Bijlage 1. Beleidskader sport en bewegen 2024

Beleidskader Sport en Bewegen ‘Samen Sterker met Sport en Bewegen’ 2024 – 2028

1

Inhoudsopgave Totstandkoming van het beleidskader ....................................................................................................4 Waarom maken we een nieuw beleidskader? .................................................................................... 4 De aanpak ............................................................................................................................................ 6 Ontwikkelingen om rekening mee te houden ..................................................................................... 8 Visie sport en bewegen in Veenendaal ................................................................................................ 10 Waarom zetten we in op sport en bewegen? ................................................................................... 10 Onze visie op sport en bewegen ....................................................................................................... 11 1

Verhogen van de Sportparticipatie .............................................................................................. 12

2

Sterke sportfaciliteiten in Veenendaal ......................................................................................... 17

3

Sportieve buitenruimte die uitdaagt ............................................................................................ 22

4

Samenwerken in de Sport ............................................................................................................ 24

Financiën .............................................................................................................................................. 28

2

Inleiding Voor u ligt het vernieuwde sportbeleid van onze gemeente. Een resultaat van samenwerking tussen de gemeente, sportverenigingen en Stichting Sportservice Veenendaal. We hebben geluisterd naar de behoeften en zorgen van onze inwoners en hebben ons beleid hierop aangepast om zo een inclusief en toegankelijk sportlandschap te creëren voor alle leeftijden en achtergronden. Eén van onze voornaamste doelen is het vergroten van de sportparticipatie. We willen dat iedereen, ongeacht hun achtergrond of vaardigheidsniveau, de mogelijkheid heeft om actief deel te nemen aan sport. Daarom investeren we in programma's die drempels wegnemen, zoals financiële ondersteuning voor gezinnen met een laag inkomen en het aanbieden van diverse sportmogelijkheden die aansluiten bij verschillende interesses en behoeften. Dit doen we samen met onze sportverenigingen, onze commerciële sportaanbieders en Sportservice Veenendaal. Daarnaast streven we naar het creëren van sterke sportfaciliteiten. Onder meer door het stimuleren van goed georganiseerde verenigingen, verenigingen die samenwerken en zich breed maatschappelijk oriënteren (Open Clubs) en sportaccommodaties die voldoen aan de wensen en behoeften van nu en in de toekomst. Duurzaamheid is hierbij een belangrijk aspect, zowel voor het milieu als voor de financiën van onze gemeente en verenigingen.

Ons sportbeleid gaat verder dan alleen het fysieke aspect. We erkennen de vele voordelen van sport op mentaal, sociaal en emotioneel welzijn. Daarom werken we aan programma's die de sociale cohesie versterken, eenzaamheid tegengaan en bijdragen aan persoonlijke ontwikkeling. Dit in de lijn van het Integraal Beleidskader, het Gezond en Actief Leven Akkoord en het Sportakkoord 2. Leeswijzer In dit beleidskader Sport en Bewegen beschrijven we onze visie en ambities op het gebied van sport én bewegen in Veenendaal. Daar waar enkel sport beschreven is, gaat het óók om bewegen. We denken niet alleen aan het traditionele sportaanbod, maar kijken we ook naar anders georganiseerde sporten en commerciële aanbieders, zoals hardlopers, de wandelclub en de bootcampers die zelf bepalen waar en wanneer zij gaan sporten. Dit sportbeleid sluit nauw aan bij het nationale en het lokale Sportakkoord 2. Zo komen de zes pijler van het Sportakkoord terug in de doelstellingen en ambities van dit sportbeleid. Het sportbeleid is daarbij een verbreding van het Sportakkoord 2. Daar waar de onderwerpen uit het Sportakkoord 2 raken met dit sportbeleid is dat dat aangegeven met een oranje kader. Daarmee geven we aan welke verbinding er is tussen de ambities uit het Sportakkoord en de ambities van dit sportbeleidskader. Op de volgende pagina gaan we in op de totstandkoming van dit beleidskader.

Daarin is beschreven waarom we een nieuw beleidskader ontwikkelen, welke aanpak we hebben gehanteerd bij het opstellen en welke ontwikkelingen van belang zijn bij het opstellen van dit beleid. In het daaropvolgend hoofdstuk is de algemene visie op sport en bewegen in Veenendaal beschreven. En binnen deze vier doelstellingen hebben we vervolgens onze ambities uitgewerkt. In het hoofdstuk financiën is aangegeven waar we dekking vinden voor het uitvoeringsprogramma. Tot slot is in de bijlage een overzicht gegeven van diverse onderzoeken die aan de basis hebben gelegen voor dit beleidskader. In het uitvoeringsprogramma, dat we jaarlijks met onder andere Sportservice Veenendaal opstellen, werken we vervolgens deze ambities uit waarin we concreet antwoord geven op de vragen “Wat willen we bereiken?” en “Hoe gaan we dat doen?”.

3

Totstandkoming van het beleidskader Waarom maken we een nieuw beleidskader? Met dit nieuwe beleidskader willen we specifiek aandacht besteden aan het bereiken van inwoners om meer te sporten en bewegen, willen we meer dwarsverbanden leggen met doelstellingen uit het sociale en fysieke domein en partners in deze domeinen en willen we werken aan vitale, toegankelijke en toekomstbestendige sportverenigingen. Sport en beweeggedrag onder de loep Uit verschillende onderzoeken blijkt dat een deel van de inwoners van Veenendaal nog altijd (te) weinig beweegt, het aantal leden van sportverenigingen blijft vergeleken met andere gemeenten binnen bepaalde leeftijdscategorieën achter (KISS rapportage 2023) en we zien een groot aantal inwoners met (ernstig) overgewicht, zowel bij jongeren als volwassenen. In 2022 had 51% van de volwassenen in Veenendaal een vorm van overgewicht, terwijl dat in de provincie Utrecht op 45% lag (Corona Gezondheidsmonitor Volwassenen en Ouderen). Uit recent onderzoek naar de sportparticipatie blijkt daarentegen dat we het bovenmatig goed doen in Veenendaal. Uit dit onderzoek blijkt dat 80% van de inwoners minstens één keer per maand sport. Landelijk ligt dit percentage op 71% (bron: Sportparticipatieonderzoek Sportservice Veenendaal 2024).

We weten dat voldoende sport en bewegen direct bijdraagt aan een gezondere samenleving en daarmee kunnen we onder meer de zorgkosten verminderen. Zo berekende het Kenniscentrum Sport in 2022 dat de Social Return on Investment in Veenendaal uitkomt op 2,52 (SROI Veenendaal). Dat wil zeggen dat elke euro die we investeren in de ‘sport’ uiteindelijk 2.52 euro oplevert voor de samenleving. Daarom is het belangrijk om te blijven inzetten op de preventieve werking van sport, voor alle doelgroepen en leeftijden in Veenendaal. Wat is de behoefte van onze inwoners In september 2023 is het Burgerpanel gevraagd naar hun sport en beweeggedrag én de behoeften die zij hebben. Een aantal belangrijke resultaten uit dit burgerpanelonderzoek: ✓ De helft (50%) van de respondenten beweegt tenminste 2,5 uur of langer per week. ✓ Acht op de tien (81%) respondenten sport. Een kwart (25%) doet dit 2,5 uur of langer. Respondenten jonger dan 35 jaar sporten vaker 2,5 uur of langer dan respondenten van 35 jaar of ouder. ✓ Van de respondenten die sporten (81%) doet (bijna) vier op de tien dit in de openbare ruimte (40%) of bij een commerciële sportaanbieder (38%). Een derde (33%) sport thuis en bijna een kwart (23%) sport bij een sportvereniging.

