4. Omgevingsvisie Veenendaal 2040
Tekst van het document
FIGUUR 4: AFBEELDING VAN CIRCULARITEIT (VALUE HILL).
Waarom wil Veenendaal circulair worden? Met een groeiende bevolking moeten steeds meer grondstoffen worden gewonnen om nieuwe producten en materialen te produceren. Als deze grondstoffen en materialen al snel worden afgedankt ontstaat een afvalproductie die niet houdbaar is (lineaire economie). Bovendien zijn veel grondstoffen niet hernieuwbaar waardoor deze voorraden geleidelijk opraken. Om de leefbaarheid voor toekomstige generaties te garanderen wil Veenendaal in 2050 100% circulair zijn. Dat betekent dat er geen materialen meer worden weggegooid, maar dat deze worden hergebruikt en daarmee waarde toevoegen aan nieuwe productie. Ook is het in 2050 weer veel gewoner om producten van elkaar te lenen en te delen. In elke buurt zijn er Repair-Cafés waar inwoners gemakkelijk
producten kunnen (laten) repareren. Spullen repareren is daarmee laagdrempelig en wordt weer de norm. Hierdoor zijn er minder producten nodig, maar draagt het ook bij aan sociale cohesie en vermindering van eenzaamheid. Het doel is dat het merendeel van de materialen die nog nieuw worden aangeschaft duurzaam en biobased van aard zijn. Raakvlakken met andere programma’s en thema’s Circulair Veenendaal is onderdeel van de overkoepelende opgave Duurzaam Veenendaal waaronder 3 programma’s zijn benoemd: 1. Energie 2. Groene groei en klimaat 3. Circulair Veenendaal
Omgevingsvisie Veenendaal 2040 | 68
1. Inleiding
2. Participatie
3. Het DNA van veenendaal
Daarnaast heeft circulariteit ook sterke raakvlakken met de andere thema’s in de omgevingsvisie. Het zal vooral zijn uitwerking moet krijgen binnen thema’s als wonen (circulair bouwen), economie (circulair produceren, ruimtebeslag op bedrijventerreinen), mobiliteit (stimuleren lopen, fietsen en ov), groen en blauw (beperken van verharding), energietransitie (hernieuwbare energie) en maatschappij en gezondheid (meer inzet van natuurlijke materialen en stimuleren van lenen en repareren). Samenwerking tussen gemeente en markt Vanuit de gemeente stimuleren we de markt via de manier van opdrachtgeven en inkopen. Jaarlijks geven we 75 miljoen euro uit aan producten, diensten en werken en door middel van MVOI zetten we erop in om dit zo duurzaam en circulair mogelijk te doen. Verder zijn we actief betrokken bij de bedrijven in Veenendaal via de commissie Duurzaam Ondernemen van de Bedrijvenkring Ondernemen Veenendaal (BOV). Voorbeeldfunctie gemeente De gemeente heeft een belangrijke voorbeeldfunctie bij de transitie naar een circulair Veenendaal. Wij kunnen alleen inspanningen van onze bedrijven vragen als we zelf in lijn handelen met onze eigen visie. Dit betekent dat de gemeentelijke organisatie de komende jaren actief inzet op bijvoorbeeld circulair inkopen, duurzaam afvalbeheer, circulair bouwen en het hergebruiken van grondstoffen en producten.
4. Trends en ontwikkelingen
5. Visie Veenendaal 2040
6. Onderliggende thema's
6.8.2 Opgaven voor 2040 • Veenendaal is in 2030 50% circulair, in 2040 75% en in 2050 100%. Dat wil zeggen, een samenleving waar waardevolle materialen en grondstoffen worden her gebruikt en geen afval wordt geproduceerd. • In 2040 gebruikt Veenendaal 75% minder primaire grondstoffen (mineralen, metalen en fossiel). • In 2040 wordt er per inwoner nog maximaal 80 kilo restafval per jaar ingezameld. • Van het totaal aan afval wordt minimaal 90% gescheiden ingezameld en minimaal 90% wordt gerecycled.
6.8.3 Strategische keuzes en maatregelen Om de opgaven op het gebied van circulariteit te realiseren wordt op basis van de omgevingsvisie een omgevingsprogramma circulair Veenendaal 2025-2030 uitgewerkt. Dit programma bevat samenhangende maat regelen om circulariteit stevig in het gemeentelijk beleid te verankeren: 1. We transformeren bedrijventerreinen geleidelijk tot locaties die meer geschikt zijn voor circulaire bedrijvigheid. Dit kan bijvoorbeeld op Nijverkamp als potentieel werklandschap van de toekomst. 2. Bij de renovatie of nieuwbouw van het gemeentelijk en maatschappelijk vastgoed waarbij de gemeente (financieel) betrokken is, maken we gebruik van de Bepalingsmethode Milieuprestatie Bouwwerken. 3. In de gemeentelijke Nota Afschrijvings- en activabeleid is circulair bouwen het uitgangspunt voor gemeentelijke bouwwerken.
7. Gebiedsprofielen
8. Van visie naar praktijk
4. Woningen in Veenendaal worden bij voorkeur gebouwd via circulaire principes. Om hierop te kunnen sturen herijken we het Puntensysteem, geven we eisen mee voor MPG-scores en stimuleren we demontabel bouwen. 5. Voor de aanleg, renovatie, het beheer en onderhoud van de openbare ruimte wordt de MKI-waarde als kwaliteitscriterium bij aanbestedingen volgens de methodiek van de Beste Prijs/kwaliteitverhouding (BPKV) gebruikt. Aanbiedingen met een lage MKI-waarde scoren beter. 6. Alle nieuwe gebouwen en wegen worden zo gebouwd dat ze langer meegaan en dat het bouwwerk aanpasbaar is naar de behoefte van de gebruiker (adaptief). 7. Wanneer er noodzakelijkerwijs moet worden gesloopt om vervolgens nieuw te kunnen bouwen, wordt 75% van de vrijkomende materialen en onderdelen hergebruikt. Waar dat niet lukt zorgen we voor hoogwaardige recycling. 8. Minimaal 75% van de materialen en producten die de gemeente inkoopt zijn: - gemaakt van duurzame biogrondstoffen; - gemaakt van secundaire grondstoffen. Tenslotte wordt circulariteit ook verweven in andere beleidsdocumenten zoals de omgevingsprogramma’s die voortvloeien uit deze omgevingsvisie, het afvalbeleidsplan etc. Al deze beleidsdocumenten worden tussen 2025 en 2030 geactualiseerd.
Omgevingsvisie Veenendaal 2040 | 69
1. Inleiding
2. Participatie
3. Het DNA van veenendaal
4. Trends en ontwikkelingen
5. Visie Veenendaal 2040
6. Onderliggende thema's
7. Gebiedsprofielen
8. Van visie naar praktijk
6.8.4 Kaart Circulariteit
Kans voor combineren groen, energie en circulariteit in werkgebieden Kans voor repaircafés en leen- en deelplekken in buurthuizen Bedrijventerrein met hoge milieucategorie Zoekgebied voor intensieve circulaire bedrijvigheid Zoekgebied voor circulaire bedrijvigheid Zoekgebied voor grondstoffenhub Kans voor optimaliseren afvalrecycling Transformatiegebied Spoorzone: inzetten op circulair bouwen & circulaire systemen Zoekgebied voor regionale woningbouw Kans voor versterken bewustwording circulariteit en vormgeven van kringlopen Knooppuntontwikkeling: Zoekgebied voor duurzaam en adaptief bouwen Gebieden met veel corporatiewoningen: kans verduurzaming woningaanbod
AFBEELDING 21: KAART CIRCULARITEIT, GEMEENTE VEENENDAAL
Omgevingsvisie Veenendaal 2040 | 70
1. Inleiding
2. Participatie
3. Het DNA van veenendaal
4. Trends en ontwikkelingen
5. Visie Veenendaal 2040
6. Onderliggende thema's
7. Gebiedsprofielen
8. Van visie naar praktijk
6.8.5 Onderliggende bronnen en documenten • Opgaveperspectief Duurzaamheid • Programmaplan Circulair Veenendaal • NPCE • Nota Afschrijvings- en Activabeleid
Omgevingsvisie Veenendaal 2040 | 71
1. Inleiding
2. Participatie
3. Het DNA van veenendaal
6.9 Maatschappij, gezondheid, onderwijs en cultuur 6.9.1 Visie 2040 Gezondheid Een stad is geen verzameling stenen, maar een leefgemeenschap. Geluidsoverlast, fijnstof, hittestress en wateroverlast zijn voorbeelden waarbij de groei van de stad op gespannen voet kan staan met de gezondheid van haar inwoners. De inrichting van de openbare ruimte heeft een directe relatie met onze gezondheid, zowel mentaal als fysiek. Mobiliteit (lucht en geluid), economie (schone bedrijven) een gezonde, groen-blauwe leefomgeving en voldoende maatschappelijke voorzieningen spelen in dit kader een belangrijke rol.
