3. Programmabegroting 2022 en meerjarenraming 2023-2025 - Programmabegroting 2022 en meerjarenraming 2023-2025

Wat willen we bereiken? II.c. Veenendaal is een betrouwbare samenwerkingspartner. Als gemeenten hebben we elkaar nodig om onze doelstellingen te kunnen realiseren. We zijn ervan doordrongen dat we veel grote maatschappelijke vraagstukken als gemeente niet alleen aan kunnen, maar dat de kracht in de samenwerking ligt. Naast de intensieve samenwerking met de gemeenten Rhenen en Renswoude in Zuidoost-Utrecht, hecht Veenendaal eraan een scharnierfunctie te vervullen in de regio FoodValley en tussen de provincies Utrecht en Gelderland.

Wat gaan we daarvoor doen? II.c.1. We geven blijvend invulling aan de scharnierfunctie van Veenendaal in de Regio FoodValley en tussen de provincies Utrecht en Gelderland. In de diverse samenwerkingsverbanden en regionale overleggen is doorlopend aandacht voor de invulling van de scharnierfunctie. II.c.2. We richten ons op Renswoude en Rhenen, maar zeker ook op de andere (buur)gemeenten zoals Ede, Wageningen, Woudenberg en Scherpenzeel. Onder andere door middel van diverse dienstverleningsovereenkomsten en in verschillende overleggen vindt er samenwerking plaatst met de genoemde gemeenten.

Wat willen we bereiken? II.d. Adequate sturing en controle ten aanzien van verbonden partijen waarin de gemeente Veenendaal deelneemt. De Kadernota Verbonden Partijen en het daarin opgenomen instrumentarium worden hiervoor benut.

Wat gaan we daarvoor doen? II.d.1. De door de gemeenteraad vastgestelde Kadernota Verbonden partijen wordt gelijk voorgaande jaren ook in 2021 gemonitord en zo nodig geactualiseerd.

93

Beleidsindicatoren Burger en samenwerking Veenendaal

Landelijk

Taakveld Indicator

Eenheid Bron Beschrijving

2020 2021 2022 2020 2021 2022

0.1 Bestuur

%

76

Demografische druk

CBS De som van het aantal personen van 0 tot 20 jaar en 65 jaar of ouder in verhouding tot de personen van 20 tot 65 jaar.

75,9 nnb

70

70,1 nnb

Verbonden partijen Burger en samenwerking De gemeenschappelijke regeling Foodvalley is getroffen om de Regio een Europese topregio te maken op het gebied van innovatie in de foodsector met versterking van de leefomgeving.

Beleid gerelateerd aan thema Burger en samenwerking Naam beleidsstuk

Wanneer vastgesteld

Kadernota verbonden partijen

2016

Taakvelden thema Burger en samenwerking Taakveld (bedragen x € 1.000)

B/L

0.1 Bestuur

Baten

-81

-81

-81

-81

Lasten

2.935

2.897

2.939

2.976

Totaal 0.1 Bestuur

2.854

2.816

2.858

2.896

Totaal Thema Burger en samenwerking

2.854

2.816

2.858

2.896

Begroting 2022

Begroting 2023 Begroting 2024

Begroting 2025

Thema III – Veiligheid samenleving Algemeen Veiligheid samenleving Veiligheid is een belangrijk item in Veenendaal. In het raadsprogramma van Veenendaal 2018-2022 wordt aangegeven dat alles op alles wordt gezet om criminaliteit in Veenendaal zo min mogelijk kans te geven. Het Integraal Veiligheidsplan Heuvelrug 2019-2022 en het Plan van aanpak ondermijning: Van beeld naar aanpak zijn 2 belangrijke beleidskaders die in 2022 leidend zijn voor ons werk in het veiligheidsdomein. Daarnaast is veiligheid een belangrijk thema in de omgevingsvisie. Naast de uitvoering van het IVP en de aanpak van ondermijning is het interventieteam aan de slag met de persoonsgerichte aanpak. Samen met nazorg ex-gedetineerden en huiselijk geweld wordt ingezet op het voorkomen van recidive van de betrokkene. Veenendaal heeft daarnaast een adequate crisisbeheersings- en brandweerorganisatie.