✓ De belangrijkste reden(en) om niet te gaan sporten zijn1: o Ik heb al voldoende lichaamsbeweging (32%) o Mijn gezondheid laat het momenteel niet toe (28%) o Ik heb geen tijd om te sporten (22%) o Ik voel me niet thuis bij een sportvereniging (22%) ✓ Bijna acht op de tien (77%) respondenten mist op dit moment geen sportaanbod of sportmogelijkheden in Veenendaal. Dit zijn met name respondenten van 50 jaar en

1 Hierbij waren meerdere antwoorden mogelijk

4

ouder. Respondenten jonger dan 50 jaar geven vaker aan dat zij iets missen2 in Veenendaal met betrekking tot het sportaanbod of sportmogelijkheden. ✓ Ruim zeven op de tien (73%) respondenten vindt dat sport en bewegen meer moet worden gestimuleerd in Veenendaal. Dit door onder meer de openbare ruimte zo in te richten dat sport en bewegen wordt gestimuleerd (46%) en door sporten meer betaalbaar te maken (43%). ✓ De volgende thema’s vinden respondenten het meest belangrijk in het nieuwe sportbeleid:3 o Ruimte voor sport en bewegen (54%) o Vaardig in bewegen (50%) o Sociaal veilige sport (47%) o Inclusie en diversiteit (43%) De vitaliteit van onze sportaanbieders Uit de 4-jaarlijkse verenigingsmonitor die Sportservice Veenendaal (2023)4 uitzet onder alle sportaanbieders in Veenendaal, weten we ook dat in algemene zin de sportaanbieders er goed voor staan na een toch voor velen pittige en (bestuurlijk) intensieve periode van coronamaatregelen, beperkte inkomsten en enorme inflatie: - Qua ledenaantallen geeft ongeveer de helft van de aanbieders aan dat ze in de laatste twee jaar gestegen zijn. - Voor 6% van de sportaanbieders geldt een daling van het ledenaantal 2 jaar tijd. - Voor 21 aanbieders (71 %) geldt dat zij positief / zeer positief gesteld zijn over de financiële toekomst de komende jaren. - Ook wat betreft de accommodaties zijn de meeste sportaanbieders (zeer) tevreden.

Over het algemeen kan gesteld wordt dat de sportinfrastructuur in Veenendaal er goed voor staat. Politiek draagvlak Ook in het raadsakkoord is aangegeven om deze beleidsperiode in te willen zetten op het bevorderen van (buiten) sporten en bewegen. Dat zorgt voor een gezonde leefstijl en voor sociale contacten. Daarin is aangegeven het BOSS-principe (bewegen, ontmoeten, sporten en spelen) het uitgangspunt te laten zijn voor het creëren van openbare beweeg- en ontmoetingsplekken in de wijk. Op het gebied van zorg en welzijn geeft de raad aan in zijn raadsakkoord dat sport en bewegen een grote bijdrage heeft voor de fysieke en mentale gezondheid en daarom belangrijk is om op in te zetten. In november 2023 heeft een raadsconsultatie plaatsgevonden. Daarbij is aan de raad gevraagd welke wensen en behoeften zij heeft voor dit nieuwe sportbeleid. Alle partijen benadrukte het belang van sport en bewegen. Ook gaven zij aan vooral uitvoering te blijven geven aan dat wat we al goed doen in Veenendaal. Er is in Veenendaal een breed politiek draagvlak om te zetten op sport en bewegen en de verbinding te blijven zoeken met aansluitende beleidsdoelstellingen van het sociaal en fysieke domein.

2 Respondenten gaven meerdere verschillende activiteiten aan die worden gemist. Enkele activiteiten die vaker genoemd

zijn: (betaal) sporten voor ouderen; Meer wandelpaden; meer zwemwater; meer vrij toegankelijke sporttoestellen; Meer padelfaciliteiten; meer openbare sportplekken 3 Hierbij waren meerdere antwoorden mogelijk 4 Een respons van 89%; 32 van de 35 aanbieders hebben de vragenlijst ingevuld.

5

De aanpak Voor het ontwikkelingen van dit beleidskader hebben we onze externe partners op gebied van Sport en bewegen betrokken. Zo is in het voorjaar van 2023 een bijeenkomst in het kader van het nieuwe Sportakkoord georganiseerd voor alle sportaanbieders. Vervolgens is in september 2023 het burgerpanel gevraagd op welke thema’s de inwoners van Veenendaal willen inzetten. In november 2023 is de raad via een raadsconsultatie gevraagd om wensen en behoeften op te geven. Ook is aan de Jongerenraad en de adviesraad Wmo5 gevraagd mee te denken. Daarnaast zijn meerdere onderzoeken naar de stand van sport en bewegen in Veenendaal uitgevoerd. Zo hebben we 6.000 inwoners aangeschreven om hun sport en beweeggedrag aan te geven, is een verenigingsmonitor uitgezet onder 35 sportaanbieders en is door het Mulier Instituut het rapport “Ruimte voor de Sport in Veenendaal” uitgevoerd. Ook voert Sportservice Veenendaal jaarlijks tevredenheidsonderzoeken uit bij de gebruikers van sportfaciliteiten en het zwembad. Tezamen met de evaluatie van het oude beleidskader6 is daarmee breed informatie opgehaald en verwerkt in dit beleidskader. Raadsconsultatie Rekening houdend met alle ontwikkelingen en de ambitie vanuit de raad om (buiten) sporten en bewegen te bevorderen, waarmee we zorgen voor een gezonde leefstijl en voor sociale contacten, is in november 2023 de raad geconsulteerd.

Daarbij heeft de raad aangegeven zich te herkennen in de volgende 3 uitgangspunten; Uitgangspunt 1: Meer focussen op de groepen waarvan we weten dat zij minder vaak voldoen aan de beweegnorm. Deze wijziging houdt o.a. voor de uitvoering in dat we iets anders kijken naar de aangeboden activiteiten en deze meer doelgroep- en wijkgericht aanbieden. Uitgangspunt 2: Proactief verbinden van ambities en doelstellingen vanuit het sociaal domein (zie IBK) en de fysieke leefomgeving. Dit houdt o.a. in dat we sportaanbieders meer bewust willen maken van hun toenemende rol in het maatschappelijk veld en hun daarbij gaan helpen. Uitgangspunt 3: De duurzaamheidsuitdaging voor ons eigen sportvastgoed én voor de sportaccommodaties die in eigendom zijn van de verenigingen meenemen in het sportbeleid. Daarbij brengen we per accommodatie in kaart welke verduurzamingsmaatregelen er getroffen kunnen worden (routekaart duurzaamheid) en hoe we hiervoor dekking vinden als het gaat om ons eigen vastgoed. Ook brengen we in kaart voor de komende tien jaar welke vervangingsmomenten van ons sportareaal we zien en willen aangrijpen voor het behalen van onze ambities. Deze uitgangspunten vormen de basis voor de visie op sport en bewegen en bijbehorende beleidsdoelstellingen.

Naast het instemmen op deze uitgangspunten heeft de raad ook een aantal accenten en ambities meegegeven, deze zijn - waar mogelijk - verwerkt in dit beleidskader.

5 Het adviestraject is via de LVB Klankbordgroep uitgevoerd 6 Zie voor meer informatie het evaluatierapport sportbeleidskader 2020-2023 (RIB 2023/2139545)

6

Adviezen (Klankbordgroep LVB en Jongerenraad) Zowel de Jongerenraad Veenendaal als de Klankbordgroep LVB7 heeft een advies opgesteld naar aanleiding van de raadsconsultatie. Deze adviezen zijn verwerkt binnen de beleidsuitgangspunten. De adviezen van de Jongerenraad: ✓ Onderzoek de mogelijkheid om tot een studentenpas te komen voor jongeren in Veenendaal ✓ Het realiseren van meer openbare sportplekken in Veenendaal. ✓ Meer bewustzijn creëren bij jongeren dat sport laagdrempelig en goedkoop kan zijn. ✓ Sport op basis- en middelbare scholen blijven stimuleren. ✓ Stimuleer sportverenigingen om vouchers aan te bieden voor proeflessen of gratis sporturen aan jongeren. ✓ Stimuleer sportverenigingen om een gereduceerd tarief te vragen voor contributie voor jongeren tussen de 18 en 25 jaar.

De adviezen van de Klankbordgroep LVB: ✓ Er zou meer geadverteerd kunnen worden in bijvoorbeeld de krant en websites zouden duidelijker en overzichtelijker gemaakt kunnen worden. ✓ Vanuit één coördinerende organisatie op een website een overzicht van sporten zou komen met verwijzingen naar de verschillende clubs, bijv. alle vormen van Gsporten. ✓ Ook zou het schelen als de hele contributie betaald zou kunnen worden uit de minimaregelingen of het volwassensportfonds ✓ Er zijn (te) weinig vrijwilligers om inwoners met een beperking te helpen bij het sporten. Kan hier iets op bedacht worden. ✓ Er is behoefte aan Frame Running in Veenendaal.

