoord hoeft niet. Dat is meer iets voor bij de verdere uitwerking van de thema’s. De ChristenUnie spreekt waardering uit voor de (inhoud van de) burgemeestersbrief.

4. Te vormen college De eerste logische mogelijkheid voor een college is een combinatie van de vier grootste partijen. Met ProVeenendaal en SGP is goed samengewerkt. Nog onbekend is hoe die samenwerking met Lokaal Veenendaal vorm kan krijgen: waar staan zij inhoudelijk voor, hoe kijken zij naar de gevraagde bestuursstijl? Daar zijn verdiepende gesprekken voor nodig. Een tweede confessionele partij in het college vindt de ChristenUnie goed voor de balans. Met het oog op de bestuurlijke vernieuwing en verfrissing is een portefeuillewissel een goed idee om er nieuw elan in te brengen. Naast frisheid is stabiliteit evenzeer van belang. Het is de vraag of een vijfde wethouder nodig is. Voor de ChristenUnie is dat geen doel op zich. Belangrijke vragen bij een dergelijke keuze zijn: wat zou het opleveren? Is het uit te leggen? Goed om dat wanneer gewenst verder te verkennen. Een andere portefeuilleverdeling – als wethouders vanuit het vorige college doorgaan – is nodig voor vernieuwing. In dat verband kan ook de vraag aan de orde zijn: welk type persoon vraagt een portefeuille? Moet iemand op een bepaald beleidsterrein invoelend zijn of juist resultaatgericht? Er ligt een forse opgave voor de komende tijd. Er zijn geen blokkades naar andere partijen en wethouderskandidaten. De ChristenUnie kan met elke partij in meer of mindere mate raakvlakken vinden.

Informatie gemeente Veenendaal - Rapportage informateur | 15

Inhoud

Rapportage informatie gemeente Veenendaal

Gespreksverslag met informateur

SGP Fractie: Datum:

SGP | Marco Verloop en Marco van Eckeveld 28 maart 2026

In het gesprek zijn de vijf volgende hoofdonderwerpen de revue gepasseerd: 1. raadsakkoord; 2. politieke bestuursstijl; 3. thema’s; 4. samenstelling college en 5. proces en betrokkenen tijdens het formatieproces.

Gespreksverslagen met informateur

1. Raadsakkoord De SGP is zeer positief over het raadsakkoord. Het heeft een positieve impuls gegeven aan de persoonlijke relaties; alle partijen werken samen. Een collegedragende fractie kan ook een andere positie innemen dan de wethouder. Het college heeft politieke meerderheden nodig en moet daarvoor aan de slag. Positief te waarderen is dat de scherpe tegenstelling coalitie-oppositie is verdwenen. Het is ook voor het college positief de raad eerder te betrekken bij onderwerpen. Bij dat vroegtijdig betrekken van de raad speelt de Lange Termijn Agenda een goede rol. De meer directe relatie tussen raad en organisatie is eveneens een goede ontwikkeling. De SGP tekent voor een voortzetting van een raadsakkoord met als toevoeging: geef in het akkoord meer sturing en richting. Zoek in het akkoord in eerste instantie de onderwerpen waarover de raad het eens is; de SGP ziet graag dat het akkoord iets van de hele raad is. Er moet de mogelijkheid zijn om elkaar op punten vrij te laten. Het is goed om een gevoel te krijgen bij de maatschappelijke doelen/thema’s die in het raadsakkoord een plek krijgen om te voorkomen dat de financiële ‘koek’ vroegtijdig op is. In het huidige akkoord is ook iets afgesproken over een integrale afweging die bij tegenvallers te maken is. Een sluitende begroting en meerjarenraming is uitgangspunt.

In die context volgt een eventuele OZB-verhoging uit de politieke discussie.

2. Politieke bestuursstijl De SGP wil de ingezette bestuursstijl voortzetten met aandachtspunten. Zij wenst meer integraliteit bij het aanvliegen van beleidsthema’s. Wethouders lijken meer ‘eilandjes’. De wethouders moeten meer een team zijn. In het verlengde hiervan verdient die integraliteit in het gemeentehuis óók meer aandacht. De integraliteit van het college moet zich doorvertalen in de directie/organisatie. Van het college wordt die sturing verwacht. Die eilandjes komen in de organisatie evenzeer voor; dat moet veranderen. En het college/de wethouders gaan daarin voor! Er is eigenlijk geen enkel thema

een eiland. Het college zoekt als collegiaal en goed samenwerkend team het goede voor Veenendaal.