Wat willen we bereiken? III.a. Inwoners/ondernemers zijn zich bewust van cybercriminaliteit en nemen voldoende maatregelen om dit te verminderen. De toename van de digitale dreiging vraagt om extra aandacht. Daarbij is het van belang dat de samenleving zich steeds meer bewust wordt van de toename van cybercriminaliteit en voorkomen moet worden dat zij burgers slachtoffer worden van deze nieuwe vorm van criminaliteit.

Wat gaan we daarvoor doen? III.a.1. Inzetten op preventie en bewustwording van de digitale dreiging naar bewoners, ondernemers en het maatschappelijk middenveld. III.a.2. Het bevorderen van een goede registratie waardoor de zichtbaarheid wordt vergroot en opsporing meer prioriteit krijgt.

94

III.a.3. We sluiten aan bij landelijke en regionale initiatieven met als doel de cyberweerbaarheid te vergroten.

Wat willen we bereiken? III.b. In 2022 als 1 overheid de vervolgstap maken naar een effectieve aanpak van ondermijnende criminaliteit in Veenendaal. Het doel in onze ondermijningsaanpak is: Samen met onze partners voorkomen en bestrijden van de onzichtbare criminaliteit die ons gezag ondermijnt en het vertrouwen van de samenleving in de autoriteiten aantast. Dit doen we door (1) deze criminaliteit transparant en consequent aan te pakken, (2) criminele gelegenheidsstructuren tot een minimum te beperken en (3) onze partners, ondernemers en bewoners bewust te maken van en weerbaar te maken tegen deze vorm van criminaliteit. Naast de activiteiten uit ‘Ondermijning in Veenendaal’ van beeld naar aanpak en de activiteiten die binnen het IVP Heuvelrug gezamenlijk met de andere gemeenten worden gedaan, zet Veenendaal in het IVP Heuvelrug in op een aanpak van de drugsproblematiek, die breder is dan alleen ondermijning. We willen drugsgebruik beperken en normalisering van gebruik tegengaan, de handelsketen verstoren en voor drugscriminelen een onaantrekkelijke gemeente zijn.

Wat gaan we daarvoor doen? III.b.1. Inzicht krijgen in ondermijnende activiteiten en de factoren die het voor criminelen aantrekkelijk maken zich te vestigen. III.b.2. Intensiveren van de samenwerking met 4 Heuvelruggemeenten waardoor we criminele samenwerkingsverbanden aanpakken en als 1 overheid naar buiten treden. III.b.3. Zorgen dat het instrumentarium voor de aanpak van ondermijning en drugsproblematiek op orde is. Hiervoor nieuwe wetgeving (bijv. Bibob) implementeren, handhaven en uitvoeren o.a. door integrale controles. III.b.4. Bestuurlijke, maatschappelijke weerbaarheid vergroten door (daar waar mogelijk samen met de andere 4 heuvelruggemeenten) bijeenkomsten en trainingen te organiseren. De inzet op het gebied van maatschappelijke weerbaarheid is er ook op gericht de meldingsbereidheid te verhogen. III.b.5. Specifiek voor het onderwerp drugs zetten we ook voorlichting in gericht op jongeren met betrekking tot gebruik en handel en ontwikkelen we interventies om te zorgen dat jongeren stoppen met de handel in drugs.

Wat willen we bereiken? III.c. De kans op High Impact Crime (woninginbraken, overvallen, snel-, of plof- en ramkraken) in Veenendaal verminderen. High Impact Crimes (HIC) zijn misdrijven die een grote impact op hun slachtoffers hebben. In Veenendaal gaat het om woninginbraken, ram-, plof- en snelkraken, overvallen en (huiselijk) geweld. Gezamenlijk blijven we werken aan een aanpak om deze misdrijven te verminderen. Bewoners en ondernemers willen we er hierbij van bewust maken wat zij kunnen doen om te voorkomen dat zij slachtoffer worden van HIC. Daarnaast zetten we ons bestuursrechtelijke instrumentarium in (digitaal opkopersregister, last onder dwangsom bij inbrekerswerktuigen, tijdelijk huisverbod bij huiselijk geweld) en de persoonsgerichte aanpak van daders om te zorgen dat het voor daders minder aantrekkelijk wordt om zich met HIC bezig te houden.