De adviezen zijn voor zover mogelijk verwerkt in de verschillende uitgangspunten, ambities of volgen waar passend nog in het uitvoeringsprogramma. Terugblik beleidskader Sport en bewegen 2020 – 2023 In de evaluatierapportage sportbeleidskader 2020-2023 is een terugblik op het beleidskader weergegeven. Een groot deel van de periode tussen 2020 en 2022 heeft in het teken gestaan van Corona en bijbehorende maatregelen. Zo was het een tijd waarin sportverenigingen (deels) gesloten waren. Waarin grotere bijeenkomsten nauwelijks mogelijk waren en een tijd waarin verenigingen en sportaanbieders te kampen hebben gehad met veel extra kosten en aanmerkelijk minder inkomsten. Van een aantal doelstellingen, met name in de relatie met sportaanbieders, is daarom minder terecht gekomen dan beoogd. Buiten de voorgenomen doelstellingen, is er binnen de beperkingen van Corona, maximaal ingezet op activiteiten, informatievoorziening en compensatieregelingen. Daarmee hebben Sportservice Veenendaal en de gemeente het mogelijk gemaakt om toch zo veel mogelijk inwoners in deze jaren in beweging te brengen en maximaal financieel te compenseren voor het niet kunnen gebruiken van onze sportfaciliteiten. Bijvoorbeeld door de zomersportweek te organiseren en door verenigingen te helpen bij het doorvoeren van de maatregelen.

Ook hebben er regelmatig overleggen plaatsgevonden tussen sportaanbieders, Sportservice Veenendaal en de gemeente over het doorvoeren van de landelijke maatregelen om de verspreiding van Corona tegen te gaan en de effecten daarvan. In de evaluatierapportage is per doelstelling/ambitie aangegeven welke activiteiten we willen continueren. De activiteiten die we willen voortzetten zijn opgenomen in dit beleidskader.

7 Klankbordgroep voor inwoners met een verstandelijke en/of lichamelijke beperking, onderdeel van het Wmo-forum

7

Ontwikkelingen om rekening mee te houden Er is een aantal recente ontwikkelingen die leiden tot de behoefte voor een nieuw sportbeleid. Landelijk en provinciaal wordt er meer en meer ingezet op sport en gezondheid (sport als middel). En ook in ons eigen beleid (o.a. Integraal beleidskader Sociaal domein) wordt dit nadrukkelijk genoemd als oplossing voor een aantal maatschappelijke uitdagingen voor de komende jaren. Daarnaast is er een groeiende nadruk op inclusiviteit en diversiteit binnen de sport, wat een herziening van beleid en programma’s rechtvaardigt. Nieuwe ontwikkeling Sportakkoord De sociale ontwikkelingen op het gebied van sport en bewegen zien we ook landelijk en regionaal terug. Landelijk is er met de komst van het Sportakkoord 1 (2020) een start gemaakt met het meer inzetten op doelgroepen die minder sporten en bewegen. Ons vorige sportbeleidskader was gestoeld op de pijlers uit dit landelijk en lokaal sportakkoord. In 2023 is in het kader van het Gezond en Actief Leven Akkoord (voortaan GALA) het nationaal Sportakkoord herijkt. In Veenendaal hebben wij deze herijking doorgevoerd in het Sportakkoord 2. Een aantal belangrijke acties die hierin opgenomen zijn voor de komende jaren betreft het inzetten van clubondersteuning om te werken aan o.a.

de open club, het met sportverenigingen werken aan een veilige sport(omgeving), sportaanbieders (organisatorisch) versterken door middel van het aanbieden van trainingen en ondersteuning en het zorgen voor meer kinderen die vaardig in beweging zijn. Dit sportbeleidskader bouwt voort op het sportbeleidskader van 2020 en het Sportakkoord 2. De herijkte pijlers van het sportakkoord 2 geven aan welke doelstellingen er landelijk en lokaal zijn. Deze pijlers nemen we op in dit nieuwe sportbeleid; 1. Inclusie en diversiteit 2. Sociaal veilige sport 3. Vitale sportaanbieders 4. Vaardig in bewegen 5. Ruimte voor sport en bewegen 6. Maatschappelijke waarde van prestatiesport Nieuwe ontwikkeling van het gezondheidsbeleid, GALA en IZA De doelstellingen op gebied van gezondheid zijn verweven in het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) en het Integraal Zorg Akkoord (IZA). Een aantal ontwikkelingen in dit GALA en het IZA relateren direct aan sport en bewegen. Zo wordt onder andere beschreven; - Preventie meer in te zetten om de druk op zorg te verminderen; - Inzetten van ketenaanpakken op gebied van tegengaan overgewicht bij jongeren en volwassenen en de ketenaanpak valpreventie; - Diverse ambities op het verminderen/tegengaan van middelengebruik zoals de aanpak NIX<18 en verantwoord alcohol schenken.

- Inzet sport en bewegen op doelgroepen die achterblijven zoals; Mensen met een beperking, Mensen van niet-westerse herkomst, mensen met een lage sociaaleconomische status, ouderen. We werken met dit beleidskader vanuit de huidige basis, deze versterken we en we borduren voort op de ontwikkelingen die we lokaal en landelijk zien (het GALA, IZA en binnen GALA het Sportakkoord 2).

8

Het Integraal Beleidskader Sociaal Domein (IBK SD) en de relatie met sport en bewegen In het IBK (2024-2027) is een aantal doelen en ambities opgenomen rondom Sport en Bewegen; - Zo willen we sport en bewegen inzetten in plaats van medicijnen (demedicalisering); - We willen samenwerken met sportaanbieders aan een breed en toegankelijk sportaanbod voor alle inwoners. Hierbij gaat het niet alleen om het faciliteren van sportvoorzieningen (met vooral sport als doel), maar ook om het stimuleren van een gezonde leefstijl en het bevorderen van de participatie van kwetsbare groepen (sport als middel). Om de potentie van sport en bewegen goed te benutten is een goede basisinfrastructuur nodig. Denk hierbij aan het toerusten van het kader8, voldoende en goede, veilige accommodaties, meer inzetten van de buurtsportcoach en het verbinden van sportaanbieders met zorg en welzijn; - Tevens is in het IBK opgenomen om de verbinding van zorg met sport en cultuur te verstevigen. Waar dat kan verbinden we sport aan de ondersteuning. In contracten met zorgaanbieders besteden we hier ook aandacht aan.

8 Concreet kan bij dit kader gedacht worden aan vrijwilligers die de sport mogelijk maken (zoals trainers, bestuurders,

coaches, scheidsrechters)

9

Visie sport en bewegen in Veenendaal Waarom zetten we in op sport en bewegen? Dat sport en bewegen gezond is voor iedereen vinden we vanzelfsprekend. Toch zien we dat een deel van de inwoners in Veenendaal onvoldoende beweegt en dat een groot deel van onze volwassen inwoners een vorm van overgewicht heeft. Daarmee hebben zij een verhoogd risico op allerlei ziekten en fysieke klachten. In dit beleidskader willen we daarom zoveel mogelijk inzetten op de sportparticipatie, de mensen letterlijk en figuurlijk in beweging krijgen, want een sportieve samenleving zorgt voor een gezonde(re) samenleving. En gebruiken we sport als middel om in te zetten op het stimuleren van ontmoeting en voorkomen van sociaal isolement. Dit willen we bereiken door ons sportaanbod laagdrempelig aan te bieden, ons specifieker te richten op inwoners(groepen) die nog onvoldoende in beweging komen, door te zorgen dat de buitenruimte ook uitdaagt tot bewegen en door meer samenwerkingen te vinden tussen én met sportaanbieders. Om onze inwoners te stimuleren te sporten en te bewegen zetten we in op aantal maatschappelijke waarden. 1. Zo draagt sporten en bewegen bij aan het verbeteren van de gezondheid. Denk daarbij aan de preventieve werking die het heeft op het voorkomen of verminderen van risico op chronische ziekten zoals hart- en vaatziekten, diabetes en obesitas. 2.