3. Thema’s Wonen en mobiliteit is een belangrijk thema. Hoeveel ruimte geef je aan woningbouw? En aan mobiliteit? Groeien is goed, maar hoe zoek je de balans? Veenendaal loopt letterlijk tegen de grenzen aan. Hoe ga je daar creatief naar kijken? Doen zoals we 30 jaar geleden al deden, kan niet meer. De gemeente moet durven innoveren. Leefbaarheid is daarbij trouwens een belangrijk uitgangspunt, zowel voor nieuwe inwoners als voor inwoners die hier al jaren wonen. Balans, creativiteit en innovatie zijn de kernwoorden. Gezien de activiteiten over de grenzen is goede regionale samenwerking onmisbaar. Het is trouwens toch een belangrijke opgave samenwerkingsverbanden uit te nutten. Het belang van de provincie, ‘Den Haag’ en ‘Brussel’ voor fondsen/subsidies hoeft geen nadere toelichting. Het sociaal domein zal de komende jaren om keuzes vragen, gezien de steeds grotere groei van de financiële uitgaven. Dat gaat een keer fout. Daarbij gaat het om regie op het welzijnsbeleid. Er is nu teveel weggezet bij het welzijnswerk en staat de gemeente teveel op afstand. Dat vraagt wat betreft de SGP een herbezinning. Kunnen we investeren in de maatschappij om de vraag naar zorg meer te voorkomen? De zorg voor de kwetsbare medemens, die nergens op terug kan vallen, is echt uitgangspunt. Daarbij moeten financiën, de organisatie van de zorg en de kwaliteit in samenhang bekeken worden.

Er moet iets in de mindset veranderen. Het op orde houden van de financiën is een belangrijk punt. Het raadsbesluit over het theater is genomen; dat is voor de SGP een realiteit. Het is nu een zaak de kosten te beheersen. Zorgvuldig omgaan met de financiën betekent dat niet alles tegelijkertijd kan. Daarom is integraliteit een belangrijk principe. Investeren in innovatie (en daarmee toekomstbestendigheid) is daarmee niet in strijd: dat kan juist voorkomen dat het meer geld gaat kosten. Let wel: die

Informatie gemeente Veenendaal - Rapportage informateur | 16

Inhoud

Rapportage informatie gemeente Veenendaal

Gespreksverslagen met informateur

investering betaalt zich in maatschappelijke waarde terug. Groen en leefbaarheid is een vierde thema. Inwoners moeten prettig wonen en gezond leven. Denk in mogelijkheden (als verticaal groen). Lokale ondernemers kunnen op dit terrein een belangrijke rol spelen. In aanvulling wil de SGP nog onderwijs en economie noemen. Denk aan de onderwijshuisvesting. De economie is essentieel voor de samenleving; de Veenendaalse ondernemers zijn van betekenis en spelen een belangrijke rol in onze gemeente. Bij de asielopvang hanteert de SGP twee begrippen: barmhartigheid en rechtvaardigheid. In Veenendaal is het ordentelijk geregeld. Dat is een heel belangrijk punt: hoe gaat het (nb! maatschappelijke impact). Als de gemeente nog niet aan de wet voldoet, werkt de SGP daaraan mee. Als het nodig is, moet er opgetreden worden, want het ligt maatschappelijk ingewikkeld.

4. Te vormen college Voor SGP zijn stabiliteit en vernieuwing van belang. Als eerste optie denkt zij aan een college van de vier grootste partijen. Die twee aspecten komen dan terug: twee ‘oude’ en twee nieuwe wethouders. Een portefeuillewissel is verder een goede mogelijkheid. De SGP wil ook nadenken over iets anders dan financiën, bijvoorbeeld sociaal domein. Komt er een vijfde wethouder, dan komt er wel een partij bij.

5. Proces Voor de SGP hoeft uitgebreide participatie bij het tot stand komen van het raadsakkoord niet. Houd het proces naar de raad transparant. Betrek ook de hele raad bij het hele akkoord; laat dat niet alleen door de collegedragende fracties doen. Ook de vroegtijdige advisering door de organisatie is nuttig. Zij kan bijvoorbeeld wijzen op ongelukkige combinatie van thema’s of portefeuilles. Spreek verder een tussenbalans af in de bestuursperiode zodat daadwerkelijk zaken bijgestuurd kunnen worden om het proces te optimaliseren.