95

Wat gaan we daarvoor doen? III.c.1. De meldingsbereidheid en de heterdaadkans vergroten door het stimuleren van burgerparticipatie (bijvoorbeeld Burgernet en Whatsappbuurtpreventie voor criminaliteit en het bekendmaken van de meldcode voor huiselijk geweld). III.c.2. Inventariseren van risicolocaties voor straatovervallen, ram-, plof- en snelkraken en uitvoeren van gerichte maatregelen op deze locaties. III.c.3. Ondernemers en personeel bewust maken van hun veiligheidssituatie door training en bijeenkomsten en de nazorg overvalscan bij getroffen ondernemers aanbieden. III.c.4. Voorkomen van heling door ondernemers te wijzen op hun verantwoordelijkheden en door de handhaving van het Digitaal opkopersregister (DOR). III.c.5.Het verbeteren van een integrale persoonsgerichte aanpak van de daders van HIC (high impact crime) door het inzetten van het bestuursrechtelijke instrumentarium.

Wat willen we bereiken? III.d. In de samenleving is er begrip voor elkaar en tolerantie waarbij er geen plek is voor extreem gedachtegoed en parallelle samenlevingen. In Veenendaal wonen we dicht op elkaar, we kennen een grote verscheidenheid aan culturen en gebruiken, zowel vanuit etniciteit, als vanuit religie, geaardheid en politieke ideologieën. Dat vraagt om tolerantie, aanpassingsvermogen en respect voor elkaar. Schurende leefstijlen kunnen polarisatie tot gevolg hebben. Het uitgangspunt van de inclusieve samenleving geeft mede richting aan diversiteit in Veenendaal. Inclusief betekent dat er voor iedereen kansen zijn in Veenendaal en dat we geen mensen buitensluiten. Cruciaal hierin is het contact onderhouden en samenwerken met bevolkingsgroepen die nu onderbelicht blijven, zich zo voelen of zich steeds meer terugtrekken. We streven naar een netwerk van bewuste gemeenschappen die vertrouwen hebben in elkaar, in de organisaties in de Veense samenleving en in de overheid. Tegengestelde standpunten horen bij een open democratische samenleving. Het geeft stem aan belangen, emoties en helpt bij de vorming van groepen. Groepen bieden individuen een platform om een identiteit te ontwikkelen, bijvoorbeeld in kerken, moskeeën, op school, verenigingen en op internet. Dat kan ook doorslaan, dan wordt het eerder bedreigend.

In dat geval kan de democratische rechtsstaat ondermijnd worden: groepen komen met hun rug naar de samenleving te staan en zien de bestaande rechtsstaat niet langer als de hunne.

Wat gaan we daarvoor doen? III.d.1. Netwerken in de samenleving versterken met als doel om polarisatie te signaleren en tegen te gaan. III.d.2. Samen met partners ontwikkelen we interventies om extreem gedachtegoed en het creëren van parallelle samenlevingen aan te pakken. We volgen daarbij 3 sporen: 1) Gesprek & dialoog, 2) Confronteren & aanspreken en 3) Verstoren & handhaven.