Ook draagt sport en bewegen bij aan de sociale cohesie, zeker wanneer er sprake is van een groepsverband. Sport draagt bij aan het versterken van sociale relaties en het bevorderen van integratie en participatie van verschillende groepen in de samenleving. 3. Ten derde leidt sport en bewegen vaak ook tot prestatieverbetering. Dit kan op allerlei terreinen zijn. Zo weten we dat kinderen hun cognitieve vaardigheden kunnen verbeteren als ze fit(ter) zijn. 4. Sport en bewegen verbetert ook de mentale gezondheid. Mensen zitten vaak lekkerder in hun vel en er is meer geloof in eigen kunnen na het bewegen. Randvoorwaarden Om het sportbeleid effectief en efficiënt uit te kunnen voeren is van belang dat zowel de sportinfrastructuur als de financiering voor de uitvoering van voldoende kwaliteit is. In het hoofdstuk financiën is nader ingegaan op deze randvoorwaarden. Daarnaast is van belang dat er een goede samenwerking kan plaatsvinden tussen en met de sportaanbieders, met partners uit andere domeinen én de uitvoerder van ons sportbeleid; Stichting Sportservice Veenendaal. In onze beleidsdoelstellingen is uitgegaan van het continueren van de huidige samenwerking met Sportservice Veenendaal waarbij we ook uitgaan van het continueren van de huidige financiering. In onze visie, doelstellingen en ambities gaan we uit van een samenwerking.

Daar waar gesproken wordt van ‘we’ wordt het breed maatschappelijk middenveld bedoeld, bestaande uit Sportservice Veenendaal, de (commerciële) sportaanbieders en andere maatschappelijke partners binnen het Sociaal Domein, samen met de gemeente.

10

Onze visie op sport en bewegen In Veenendaal werken we aan de bevordering van fysiek en mentaal welzijn voor alle leeftijdsgroepen en achtergronden (verhogen sportparticipatie), door kwalitatief goede, toegankelijke en duurzame sportfaciliteiten aan te bieden (versterken sportfaciliteiten) en de buitenruimte zo in te richten dat deze uitdaagt tot bewegen (sportieve buitenruimte die uitdaagt). Dit doen we samen met onze partners in de sport (samenwerken in de sport)! ONZE BELEIDSDOELSTELLINGEN

1. We verhogen de Sportparticipatie

2. We versterken sportfaciliteiten in Veenendaal

3. We creëren een sportieve buitenruimte die uitdaagt

4. We werken samen en zetten in op de maatschappelijke waarde van sport

DIT DOEN WE DOOR

Aandacht te hebben voor de bevordering van het fysiek en mentaal welzijn voor alle leeftijdsgroepen en achtergronden, waarbij we extra aandacht besteden aan de doelgroepen die nog niet voldoende bewegen

Samen met de sportaanbieders ons in te spannen voor kwalitatief goede, duurzame en toegankelijke sportfaciliteiten

In te zetten op een omgeving met voorzieningen in de openbare ruimte waarbij alle inwoners kunnen bewegen, ontmoeten, spelen en sporten.

Samen te werken met onze partners binnen het sociaa l en fysiek domein, onze sportverenigingen en commerciële sportaanbieders en Sportservice Veenendaal en gezamenlijk in te zetten op de maatschappelijke waarde van sport.

ONZE AMBITIES We sluiten aan bij het huidige beleid vanuit het Sportakkoord 2, het IBK-SD en het GALA en IZA. We stimuleren alle inwoners om in beweging te komen. Sporten voor inwoners met een lage sociaaleconomische positie maken we mogelijk. Sporten voor inwoners van een niet-westerse herkomst maken we mogelijk

Sporten voor kwetsbare ouderen maken we mogelijk

Sporten voor jongeren maken we mogelijk

We maken inzichtelijk hoe sterk onze sportfaciliteiten zijn. We optimaliseren het gebruik van onze binnensportaccommodaties, verduurzamen en moderniseren deze waar nodig en haalbaar

We zetten in op het stimuleren van sporten en bewegen in de buitenruimte. We faciliteren bewegen in de buitenruimte specifiek voor kwetsbare doelgroepen

We zetten in op Urban Sports We behouden ten minste de huidige capaciteit van ons buitensportareaal

We stimuleren sportverenigingen om hun eigen accommodaties (opstallen) te verduurzamen, te vergroenen en toegankelijk te maken. We stimuleren verenigingen zich meer ontwikkelen tot vitale sportparken, waarbij we ook uitgaan van de Open Club Gedachte.

We zetten maximaal in op de maatschappelijke waarde van de sportclub We zorgen voor (meer) gezonde sportaccommodaties We helpen verenigingen bij het uitdragen van een veilig sportklimaat in Veenendaal We zetten in op extra clubondersteuning

We versterken de samenwerking tussen sportverenigingen en met maatschappelijke partners

We faciliteren het bewegingsonderwijs waar nodig en verbinden en school en sport.

We werken samen binnen het sociaal domein.

We werken aan toegankelijke en inclusieve sportaccommodaties

11

1 Verhogen van de Sportparticipatie Uitgangspunt 1: Meer focussen op de groepen waarvan we weten dat zij minder vaak voldoen aan de beweegnorm. Deze wijziging houdt onder andere voor de uitvoering in dat we iets anders kijken naar de aangeboden activiteiten en deze meer doelgroep- en wijkgericht aanbieden. Beleidsdoel: We verhogen de Sportparticipatie Dit doen we door: Aandacht te hebben voor de bevordering van het fysiek en mentaal welzijn voor alle leeftijdsgroepen en achtergronden, waarbij we extra aandacht besteden aan de doelgroepen die nog niet voldoende bewegen. Wat zeggen de cijfers: Sportparticipatie (2023-2024) Uit onderzoek van Sportservice Veenendaal9 blijkt dat 80% van de inwoners uit Veenendaal voldoet aan de RSO-richtlijn (Richtlijn voor Sportdeelname Onderzoek). Dat houdt in dat zij tenminste 1 keer per maand sporten. Landelijk ligt het percentage dat hieraan voldoet op 71%. In Veenendaal zijn er daarmee dus meer mensen dan gemiddeld die sporten. KISS Rapportage (2022) Dit betreft een inzicht in het aantal lidmaatschappen bij sportbonden. Dit zegt in beperkte mate iets over het totaal aantal sporters in Veenendaal. De ongeorganiseerde sport (denk aan hardlopen, fietsen, fitnessen) is hierin niet opgenomen.

Wat opvalt: - Het ledenpercentage in Veenendaal (22,2%) blijft achter vergeleken met percentages (27,1%) in de provincie Utrecht en de landelijke cijfers (24,2%). - Hierbij valt vooral op dat het aantal meisjes/vrouwen dat lid is van een vereniging verhoudingsgewijs achterblijft/lager ligt 13,1% in Veenendaal vs. 16,1% Landelijk. - Nader kijkend naar de trends in de periode 2018-2022 zien we een nagenoeg gelijk aantal sportlidmaatschappen (22,4% - 22,2%) in Veenendaal. Wel zien we vooral in de leeftijdscategorieën 15-19 jaar en 30 tot 34-jarigen een grotere daling. Inwoners in de leeftijd tussen 20 en 24 jaar en tussen 75 en 79 jaar zien we juist een grote stijging in sportlidmaatschappen. - Wanneer we inzoomen op het aantal leden per sportbond zien we een verhoudingsgewijs groot deel in voetbal en sportvisserij. Verhoudingsgewijs met landelijke data blijft het aantal tennissers, golfers en hockeyers achter. Cijfers GGD (2023): Dit betreft diverse monitors waarbij we de cijfers per gemeente in de provincie Utrecht (excl. Utrecht) kunnen vergelijken. Een tweetal negatieve cijfers dat opvalt uit de monitor: - Het aantal jongeren dat wekelijks sport ligt achter ten opzichte van de regio Utrecht, 87% van de 10 en 11-jarigen sport wekelijks bij een vereniging, regionaal is dat 93%.

Ook zien we dat het aantal inwoners 16 tot 25-jarigen dat wekelijks sport achterblijft bij de regionale gemiddelden, 62% vs. 70%. - Toetsend aan de landelijke beweegrichtlijnen zien we dat 48% van de volwassenen in Veenendaal (18 tot 65-jarigen) voldoet. Regionaal is dat net iets meer, 51%. Van het aantal inwoners in de leeftijdsgroep 65+ zien we dat ‘slechts’ 36% voldoet aan de beweegnorm in Veenendaal. Regionaal is dat 41%.

