7. Tussenevaluatie Integraal Beleidskader Sociaal Domein 2020-2023

27

4.Conclusie Voor de kinderen die huiswerkbegeleiding nodig zijn en eerder de vergoedingen kregen vanuit de minimaregelingen is Huiswerk Plus een goed, al dan niet veel beter, alternatief. Het aanbod Huiswerk Plus vanuit Veens Welzijn wordt in 2022 gecontinueerd en bonnetjes voor commerciële huiswerkbegeleiding worden enkel vergoed wanneer het aanbod in de sociale basis niet passend is.

28

IV Evaluatie maatwerkbudget (samenvatting) 1. Aanleiding In de Kadernota 2020 zijn middelen beschikbaar gesteld ten behoeve van verzachtende maatregelen voor mensen die vanwege de bezuinigingen bij Wmo financieel ‘door het ijs dreigen te zakken’ In het Integraal Beleidskader Sociaal Domein is het instellen van een ‘Integraal budget voor regie op casusniveau’ opgenomen. In het Uitvoeringsplan Sociaal domein is dit uitgewerkt tot de Pilot maatwerkbudget. De regelingen die zijn weggevallen, zijn: • Regeling meerkosten chronisch zieken (€ 200,- per volwassenen persoon per jaar), • De verzekering van het eigen risico binnen GarantVerzorgd 3 van de collectieve ziektekostenverzekering (max € 385,- per volwassenen persoon per jaar) • Het ‘0’ tarief van het abonnementstarief van de Wmo (€ 228,- per huishouden per jaar) Concreet kan dit maximaal het wegvallen van € 813,- per jaar voor een alleenstaande en € 1.398,voor samenwonenden betekenen. Het doel van de regeling is om niet direct geld beschikbaar stellen, maar dat er heel nadrukkelijk met de inwoner gekeken wordt naar hun eigen persoonlijk leven en hoe de gemeente hen het beste kan ondersteunen om ervoor te zorgen dat hun situatie structureel wordt verbeterd. 2.

Evaluatie Pilot 2020-2021 Een Maatwerkbudget is een budget dat regelvrij of regelarm doch contextrijk ingezet kan worden door de uitvoering waarvoor zij dat noodzakelijk vinden. Met een maatwerkbudget zijn professionals in het sociaal domein niet afhankelijk van andere loketten en kunnen zij direct hulp bieden als snelheid geboden is. Snelle inzet van het maatwerkbudget voorkomt vaak erger. Dat ‘erger’ kan zijn: hogere zorgkosten voor de gemeente of meer schulden of narigheid voor de inwoner – meestal beide. Het is een goede gewoonte om elk budget dat wordt ingesteld te omkleden met voorwaarden en vereisten. Om een maatwerkbudget te laten slagen moet dat juist worden nagelaten. Hoe meer voorwaarden, hoe minder het budget als smeermiddel voor de hulpverlening kan werken. Dat wil niet zeggen dat er geen discussie gevoerd kan worden over de wenselijkheid van bepaalde uitgaven. Zonder het vaststellen van voorwaarden en vereisten is juridische borging en rechtmatigheid lastig. In een aantal andere gemeenten zijn deze eventuele risico’s op het gebied van rechtmatigheid geaccepteerd door het college c.q. de raad. Begin 2020 hebben we ervoor gekozen om de uitvoering van een vorm van regelarm maatwerkbudget te starten met een pilot. De beoordeling en uitvoering van het maatwerkbudget lag bij het Budgetloket (in 2020 bij het BAC) en het Triage team.

