Bijlage 3. Ruimte voor sport in Veenendaal

** Kunstgrasvelden worden voor wedstrijden en trainingen gebruikt. *** De halve natuurgrasvelden worden alleen voor trainingen gebruikt. De verwachte bevolkingsontwikkeling leidt, bij een stabiele sportdeelname, na 2030 tot een toename in het aantal leden van de voetbalverenigingen. In hoeverre extra velden nodig zijn, is afhankelijk van waar de nieuwe leden zich aanmelden. In theorie zijn er geen extra velden nodig, omdat de bestaande overcapaciteit bij de verenigingen kan worden benut (tabel 4.11). Een stabiele sportdeelname zou overigens tegen de trend in zijn van de laatste jaren. De voetbaldeelname in de gemeente is namelijk afgenomen (zie hoofdstuk 2).

Tabel 4.11 Verwachte ontwikkeling gemeentebrede behoefte aan voetbalvelden in Veenendaal (in aantallen, toekomstraming o.b.v. bevolkingsprognoses en stabiele sportdeelname) Wedstrijdvelden

Trainingsvelden

2022-2023

21,9

10,9

2030

21,9

11,0

2040

23,3

11,7

We hebben hierboven de behoefte per vereniging weergegeven. Wanneer de verenigingen op de sportparken De Groene Velden (II en/of I en II) en Panhuis de velden met elkaar zouden delen, kunnen onder de streep meer leden gefaciliteerd worden.

Voor onderstaande sporten zijn geen richtlijnen of normen voorhanden waarmee we een indicatie van de behoefte van de verenigingen kunnen geven. Atletiek Veenendaal beschikt over één volwaardige atletiekaccommodatie op sportpark Spitsbergen. De Veenendaalse Atletiek Vereniging (VAV) maakt gebruik van de accommodatie. De accommodatie bestaat uit een kunststof rondbaan van 400 meter met zes lanen, inclusief een bak voor steeplechase. Op het middenterrein zijn voorzieningen aanwezig voor alle gangbare spring- en werpdisciplines. VAV telde in het seizoen 2022 553 leden. Gemiddeld telt een atletiekvereniging in Nederland circa 430 leden. De grootste atletiekvereniging in Nederland telt bijna 2.000 leden (Ruikes & Schadenberg, 2022). Bij een stabiele sportdeelname – dat wil zeggen als in de toekomst hetzelfde aandeel inwoners lid is van een atletiekvereniging als in 2023 – loopt het aantal leden van VAV door de bevolkingsgroei licht op richting 600 in 2040. Maar dit zou tegen de trend van de afgelopen jaren in zijn. In hoofdstuk 2 hebben we gezien dat de atletiekdeelname in Veenendaal is teruggelopen, ondanks een bevolkingsgroei. Fierljeppen Op sportpark De Groene Velden I wordt een springbak voor fierljeppen gerealiseerd. De geplande springbak is geschikt voor de jeugd tot en met 12 jaar. Fierljepvereniging De WERV (in oprichting) zal hoofdgebruiker van de voorziening worden,

Frisbee Frisbeevereniging Veenendaal Tijgers maakt gebruik van een van de velden op sportpark De Groene Velden I. Jeu de boules Op sportpark De Groene Velden I liggen twintig buitenbanen voor jeu de boules. Deze worden gebruikt door jeu-de-boulesvereniging Les Sabots. De vereniging beschikt ook over tien binnenbanen op het sportpark. Padel Veenendaal telt acht padelbanen: zes bij TPV Spitsbergen op sportpark Spitsbergen en twee bij VTC op sportpark Dennenlaan. De gemeente heeft daarnaast een vergunning afgegeven voor de realisatie van drie extra padelbanen bij TPV Spitsbergen. Schaatsen/skaten Een combinatierondbaan van 330 meter ligt op sportpark De Groene Velden II. Het asfalt is geschikt om op te skaten, en kan bij vorst onder water worden gezet om een ijsvloer te creëren voor schaatsen. Touwtrekken Touwtrekvereniging Veense Boys is met een natuurgrasveld (circa 2.500 vierkante meter) gehuisvest op sportpark De Groene Velden II. De vereniging beschikt ook over een overdekte trainingsaccommodatie op het sportpark. Wielersport Sportpark Waardgelder huisvest de wielersport. Op het sportpark ligt een verlicht wieler- en veldritparcours. De accommodatie wordt gebruikt door wielervereniging AXA Valleirenners.