9 Onderzoek Sportparticipatie Sportservice Veenendaal (2023-2024)

12

Om onze beleidsdoelstellingen te bereiken hebben we de volgende ambities opgenomen: 1. We sluiten aan bij het huidige beleid vanuit het Sportakkoord, het IBK en het GALA en IZA. 2. We stimuleren alle inwoners om in beweging te komen. 3. Sporten voor inwoners met een Lage Sociale Positie maken we mogelijk. 4. Sporten voor inwoners met een beperking maken we mogelijk. 5. Sporten voor inwoners van een niet-westerse herkomst maken we mogelijk. 6. Sporten voor kwetsbare ouderen maken we mogelijk. 7. Sporten voor jongeren maken we mogelijk. 1. We sluiten aan bij de ontwikkelingen binnen het landelijk en lokaal Sportakkoord, het Sociaal Domein, waaronder het GALA, het Integraal Beleidskader Sociaal Domein 2024-2027 Aansluiten bij de landelijke ambities uit het landelijk Sportakkoord en het Lokaal Sportakkoord 2. Het sportakkoord gaat over 6 pijlers; 1. Inclusie en diversiteit 2. Sociaal veilige sport 3. Vitale sportaanbieders 4. Vaardig in bewegen 5. Ruimte voor sport en bewegen 6. Maatschappelijke waarde van prestatiesport Het aansluiten hieraan houdt onder andere in dat we de inzet van de brede regeling combinatiefuncties waar mogelijk verbinden met de doelstellingen en ambities die we hebben geformuleerd in het Sportakkoord 2.

De 6 pijlers komen in dit beleidskader veelvuldig terug, daar waar de ambitie uit het sportakkoord direct overeenkomt met de ambitie in dit sportbeleid is middels een oranje kader aangegeven waar de pijlers uit het sportakkoord overlappen. Aansluiten bij de ontwikkelingen binnen het Sociaal Domein, waaronder het GALA, IZA en het Integraal Beleidskader Sociaal Domein 2024-2027. Het aansluiten hierop houdt in dat we sport en bewegen ook inzetten om doelstellingen op het gebied van o.a. gezondheid en welzijn te bewerkstelligen. Denk daarbij aan de inzet van sport en bewegen in de ketenaanpakken overgewicht en valpreventie, maar ook aan het inzetten van sport en bewegen voor inwoners in eenzaamheid. Maar ook door preventie meer in te zetten om de druk op zorg te verminderen en ketenaanpakken op het gebied van tegengaan overgewicht bij jongeren en volwassenen op te zetten. 2. We stimuleren alle inwoners om in beweging te komen Onze brede ambitie is om iedereen in beweging te krijgen. Alle ambities in dit beleidskader dragen daaraan bij.

Maatschappelijke waarde van prestatiesport

Inspireren Meer specifiek willen we extra inzetten op het inspireren om te gaan sporten via het programma ‘prestatiesport inspireert’. Dit doen we in samenwerking met Team Veenendaal. We geven Sportservice Veenendaal de ruimte om hun inzet voor het organiseren van de sportevenementen te continueren. Daarbij vragen we aandacht voor het uitvoeren van side-events om zo veel mogelijk doelgroepen in beweging te brengen. Ook zetten we bijvoorbeeld structureel in op de Nationale Sportweek en de zomersportweek om zo aandacht te geven aan alle sport- en beweegmogelijkheden in Veenendaal.

13

Goede randvoorwaarde creëren Door te zorgen voor goede randvoorwaarden, zoals betaalbare sport, goede faciliteiten, vitale sportverenigingen en een buitenruimte die uitdaagt tot sporten en bewegen zorgen we ervoor dat sport en bewegen zo laagdrempelig mogelijk toegankelijk is en daarmee voor iedereen binnen handbereik. We zien uit onder andere de KISS-rapportage dat het percentage inwoners met een lidmaatschap bij een of meer sportbonden sterk afneemt vanaf de leeftijdsgroep 25-29jarigen. Tijdgebrek vanwege werk, studie of gezin is de meest genoemde belemmering om te sporten en bewegen10. We willen onderzoeken welke interventies we kunnen opzetten om de groep volwassenen aan het sport en bewegen te houden. Bijvoorbeeld via een ouder-kind sportaanbod, of door meer flexibel sportaanbod op te zetten. Voor inwoners die een ondersteuning nodig hebben om te gaan sporten en bewegen hebben we extra aandacht. Specifiek zetten we in op het in beweging brengen van kwetsbare doelgroepen; mensen met een lage sociaaleconomische positie, mensen met een beperking, mensen van niet-westerse herkomst, ouderen en jongeren. 3. Sporten voor inwoners met een lage sociaaleconomische positie maken we mogelijk. We maken mogelijk dat kinderen die opgroeien in een gezin met een laag Inclusie en inkomen kunnen sporten. Hiervoor continueren we de regeling Jeugdfonds diversiteit Sport en Cultuur.

We verruimen op sportgebied de Veenendaalpas, zodat het budget voor sport hoger is (ambitie uit het IBK). We zetten in op de bekendheid van het Jeugdfonds en de Minimapas door middel van communicatie. Samen met Sportservice Veenendaal zorgen we ervoor dat de sport betaalbaar blijft. We houden de tarieven zo laag mogelijk, waardoor prijskaartjes van onder andere het zwembad relatief betaalbaar blijven en waardoor sportverenigingen niet te veel betalen voor onderhoud en de huur van voorzieningen. 4. Sporten voor inwoners met een beperking maken we mogelijk Lokaal uitvoeren van Uniek Sporten Inclusie en De huidige inzet van de Uniek Sporten11 willen continueren we. Daarbij diversiteit onderzoeken we samen met de doelgroep welke belemmeringen er nog zijn (financieel of in aanbod) voor deze doelgroep om te sporten en bewegen. Ook willen we onderzoeken of en hoe we belemmeringen rondom mobiliteit kunnen wegnemen, mede omdat het aanbod veelal regionaal gericht is. Hiervoor zoeken we ook de samenwerking met de adviesraden, werken we regionaal in de Food Valley Samen met andere gemeenten en aanbieders om zo regiobreed tot een dekkend aanbod te komen. Ook het jaarlijks organiseren van een sport- en beweegdag in samenwerking met partners valt onder de uitvoering van Uniek Sporten.

Inzet van leefstijlcoaches binnen de aanpak Gecombineerde Leefstijl Interventie (GLI)12 We breiden het aanbod uit in Veenendaal. Vanuit Sportservice Veenendaal wordt de interventie ‘Samen sportief in Bewegen (SSIB)’ opgezet. Doel daarvan is om doorgeleiding vanuit de GLI naar beweeggroepen op te zetten. Hiervoor wordt extra formatie ingezet vanuit de Brede Regeling Combinatiefuncties.

10 Blijkt uit onderzoek van Mulier Instituut (2019). 11 Uniek Sporten betreft alles wat gaat over aangepast sporten.

12 De GLI (Gecombineerde Leefstijlinterventie) is een programma dat gericht is op gezonde leefstijlveranderingen voor mensen met overgewicht.

14

5. Sporten voor inwoners van een niet-westerse herkomst maken we mogelijk Binnen Veenendaal is er nog weinig specifiek sportaanbod voor inwoners van een nietwesterse herkomst. De komende jaren willen we gezamenlijk onderzoeken of er meer aanbod nodig is om deze doelgroep in beweging te krijgen. Daarnaast vinden we het belangrijk dat iedereen zich thuis kan voelen op de sportvereniging. Daarom gaan we in het kader van Inclusie met de sportverenigingen in gesprek om te bekijken waar we de toegankelijkheid kunnen verbeteren. Dit is onderdeel van het Sportakkoord 2. 6. Sporten voor kwetsbare ouderen maken we mogelijk Ondersteuning voor inwoners met dementie Vanuit de ketenaanpak Vitaal ouder worden (GALA) onderzoeken we of we voor deze doelgroep specifiek sportaanbod kunnen opzetten. Vanuit de keten(aanpak) willen we dit onderwerp meer onder de aandacht brengen. Onderzoek13 laat zien dat mensen die voldoende bewegen minder vaak dementie krijgen. En we weten uit onderzoek dat sport en bewegen kan helpen bij het vertragen van de ziekte. Sportaanbod voor senioren blijven aanbieden Het aanbod voor ouderen continueren we. Vanaf 2023 noemen we deze aanpak Fifty Fit en Senior Fit. De training Valpreventie, die Sportservice Veenendaal al uitvoert wordt een onderdeel van de Ketenaanpak Vitaal Ouder worden.