4. Trends en ontwikkelingen
5. Visie Veenendaal 2040
6. Onderliggende thema's
7. Gebiedsprofielen
8. Van visie naar praktijk
Gezonde lucht De gemeente Veenendaal heeft het Schone Lucht Akkoord ondertekend. Hierin staan maatregelen waar uitvoering aan moet worden gegeven. Eén van de maatregelen is dat wij als gemeente de doelen en ambities zoals benoemd in artikel 1 uit het Schone Lucht Akkoord gaan implementeren in de omgevingsvisie, het omgevingsplan en/of programma’s en voor zover mogelijk in andere beleidsinstrumenten:
Zorgzame omgeving De inrichting van een buurt bepaalt hoe mensen bewegen, elkaar ontmoeten en naar elkaar omzien. (Dubbele) vergrijzing, individualisering en digitalisering vragen om nieuwe (ruimtelijke) strategieën voor de wijk. Goede verlichting en open plinten zorgen voor een veilig gevoel en “ogen op de straat”. Bij het ontwerp van gebouwen, met name bij appartementen, moet aandacht worden besteed aan sociale ruimtes.
“Partijen streven naar een permanente verbetering van de luchtkwaliteit om gezondheidswinst voor iedereen in Nederland te realiseren waarbij wordt toegewerkt naar de WHO-advieswaarden voor stikstofdioxide en fijnstof in 2030”.
Hanteer een integraal perspectief: zoom geregeld in en uit Bij het (her)ontwerpen van een gebouw is het, vanuit het ontwerp voor de leefomgeving, van belang niet alleen het gebouw centraal te stellen. Belangrijk is ook de betekenis ervan voor het functioneren van de buurt. Andersom, als (her)ontwerpen van de buurt het startpunt is, focus dan op (potentiële) ontmoetingsplekken en wat die voor de buurt (kunnen) betekenen. (bron Platform 31 Buurtsaam).
Gezonde mobiliteit Voldoende beweging is belangrijk om gezond oud te worden. Daarom stimuleren we in Veenendaal dat inwoners zich binnen de stad per voet of fiets verplaatsen en zetten we in op een omgeving die uitnodigt tot sporten en bewegen. En waar ook mensen die minder mobiel zijn, of bijvoorbeeld een rolstoel gebruiken, zich gemakkelijk kunnen verplaatsen. Dit heeft een tweezijdig effect: minder uitstoot van schadelijke stoffen door auto’s (passieve gezondheid) en meer lichaamsbeweging (actieve gezondheid). Gezonde, groen-blauwe leefomgeving In de openbare ruimte realiseren we voldoende mogelijkheden om te Bewegen, Ontmoeten, Spelen en Sporten (BOSS) door groenstructuren meer in te richten als gebruiksgroen. Door parken en groenstructuren beter met elkaar te verbinden ontstaat een groen netwerk dat bijdraagt aan biodiversiteit, klimaatveiligheid en de vermindering van hittestress. In de openbare ruimte zorgen we voor een kwalitatief goed netwerk van speelplekken en straatmeubilair. Speciale aandacht is nodig voor ontmoetingsplekken voor jongeren.
Participatie bij inrichting van de openbare ruimte Het is belangrijk om verschillende groepen inwoners te betrekken bij het ontwerp en de strategie voor een buurt. Dit vraagt meer dan het organiseren van een bewonersavond.
FOTO: STYLED4YOU FOTOGRAFIE
Omgevingsvisie Veenendaal 2040 | 72
1. Inleiding
2. Participatie
3. Het DNA van veenendaal
Scholen In de publieke ruimte zijn scholen aan elkaar verbonden via een groenblauwe beweegroute, ingericht voor voetgangers en fietsers. Lokale voedselproductie krijgt een plek in de directe omgeving van de schoolgebouwen om gezonde voeding zichtbaar en toegankelijk te maken. Schoolpleinen worden flink vergroend en speel- en sportplekken zijn toegankelijk voor gebruikers van alle leeftijden. Maatschappelijk-culturele voorzieningen Wat zijn maatschappelijk-culturele voorzieningen? Maatschappelijke voorzieningen zijn sociale faciliteiten en diensten die belangrijk zijn voor een leefbare gemeenschap. Ze maken het wonen in een stad aantrekkelijk en zijn een belangrijke randvoorwaarde voor de kwaliteit van leven. We onderscheiden in Veenendaal de volgende (groepen van) voorzieningen: • Gezondheid (huisarts, tandarts, apotheek e.d.) • Welzijn (buurt- en wijkaccommodaties) • Onderwijs (scholen, opvang en kinderdagverblijf) • Sport (sportlocaties, zwembaden, formele speel- en sportplekken) • Cultuur (bibliotheek, podiumkunsten, cultureel centrum) De gemeente heeft een belangrijke taak ten aanzien van deze voorzieningen. Voor onderwijshuisvesting en bewegingsonderwijs is dit een wettelijke taak. De gemeente voorziet in deze faciliteiten. Andere maatschappelijke voorzieningen worden door de gemeente ondersteund door middel van o.a.
een subsidierelatie en/of de gemeente is eigenaar van het vastgoed zoals bij welzijn en cultuur het geval is. Waar het gaat om gezondheid gerelateerde functies heeft de gemeente geen wettelijke rol, maar zoeken we in verbinding met partners naar mogelijkheden.
4. Trends en ontwikkelingen
5. Visie Veenendaal 2040
6. Onderliggende thema's
Groeien in balans, richtinggevende referentiewaarden Veenendaal groeit. En om aantrekkelijk te blijven voor nieuwe inwoners en bedrijven is het belangrijk dat sprake is van een aantrekkelijk en voldoende voorzieningenniveau (groeien in balans). Om hierop te kunnen sturen hanteren we een aantal referentiewaarden. Deze waarden geven inzicht en richting aan het gesprek over hoeveel nodig is van een bepaalde voorziening om te kunnen spreken van een voldoende voorzieningenniveau. Bijvoorbeeld het aantal fte huisartsen per 1000 inwoners of het aantal apothekers per 1000 inwoners. We zetten in op multifunctioneel ruimtegebruik, waarbij we verschillende voorzieningen onder één dak huisvesten. Een voorbeeld hiervan zijn gezondheidscentra, waar een huisarts, fysiotherapeut en tandarts in hetzelfde gebouw zijn gevestigd.
7. Gebiedsprofielen
8. Van visie naar praktijk
doen aan cultuur. Het platform MAAK Veenendaal is een ontmoetingsplek voor cultuurmakers én -liefhebbers en stimuleert om samen cultuur te maken. De Cultuurfabriek fungeert als bibliotheek, maar biedt ook diverse culturele activiteiten. Daarnaast kent onze stad tal van andere culturele initiatieven, zoals het kunstplatform en het stadsdichtersgilde, naast een veelheid aan culturele activiteiten in wijken en buurten. In onze groeiende stad is het belangrijk dat er voldoende experimenteerruimte is, zoals broedplaatsen, ateliers en expositieruimtes. Naast optimaal gebruik van bestaand vastgoed, zoals het Spectrum, blijven we actief zoeken naar plekken waar ruimte is voor alle vormen van creativiteit.