Verenigingsmonitor

Sportservice Veenendaal heeft in het voorjaar van 2023 een verenigingsmonitor afgenomen. In deze bevraging heeft zij onder andere vragen over de accommodatiebehoefte opgenomen. Vijftien verenigingen die gebruikmaken van de sportparken in Veenendaal in het seizoen 2022-2023 hebben de verenigingsmonitor ingevuld. Al deze verenigingen zijn in hoofdstuk vier opgenomen. Elf verenigingen gaven aan dat het aantal velden of banen waar zij gebruik van maken voldoende capaciteit biedt. Bij vier verenigingen was dit slechts deels of niet het geval (figuur 4.2). Ook elf verenigingen geven aan dat de kwaliteit van de velden/banen voldeed aan hun behoefte. Figuur 4.2 Beoordeling door buitensportverenigingen of verschillende aspecten van de velden/banen op de sportparken in Veenendaal voldoen aan hun behoefte (in aantallen, n=15) 0

3

6

Aantal

11

Kwaliteit

11

Voldoet

Voldoet deels

9

12

15

2

2

4

0

Voldoet niet

Bron: Sportservice Veenendaal, Verenigingsmonitor, 2023. Bewerking: Mulier Instituut.

Bij de gemeente Veenendaal en Sportservice Veenendaal is bekend welke verenigingen belemmeringen in het aanbod ervaren en bij welke accommodaties. Bij twee verenigingen komen de resultaten uit de aanbod-behoefte analyse niet overeen met hun beoordeling over de verhouding tussen het aanbod en de behoefte. Een van hen gaf aan over voldoende capaciteit te beschikken, waar wij een normatief tekort constateren. De andere vereniging gaf juist aan een tekort te hebben, terwijl volgens de richtlijn voldoende capaciteit beschikbaar was.

Hoofdstuk 5

In dit hoofdstuk zetten we de belangrijkste conclusies op een rij, geven we een beschouwing op de resultaten en baseren we hier een aantal aanbevelingen op.

De gemeente stelt binnen- en buitensportaccommodaties beschikbaar voor de beoefening van (georganiseerde) sport. Hiervoor heeft zij geen taakstelling. Wel moet zij zorgen voor voldoende binnensportaccommodaties voor het bewegingsonderwijs. Uit onze analyses volgen onderstaande conclusies over het aanbod aan sportaccommodaties in de gemeente: Voor de inwoners van Veenendaal is relatief veel ruimte aanwezig voor het beoefenen van zaalsporten. In de gemeentelijke binnensportaccommodaties wordt relatief veel gesport. Er bestaan in de sporthallen beperkt mogelijkheden tot intensivering. De verwachte bevolkingsontwikkeling vormt geen directe aanleiding tot aanpassing van het aanbod. Het aanbod aan gymnastieklokalen knelt met de (toekomstige) behoefte vanuit het bewegingsonderwijs. We identificeren drie gebieden waar dit het geval is: In Veenendaal-Centrum biedt gymzaal Zoete Inval op middellange termijn onvoldoende capaciteit voor de scholen in de wijk. Gymzaal Panorama is de gymlocatie voor drie basisscholen in Veenendaal-Zuidoost. De capaciteit van de gymzaal is hiervoor ontoereikend. Het CLV (Zuidoost) moet van drie binnensportaccommodaties gebruikmaken voor het bewegingsonderwijs. Eén daarvan is sporthal Oost in Veenendaal-Noordoost De afstand tot de sporthal voor het CLV is hoger dan de normafstand. De sporthal wordt ook gebruikt door vier bassisscholen.