Vanuit het IZA en het GALA zullen komende jaren meer activiteiten volgen specifiek gericht op Vitaal Ouder worden. 7. Sporten voor jongeren maken we mogelijk We hebben specifiek aandacht voor jongeren omdat we zien dat een deel niet of weinig beweegt. Zeker in de meest kwetsbare wijken zien we dat sport en bewegen nog niet vanzelfsprekend is. Daarom zetten we in op het laagdrempelig aanbieden van sportfaciliteiten en -activiteiten in de buurt/wijk, continueren we de inzet rondom JOGG en motorische vaardigheden en continueren we, in samenspraak met onze partners, huidige programma’s en evenementen zoals bijvoorbeeld Scoren in de Wijk, School en Sport en de Koningsspelen. Ook blijven we aandacht houden voor de bekendheid van het Jeugdfonds Sport en Cultuur en behouden we de subsidie voor jeugdleden voor sportverenigingen (tot 18 jaar). Inzetten op meer gebruik van sportfaciliteiten in Veenendaal We benutten de kansen tussen sportparken en het sportbeleid. Mogelijkheden om te verkennen zijn daarbij meer open parken en gedeelde speelplekken. Hiervoor werken we samen met het onderwijs en de sportverenigingen en pakken we dit op via het BOSS beleid. Het moet hiermee voor onze jongeren en kinderen mogelijk blijven om laagdrempelig en in de wijk of buurt in beweging te komen.

We continueren onze inspanningen rondom JOGG en motorische vaardigheden Binnen het GALA en het Sportakkoord 2 is voorgesteld om de JOGG-aanpak14 te continueren. De JOGG-aanpak is vooral gericht op kinderen tot 12 jaar. Vaardig in Voor de allerjongsten wordt met de kinderopvang gewerkt aan de gezonde beweging kinderopvang, en met de basisschoolleerlingen wordt gewerkt aan gezonde scholen en wordt ingezet op sport-, beweeg- en gezondheidsbevordering in een brede zin. We blijven met het onderwijs inzetten op het monitoren van de motorische

13 https://www.alzheimer-nederland.nl/dementie/oorzaken-preventie/bewegen 14 Met de JOGG-aanpak (een lokale integrale aanpak) maken we samen de omgeving waarin kinderen en jongeren opgroeien structureel gezonder.

15

vaardigheden. We ondersteunen scholen hierbij en geven ze advies op basis van de uitslagen. We hebben als doelstelling dat alle scholen in Veenendaal meedoen.

16

2 Sterke sportfaciliteiten in Veenendaal Uitgangspunt 3: De duurzaamheidsuitdaging voor ons eigen sportvastgoed én voor de sportaccommodaties die in eigendom zijn van de verenigingen meenemen in het sportbeleid. Daarbij brengen we per accommodatie in kaart welke verduurzamingsmaatregelen er getroffen kunnen worden (routekaart duurzaamheid) en hoe we hiervoor dekking vinden als het gaat om ons eigen vastgoed. Ook brengen we in kaart voor de komende tien jaar welke vervangingsmomenten van ons sportareaal we zien en willen aangrijpen voor het behalen van onze ambities. Beleidsdoel: We versterken sportfaciliteiten in Veenendaal Dit doen we door: Samen met de sportaanbieders ons in te spannen voor kwalitatief goede, duurzame en toegankelijke sportfaciliteiten. Wat zeggen de cijfers: Verenigingsmonitor 2023 In opdracht van Sportservice Veenendaal is onder alle sportaanbieders (verenigingen en commerciële sportaanbieders) in Veenendaal (respons 86%) een enquête uitgezet. Middels deze enquête zijn de sportaanbieders ondervraagt op de vitaliteit15 van hun vereniging.

De verenigingsmonitor levert zowel op aanbiedersniveau als op gemeentelijk niveau een aantal conclusies op; o Algemeen gezien staan de sportaanbieders er goed voor na een periode van coronamaatregelen en beperkte inkomsten, zowel qua leden als financieel; o De meeste verenigingen geven wel aan dat Corona invloed heeft gehad op de sportdeelname in Veenendaal, dit in lijn met de landelijke trends; o Op het gebied van een gezonde en rookvrije sportaccommodaties zijn sportaanbieders goed op weg, maar valt er nog wel het nodige te winnen; o Ongeveer de helft van de verenigingen heeft een beleidsplan, waarin zaken staan opgenomen over een veilig sportklimaat, het werven van kader en vrijwilligers, en duurzaamheid.

Het hebben van een vertrouwenscontactpersoon en ook de VOG blijft komende jaren om aandacht vragen; o De belangrijke thema’s vanuit het Sportakkoord 2 vanuit de sportaanbieders betreft de duurzame accommodaties, positieve sportcultuur en inspirerende prestatiesport; o Clubondersteuning op thema’s als ledenwerving, vrijwilligersbeleid, samenwerking op gebied materiaal en kennis uitwisselen met de buren voor wat betreft sportaccommodaties vraagt aandacht; o Er is veel vraag naar het beschikbaar stellen van financiële middelen vanuit de overheid voor verduurzaming; o Op het gebied van subsidies weten de verenigingen de wegen goed te bewandelen; o 10% van de verenigingen verwacht de komende 2 jaren een moeilijke financiële situatie. o 21% van de verenigingen geeft aan niet te beschikken over voldoende vrijwilligers (los van het technisch kader zijnde trainers/coaches). En ook het aantal verenigingen dat aangeeft niet te beschikken over voldoende technisch kader is met 31% fors.

15 Bij Vitaliteit gaat het zowel over of de basis in orde is (financiën, vrijwilligers, kader, leden en beleid) maar ook of de

vereniging maatschappelijk betrokken is, denk bijvoorbeeld aan aangepast sportaanbod of een samenwerking met welzijnof zorgpartner.

17

Uit het rapport Ruimte voor de Sport in Veenendaal (2023) Voor de binnensportaccommodaties is in het rapport in beeld gebracht of de accommodaties voldoende beschikbaar zijn voor het bewegingsonderwijs en de binnensport. Hieruit blijkt dat dit in een aantal wijken nu en de komende jaren knelt, voornamelijk bij het faciliteren van het bewegingsonderwijs. Hierin is ook de geprognosticeerde bevolkingsgroei van Veenendaal meegewogen voor de termijn tot 2040. Voor de sportvelden is in het rapport in beeld gebracht of in de gemeente voldoende sportvelden beschikbaar zijn. Hieruit blijkt dat het huidige aanbod nu en de komende jaren nagenoeg voldoende ruimte biedt. Om onze beleidsdoelstellingen te bereiken hebben we de volgende ambities opgenomen: 1. We maken inzichtelijk hoe sterk onze sportfaciliteiten zijn. 2. We optimaliseren het gebruik van onze binnensportaccommodaties en moderniseren deze waar nodig en haalbaar 3. We behouden ten minste de huidige capaciteit van ons buitensportareaal 4. We stimuleren sportverenigingen om hun eigen accommodaties (opstallen) te verduurzamen, te vergroenen en toegankelijk te maken. 5. We stimuleren verenigingen zich meer ontwikkelen tot vitale sportparken, waarbij we ook uitgaan van de Open Club Gedachte. 6. We werken aan toegankelijke en inclusieve sportaccommodaties 1.

We maken inzichtelijk hoe sterk onze sportfaciliteiten zijn. Onze ambities op het (blijven) realiseren van voldoende en kwalitatief goede sportinfrastructuur beschrijven we nader in het IHP Sport. Hierin geven we voor de komende tien jaar een doorkijk van de natuurlijke renovatie en mogelijkheden voor verduurzaming. Het gaat daarbij om de het gemeentelijk sportareaal. Het onderzoek Ruimte voor de Sport in Veenendaal is daarbij ons vertrekpunt.