Informatie gemeente Veenendaal - Rapportage informateur | 17

Inhoud

Rapportage informatie gemeente Veenendaal

Gespreksverslag met informateur

CDA Fractie: Datum:

CDA | Klaartje Koorn en Harold Schonewille 28 maart 2026

In het gesprek zijn de vijf volgende hoofdonderwerpen de revue gepasseerd: 1. raadsakkoord; 2. politieke bestuursstijl; 3. thema’s; 4. samenstelling college en 5. proces en betrokkenen tijdens het formatieproces.

Gespreksverslagen met informateur

1. Raadsakkoord

3. Thema’s

Het werken met een raadsakkoord is de sfeer in de raad ten goede gekomen. De samenwerking was goed, maar soms te liefjes. Het aangaan van het scherpe debat is wat vermeden. De raad is aan zet, maar bij moeilijke vraagstukken zal het spannend worden. Hoe gaat de raad met grote keuzes om? Dat gaat van raad èn college wat vragen. Een goed geëquipeerde raad is dan een vereiste. Maatschappelijke doelen in het raadsakkoord moeten niet te abstract zijn beschreven, maar de raad moet ook weer niet teveel op het ‘hoe’ gaan zitten. Het ‘wat’ mag iets concreter, maar de organisatie heeft nadrukkelijk de behoefte uitgesproken ruimte te willen voor de wijze van uitvoering.

In het sociaal domein zijn belangrijke stappen gezet; er zijn nog belangrijke keuzes te maken. In de jeugdzorg moet in de komende vier jaar echt een kanteling doorgevoerd worden. We doen nog veel aan de achterkant, maar dat moet meer naar de voorkant. Groot verenigingsleven, grote verbondenheid met maatschappelijke organisaties en het onderwijs maken het mogelijk meer naar de preventie te kijken (vroegtijdige signalering). De teugels moeten op het beleidsterrein van jeugdzorg strak gehouden worden. Een tweede onderwerp wat het CDA wil noemen is de onderwijshuisvesting. Daarop is het beleid te reactief geweest. Er is teveel gewisseld in beleid, ook door de raad; de gemeente moet vooruitkijken. Er spelen teveel zaken. Een strakkere aanpak vanuit een meerjarig perspectief is nodig. De lokale economie en werkgelegenheid is een derde onderwerp. Veenendaal leeft bij ondernemers en een sterk MKB. Hoe kunnen we de juiste werkgelegenheid vasthouden of juist naar de stad brengen. De leegstand van de binnenstad is een belangrijk aandachtspunt daarbij. De beweging van dorp naar stad is een rode draad door alle ontwikkelingen die er zijn. Er is een grens aan de groei die in de eigen gemeente kan worden opgevangen; daar zit de gemeente aan. Met de buurgemeenten en provincie moeten de gesprekken gevoerd worden en afspraken gemaakt over de grensoverschrijdende ontwikkelingen.

De groei moet verantwoord zijn; daarom inzetten op de buurgemeenten. En daarom is de bestuursstijl zo belangrijk. In het vraagstuk van de asielopvang zie je hoe men bij de inzet van de vele vrijwilligers en de vaak christelijke achtergrond vanuit barmhartigheid handelt. De raad doet dat ook. Wijs je één hele grote plek aan, dan zal daar spanning op ontstaan. Tot op heden is het goed gedaan. Dat moeten we blijven doen, als er maar niet teveel mensen op één plek worden opgevangen. Draagvlak is heel groot; respect voor de burgemeester die dat begeleidt. Het is van belang als gemeenteraad voortdurend met elkaar in gesprek te gaan/zijn om elkaar niet kwijt te raken. Een stevig bestuur naar het COA is nodig. Het CDA wil voldoen aan