In 2020 en 2021 is het maatwerkbudget slechts enkele malen ingezet door het Budgetloket en één keer door de Triage. Dit heeft meerdere redenen: • Inwoners melden zich in de meeste situaties pas zelf bij het Budgetloket wanneer ze al diep in de schulden zitten. Het aanbod van het Budgetloket is altijd maatwerk, waarbij bij elke persoon gekeken wordt welke producten het beste ingezet kunnen worden. Ander aanbod is vaak voorliggend en passend waardoor het maatwerkbudget niet ingezet hoeft te worden; • Inwoners waarvoor het maatwerkbudget mogelijk een goed aanbod kan zijn en die doorverwezen worden voor een intake bij het Budgetloket haken soms af omdat ze niet naar het Budgetloket willen (schaamte: “ik heb geen financiële problemen”), omdat ze gedurende de intakefase afhaken (ze zijn er dan vaak nog niet aan toe om zelf kritisch naar hun financiële situatie te kijken) of omdat het Budgetloket een ander aanbod passender vindt;

29

•

De Triage heeft bij meerdere casussen het maatwerkbudget overwogen maar heeft uiteindelijk voor een ander aanbod gekozen dat voorliggend en passend was. Hierbij was aan de voorkant bekend dat het maatwerkbudget slechts sporadisch gebruikt zou worden • De coronacrisis heeft de wereld veranderd. Het is niet meer vast te stellen dat mensen vanwege de lokale bezuinigingen financieel in de problemen dreigen te komen. Om deze reden stellen we ook voor om deze voorwaarde los te laten te kijken of mensen ‘financieel door het ijs dreigen te zakken’, los van de oorzaak hiervan. Voor de inwoners waarvoor het maatwerkbudget is ingezet, heeft dit geleid tot een structurele verbetering van hun situatie. Voordat er een beroep gedaan kan worden op een maatwerkbudget zal er eerst gekeken worden of er voorliggende voorzieningen zijn. Zo ja, dan is inzet van het maatwerkbudget niet nodig. Om deze reden hebben wij de afgelopen twee jaar gekeken naar de voorliggende voorzieningen die door de gemeente worden aangeboden. Het is namelijk mogelijk om voorliggende voorzieningen vanuit de Wmo, de participatiewet en de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening (Wgs) met een aanpassing van het beleid of het opstellen van buitenwettelijk begunstigend beleid te verbreden. Door dit te doen verkleinen we de doelgroep die een beroep zou doen op het Maatwerkbudget.

Zoals eerder omschreven is de rechtmatigheid van een regelvrij maatwerkbudget lastig. Om deze reden is ervoor gekozen om het doel waarvoor het maatwerkbudget beschikbaar is gesteld te bereiken door middel van het opstellen van ruimer (buitenwettelijk begunstigend) beleid in het kader van de Wmo 2015, de Wgs en de Pw. Indien bij de evaluatie blijkt dat dit nog niet toereikend is dan wordt er een voorstel gedaan voor een maatwerkbudget. 3. Plan van aanpak 2022-2023 Op basis van de ervaringen in 2020 en 2021, de gesprekken met diverse interne en externe collega’s en de juridische overwegingen zijn we gekomen tot een plan van aanpak voor 2022 en 2023. Dit plan van aanpak is gebaseerd op de doelstelling die de raad voor ogen had met het maatwerkbudget. De raad maakte zich zorgen om de groep mensen die (mede door de bezuinigingen) onevenredig hard getroffen werd en daardoor financieel of op andere levensdomeinen in de problemen zouden komen. We hebben deze groep, hun behoefte en de juridische mogelijkheden geanalyseerd. Zoals eerder aangegeven is inzet van een maatwerkbudget pas nodig wanneer er geen voorliggende voorzieningen zijn. Na analyse van de voorliggende voorzieningen op het gebied van de Wmo, Wgs en pw zien wij mogelijkheden om deze te verbreden om zo de doelgroep voor het maatwerkbudget te verkleinen.