2. We optimaliseren het gebruik van onze binnensportaccommodaties, verduurzamen en moderniseren deze waar nodig en haalbaar Inrichting aansluiten bij huidig gebruik We willen onze accommodaties moderniseren waar mogelijk om deze Ruimte voor uitnodigend te maken. Hierbij kan gedacht worden aantrekkelijkheid sport en van het zwembad verbeteren en de gymvoorziening, wanneer deze bewegen aan renovatie toe zijn, zo in te richten dat deze aansluit bij de huidige tijdsgeest van het bewegingsonderwijs. We willen het rendement van het binnensportaccommodaties optimaliseren door ook meer gebruik te maken van vastgoed van verenigingen Er is de komende jaren een groeiende behoefte aan binnensportaccommodaties voor het bewegingsonderwijs. Uit de rapportage Ruimte voor de Sport in Veenendaal weten we dat in een aantal wijken de vraag groter dan de capaciteit is. Door slimmer om te gaan met de accommodaties van de sportaanbieders willen we zorgen voor voldoende locaties voor het bewegingsonderwijs, voordat er nieuwe binnensportaccommodatie worden gebouwd. Denk bijvoorbeeld door het gymmen bij de sportverenigingen te stimuleren, of door gebruik te maken van commerciële sportaanbieders of binnensportlocaties die door derden worden geëxploiteerd.

18

Verduurzaming gemeentelijk sportvastgoed Vanuit het Programma Energie Neutraal Veenendaal (ENV) blijven we werken aan het verduurzamen van het gemeentelijke sportvastgoed (het Zwembad en de binnensportaccommodaties). In samenwerking met Sportservice Veenendaal bekijken we welke maatregelen we doorvoeren. De kosten voor deze verduurzaming vallen buiten de begroting van het sportbeleid. We doen periodiek onderzoek doen naar behoefte aan binnensportfaciliteiten Veenendaal groeit de komende jaren flink. In het rapport Ruimte voor de Sport is al geconcludeerd dat deze groei voor de komende jaren zorgt voor een toenemende druk op met namen onze binnensportlocaties. Door regelmatig te onderzoeken of en in hoeverre ons sportareaal voldoet aan de behoefte kunnen we tijdig inspelen op deze behoefte en bij de nieuwe ontwikkelingen in Veenendaal ook sport en bewegen een prominente plek geven. 3. We behouden ten minste de huidige capaciteit voor ons buitensportareaal Inzetten op voldoende sportfaciliteiten We bekijken het sportaanbod in Veenendaal integraal. Dat wil zeggen dat we uitgaan van het totale beschikbare areaal. Daarnaast zetten we in op het verhogen van de bezettingsgraad van zowel de binnensport- als de buitensportaccommodaties. Indien er een tekort bij een sportvereniging ontstaat, kijken we eerst of dit tekort elders in Veenendaal opgevangen kan worden.

Het kan voorkomen dat een sportverenigingen daarom een ledenstop moet doorvoeren, waardoor leden bij een andere vereniging moeten sporten. Daarmee brengen we vraag en aanbod in heel Veenendaal meer in balans. We brengen periodiek de status van de sportfaciliteiten in beeld Bij het begin van de beleidsperiode voeren we een schouw uit, daarbij kijken naar de status van de velden en kijken naar de koppelkansen voor verduurzaming en toegankelijkheid. Gedacht kan worden aan het opwekken van stroom via de sportvelden, het opvangen van regenwater en het toevoegen van meer biodiversiteit op sportparken. Tevens onderzoeken we hoe we de sportaccommodaties meer open kunnen stellen, zodat ook op de velden gerecreëerd kan worden door niet-leden. De eventuele extra kosten voor de sportfaciliteiten nemen we op in het meerjareninvesteringsplan (MIP). We stimuleren het multifunctionele gebruik van het sportvastgoed van sportverenigingen We onderzoeken of we het sportvastgoed nog beter kunnen inzetten voor andere functies, zoals kinderopvang, zorg, welzijn en gezondheid. Daarmee kunnen we zowel zorgen voor het beter benutten van het sportareaal als een bijdrage leveren aan sociale binding en de behoefte van een aantal sectoren. Door functies in de toekomst te mengen, kunnen we sportparken ook beter gebruiken, denk bijvoorbeeld aan de fysiotherapeut die gebruik kan maken van sportvelden.

Daarmee kunnen we zowel voor de sportaanbieders nieuwe vormen van inkomsten genereren, en kunnen we sport en bewegen beter inpassen in de doelstellingen vanuit het IBK-SD.

19

4. We stimuleren sportverenigingen om hun eigen accommodatie (opstallen) te verduurzamen, te vergroenen en toegankelijk te maken. Actualiseren van de subsidieregeling voor nieuwe kleedkamerunits Ruimte voor We hebben de ambitie om de subsidieregeling voor het sport en verbouwen/renoveren van kleedkamerunits te actualiseren, waarbij bewegen we ook aandacht besteden aan het stimuleren van het verduurzamen van de kleedkamers. Hiervoor maken we gebruik van de Routekaart Verduurzaming en de koppelkansen die we zien met het Programma Energie Neutraal Veenendaal. Blijvend aandacht besteden aan de verduurzaming van sportaccommodaties Samen met verenigingen kijken we naar mogelijke energiebesparingsmaatregelen. Hiervoor stellen we samen met de verenigingen de Routekaart Verduurzaming op. De nadruk van deze routekaart ligt op het thema energie. Daar waar mogelijk wordt ook de koppeling gemaakt met thema’s als klimaatadaptatie, circulariteit en duurzaam beheer van sportaccommodaties. Voor de opstallen (denk aan de kantines, kleedkamers, verlichting en dergelijke) geldt dat deze in eigendom van de sportverenigingen zijn. Dat houdt ook in dat zij zelf verantwoordelijk zijn voor het aanbieden van voldoende en kwalitatief goede opstallen. We constateren dat veel verenigingen financieel moeite hebben met het vernieuwen van deze opstallen.

De huidige bouwprijzen zijn hoog en de verenigingen kunnen deze lasten niet altijd dragen. De verenigingen willen we daarom blijvend ondersteunen. Daarnaast informeren en enthousiasmeren we via themabijeenkomst sportverenigingen om te verduurzamen. Indien mogelijk en nodig werken we daarbij samen met het Waarborgfonds Sport om borgstellingen voor sportverenigingen mogelijk maken. De huidige systematiek en samenwerking met het Waarborgfonds Sport continueren we. De routekaart verduurzaming sportaccommodaties Veenendaal voor de binnensportaccommodaties van de gemeenten zijn geen onderdeel van deze inspanning. De verduurzaming van dit onderdeel is onderdeel van de routekaart gemeentelijk vastgoed en wordt door team vastgoed uitgevoerd. 5. We stimuleren verenigingen zich meer ontwikkelen tot vitale sportparken, waarbij we ook uitgaan van de Open Club Gedachte. Open Club trajecten Met de inzet van de clubondersteuning willen we de gedachte van de Vitale Open Club continueren. Hierbij wordt de samenwerking tussen sportaanbieders verenigingen versterkt. Door de velden en banen ook voor andere doelgroepen te gebruiken kunnen we de multifunctionaliteit vergroten. Deze ontwikkeling willen we ook in het stadspark en op sportpark De Groene Velden verder meenemen. Veilige sportparken Met alle sportverenigingen willen we werken aan veilige sportparken.

Onze ambitie is om blijvend te voldoen aan de normeringen (vanuit NOC*NSF / de Sportbonden) voor sportgebruik door goed beheer. Daarbij willen zorgen voor een goede dekking van de beschikbaarheid van AED’s. Via de Clubondersteuner brengen we in kaart of verenigingen beschikken over een werkende AED, 13 procent van de verenigingen gaf aan nog niet te beschikken over een AED. Met deze verenigingen kijken we of een AED van toegevoegde waarde is.

20

6. We werken aan toegankelijke en inclusieve sportaccommodaties Het streven naar toegankelijke en inclusieve sportaccommodaties is een belangrijk doel om ervoor te zorgen dat iedereen, ongeacht hun Sociaal veilige achtergrond, capaciteiten of beperkingen, de mogelijkheid heeft om sport deel te nemen aan sportactiviteiten. De stappen die we willen nemen om dit doel te bereiken: o Inclusief ontwerp: Bij het ontwerpen of renoveren van sportfaciliteiten moet er rekening worden gehouden met diverse behoeften en capaciteiten. Dit omvat het creëren van ruimtes die toegankelijk zijn voor mensen met mobiliteitsproblemen, visuele of auditieve beperkingen, en andere handicaps. o Training en bewustwording: Het personeel dat in sportfaciliteiten werkt, word getraind over inclusie en toegankelijkheid. Zodoende begrijpt men op welke wijze zij deze doelgroep kan ondersteunen en verwelkomen. o Consultatie van belanghebbenden: Het is essentieel om mensen met verschillende achtergronden en capaciteiten te betrekken bij het ontwerp en de planning van sportaccommodaties. Dit kan worden gedaan door middel van enquêtes, focusgroepen en andere methoden van raadpleging om ervoor te zorgen dat de behoeften van diverse gemeenschappen worden gehoord en opgenomen in de plannen. We denken hierbij aan het betrekken van de werkgroep toegankelijkheid.

o Stimuleren van initiatieven van sportaanbieders om tot extra aanbod voor inwoners met een beperking (Uniek Sporten)te komen. Dit doen we deels via aanbod van Sportservice Veenendaal. Dit past onder de ambitie ‘Sporten voor inwoners met een beperking maken we mogelijk’.