6.9.2 Opgaven voor 2040 Onderwijshuisvesting Veenendaal heeft twee urgente vraagstukken op het gebied van onderwijshuisvesting: een grote vervangingsvraag en een uitbreidingsvraag als gevolg van de groei van het aantal inwoners. De vervangingsvraag komt mede voort uit veranderende inzichten rond onderwijshuisvesting. We willen meer toe naar Integrale Kindcentra (IKC) waar meerdere voorzieningen onder één dak zijn ondergebracht. Daarnaast dient huisvesting inclusief te zijn, hetgeen betekent dat er sprake is van een stimulerende leeromgeving voor alle leerlingen, ongeacht hun achtergrond, capaciteit of behoeften. Met name in het noord- en zuidoosten van de stad zijn extra voorzieningen nodig om aan de vraag naar onderwijshuis vesting te kunnen voldoen. Cultuur Veenendaal is een bruisende en inclusieve cultuurstad, waar kunst en cultuur zijn verweven met het dagelijks leven, de openbare ruimte en maatschappelijke thema’s. De stad kent verschillende culturele hotspots zoals Theater Lampegiet en De Cultuurfabriek. Iedereen moet in Veenendaal mee kunnen
Gezondheid • Creëren van een leefomgeving waarin Bewegen, Ont moeten, Spelen en Sporten (BOSS) gestimuleerd wordt. • Creëren van een leefomgeving waarin gezondheidsrisico’s zoveel mogelijk worden beperkt. • Zorgen dat de groei en leefbaarheid van de stad hand in hand gaan. • Zorgen dat de inrichting van de fysieke leefomgeving uitnodigt om voor elkaar te zorgen en naar elkaar om te zien. • Bij nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen rekening houden met de toenemende vergrijzing. Maatschappelijk-culturele voorzieningen • Nabijheid: dagelijkse maatschappelijke voorzieningen en eerstelijns gezondheidzorg op loopafstand • (15 minuten stad). • Maatschappelijk-culturele voorzieningen mee laten groeien met de groei van de stad. • Op het gebied van gezondheidsvoorzieningen een inhaalslag maken.
Omgevingsvisie Veenendaal 2040 | 73
1. Inleiding
2. Participatie
3. Het DNA van veenendaal
Onderwijs • Voldoen aan grote vervangingsvraag tot 2040. • Aanbod van onderwijshuisvesting mee laten groeien met de groei van het aantal leerlingen. • Realiseren van toekomstbestendige, inclusieve onderwijshuisvesting.
6.9.3 Strategische keuzes en maatregelen Om de opgaven op het gebied van maatschappij, gezondheid, onderwijs en cultuur te realiseren maakt Veenendaal tot 2040 de volgende keuzes: Gezondheid 1. Bij nieuwe ontwikkelingen houden we rekening met hinder van aspecten zoals geluid en geur. Daarbij kijken we ook naar de optelsom van de hinder en beoordelen we of er sprake is van een acceptabele situatie. 2. Veenendaal houdt zich aan het schone lucht akkoord. Dat betekent dat we beleid opstellen om bij woningbouw waar mogelijk passende afstanden te gaan hanteren tot bijvoorbeeld wegen en bedrijventerreinen om daarmee gezondheidsrisico’s te vermijden. 3. In samenwerking met de omgevingsdienst wordt op dit moment een nieuw geluidsbeleid opgesteld. De verwachting is dat dit beleid in 2026 wordt opgeleverd. Hiermee kan sturing gegeven worden aan het realiseren van geluidsgevoelige ontwikkelingen. 4. Vergroening van de buitenruimte is de belangrijkste maatregel om een gezonde leefomgeving te realiseren. Veenendaal zet hierop in door, waar mogelijk, verharding te vervangen door groene ruimte ten behoeve van bewegen, ontmoeten, sporten en spelen (BOSS) en het verminderen van hittestress. 5. Bij nieuwe bouwplannen kijken we nadrukkelijker naar een gezonde en toegankelijke inrichting van de buitenruimte.
4. Trends en ontwikkelingen
5. Visie Veenendaal 2040
6. Onderliggende thema's
7. Gebiedsprofielen
8. Van visie naar praktijk
6. We betrekken inwoners actief bij de inrichting van de openbare ruimte. Het uitgangspunt daarbij is dat de openbare ruimte een belangrijke sociale betekenis heeft voor de gemeenschap, toegankelijk is voor iedereen en moet aansluiten bij de behoeften van onze inwoners. Maatschappelijk-culturele voorzieningen 1. We zorgen voor groei in balans. Dit betekent dat maatschappelijke voorzieningen meegroeien met de groei van het aantal inwoners. Hiervoor maken we gebruik van referentiewaarden als richting. 2. We realiseren een nieuw theater dat bijdraagt aan Veenendaal als ‘beleefcentrum’. 3. We faciliteren actief de vestiging van nieuwe huisartsen en geven extra aandacht aan het realiseren van een aantal nieuwe sportvoorzieningen. 4. We realiseren nieuwe onderwijshuisvesting op locaties waar we voorzien dat het leerlingenaantal gaat groeien. Daarbij kijken we ook naar het vergroten van de capaciteit van bestaande onderwijslocaties. 5. We realiseren voldoende ruimte voor culturele activiteiten voor alle leeftijden en doelgroepen. 6. We besteden aandacht aan toegankelijkheid en inclusie bij nieuwe projecten en bij herinrichting van de openbare ruimte.
Omgevingsvisie Veenendaal 2040 | 74
1. Inleiding
2. Participatie
3. Het DNA van veenendaal
6.9.4 Kaart Maatschappij, gezondheid, onderwijs en cultuur Een kaart met daarop de belangrijkste voorzieningen (clusters) en de voornaamste uitbreidingsvraag.
4. Trends en ontwikkelingen
5. Visie Veenendaal 2040
6. Onderliggende thema's
7. Gebiedsprofielen
8. Van visie naar praktijk
6.9.5 Onderliggende bronnen en documenten • Sweco onderzoek ‘ruimte voor maatschappelijke voorzieningen Veenendaal’ van mei 2025
Overige buitensport-/speellocaties Sportterreinen Zoekgebied voor maatschappelijke voorzieningen nabij buurtcentra Gepland buurtcentrum Bestaand buurtcentrum Toevoegen Gezondheidsfuncties Toevoegen Welzijnsfuncties Toevoegen Onderwijsfuncties Toevoegen Sportfuncties Toevoegen Cultuurfuncties Toevoegen BOSS-functies Binnenstad: regionaal beleefcentrum met maatschappelijke en culturele voorzieningen Knooppuntontwikkeling: inzetten op gezonde leefomgeving en de bijbehorende voorzieningen Zoekgebied voor regionale woningbouw met maatschappelijke voorzieningen Groengebieden in de stad met primaire BOSSfuncties Kans voor gezonde werkgebieden Kans voor combinatie van sportfaciliteiten en werkgebieden
AFBEELDING 22: KAART MAATSCHAPPIJ, GEZONDHEID EN ONDERWIJS, GEMEENTE VEENENDAAL
Omgevingsvisie Veenendaal 2040 | 75
1. Inleiding
2. Participatie
3. Het DNA van veenendaal
4. Trends en ontwikkelingen
5. Visie Veenendaal 2040
6. Onderliggende thema's
6.10 Sociale en omgevingsveiligheid
6.10.1 Sociale veiligheid door inrichting van de openbare ruimte
Veiligheid is belangrijk voor de inwoners van Veenendaal en komt daarom terug in een van de drie leidende principes (zie hoofdstuk 5). We onderscheiden voor de omgevingsvisie vier vormen van veiligheid: • Sociale veiligheid • Klimaatveiligheid • Verkeersveiligheid • Omgevingsveiligheid
De veiligheid en het veiligheidsgevoel van inwoners kan versterkt worden door de inrichting van de openbare ruimte. Per gebiedstype of wijk zijn er verschillende maatregelen die kunnen bijdragen aan dat gevoel van veiligheid. In een compacte en levendige binnenstad betekent dit bijvoorbeeld dat we inzetten op goede verlichting, overzichtelijke wandel- en fietsroutes en goede bereikbaarheid voor hulpdiensten. In een buitenwijk ligt de nadruk eerder op speel- en ontmoetingsplekken, lage verkeerssnelheden, overzichtelijke kruispunten, slimme verlichting en spreiding van voorzieningen die overlast kunnen geven. En op een bedrijventerrein bijvoorbeeld op heldere ont sluitingsstructuren, bereikbaarheid voor hulpdiensten, brandveiligheid en toezicht. Door op wijkniveau in te zetten op ontwikkelingen die bijdragen aan een verbeterde sociale cohesie, zoals een buurtcentrum, neemt de neiging tot crimineel gedrag van individuen af.