De capaciteit van de sporthal is ontoereikend voor alle gymlessen. De meeste buitensportverenigingen hebben (ruim) voldoende velden of banen beschikbaar. Zij kunnen alle wedstrijden en trainingen gedurende het seizoen goed laten plaatsvinden. De hockey- (1), honk- en softbal- (1), korfbal- (1) en tennisverenigingen (4) hebben voldoende capaciteit beschikbaar. Van de zes voetbalverenigingen constateren wealleen bij VRC en VV Dovo knelpunten. Zij hebben behoefte aan een extra wedstrijdveld ten opzichte van het huidige aanbod. We verwachten geen grote verandering in de behoefte aan velden en banen op de sportparken.

De behoefte aan sportaccommodaties vanuit de (georganiseerde) sport hebben we bepaald aan de hand van richtlijnen. De uitgangspunten achter deze richtlijnen hebben we niet lokaal getoetst. De lokale situatie kan afwijken van de standaardsituatie waarvan we uitgaan. De resultaten uit de verenigingsmonitor, afgenomen door Sportservice Veenendaal, komen wel in grote lijnen overeen met de uitkomsten van de toepassing van de richtlijnen. Capaciteitstekorten bij sportverenigingen hoeven niet opgelost te worden door uitbreiding van het sportareaal. De gemeente Veenendaal heeft als ambitie om het bestaande areaal intensiever te benutten. Zo kan ze bij voetbal eerst kijken naar de overcapaciteit bij vier verenigingen om de tekorten bij de andere twee op te lossen. De zorgplicht van de gemeente Veenendaal voor het bewegingsonderwijs heeft in beginsel betrekking op gymnastieklokalen. Maar het bewegingsonderwijs kan ook plaatsvinden op andersoortige (sport)accommodaties. Het is niet bekend in hoeverre scholen in Veenendaal het verplichte aantal gymlessen (gaan) verzorgen voor hun leerlingen.

Allereerst verdient het aanbeveling om bovenstaande uitkomsten en interpretatie te bespreken met de verenigingen en schoolbesturen, en waar nodig de conclusies aan te scherpen. Op (middellange) termijn moet een oplossing komen voor de huisvesting van het bewegingsonderwijs waar dit knelt. Hierbij kan capaciteitsuitbreiding in Veenendaal Zuidoost overwogen worden, waar De Blink VSO en het Christelijk Lyceum zijn gevestigd. Op korte termijn moeten (deze) scholen (op een andere manier) in staat gesteld worden om het verplichte aantal gymlessen voor hun leerlingen te verzorgen. Dit is een gezamenlijke verantwoordelijkheid van de gemeente en de schoolbesturen. Om te komen tot kwalitatief hoogwaardig bewegingsonderwijs dat aansluit op de leerdoelen en past binnen de bredere inroostering van scholen, is goed overleg hierbij van belang.

Bronnenlijst

Gemeente Veenendaal (2015). Verordening Voorzieningen Huisvesting Onderwijs. Gemeente Veenendaal (2019). Beleidskader sport en bewegen 2020 – 2023. Gemeente Veenendaal (2020a). Sportakkoord Veenendaal 2020 – 2023. Gemeente Veenendaal (2020b). Integraal Huisvestingsplan onderwijs 2021-2024. Gemeente Veenendaal (2021). Omgevingsvisie Veenendaal 2030. Hoekman, R., & Schadenberg, B. (2023). Onderbenutting van sportaccommodaties. Mulier Instituut. Hoekman, R., & Van der Maat, K. (2017). Monitor Lokaal Sportbeleid 2016. Mulier Instituut. Hoekman, R., Hoenderkamp K., & Van der Poel, H. (2013) Sportaccommodaties in beeld. Mulier Instituut. Hoekman, R., Schots, M., & Ruikes, D. (2022). Jaarrapport duurzame sportinfrastructuur. Mulier Instituut. Hoekman, R. (2018). Sport policy, sport facilities and sport participation. Radboud Universiteit. Hoogendam, A., Ruikes, D., & Hoekman, R. (2021). Monitor Lokaal Sportbeleid 2020. Mulier Instituut. KVLO (2023). Document overzicht leerlijnanalyse. Lucassen, J., Van der Roest, J., Brandsema, A., Davids, A., Elling, A., Ter Haar, M., … & Waardenburg, M. (2018). Sportverenigingen in Nederland. Mulier Instituut. Schadenberg, B. (2022). Ontwikkeling uitbesteding gemeentelijk sportbeleid in beeld. Sport & Gemeenten, 70(1), 50-52. Schadenberg, B., Hoenderkamp, K., & Hoekman, R. (2020). Binnensportaccommodaties in Nederland. Mulier Instituut.