21

3 Sportieve buitenruimte die uitdaagt Beleidsdoel: We creëren een sportieve buitenruimte die uitdaagt Dit doen we door: In te zetten op een omgeving met voorzieningen in de openbare ruimte waarbij alle inwoners kunnen bewegen, ontmoeten, spelen en sporten. Wat zeggen de cijfers: We hebben weinig gegevens over het gebruik van onze buitenruimte en hoe sportief deze is ingericht. Wel weten we dat in Veenendaal veel inwoners gebruik maken van de fiets (fietsstad 2020). De Fietsersbond gaf aan: “Het is lekker en ontspannen fietsen in Veenendaal, en dat waarderen fietsers. De fietspaden zijn er breed, fietsers voelen zich veilig en fietsparkeerplekken zijn goed geregeld. Ook objectief gezien scoort Veenendaal goed. Een ideale Fietsstad dus.” Daarnaast hebben we vanuit het Sportakkoord 1 diverse bootcamproutes aangelegd. Het succes van deze bootcamproutes meten we via het aantal gescande QR-codes. Ook hebben we, vooral in de coronajaren, ontdekt dat veel inwoners gebruik maken van de ‘ommetjes’. Via de website van Sportservice Veenendaal kunnen inwoners deze routes bekijken en wandelen en ook via de werkgroep Veense ommetjes zijn via de Stadswinkel diverse wandelroutes16 te vinden. In 2022 hebben we onderzocht welke kansen in Veenendaal liggen ten aanzien van Urban Sports.

Hieruit volgde de aanbeveling om meer in te zetten op Urban Sports omdat dit vooral jongeren trekt die steeds minder vaak lid zijn van de traditionele sportvereniging. Denk aan het inzetten op skatevoorziening, calisthenics en bootcamproutes. Om onze beleidsdoelstellingen te bereiken hebben we de volgende ambities opgenomen: 1. We zetten in op het stimuleren van bewegen in de buitenruimte. 2. We faciliteren bewegen in de buitenruimte specifiek voor kwetsbare doelgroepen 3. We zetten in op Urban Sports 1. We zetten in op het stimuleren van bewegen in de buitenruimte De buitenruimte vormt een groot onderdeel van onze leefomgeving. De inrichting ervan is daarom van groot belang voor onze levenskwaliteit. Door de buitenruimte zo in te richten dat deze uitdaagt tot sporten en bewegen werken we direct aan de gezondheid van onze inwoners. Daarnaast is de buitenruimte ook bevorderlijk voor de sociale interactie. De recente ervaringen tijdens de coronapandemie hebben bijvoorbeeld aangetoond dat de buitenruimte dienst kan doen als een alternatieve sportschool. Het streven is om spel, beweging en sport in de buitenlucht toegankelijk te maken voor iedereen. We nemen de sportieve buitenruimte op in ons beleid We zetten in op meer bewegen, fietsen en wandelen, bijvoorbeeld Ruimte voor door ommetjes te koppelen aan andere doelstellingen, zoals een sport en kunstroute.

Ook sluiten we aan bij het BOSS beleid en kijken we op bewegen basis van beweeggedrag van de buurt welke aanpassingen in de buitenruimte nodig zijn. Met de komst van de nieuwe Omgevingswet is gezondheid een belangrijker onderwerp geworden bij ruimtelijke ontwikkelingen. Sport en bewegen is vanaf 2024 een belangrijk aspect bij deze ontwikkelingen. Bij de planvorming van het stadspark wordt sportief bewegen meegenomen.

16 www.wandelzoekpagina.nl/veense.ommetjes

22

We zetten naast de hardware ook in op de software Om de potentie van een sportieve buitenruimte optimaal te benutten hebben we naast de ‘hardware’ ook goede ‘software’ nodig. Bij hardware hebben we het over de fysieke apparaten en dergelijke van de sport- / speelplekken. Onder software verstaan we de inzet van beweegcoaches en/of sportaanbieders om inwoners in beweging te krijgen. Denk bijvoorbeeld aan het bewegen in de wijk onder begeleiding van een fysiopraktijk of buurtsportcoach. 2. We faciliteren bewegen in de buitenruimte specifiek voor kwetsbare doelgroepen Bewegen in de openbare ruimte is niet voor iedereen vanzelfsprekend. We willen daarom nog meer inzetten op een inclusievere buitenruimte. Inclusie en Bijvoorbeeld door speelplekken ook toegankelijk te maken voor inwoners diversiteit met een beperking. Ook kijken we, samen met aanbieders vanuit zorg en welzijn, of we beweegvoorzieningen kunnen plaatsen, zoals een fitnessplein in de wijk. Ook willen we meer aandacht besteden aan de doelgroep inwoners met dementie. Bijvoorbeeld door het aanleggen van een vergeet me niet pad. 3. We zetten in op Urban Sports Samen met de doelgroep onderzoeken we de mogelijkheden Om met name jongeren in beweging te brengen willen we inzetten op Urban Sports. Uit onderzoek weten we dat de kans op succes groter is als we dit samen met de doelgroep opzetten.

Bij het ontwikkelen van ideeën in de buitenruimte betrekken we daarom de urban sports scene. Ook willen we experimenteren wat wel en wat niet werkt. Te denken valt aan het creëren van meer calisthenics plekken of een pumptrackbaan in Veenendaal. Hiermee valt een mooie koppeling te maken met jongeren die minder vaak lid zijn bij een sportvereniging. We werken samen met cultuur We werken samen met de cultuursector, bijvoorbeeld door een Urban Sports dag te organiseren. Urban sport en de combinatie met cultuur uit zich via verschillende muzikale, visuele, fysieke en creatieve uitingen van en door jongeren. Dit met een sterke jongerencultuur die zich niet volledig thuis voelt in de wetten en regels van de traditionele (sport)cultuur, maar opzoek is naar meer vrijheid en creativiteit. Sportservice Veenendaal en de Cultuurmakelaar spelen een centrale rol in het ontwikkelen van Urban Sports in combinatie met cultuur waarmee we meer jongeren in beweging krijgen op een manier die bij hun past.

23

4 Samenwerken in de Sport Uitgangspunt 2: Proactief verbinden van ambities en doelstellingen vanuit het sociaal domein (zie IBK-SD) en de fysieke leefomgeving. Dit houdt o.a. in dat we sportaanbieders meer bewust willen maken van hun toenemende rol in het maatschappelijk veld en hun daarbij gaan helpen. Beleidsdoel: We werken samen en zetten in op de maatschappelijke waarde van sport Dit doen we door: Samen te werken met onze partners binnen het sociaal domein, onze sportverenigingen, commerciële sportaanbieders en Sportservice Veenendaal en gezamenlijk in te zetten op de maatschappelijke waarde van sport. Wat zeggen de cijfers: Uit de sportverenigingsmonitor van Sportservice Veenendaal 2023 blijkt onder andere dat 53% van de verenigingen (nog) geen gezonde sportkantine heeft. Eén op de tien verenigingen geeft aan dat ze nog niet beschikken over een rookvrije accommodatie17. Als we kijken naar de samenwerking in de wijk / buurt zien we dat de meer dan driekwart van de verenigingen niet actief is in de buurt. Uiteraard is dat niet voor alle verenigingen mogelijk, maar met de grote verenigingen met een eigen accommodatie willen we kijken waar we meer kunnen inzetten op de samenwerking met de wijk / buurt. Om onze beleidsdoelstellingen te bereiken hebben we de volgende ambities opgenomen: 1. We zetten maximaal in op de maatschappelijke waarde van de sportclub 2.