De onderdelen klimaat- en verkeersveiligheid worden uitgewerkt onder de paragrafen 6.3 en 6.5. In deze paragraaf gaan we in op de thema’s sociale veiligheid en omgevingsveiligheid.
7. Gebiedsprofielen
8. Van visie naar praktijk
inbraakwering, brandveiligheid, verlichting en (over)zicht, veilig parkeren en veilige binnenterreinen, achterpaden, onderdoorgangen etc.
6.10.2 Omgevingsveiligheid Omgevingsveiligheid gaat over het voorkomen, beperken en bestrijden van effecten van mogelijke crises of rampen. Ook gaat dit over het beschermen van de leefomgeving tegen de risico’s van de productie, het transport en de verwerking van gevaarlijke stoffen. Ook nieuwe energiesystemen, zoals zonnepanelen en waterstof, kunnen extra risico’s voor de omgeving met zich meebrengen. In dit kader zijn twee zaken van belang: a. Beschermen: het bereiken en in stand houden van een veilige en gezonde fysieke leefomgeving en een goede omgevingskwaliteit, ook vanwege de intrinsieke waarde van de natuur; b. Benutten: het doelmatig beheren, gebruiken en ontwikkelen van de fysieke leefomgeving om er maatschappelijke behoeften mee te vervullen.
We houden rekening met hoe verschillende doelgroepen zich door de stad bewegen, elkaar ontmoeten en gebruik maken van de ruimte. Het veiligheidsgevoel verschilt per plek, moment en type gebruiker. Dit vraagt om keuzes die zijn afgestemd op het karakter en gebruik van een gebied, in plaats van generieke oplossingen. Er zijn wel een aantal basisprincipes waar we bij het inrichten en beheer van de openbare ruimte rekening mee houden. De fysieke leefomgeving biedt geen gelegenheid aan, of nodigt uit tot criminaliteit. De inrichting is zodanig dat deze vandalismebestendig is. We voorkomen leegstand en gaan verloedering tegen. Het politiekeurmerk veilig wonen (veilige woning, veilig complex, veilige omgeving en veilige wijk) biedt handvatten om bij ruimtelijke ontwikkelingen rekening te houden met
Omgevingsvisie Veenendaal 2040 | 76
1. Inleiding
2. Participatie
3. Het DNA van veenendaal
We beschermen mensen die in de gemeente Veenendaal wonen, werken en recreëren zo goed mogelijk tegen de gevolgen van ongevallen met gevaarlijke stoffen (door vervoer, opslag en gebruik daarvan), mét inachtneming van de ontwikkelopgaven (zoals de woningbouwopgave en de energietransitie). Per risicovolle situatie hanteren we hiervoor de volgende beleidsuitgangspunten: Transportactiviteiten over weg en spoor We behouden, en actualiseren wanneer nodig, de aangewezen gemeentelijke routes voor het veilig vervoer van gevaarlijke stoffen. Deze routes krijgen een veiligheidsgebied toegewezen waarvoor specifieke regels gelden, zodat we mensen kunnen beschermen tegen eventuele ongevallen met gevaarlijke stoffen. Transportactiviteiten door buisleidingen Bij nieuwe ontwikkelingen rondom belangrijke en/of gevaarlijke buisleidingen zorgen we dat er voldoende afstand tot kwets bare gebouwen is. Hiermee verzekeren we een veilige leefomgeving voor onze inwoners. Als het gaat om de aanleg van nieuwe leidingen voor gevaarlijke stoffen door het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat, sturen we bij hen ook aan op het creëren van een zo veilig mogelijke situatie.
4. Trends en ontwikkelingen
5. Visie Veenendaal 2040
6. Onderliggende thema's
7. Gebiedsprofielen
8. Van visie naar praktijk
ook het nemen van bronmaatregelen om het plaatsgebonden risico of het aandachtsgebied van de betreffende risicovolle activiteit zoveel mogelijk te beperken. Ruimtegebruik nabij risicovolle activiteiten We houden voldoende afstand aan tussen activiteiten met gevaarlijke stoffen en nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen (wonen, werken en recreëren) en nemen toereikende veiligheidsmaatregelen wanneer dit niet mogelijk is. We maken hierin onderscheid tussen zeer kwetsbaar, kwetsbaar en beperkt kwetsbare gebouwen en locaties bij verschillende risicobronnen. Doorwerking in omgevingsplan De in de Omgevingsvisie Veenendaal 2040 genoemde bescherming voor omgevingsveiligheid krijgt een plek in het omgevingsplan. Daarin gaan we een aantal keuzes maken die te maken hebben met het beschermen van onze inwoners tegen de gevaren van het transport van of werken met gevaarlijke stoffen. Dit doen we onder andere door verschillende veiligheidsgebieden aan te wijzen en aan te geven welke functies niet gepast zijn in de buurt van risicovolle locaties.
Risicovolle stationaire activiteiten We willen een veilige omgeving rondom onze bedrijven terreinen, maar onderschrijven ook het belang van een bloeiende economie en voldoende werkgelegenheid. Als het gaat om bedrijven die werken met gevaarlijke stoffen staan we daarom open voor nieuwvestiging of uitbreiding van bestaande bedrijven.We doen dit echter altijd met een veilige omgeving als uitgangspunt. We zetten in op het zoveel mogelijk clusteren van risicovolle activiteiten op bedrijven terreinen, gescheiden van gebieden waar wordt gewoond, gewerkt (kantoren) of gerecreëerd. Daarbij stimuleren wij
Omgevingsvisie Veenendaal 2040 | 77
1. Inleiding
2. Participatie
3. Het DNA van veenendaal
4. Trends en ontwikkelingen
5. Visie Veenendaal 2040
6. Onderliggende thema's
7. Gebiedsprofielen
8. Van visie naar praktijk
7. Gebiedsprofielen In dit hoofdstuk worden de belangrijkste ruimtelijke keuzes en uitgangspunten vertaald naar verschillende gebieden in de stad. Deze gebiedsprofielen onderscheiden zich van elkaar doordat zij allemaal andere ruimtelijke kenmerken hebben, bijvoorbeeld op het gebied van de bebouwingsdichtheid, het type woningen, werkgelegenheid en groenvoorziening. Het betreft hier niet de traditionele indeling in wijken en buurten. De grenzen zijn niet heel hard. Soms overlappen gebieden elkaar. Per gebied volgt een korte omschrijving met gebiedskenmerken en wordt in een matrix toegelicht wat de kenmerken van het gebied zijn in 2040 en welke specifieke kansen er zijn om het betreffende gebied verder te ontwikkelen. AFBEELDING 23: GEBIEDSPROFIELEN
centrum stedelijk gemengd gebied linten woongebied bedrijventerrein (internsiever benut) buitengebied/groengebied zoekgebied regionale woningbouw
Omgevingsvisie Veenendaal 2040 | 78
1. Inleiding
2. Participatie
3. Het DNA van veenendaal
4. Trends en ontwikkelingen
5. Visie Veenendaal 2040
7.1 Centrum
6. Onderliggende thema's
7. Gebiedsprofielen
8. Van visie naar praktijk
Gebieden Gebied binnen de centrumring met de binnenstad als kern. Vergroenen openbare ruimte en gebouwen Terugdringen hittestress
P
Collectieve parkeeroplossingen Prettige openbare ruimte voor ontmoeting Versterken cultuuraanbod in regionaal beleefcentrum
Omschrijving Gebied in het hart van de stad, met veel historische elementen. Fijnmazige openbare ruimte met een hoge gebouwdichtheid en een sterke mix van woningen, werkruimten en maatschappelijk-culturele voorzieningen. Vooral in de binnenstad concentreren zich veel voorzieningen die het ‘beleefcentrum’ mogelijk maken zoals theater, horeca en detailhandel. Dit gebied heeft regionale aantrekkingskracht en kenmerkt zich door veel ‘reuring’ op straat. De wijken rond de binnenstad worden gedomineerd door historische straten met grondgebonden woningen en gestapelde woningen zoals in Schrijverspark. Dit zijn de meer rustige locaties in het centrum. Er is veel verharding en daardoor relatief weinig ruimte voor groen en waterberging. Wel zijn er een aantal grotere groene elementen zoals park Duivenweide en het groen in en om Schrijverspark. Qua mobiliteit is dit gebied vooral ingericht voor de fietser en voetganger en goed ontsloten voor het ov door station Veenendaal Centrum. Parkeren vindt vooral plaats in parkeergarages, omdat er op straat minder ruimte is.