Na een jaar willen we deze aanpassingen van ons beleid evalueren om vast te stellen of er nog behoefte is aan een maatwerkbudget. Wgs: Als product van het Budgetloket. Deze wijziging is reeds geïmplementeerd. De beleidsregel ‘Integrale schuldhulpverlening’ is aangepast en het product ‘Maatwerkbudget’ kan sinds september 2021 worden ingezet door het Budgetloket. Wgs: Specialistische schuldhulpverlening aan ondernemers. In den lande zijn er signalen die erop wijzen dat in de komende jaren zzp’ers en andere ondernemers alsnog in de problemen komen naar aanleiding van de coronacrisis. Deze ondernemers willen we graag de juiste begeleiding bieden, maar we hebben deze expertise niet standaard in huis. We zullen hiervoor bijvoorbeeld specialistische schuldhulpverlening moeten inhuren. Wmo: Verbetering van het systeem voor het inzetten van maatwerkoplossingen. We schatten in dat een aanpassing van het systeem de consulenten kan helpen om maatwerkoplossingen in te zetten. Deze aanpassing kost incidenteel tijd en geld. 30

Wmo: Algemeen gebruikelijke voorziening voor mensen met te weinig inkomsten. Als een cliënt wel onder de doelgroep van de Wmo valt kan het zijn dat een maatwerkvoorziening wordt afgewezen omdat er sprake is van een ‘algemeen gebruikelijke voorziening’. Met een aanpassing binnen het Besluit Maatschappelijke ondersteuning kunnen ook deze kosten toch vergoed worden. Pw: Bijzondere Bijstand. Op basis van de evaluatie stellen we voor om de volgende mogelijkheden op te nemen in buitenwettelijk begunstigend beleid binnen de wettelijke kaders van de Bijzondere Bijstand: • Vergoeding van het wettelijk eigen risico ziektekostenverzekering wanneer deze kosten ertoe leiden dat iemand noodzakelijke zorgt niet accepteert. • Eenmalige vergoeding van tandartskosten (of overige medische kosten) onder de voorwaarde dat iemand volgend jaar een tandartsverzekering afsluit. Er zijn nog enkele andere mogelijke manieren om de voorliggende voorzieningen uit te breiden maar deze moeten nog verder worden uitgezocht in 2022. Daarnaast zal in 2022 het gesprek met Veens Welzijn aan worden gegaan om te onderzoeken welke rol zij kunnen spelen. In 2021 zijn er meerdere andere ontwikkelingen in gang gezet die een soortgelijke doelstelling voor ogen hebben.

Deze ontwikkelingen lichten we hier kort toe, maar vallen buiten dit plan van aanpak aangezien ze een eigen besluitvormings- en financieringstraject kennen. Eigen bijdrage Wmo. Sinds 1 januari 2020 moet iedereen een eigen bijdrage Wmo betalen. Het is vanuit de wet mogelijk om op indicatie deze eigen bijdrage (tijdelijk) op € 0,- te stellen wanneer de individuele situatie van de cliënt hier aanleiding voor geeft. In 2021 is in kaart gebracht welke mogelijkheden hiervoor zijn en wordt dit indien nodig toegepast. Vroegsignalering. Sinds 1 januari 2021 is vroegsignalering als wettelijke taak toegevoegd aan de Wgs. De doelstelling van vroegsignalering is het eerder bereiken van mensen met problematische schulden. Door er actief op af te gaan worden (hopelijk) ergere problemen voorkomen. 4.Evaluatieplan van aanpak 2022-2023 De planning is om uiterlijk in het vierde kwartaal van 2022 alle voorstelde wijzigingen in gang te hebben gezet. In de tweede helft van 2023 evalueren we of de wijzigingen in de voorliggende voorzieningen het gewenste effect hebben en op welke wijze we deze werkwijzen en financiering doorgang willen geven in 2023 en verder. Hierbij stellen we onszelf de volgende vragen. 1. Zijn de huidige voorliggende voorzieningen voldoende? 2. Is een regelvrij en contextrijk maatwerkbudget wenselijk? 3.

Hoe wordt de financiering van de voorgestelde wijzigingen in het plan van aanpak gefinancierd vanaf 2023? Op basis van de evaluatie wordt er eind 2023 een voorstel aan het college gedaan voor de werkwijze vanaf 2024. Indien in dit voorstel een overheveling van budgetten wordt voorgesteld, dan zal dit aan de raad worden voorgelegd. Het is mogelijk dat we het nieuwe voorstel verwerken in het nieuwe Integraal Beleidskader Sociaal Domein IBK 2024-2027.

31