Schots, M., & Schadenberg, B. (2020). Open sportparken in Nederland. Mulier Instituut. Slot-Heijs, J., Vrieswijk, S., Bronkhorst, A., & Lucassen, J. (2022). Lichamelijke opvoeding en sport in het voortgezet onderwijs. Mulier Instituut. Slot-Heijs, J., Vrieswijk, S., & Lucassen, J. (2021). Bewegingsonderwijs en sport in het primair onderwijs 2021: 2-meting. Mulier Instituut. Van der Poel, H., Hoenderkamp, K., Hoekman, R., Bakker, S., Davids, A., Hoffmans, W., … & Scholten, V. (2016). Sportaccommodaties in Nederland: kaarten en kengetallen. Mulier Instituut. Vrieswijk, S., & Schadenberg, B. (2023). Huisvesting bewegingsonderwijs: gemeentelijk perspectief op de wettelijke verplichting in het primair onderwijs. Mulier Instituut.

Bijlage

Tabel 4.12 Afstandsmatrix scholen en binnensportaccommodaties gemeente Veenendaal in het schooljaar 20232024 (1/2) (in kilometers, gemeten over de weg) Centrum Zoete Wijk

School

Centrum

Basisonderwijs

Inval

Noordoost

Zuidoost

Aller

Goud- Lariks-

Erf Oost Zuiderkruis CLV

mos

laan Panorama

SKF

Al Amana

0,0

0,8

2,2

1,1

2,6

3,0

2,5

1,4

2,0

De Plantage

0,0

0,8

2,2

1,1

2,6

3,0

2,5

1,4

2,0

Dr. C. Steenblok

0,0

0,8

2,1

1,1

2,5

2,9

2,4

1,4

1,9

Balans

2,2

2,1

0,0

1,0

3,7

3,7

3,4

2,4

2,1

De Bron

2,2

2,1

0,0

1,0

3,7

3,7

3,4

1,8

2,1

Het Erf

0,7

0,1

2,2

1,2

3,0

3,5

2,9

1,9

2,3

t Speel-Kwartier

1,6

1,6

0,6

0,5

3,1

3,2

2,9

1,9

1,6

Tamim

2,2

2,1

0,0

1,0

3,7

3,7

3,4

2,4

2,1

C. P. van Leersum SO

1,6

0,8

2,1

1,4

3,9

4,2

3,7

2,6

2,5

De Windroos SBO

1,2

1,2

1,0

0,1

2,7

3,0

2,5

1,5

1,4

De Burcht

3,0

3,6

3,7

3,0

0,9

0,0

0,8

2,3

2,1

De Ceder*

2,4

2,9

3,3

2,3

0,6

0,6

0,2

1,6

1,6

De Bron - Fuikenweide

1,3

1,7

2,0

1,1

1,9

2,0

1,5

0,8

0,9

Mozaïek Petenbos

3,0

3,6

3,7

3,0

0,9

0,0

0,7

2,2

2,1

De Vlieger

1,4

1,8

2,0

1,2

1,8

1,9

1,4

0,8

0,9

1,4

2,0

2,3

1,4

1,4

2,0

1,5

0,6

1,4

2,6

3,1

3,7

2,7

0,0

0,9

0,6

2,0

2,0

Noordoost Basisonderwijs

Speciaal onderwijs

Zuidoost

Basisonderwijs

Speciaal onderwijs De Blink VSO Voortgezet onderwijs Christelijk Lyceum *