96

Beleidsindicatoren Veiligheid samenleving Veenendaal Bron

Beschrijving

Landelijk

Taakveld

Indicator

Eenheid

2020 2021 2022 2020 2021 2022

6.82 Geëscaleerde zorg 18-

Jongeren met jeugdreclassering

% van alle CBS jongeren van 12 tot 23 jaar

Percentage jongeren (12-22 0,3 jaar) met een jeugdreclasseringsmaat-regel ten opzichte van alle jongeren (12-22 jaar).

nnb

nnb

0,4

nnb

nnb

6.1 Samenkracht en burgerparticipatie

Jongeren met een delict voor de rechter

% 12 t/m Verwey 21 jarigen Jonker Instituut Kinderen in Tel

Percentage jongeren (12-21 jaar) dat met een delict voor de rechter is verschenen.

nb

nnb

nnb

nb

nnb

nnb

1.2 Openbare orde en veiligheid

Verwijzingen Halt

Aantal per Bureau 10.000 Halt jongeren

Verwijzingen Halt per 10.000 inwoners van 12-17 jaar.

84

nnb

nnb

113

nnb

nnb

1.2 Openbare orde en veiligheid

Winkeldiefstallen

Aantal per CBS 1.000 inwoners

Aantal winkeldiefstallen per 1.000 inwoners.

2,4

nnb

nnb

2

nnb

nnb

1.2 Openbare orde en veiligheid

Geweldmisdrijven

Aantal per CBS 1.000 inwoners

Aantal geweldsmisdrijven, per 1.000 inwoners.

3,7

nnb

nnb

4,6

nnb

nnb

1.2 Openbare orde en veiligheid

Diefstallen uit woning

Aantal per CBS 1.000 inwoners

Aantal diefstallen uit woningen, per 1.000 inwoners.

1,7

nnb

nnb

1,8

nnb

nnb

1.2 Openbare orde en veiligheid

Vernielingen en Aantal per CBS beschadigingen (in 1.000 de openbare inwoners ruimte)

Aantal vernielingen en beschadigingen, per 1.000 inwoners.

3,7

nnb

nnb

4,5

nnb

nnb

Verbonden partijen Veiligheid samenleving Veiligheidsregio Utrecht (VRU) De VRU is een samenwerkingsverband van en voor de 26 Utrechtse gemeenten. Zij behartigt het belang van de gemeente op de terreinen brandweerzorg, de geneeskundige hulpverleningsorganisatie in de regio (Ghor), rampenbestrijding, risico- en crisisbeheersing. Daarnaast heeft de VRU de zorg voor een adequate samenwerking met politie en de RAVU (regionale ambulancevoorziening Utrecht) ten aanzien van de gemeenschappelijke meldkamer en een gecoördineerde en multidisciplinaire voorbereiding op rampenbestrijding en crisisbeheersing.

Beleid gerelateerd aan thema Veiligheid samenleving Naam beleidsstuk

Wanneer vastgesteld

Gezamenlijk IVP Heuvelrug 2019-2022

20-12-2018

Ondermijning in Veenendaal: van beeld naar aanpak 2018-2022

12-12-2017

Taakvelden thema Veiligheid samenleving Taakveld (bedragen x € 1.000)