2. Politieke bestuursstijl Er is verschil in aanpak van de wethouders te constateren. De ene afdeling kwam beter tot haar recht dan de andere. Het college moet daar als team meer vorm aangeven. Voor het CDA geldt: ‘de gemeente geeft thuis’. Werk het Right to Challenge en het Right to Play op een goede manier uit. Transparantie in de bestuurlijke stijl is van belang. Manier van netwerken is van belang, ook buiten het gemeentehuis. De gemeente moet echt tot samenwerking komen. De luiken moeten meer open. Veenendaal groeit van een dorp naar stad: geef de organisatie dan de ruimte die ze vraagt. Ga met de inwoners in gesprek over de veranderende overheid. Je maakt de stad met elkaar. Er zijn door de organisatie echt stappen gezet. Laat de organisatie vroegtijdig langszij komen, dan kan zij de raad ook meenemen. Goed voorbeeld: raadsvoorstellen sociaal domein. Dan is de raad goed geëquipeerd. Op andere beleidsterreinen lukt het minder. Is dus afhankelijk van hoe de portefeuillehouder het traject aanvliegt. Een wethouder speelt een grote rol om de organisatie daar ook toe aan te zetten. Het college heeft dus een cruciale positie; er zijn stevige bestuurders nodig. Dat is nodig om de sprong te maken; Veenendaal is een stad geworden.

Informatie gemeente Veenendaal - Rapportage informateur | 18

Inhoud

Rapportage informatie gemeente Veenendaal

de Spreidingswet, samen met de regio. Veenendaal neemt snel de verantwoordelijkheid in sociale vraagstukken. Draagvlak moet wel blijven! Er zijn bestuurders die dit ook goed aan voelen. Op de besluiten die genomen zijn, komt het CDA niet terug. Wat betreft de financiën stelt het CDA zich op het standpunt dat de financiën niet doel op zich moeten worden. Financiën moeten altijd een middel zijn dat aansluit bij het gekozen beleid. We zijn in de situatie geraakt van een grote financiële reserve en een onbalans in onze reserves en voorzieningen. Bij de begroting hebben we veel waarschuwingslampjes gekregen. Er is veel in de reserves gekomen waarmee je weinig structureel iets kunt. Dan zijn er onderweg bepaalde keuzes gemaakt. Sparen is goed; in je beleidsontwikkelingen ben je dan wel beperkt om bij te sturen (om bijvoorbeeld investeringen doen om bij te draaien). Dat wil het CDA anders; een ander financieel beleid kan worden gevoerd. Er is ruimte nodig om te kunnen handelen. Ook hier moet de raad in positie worden gebracht.

4. Te vormen college CDA zou graag deel willen nemen aan het college. Er zijn zeker twee of drie grote partijen nodig. Wat betreft de bestuursstijl past de ene partij er meer bij dan de andere. Bij een raadsakkoord kun je een meer fluïde stijl aanhouden. Als het CDA een wethouder levert, dan moet die allen vertegenwoordigen. Elke fractie zou met het CDA kunnen samenwerken. Er is een stevig college nodig. Als het er echt op aan gaat komen (en er zijn noten te kraken), dan zijn er zekerheden nodig. Een college moet niet te kwetsbaar zijn. Het moet voor het CDA comfortabel voelen; een college moet harde noten kunnen en willen kraken. Er moet recht gedaan worden aan de uitslag van de verkiezingen: rust en stabiliteit is van belang. De stijl moet niet teveel uit elkaar liggen. Dit zijn belangrijke punten voor het CDA. Bestuurlijke rust is echt een must. ProVeenendaal en Lokaal Veenendaal moeten nu de eerste stap zetten en

Gespreksverslagen met informateur

onderzoeken of ze met elkaar kunnen werken. Deze uitgangspunten zijn voor het CDA belangrijk om in comfort mee te lopen in een college van drie partijen van zes zetels en één van drie zetels. Hoe ziet het CDA een vijfde wethouder? Dat zou goed verdedigbaar zijn, vanwege de opgaven en zou goed zijn in het vinden van compromis. Er bestaan bij het CDA geen blokkades ten aanzien van kandidaten, maar wat betreft de kandidaten moeten de kwaliteit, bestuurlijke kwaliteiten en betrouwbaarheid voorop staan. Wat betreft de kandidaten van het CDA: de een heeft een lichte voorkeur voor financiën; de ander voor onderwijs en onderwijshuisvesting. Beiden hebben iets met het sociaal domein.

5. Proces Het CDA wil niet hetzelfde proces van inwonersparticipatie als vorige keer doorlopen (gezien vorm en uitvraagdata), maar hecht grote waarde aan een goede participatie als zodanig. Zorg dan dat je een goede dwarsdoorsnede van Veenendaal aan tafel hebt. Laat het een transparant proces zijn.