De Ceder heeft twee nabijgelegen locaties in Veenendaal-Zuidoost. Toelichting: de groen gearceerde cellen zijn de accommodaties waar de scholen het bewegingsonderwijs geven

Tabel 4.13 Afstandsmatrix scholen en binnensportaccommodaties gemeente Veenendaal in het schooljaar 20222023 (2/2) (in kilometers, gemeten over de weg) Zuidwest

Noordwest

De

De Rem-

Gouver- Trom-

’t Kof-

Lan-

ronde Vallei Blink brandt

neurslaan melaar

schip

IC gelaar West

BinnenWijk

School

Zuidwest

Basisonderwijs

West

Juul

0,3

0,9

0,7

0,6

2,4

1,2

0,8 1,6

2,1

1,6

Patrimonium – hfd.

0,6

1,3

0,9

0,4

2,3

1,1

1,4 2,1

2,4

2,0

Patrimonium – dis.

0,1

1,1

0,8

0,6

2,3

1,1

1,0 1,7

2,2

1,8

0,9

0,9

0,0

0,5

2,2

1,0

1,0 1,7

2,0

1,5

Het Perron

1,1

0,4

1,1

0,7

1,6

0,4

1,1 1,5

1,3

1,2

Rembrandt College

0,5

1,0

0,6

0,1

2,0

0,7

1,1 1,8

2,1

1,6

Aan de Basis*

1,1

0,7

1,0

0,7

1,5

0,1

1,5 1,8

1,4

1,5

Alex

1,6

0,6

1,5

1,2

1,3

0,6

1,3 1,5

0,9

1,2

Johannes Calvijn**

1,1

0,7

1,1

0,7

1,4

0,1

1,4 1,8

1,4

1,5

Max

2,0

1,4

1,9

1,6

0,5

1,2

2,1 2,3

1,4

1,9

Rehoboth

2,6

2,2

2,5

2,2

0,7

1,8

2,9 3,1

2,3

2,8

TOV

1,6

0,8

1,5

1,2

1,5

0,6

1,5 1,7

1,1

1,4

Achtbaan

1,8

0,7

1,5

1,5

1,9

1,1

1,0 0,9

0,6

0,5

De Grondtoon

2,7

1,5

2,4

2,3

2,1

1,8

1,7 1,1

0,4

0,9

De Schakel

2,3

1,1

1,9

1,9

1,7

1,4

1,5 1,1

0,1

0,7

De Vuurvlinder

1,8

0,7

1,5

1,5

1,9

1,1

1,0 0,9

0,6

0,5

Het Baken I

1,1

0,8

1,0

1,1

2,5

1,6

0,0 0,8

1,5

0,8

Het Baken II

1,6

0,9

1,5

1,5

2,5

1,7

0,7 0,3

0,9

0,2

1,9

1,1

1,7

1,8

2,7

1,9

0,9 0,0

1,1

0,4

Speciaal onderwijs De Blink SO Voortgezet onderwijs

Noordwest Basisonderwijs

West

Basisonderwijs

Voortgezet onderwijs Ichthus College *

Aan de Basis heeft twee nabijgelegen locaties in Veenendaal-Noordwest.

** Johannes Calvijn heeft twee nabijgelegen locaties in Veenendaal-Noordwest. Toelichting: de groen gearceerde cellen zijn de accommodaties waar de scholen het bewegingsonderwijs geven

Björn Schadenberg b.schadenberg@mulierinstituut.nl Audrey Kusters a.kusters@mulierinstituut.nl

Mulier Instituut | 2023