P
Omgevingsvisie Veenendaal 2040 | 79
1. Inleiding
2. Participatie
3. Het DNA van veenendaal
4. Trends en ontwikkelingen
5. Visie Veenendaal 2040
6. Onderliggende thema's
7. Gebiedsprofielen
8. Van visie naar praktijk
Centrum
Belangrijke ontwikkelkansen centrum 2040
Groen, blauw en klimaatadaptatie
• • • • • • • •
Doorlopende boomstructuren realiseren op enkele hoofdaders en centrumring. Schaarse ruimte optimaal benutten voor vergroening door 3D groen (daken, gevels en maaiveld). Pleinen vergroenen en schaduwplekken creëren voor ontmoeting en verblijf en om hittestress en wateroverlast te voorkomen. Waar mogelijk ontharden door toepassing van waterdoorlatende verharding. Bij woningbouwontwikkeling waterberging voor aanzienlijk deel oplossen op de kavels, bij voorkeur bovengronds. Bij hoogbouw gebruik maken van slimme oplossingen zoals infiltratiekratten onder de bebouwing Verblijfskwaliteit van het groen verbeteren (van ‘kijkgroen’ naar ‘beleefgroen’). Bestaande groenstructuren zuid-westelijk deel centrum opwaarderen en uitbreiden in verband met toekomstige ontwikkelingen rond theater.
Wonen
• • • • •
Waar mogelijk gestapelde bouw toevoegen dicht bij voorzieningen. Hogere bouwhoogtes benutten voor efficiënt gebruik van de schaarse ruimte. Mogelijkheden voor meervoudig ruimtegebruik onderzoeken: optoppen, aanplakken, uitplinten en splitsen. Herontwikkeling van woningen van Veenvesters in Schrijverspark. Herontwikkeling van fabrieksterreinen tot aantrekkelijke woon-werklocaties.
Economie
• De binnenstad aantrekkelijker maken en daarmee regionaal op de kaart zetten. • Herontwikkeling van fabrieksterreinen.
• • • •
Verbeteren ov-verbinding Spoorzone – Centrum – De Klomp. Verbeteren ruimtelijke kwaliteit verbinding station Veenendaal Centrum en de Binnenstad. Instellen van emissievrije zones; bevoorrading winkels door schone voertuigen en slimme stadslogistiek. Invoeren van streng toegangsregime voor voertuigen in de binnenstad. Bewaken en waar nodig verbeteren van de verkeersveiligheid bij gecombineerd gebruik van de openbare ruimte door voetgangers en het steeds snellere fietsverkeer. Bereikbaarheid voor hulpdiensten bewaken en optimaliseren. Waar nodig realiseren van aanvullende stallingsmogelijkheden voor fietsen. Toevoegen van gestapelde parkeervoorzieningen. Gebruik van parkeergarages actief stimuleren.
Energie
• • • •
Ruimte op daken gebruiken voor individuele opwek van energie via zon op dak. Toepassen van collectieve warmteoplossingen via warmtenet en WKO. Stimuleren van een duurzame manier van warmte en koeling van winkelruimten. Verduurzaming van woningen, o.a. met behulp van subsidieregelingen.
Maatschappij, gezondheid, onderwijs en cultuur
• • • • •
De toegankelijkheid voor mindervaliden verder verbeteren. Hittestress verminderen door vergroening openbare ruimte, vooral met het oog op kwetsbare groepen. Veilige ruimtes op straat realiseren voor Bewegen, Ontmoeten, Spelen en Sporten (BOSS). Ontmoetingsplekken voor jongeren realiseren in de openbare ruimte. Spreiding van mogelijk overlastgevende voorzieningen.
Mobiliteit
• • • • •
Omgevingsvisie Veenendaal 2040 | 80
1. Inleiding
2. Participatie
3. Het DNA van veenendaal
4. Trends en ontwikkelingen
5. Visie Veenendaal 2040
7.2 Stedelijk gebied
6. Onderliggende thema's
7. Gebiedsprofielen
8. Van visie naar praktijk
Gebieden Spoorzone en gebied rondom station West. De openbare ruimte wordt vergroend Klimaatbestendige waterhuishouding Gestapelde woonvormen Combinaties van wonen en stedelijk werken
P
Compacte parkeeroplossing Opwekken duurzame energie Ontmoeten in de openbare ruimte
Omschrijving Het stedelijk gebied bevindt zich in het centrale deel van de stad, buiten het centrum. Het is hier rustiger dan in het centrum, maar duidelijk drukker dan in de woonwijken. Het is een gebied met veel variatie in functie en gebouwgrootte, maar gemiddeld met een hoge dichtheid. Het biedt stedelijke voorzieningen zoals onderwijs en sportfaciliteiten. Het is goed verbonden met het ov (treinstations zijn vlakbij) en daarom is er veel ruimte voor de voetganger en de fietser. Men ontmoet elkaar op straat, in een hoogwaardige groene openbare ruimte. Langs enkele belangrijke verkeersaders zijn doorlopende boomstructuren. Er wordt zorgvuldig met de beperkte ruimte omgegaan, met zoveel mogelijk multifunctioneel ruimtegebruik en ruimte-efficiënte oplossingen.
P
Omgevingsvisie Veenendaal 2040 | 81
1. Inleiding
2. Participatie
3. Het DNA van veenendaal
4. Trends en ontwikkelingen
5. Visie Veenendaal 2040
6. Onderliggende thema's
7. Gebiedsprofielen
8. Van visie naar praktijk
Stedelijk gebied
Belangrijke ontwikkelkansen stedelijk gebied 2040
Groen, blauw en klimaatadaptatie
• Toepassen van groen op gevels en daken. • Versterken van doorlopende boomstructuren op enkele belangrijke verkeersaders. • Bij transformatiewijken (bijvoorbeeld Ambacht) inzetten op het versterken van groene en blauwe structuren zodat stad en buitengebied beter met elkaar worden verbonden. • Bij wijkvernieuwingen inzetten op het vergroenen van de wijk door boomstructuren, kleinschalig groen en veel groen op, aan of tegen bebouwing.
Wonen
• • • •
Economie
• Bij transformatiewijken en in sommige bestaande wijken inzetten op combinaties van wonen met stedelijk werken (kenniseconomie, zakelijke dienstverlening). • In bestaande leegstaande plinten van bebouwing wordt onderzocht of zich daar maakbedrijven kunnen vestigen. • Ontwikkeling van voormalig SKF-terrein tot innovatiedistrict.
Mobiliteit
• • • • • •
Energie
• Bij transformatiewijken wordt, waar mogelijk, ruimte ingepland voor collectieve energiesystemen zoals warmtenet en WKO. • Op locaties waar wonen en werken met elkaar worden gecombineerd wordt ingezet op energie-uitwisseling via smart grids. • Verduurzaming van woningen, o.a. met behulp van subsidieregelingen.