B/L

1.1 Crisisbeheersing en Brandweer

Baten

-6

-6

-6

-7

Lasten

3.464

3.470

3.610

3.663

3.457

3.464

3.604

3.656

Baten

-45

-45

-46

-47

Lasten

Begroting 2022 Begroting 2023 Begroting 2024 Begroting 2025

Totaal 1.1 Crisisbeheersing en Brandweer 1.2 Openbare orde en veiligheid

632

643

654

664

Totaal 1.2 Openbare orde en veiligheid

588

598

608

617

Totaal Thema Veiligheid samenleving

4.045

4.062

4.212

4.274

97

PROGRAMMA 5 – ALGEMENE DEKKINGSMIDDELEN EN ONVOORZIEN Visie Algemene dekkingsmiddelen en onvoorzien Dit programma heeft betrekking op de inkomsten die niet direct aan een programma worden toegerekend. De belangrijkste inkomstenbronnen voor dit programma zijn de van het rijk te ontvangen gemeentefondsuitkering en de opbrengsten uit de onroerende zaak belasting (OZB). Het doel van beheersing van algemene middelen is om de risico’s zo goed mogelijk in beeld te hebben (inventariseren/benoemen) en zo goed mogelijk te beheersen (door het nemen van beheersmaatregelen). Hiervoor zorgen we door een structureel en reëel evenwicht in de begroting en de meerjarenraming. Daarmee blijven we binnen de kaders van het repressief toezicht van de provincie. We zetten een heldere beslisboom in om eventuele dreigende tekorten op te lossen. We houden de vastgestelde financiële beleidsregels actueel met de landelijke en lokale ontwikkelingen. Onze planning- en control cyclus is zo ingericht dat raad en college de sturings- en verantwoordingsinformatie krijgen die ze nodig hebben voor de uitvoering van de opgedragen taak. Wij zorgen ervoor dat deze informatie betrouwbaar, juist, tijdig en volledig is.

Thema’s Algemene dekkingsmiddelen en onvoorzien I. Treasury II. OZB en belastingen overige III. Uitkeringen en gemeentefonds en algemeen

Financiën Algemene dekkingsmiddelen en onvoorzien Bedragen x € 1.000 Baten Lasten Saldo programma (voor mutaties reserves) Beschikkingen

Begroting 2022

Begroting 2023

Begroting 2024

Begroting 2025

137.656

139.480

138.695

141.394

1.402

2.589

4.097

4.520

136.254

136.892

134.598

136.874

7

7

1.064

7

Stortingen

20

2.020

20

20

Saldo mutaties reserves

-13

-2.013

1.044

-13

136.241

134.879

135.643

136.861

Saldo programma (na mutaties reserves)

Actuele ontwikkelingen Algemene dekkingsmiddelen en onvoorzien Thema I - Treasury Treasury Door de lage rente is geld lenen nog steeds erg goedkoop. Als gevolg van het beleid van de Europese Centrale Bank zal naar verwachting de rente nog wel even aan de lage kant blijven. Er is hierbij wel een risicofactor aanwezig. In de Verenigde Staten wordt momenteel gewerkt aan een zeer omvangrijk stimuleringsprogramma. Dit programma is zo omvangrijk dat dit een substantiële toename betekent in de vraag naar geld. En waar de vraag

98

substantieel toeneemt stijgt de prijs. Door de rentestand strak te monitoren zal tijdig op deze ontwikkeling worden ingespeeld. Verder speelt dat kort geld voor de gemeente een bron van inkomsten oplevert omdat kasgeld wordt geleend tegen een negatieve rente van -0,5%. Hierdoor kan een behoorlijk bedrag binnengehaald worden voor de gemeente. Voor ons treasurybeleid heeft deze verruiming weinig gevolgen omdat we zullen proberen zoveel mogelijk te profiteren van de negatieve rente bij een roodstand in rekening courant. Thema II - OZB en belastingen overige Tarieven belastingen De belangrijkste inkomstenbron uit de gemeentelijke heffingen is de OZB. Doordat de financiële positie van de gemeenten de laatste jaren zwaar onder druk staat, zijn veel gemeenten genoodzaakt de tarieven van de OZB te verhogen om toch een sluitende begroting te kunnen presenteren. Naast de gebruikelijke trendmatige tariefsaanpassing zijn de tarieven het laatst aangepast voor het jaar 2019 (10% extra voor verzachtende maatregelen in het kader van het Sociaal Domein). Ook voor 2022 zal geen voorstel worden gedaan om de tarieven aan te passen (naast de trendmatige aanpassing). Veel inwoners en ondernemers hebben al moeite genoeg het hoofd boven water te houden vanwege de coronacrisis. Ook in het meerjarenperspectief is geen extra verhoging voorzien.