Informatie gemeente Veenendaal - Rapportage informateur | 19

Inhoud

Rapportage informatie gemeente Veenendaal

Gespreksverslag met informateur

VVD Fractie: Datum:

VVD | Yvonne Bottema en Peter van Yren 28 maart 2026

In het gesprek zijn de vijf volgende hoofdonderwerpen de revue gepasseerd: 1. raadsakkoord; 2. politieke bestuursstijl; 3. thema’s; 4. samenstelling college en 5. proces en betrokkenen tijdens het formatieproces.

Gespreksverslagen met informateur

1. Raadsakkoord Het raadsakkoord is een prettige manier van werken. Op deze wijze ligt het mandaat meer bij de raad. Het levert ook goede debatten op en is ook duidelijker voor inwoners. Raadsleden zoeken elkaar op; lijnen van coalitie-oppositie vielen weg. Voor de bestuurscultuur en transparantie is een raadsakkoord van betekenis. De raad heeft in het vorige raadsakkoord niet echt een weging en prioritering aangegeven. Het is goed om die focus nu wel aan te brengen; geef het college een stip op de horizon. Betekent dat toch iets meer van het ‘hoe’ een plek te geven? Dat vraagt dan om te balanceren in welke mate de maatschappelijke doelen concreet worden benoemd. Het doel kan bijvoorbeeld het versnellen van de woningbouw zijn, zonder daadwerkelijk al te benoemen welke regels er dan zouden moeten vervallen.

2. Politieke bestuursstijl Er was de afgelopen periode verschil in optreden van de wethouders. De ene betrok de raad meer vooraf, dan de andere dat deed. Het is goed na te denken hoe je de raad betrekt. De VVD geeft er dan de voorkeur aan om een aantal keuzes aan de raad voor te laten leggen (keuzenotities). Op die manier geeft de raad concreter en explicieter een richting mee dan bij bijvoorbeeld bij consultatiememo’s gebeurt; dan heeft een wethouder erg veel ruimte om een keuze te maken. Benenop-tafel-overleggen kunnen evenzeer nuttig zijn. Het verdient aanbeveling dat de raad ook zichzelf een spiegel voorhoudt; kan het wat de raad zelf wil? Doet de raad niet teveel ad hoc en is het beter om aan de voorzijde duidelijke keuzes aan te geven? Contact tussen raad en organisatie is dan nuttig, omdat er dan meer duidelijkheid vooraf kan komen.

3. Thema’s Voor de belangrijke thema’s verwijst de VVD naar de belangrijkste speerpunten in het verkiezingsprogramma. De groei van Veenendaal heeft meer stadse problemen tot gevolg; de stad krijgt een ander profiel. Dat vraagt een grote aandacht

voor veiligheid. De woningbouw vereist een versnelling. Bij het thema bereikbaarheid/mobiliteit is keuzevrijheid voor de VVD van belang. Er wordt teveel voorgesorteerd op ‘minder auto’; voordat afgeschaald wordt, moeten eerst de alternatieven op orde zijn. Wat betreft de financiën was de lastenstijging in de afgelopen periode niet te voorkomen, nu is een gemiddeld niveau bereikt. Een grotere stijging hoeft niet meer, zoek het eerst in de beperking van de eigen uitgaven. Bij dat laatste kan gedacht worden aan de budgetten van de jeugdzorg: de keuzes die nu reeds gemaakt zijn geven goede hoop, maar monitoring moet scherp blijven; het automatisch opplussen van de jeugdzorgbudgetten is niet de oplossing. Anderzijds: de jeugd moet er niet de dupe van worden. De netcongestie is een behoorlijke barrière. Zijn er door de gemeente maatregelen genomen die deze problematiek verzwaren? Het versnellen van de woningbouw en het geven van ruimte aan de ondernemers kan vragen om bijvoorbeeld de projecten om wijken van het gas af te halen, te temporiseren. De VVD is terughoudend ten aanzien van de asielopvang. Het is de vraag hoe het COA het straks gaat doen als het de locatie heeft overgenomen. De VVD wil dat afwachten, voordat verder gezocht wordt naar mogelijkheden om aan de Spreidingswet te voldoen. Veiligheid is een belangrijk punt.

Overigens loopt de VVD niet weg voor de verantwoordelijkheid in dezen. Maar gezien de ervaringen met het COA elders is dit wel een spannende. Ook is de fractie van mening dat het Rijk eerst die gemeenten aanpakt die tot op heden niets of niet veel gepresteerd hebben.