Maatschappij, gezondheid, onderwijs en cultuur.
• Bij wijkvernieuwing wordt specifiek aandacht besteed aan ruimte voor sociaal-maatschappelijke voorzieningen. • Veilige ruimtes op straat realiseren voor BOSS.
Transformatie Spoorzone. Ontwikkeling gebied rond station Veenendaal West. Inzetten op de bouw van woningen voor jongvolwassenen en ouderen. Mix van gestapelde en grondgebonden woningen.
Doorontwikkeling van het spoor op het traject Utrecht – Arnhem – Duitsland. Het station Veenendaal Centrum wordt opgewaardeerd en krijgt een kwalitatief betere verbinding met het centrumgebied. Optimalisering van de verbinding van fiets-, wandel- en ov-routes met het centrum. Waar nodig realiseren van aanvullende stallingsmogelijkheden voor fietsen. Ontwikkeling van station Zuid indien woningbouw bij De Meent wordt gerealiseerd. Bij transformatiewijken en ook bij sommige bestaande wijken worden de mogelijkheden voor geclusterd parkeren onderzocht.
Omgevingsvisie Veenendaal 2040 | 82
1. Inleiding
2. Participatie
3. Het DNA van veenendaal
4. Trends en ontwikkelingen
5. Visie Veenendaal 2040
6. Onderliggende thema's
7.3 Woonwijken
7. Gebiedsprofielen
8. Van visie naar praktijk
Gebieden Noord-West, West, Zuid-West, Zuid-Oost en Noord-Oost. Vergroenen van openbare ruimte waar mogelijk Bevorderen biodiversiteit Kleinschalig opwekken duurzame energie en verduurzaming woning Veilige ruimtes voor BOSS Kleinschalige woningbouwontwikkeling waar mogelijk Bereikbare sportterreinen
Omschrijving Gebied met voornamelijk woningen en aantrekkelijke compacte wijkcentra of winkelstraten. Her en der zijn ook enkele grootschalige groene parken verspreid door dit gebied, zoals Hondzenelleboog. Er zijn verschillende soorten wijken te herkennen, kenmerkend voor de tijd waarin ze zijn gebouwd. Hierdoor is er diversiteit te herkennen in o.a. ruimte voor groen en gebouwgrootte. Bewoners hebben vaak een eigen tuin en de auto kan vrijwel overal terecht, met aangepaste snelheid. Binnen een wijk domineert vaak één type woning. Er zijn wijken met vooral grondgebonden woningen en wijken met slechts gestapelde woningen. Bij grondgebonden woningen is een eigen voor- en achtertuin de norm. De maatschappelijke voorzieningen en de toegang tot recreatief groen zijn op orde. Het fietsnetwerk in dit gebied is uitstekend.
Omgevingsvisie Veenendaal 2040 | 83
1. Inleiding
2. Participatie
3. Het DNA van veenendaal
4. Trends en ontwikkelingen
5. Visie Veenendaal 2040
6. Onderliggende thema's
7. Gebiedsprofielen
Woonwijken
Belangrijke ontwikkelkansen woonwijken 2040
Groen, blauw en klimaatadaptatie
• • • •
Wonen
• Kleinschalige woningbouwontwikkeling (acupunctuur), met name voor ouderen en andere kleine huishoudens.
Economie
• Versterken van de wijkeconomie door verdere ontwikkeling van buurtcentra.
Mobiliteit
• Waar nodig de verkeersveiligheid verder verbeteren, o.a. door 30 km regime, verkeersheuvels en oversteekplaatsen. • Zo veel mogelijk geclusterd parkeren. • Waar mogelijk gestapelde voorzieningen voor parkeren realiseren.
Energie
• Enkele woonwijken kunnen worden aangesloten op warmtenet. • Verduurzaming van woningen, o.a. met behulp van subsidieregelingen.
Maatschappij, gezondheid, onderwijs en cultuur.
• Groenstructuren worden toegankelijker gemaakt (van ‘kijkgroen’ naar ‘beleefgroen’). • Veilige ruimtes op straat realiseren voor BOSS.
8. Van visie naar praktijk
Er wordt ingezet op het (verder) vergroenen van woonstraten. De invulling van het groen is zoveel mogelijk natuurrijk. Omvormen van openbaar groen met lage natuurwaarde naar natuurrijk groen met hoge biodiversiteit. Het vergroenen van particuliere percelen wordt gestimuleerd.
Omgevingsvisie Veenendaal 2040 | 84
1. Inleiding
2. Participatie
3. Het DNA van veenendaal
4. Trends en ontwikkelingen
5. Visie Veenendaal 2040
6. Onderliggende thema's
7. Gebiedsprofielen
8. Van visie naar praktijk
7.4 Werkgebieden
Innovatiecluster Bedrijventerreinen verder geïntensiveerd Zo veel mogelijk duurzame energie opwekken, opslaan en uitwisselen Meervoudig ruimtegebruik Gezond werklandschap
Gebieden Nijverkamp, De Batterijen, Compagnie, Compagnie Oost, De Factorij/de Vendel, voormalige SKF terrein.
Omschrijving Dit zijn gebieden waar voornamelijk wordt gewerkt: kantoorgebieden, campussen/innovatiedistrict of bedrijventerreinen. Dit zijn gemengde gebieden bestaande uit een mix van loodsen, hallen, showrooms, werkplaatsen, productielocaties, magazijnen en kantoorgebouwen. Op campussen worden ook stedelijke functies als cultuur, sport en wonen denkbaar. Op zichtlocaties is aandacht voor een representatieve uitstraling (bijvoorbeeld langs de A12).
Omgevingsvisie Veenendaal 2040 | 85
1. Inleiding
2. Participatie
3. Het DNA van veenendaal
4. Trends en ontwikkelingen
5. Visie Veenendaal 2040
6. Onderliggende thema's
7. Gebiedsprofielen
8. Van visie naar praktijk
Werkgebieden
Belangrijke ontwikkelkansen werkgebieden 2040
Groen, blauw en klimaatadaptatie
• Het aandeel en de natuurwaarde van het groen vergroten. • Schaduwrijke routes vergroten, vooral op plekken waar werkgebieden worden gebruikt als (door)fiets- en wandelroutes. • Vergroening van daken en gevels, waar mogelijk gecombineerd met zonnepanelen.
Wonen
• Woonfuncties geleidelijk uitfaseren om verdere intensivering van bedrijventerreinen mogelijk te maken.
Economie
• Er wordt gezocht naar ruimte voor circulaire bedrijven op terreinen waar hogere milieucategorieën zijn toegestaan. • Optimaal benutten van de planologische ruimte op bedrijventerreinen voor intensivering van bedrijvigheid (bijvoorbeeld optoppen).
Mobiliteit
• Er wordt onderzocht wat de mogelijkheden zijn voor logistieke overslaghubs voor stadslogistiek. • Verbeteren van de bereikbaarheid met het ov. • Bereikbaarheid voor hulpdiensten bewaken en optimaliseren.
Energie
• De mogelijkheden voor het opwekken en opslaan van energie worden maximaal benut. • Er wordt ingezet op de realisatie van energiehubs. • Verdere intensivering van zonnepanelen op bedrijfsgebouwen.
Maatschappij, gezondheid, onderwijs en cultuur.
• Het verder verbeteren van de sociale veiligheid in de avonduren door aanpassingen in de openbare ruimte (bijvoorbeeld goede verlichting bij wandel- en fietsroutes).
Omgevingsvisie Veenendaal 2040 | 86
1. Inleiding
2. Participatie
3. Het DNA van veenendaal
4. Trends en ontwikkelingen
5. Visie Veenendaal 2040
6. Onderliggende thema's
7. Gebiedsprofielen
8. Van visie naar praktijk
7.5 Groen- en buitengebied
Beschermen en versterken landschapsstructuren Aantrekkelijke en bereikbare recreatiegebieden
Gebieden Gebied ten zuiden van Dijkstraat, sportvelden, gebied rond Grebbeweg, Slaperdijk, Middelbuurtseweg, De Hellen.