Maatwerk bij de invordering Bij alle heffingen verlenen wij maatwerk waar het gaat om de invorderingen. Er worden ruime betalingsmogelijkheden geboden voor gespreide betaling van de opgelegde aanslagen. Tot op heden kan de conclusie worden getrokken dat mede door deze mogelijkheden er weinig achterstanden en betalingsproblemen ontstaan. Zo nodig passen we dit maatwerk ook in 2022 toe. Thema III - Uitkeringen en gemeentefonds en algemeen Algemene uitkering De fondsbeheerders hebben besloten de besluitvorming over de invoering van de nieuwe verdeling van het gemeentefonds aan het volgend kabinet te laten. Dit betekent dat de invoering van de nieuwe verdeling opschuift naar 1 januari 2023. Reden hiervoor is de huidige financiële positie van gemeenten en de nog lopende gesprekken met gemeenten over onder andere toereikende financiering van de jeugdzorg. Het is van belang dat er helderheid is over de financiële positie van gemeenten alvorens het Rijk tot de invoering van het nieuwe verdeelmodel over gaat.

Thema I – Treasury Algemeen Treasury Voor een nadere toelichting rondom het treasurybeleid wordt verwezen naar de paragrafen weerstandsvermogen en risicobeheer en financiering.

99

Taakvelden thema Treasury Taakveld (bedragen x € 1.000)

B/L

0.5 Treasury

Baten

Begroting 2022

Begroting 2023

Begroting 2024

Begroting 2025

-1.905

-1.896

-1.891

-1.891

Lasten

584

597

609

609

-1.321

-1.299

-1.281

-1.281

Baten

0

0

0

4

Lasten

Totaal 0.5 Treasury 0.8 Overige baten en lasten

466

1.635

3.125

3.543

Totaal 0.8 Overige baten en lasten

466

1.635

3.125

3.547

Totaal Thema Treasury

-854

336

1.844

2.266

Thema II- OZB en belastingen overige Beleidsindicatoren OZB en belastingen overige Veenendaal

Landelijk

Taakveld Indicator

Eenheid Bron

Beschrijving

2020 2021 2022 2020 2021 2022

0.61 Gemiddelde WOZ waarde OZBwoningen

1.000 euro

De gemiddelde WOZ waarde van woningen.

254

nb

nb

270

nb

nb

0.61 Gemeentelijke woonlasten OZBéénpersoonshuishouden woningen

In Euro's COELO Het gemiddelde totaalbedrag in euro's per jaar dat een éénpersoonshuis-houden betaalt aan woonlasten.

579

617

nb

700

733

nb

0.61 Gemeentelijke woonlasten OZBmeerpersoonshuishouden woningen

In Euro's COELO Het gemiddelde totaalbedrag in euro's per jaar dat een meerpersoonshuishouden betaalt aan woonlasten.

609

646

nb

773

810

nb

CBS

Taakvelden thema OZB en belastingen overige Taakveld (bedragen x € 1.000)

B/L

0.61 OZB woningen

Baten

Begroting 2022 Begroting 2023 Begroting 2024 Begroting 2025 -8.005

Lasten Totaal 0.61 OZB woningen 0.62 OZB niet-woningen

Baten Lasten

-8.414

-8.691

204

207

210

213

-7.801

-8.000

-8.204

-8.478

-6.659

-6.860

-7.068

-7.238

107

109

110

112

-6.552

-6.752

-6.957

-7.126

Baten

-557

-3.357

-574

-581

Lasten

41

41

42

43

Totaal 0.62 OZB niet-woningen 0.64 Belastingen Overig

-8.207

Totaal 0.64 Belastingen Overig Totaal Thema OZB en belastingen overige

-517

-3.315

-532

-539

-14.869

-18.067

-15.694

-16.143

Thema III - Uitkeringen en gemeentefonds en algemeen Taakvelden thema Uitkeringen en gemeentefonds en algemeen Taakveld (bedragen x € 1.000)

B/L

Begroting 2022

Begroting 2023

Begroting 2024

Begroting 2025

0.7 Algemene uitkering en overige uitkeringen gemeentefonds

Baten

-120.530

-119.160

-120.748

-122.996

Totaal 0.7 Algemene uitkering en overige uitkeringen gemeentefonds

-120.530

-119.160

-120.748

-122.996

Totaal Thema Uitkeringen en gemeentefonds algemeen

-120.530

-119.160

-120.748

-122.996

100