Versterken biodiversiteit
Omschrijving Zeer groene gebieden met veel ruimte voor natuur en recreatie. Er zijn maar weinig gebouwen. Het is er koel, heeft een hoge ecologische waarde en duidelijk zichtbare landschapskarakteristieken en cultuurhistorische waarden. Er zijn gebieden in de stad en buiten de stad te onderscheiden. De gebieden in de stad worden intensief gebruikt voor recreatie, bewegen en ontmoeten. De gebieden buiten de stad zijn onderdeel van hun landelijke omgeving. In de overgang van bebouwd gebied naar buitengebied is sprake van beperkte woningbouw, vaak gekenmerkt door grotere woningen en percelen.
Omgevingsvisie Veenendaal 2040 | 87
1. Inleiding
2. Participatie
3. Het DNA van veenendaal
4. Trends en ontwikkelingen
5. Visie Veenendaal 2040
6. Onderliggende thema's
7. Gebiedsprofielen
8. Van visie naar praktijk
Groen en Buitengebied
Belangrijke ontwikkelkansen 2040
Groen, blauw en klimaatadaptatie
• Het binnenstedelijk groen ecologisch beter verbinden met het buitengebied, bijvoorbeeld via groene inprikkers en het valleikanaal. • Behouden, versterken en herintroduceren van landschapsstructuren zoals het coulissenlandschap.
Wonen
• Woningen in het buitengebied enkel toevoegen wanneer sprake is van sloop van voormalige agrarische bedrijfsbebouwing in Veenendaal of in de regio Foodvalley.
Economie
• Aantrekkelijke wandel- en fietsroutes koppelen aan sport- en recreatiefuncties.
Mobiliteit
• Verbeteren van recreatieve fiets- en wandelroutes.
Energie
• Kleine, individuele energiesystemen.
Maatschappij, gezondheid en onderwijs
• Ontwikkeling van faciliteiten voor sport en beweging. • Ruimte maken voor voedselvoorziening zoals moestuinen.
Omgevingsvisie Veenendaal 2040 | 88
1. Inleiding
2. Participatie
3. Het DNA van veenendaal
4. Trends en ontwikkelingen
5. Visie Veenendaal 2040
6. Onderliggende thema's
7. Gebiedsprofielen
8. Van visie naar praktijk
7.6 Linten
Historische laanstructuren terugbrengen en versterken Incidenteel kleinschalig optoppen Beschermen cultuurhistorische elementen
Gebieden Kerkewijk, Panhuis/Zandstraat, Nieuweweg, Nieuweweg Noord, Prins Bernhardlaan/Stationsstraat, Patrimoniumlaan, Middelbuurtseweg, Valleistraat/Gelders Benedeneind, Dijkstraat, Buurtlaan West/Blauwgras/ Munnikenweg, Parallelweg.
Omschrijving Dit gebied gaat om belangrijke historische invalswegen die functioneren als oriëntatiepunt in de stedelijke structuur. Deze linten zijn gevormd door vroege bebouwing, voornamelijk van vóór 1920. Ze vormen een radiaal patroon in het stedelijk gebied en zijn nog steeds herkenbaar als belangrijke wegen die het centrum met de buitenwijken verbinden.
Omgevingsvisie Veenendaal 2040 | 89
1. Inleiding
2. Participatie
3. Het DNA van veenendaal
4. Trends en ontwikkelingen
5. Visie Veenendaal 2040
6. Onderliggende thema's
7. Gebiedsprofielen
8. Van visie naar praktijk
Linten
Belangrijke ontwikkelkansen 2040
Groen, blauw en klimaatadaptatie
• Waar passend kunnen groene lanen worden verstevigd of geherintroduceerd. • Langsparkeren kan op sommige plekken deels worden getransformeerd naar groene ruimte.
Wonen
• Waar mogelijk kleinschalig inpassen van historisch geïnspireerde nieuwbouw. • Inzet op behoud van historische panden. • Behoud en herstel van zichtlijnen.
Economie
• Voor de linten Patrimoniumlaan en Zandstraat zetten we in op behoud van bedrijvigheid en detailhandel. • Voor de zone die loopt van Spoorzone naar station De Klomp, over delen van het lint Kerkewijk en het lint Prins Bernhardlaan, zetten we in op het toevoegen van functies die bijdragen aan de ontwikkeling van een economische stads-as.
Mobiliteit
• Slim gebruik van smalle wegprofielen, bijvoorbeeld door toepassing van verschillende kleuren of inrichting als fietsstraat.
Omgevingsvisie Veenendaal 2040 | 90
1. Inleiding
2. Participatie
3. Het DNA van veenendaal
4. Trends en ontwikkelingen
5. Visie Veenendaal 2040
6. Onderliggende thema's
7. Gebiedsprofielen
8. Van visie naar praktijk
8. Van visie naar praktijk 8.1 Samen maken we de stad De inhoud van deze omgevingsvisie is ons kader als we in gesprek gaan over nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen. We willen dat ruimtelijke initiatieven en ontwikkelingen bijdragen aan de ambities die we in deze omgevingsvisie hebben vastgelegd. We vinden samenwerking daarbij belangrijk. We werken bijvoorbeeld samen met inwoners, ontwikkelaars, corporaties, buurgemeenten en de regio Foodvalley. Door de omgeving goed en op tijd te betrekken bij de plannen, zorgen we er met de initiatiefnemers voor dat belangen, meningen, kennis en creativiteit op tafel komen. In onze visie op participatie ‘Samen maken we de stad Veenendaal’ hebben we vastgelegd hoe we samenwerking vormgeven. We vinden het belangrijk dat iedereen in Veenendaal meedoet. Zorgvuldig afgewogen inzet van participatie is daarom belangrijk. Hiervoor werken we met het Veens stappenplan participatie en hebben we een handreiking voor initiatiefnemers van bouwplannen opgesteld.
belangrijk te weten hoe deze instrumenten werken en zich tot elkaar verhouden. We bouwen een nieuw beleidshuis voor de fysieke leefomgeving Veenendaal. Een eenduidige structuur, waarbij we zoveel mogelijk inzetten op het gebruik van visie, omgevingsprogramma’s en omgevingsplan. Thematisch beleid zetten we in waar nodig. Hieronder is het nieuwe beleidshuis schematisch weergegeven.
Raad
Omgevingsvisie Hoofdlijnen van beleid en integrale beleidsafweging
Raad
Thematisch beleid Gemeentebreed beleid voor 1 thema
Gebiedsvisie Integrale visie voor 1 gebied
College
Thematisch omgevingsprogramma Uitwerking thematisch beleid of omgevings visie in een uitvoeringsprogramma met concrete aanpak
Gebiedsgericht omgevingsprogramma Uitwerking van een gebiedsvisie of omgevingsvisie in een programma voor een specifiek gebied met concrete aanpak en eisen
Raad
Omgevingsplan Vertaling en juridische borging van locatiespecifiek en gemeentebreed beleid (bevoegdheid college indien wijziging valt binnen delegatiebesluit omgevingsplan Veenendaal)
8.2 Nieuw beleidshuis Met de Omgevingswet hebben we een nieuw instrumentarium ter beschikking gekregen om te werken aan een evenwichtige toedeling van functies aan onze beperkt beschikbare ruimte. Naast deze visie zijn dat bijvoorbeeld omgevingsprogramma’s en het omgevingsplan. Daarnaast zijn er ook bestaande beleidsdocumenten en gebiedsvisies die een sturende werking hebben. Om deze instrumenten succesvol in te zetten is het
FIGUUR 5: SCHEMATISCHE WEERGAVE BELEIDSHUIS
Omgevingsvisie Veenendaal 2040 | 91
1. Inleiding
2. Participatie
3. Het DNA van veenendaal
8.3 Beleidscyclus Ontwikkelingen blijven elkaar opvolgen en behoeften kunnen veranderen. Hoewel we een visie voor lange termijn vaststellen zal door deze ontwikkelingen actualisatie van de visie terugkerend wenselijk zijn. De omgevingsvisie is nooit af. De Omgevingswet gaat daarom uit van een continu proces van beleidsontwikkeling (omgevingsvisie), beleidsdoorwerking (omgevingsprogramma), beleidsuitwerking in juridische regels (omgevingsplan) en vergunningverlening. Met monitoring en evaluatie worden beleidskeuzes daarbij onder de loep genomen en indien nodig aangepast. Dit maakt dat de kerninstrumenten onder de Omgevingswet een dynamisch karakter hebben. Dit vormt de basis voor snellere en betere besluitvorming. Onderstaande afbeelding laat zien hoe de beleidscyclus werkt en hoe we in Veenendaal beleid en visie actueel houden.
8.4 inzet kerninstrumenten
4. Trends en ontwikkelingen
6. Onderliggende thema's
• Met thematische omgevingsprogramma’s geeft het college invulling aan het bereiken van de doelen die in de omgevingsvisie zijn omschreven. Dit maakt de soms abstracte doelen op het gebied van de uitvoering concreet. Op dit moment zijn de volgende programma’s in voorbereiding of onderzoeken we de mogelijkheden: - Wonen - Warmte, inclusief buurtuitvoeringsplannen - Energie - Circulariteit - Mobiliteit1 - Groen, blauw en klimaat1 - Kostenverhaal - Economie (te onderzoeken) - Gezonde leefomgeving (te onderzoeken)
7. Gebiedsprofielen
8. Van visie naar praktijk
• Hiernaast onderzoeken we de mogelijkheden om op termijn met gebiedsgerichte omgevingsprogramma’s te gaan werken. Hierin kun je vastleggen hoe je in een bepaald gebied de doelen van de omgevingsvisie gaat uitvoeren. Dit is een nieuw instrument en is anders dan gebiedsvisies. Gebiedsvisies zijn kaderstellend, gebiedsgerichte omgevingsprogramma’s gaan over de uitvoering.
FIGUUR 6: SCHEMATISCHE WEERGAVE BELEIDSCYCLUS
Terugkoppeling
De omgevingsvisie is een kaderstellend document en wordt vastgesteld door de gemeenteraad. De definitie van de omgevingsvisie staat in de Omgevingswet. Hiernaast maken we gebruik van de volgende instrumenten uit het beleidshuis: • Thematisch beleid en gebiedsvisies blijven als afzonderlijke documenten bestaan. Deze documenten moeten altijd in samenhang met de inhoud van de omgevingsvisie worden opgesteld. Thematisch beleid en gebiedsvisies worden – net als de omgevingsvisie – door de gemeenteraad vastgesteld. De inhoud moet in lijn zijn met de doelen van de omgevingsvisie. Thematisch beleid en gebiedsvisies worden niet automatisch onderdeel van de omgevingsvisie, maar kunnen er wel toe leiden dat de omgevingsvisie op onderdelen aangepast moet worden. Zo blijven beleidsdocumenten en omgevingsvisie in lijn met elkaar en vindt er altijd een integrale afweging plaats.
5. Visie Veenendaal 2040
Beleidsontwikkeling
Monitoring en evaluatie
Omgevingsvergunning • Binnenplan (opa) • Buitenplans (bopa)-check op bijdrage aan visie
Omgevingsvisie • Hoofdlijnen van beleid • Doelen en omgevingswaarden Omgevingsprogramma • Uitwerking op thema • Uitwerking op gebied Omgevingsplan • Uitwerking op thema • Uitwerking op gebied
Uitvoering
Beleidsdoorwerking
1 Hieronder valt deels de openbare ruimte, hiernaast geeft het beheerplan daar verder invulling aan
Omgevingsvisie Veenendaal 2040 | 92
1. Inleiding
2. Participatie
3. Het DNA van veenendaal
• Met de inwerkingtreding van de Omgevingswet heeft Veenendaal één omgevingsplan. Hierin staan alle gemeentelijke regels voor de fysieke leefomgeving. De omgevingsvisie bevat de doelen voor de fysieke leefomgeving en is een strategisch document dat alleen de gemeente zelf bindt. Wanneer uit de omgevingsvisie (of daaruit volgende omgevingsprogramma’s) blijkt dat er regels of normen nodig zijn om de doelen uit de visie te bereiken, dan kunnen hiervoor regels worden opgenomen in het omgevingsplan. Het omgevingsplan is bindend voor burgers, bedrijven en organisaties.
8.5 Financiële borging en uitvoerbaarheid De Omgevingsvisie is een strategisch document onder de Omgevingswet en bevat daarom geen gedetailleerde finan ciële raming. De financiële onderbouwing van de opgaven uit deze visie wordt uitgewerkt in vervolginstrumenten zoals programma’s, het omgevingsplan, grondexploitaties en de reguliere gemeentelijke begrotingscyclus. In deze instrumenten worden fasering, investeringsbehoefte, dekking en risico’s in beeld gebracht en jaarlijks beoordeeld door de gemeenteraad via de planning-en-controlcyclus. Daarmee is geborgd dat de uitvoering van de Omgevingsvisie plaatsvindt binnen een financieel verantwoord en bestuurlijk te monitoren kader.
4. Trends en ontwikkelingen
5. Visie Veenendaal 2040
6. Onderliggende thema's
8.6 Uitvoeringsparagraaf Omgevingsvisie Na besluitvorming over de omgevingsvisie worden de omgevingsprogramma’s nader beschreven in een separate uitvoeringsparagraaf waarin ook uitgangspunten voor de uitvoering staan. In dit document wordt ook aandacht besteed aan onderdelen van de visie die kaderstellend zijn voor het uit te werken omgevingsplan.
8.7 Omgevingseffectrapport Parallel aan de ontwikkeling van de omgevingsvisie is een omgevingseffectrapport (OER)2 opgesteld. In dit rapport is op een systematische en met name kwalitatieve manier onderzocht welke milieueffecten de in de omgevingsvisie gemaakte keuzes hebben. De kernvraag van dit onderzoek was hoe Veenendaal kan groeien met behoud of zelfs versterking van de kwaliteit van de leefomgeving. Met deze vraag in het achterhoofd zijn verschillende groeipotentielocaties onderzocht, waardoor de effecten van de keuzes inzichtelijk zijn gemaakt. De beoordeling door het OER van de ontwerpomgevingsvisie laat zien dat deze in brede zin bijdraagt aan de kwaliteit van de leefomgeving, mits aandacht wordt besteed aan aandachtspunten op het gebied van milieu, bodem en ruimtelijke kwaliteit. Deze aandachtpunten worden meegenomen bij de doorvertaling van de omgevingsvisie naar omgevingsprogramma’s. Ze worden ook als input gebruikt voor het op te stellen Omgevingsplan.
7. Gebiedsprofielen
8. Van visie naar praktijk
8.8 Monitoring en evaluatie Veenendaal, de omgeving en beleid van andere overheden is voortdurend in ontwikkeling. In deze veranderende wereld is het belangrijk koers te houden waar dat moet en mee te bewegen waar dat kan. Om onze doelen te halen zijn monitoring en evaluatie belangrijk. Het werken met (en aan) een omgevingsvisie is een doorlopend en cyclisch proces. Met monitoring en een periodiek evaluatiemoment, houden we zicht op de mate waarin we gestelde doelen bereiken, of de omgevingsvisie actueel blijft en zijn we in staat om tijdig bij te sturen. We gaan de omgevingsvisie elke vier jaar minimaal op de hoofdlijnen van het beleid evalueren en wanneer nodig actualiseren. Bij gewijzigd beleid passen we de omgevingsvisie eerder aan. Bij vaststelling van omgevingsprogramma’s beschrijft het college hoe deze worden geëvalueerd.
2 Omgevingseffectrapport, Antea Group, 21 augustus 2025
Omgevingsvisie Veenendaal 2040 | 93
Adres: Raadhuisplein 1 Veenendaal Telefoon: (0318) 538 538 Postadres: Postbus 1100 3900 BC Veenendaal Website:
www.veenendaal.nl