3. def Rekenkamerrapport ICT-Centrumbeleid

48

o

o o o

Sterkere kennisbasis opbouwen door verbinding met onderzoeksinstellingen, universiteiten door bijvoorbeeld lectoraten naar de regio te halen Specialisatie: focus op specifieke sectoren of ICT-thema’s Smart City-toepassingen: voorbeeldfunctie van de gemeente Veenendaal in toepassen van ICT Sterk clustergevoel neerzetten: ICT cluster koppelen aan een duidelijke en herkenbare branding

Onderbouwing Suggesties vanuit respondentgroepen Vanuit verschillende respondentgroepen zijn aanbevelingen gedaan over de toekomstbestendigheid van het ICT-Centrumbeleid. Deze zijn in onderstaand schema opgenomen. De aanbevelingen zijn geordend naar mate waarin de aanbeveling door meerdere respondentgroepen (overheid, ondernemers en onderwijs) zijn benoemd. Gestart is met de aanbevelingen die door alle respondentgroepen zijn benoemd. Suggesties 1. Investeer in continuïteit van samenwerking en regie op het ontstane ecosysteem Een terugkerend punt is de kwetsbaarheid van het ecosysteem bij afnemende regie. Aanbevolen wordt om een vaste structuur in te richten voor coördinatie en regievoering, die minder afhankelijk is van individuele trekkers of tijdelijke projecten. Betrokkenen wijzen op de centrale rol van enkele trekkers en boegbeelden in het ecosysteem. Hun betrokkenheid heeft veel impact gehad, maar het netwerk is kwetsbaar wanneer zij zich terugtrekken. Aanbevolen wordt om deze rol institutioneel te borgen, bijvoorbeeld door een onafhankelijk programmabureau of een gedeelde governance-structuur, zodat de continuïteit niet afhankelijk is van individuen. Hiermee wordt de samenwerking minder kwetsbaar bij wisselingen in personen of politieke prioriteiten.

De oprichting van de Stichting ICT-Campus Regio Foodvalley wordt gezien als goede eerste stap, maar het succes ervan hangt sterk af van de mate waarin de stichting in staat zal zijn om tot een goede bemensing (kwaliteit en kwantiteit) kan komen voor het onderhouden en aanjagen van het ecosysteem. 2. Verscherp en verduidelijk de positionering door eenduidige naam

49

Benoemd door Benoemd door overheden, ondernemers en onderwijs

Benoemd door overheden, ondernemers en onderwijs

Er wordt gewezen op het belang van een heldere en eenduidige positionering van het ICT-Centrum. De verwarring tussen begrippen als ICT-Campus, ICT-Valley en ICT-Centrum maakt het lastig om extern een herkenbare identiteit uit te dragen. Aanbevolen wordt om één duidelijke vlag te kiezen, die aansluit bij zowel de lokale profilering als de regionale en landelijke agenda’s. Dit kan de zichtbaarheid en herkenbaarheid van Veenendaal als ICT-regio versterken. 3. Continueer en verdiep de aansluiting bij regionale en landelijke agenda’s Verbind het ICT-Centrumbeleid sterker met bestaande regionale en landelijke strategieën. Voorbeelden zijn de Regio Deal Foodvalley, de Human Capital Agenda ICT en nationale digitaliseringsprogramma’s. Door beter aan te sluiten bij deze kaders kan het ICT-Centrum profiteren van grotere netwerken, aanvullende middelen en een stevigere positionering. 4. Vergroot de betrokkenheid van grotere bedrijven en ankers Betrokkenen adviseren om grotere ICT-bedrijven sterker bij het ecosysteem te betrekken. Hun aanwezigheid kan bijdragen aan schaal, zichtbaarheid en aantrekkingskracht voor talent. Voor kleinere bedrijven kan dit bovendien zorgen voor kennisdeling en nieuwe samenwerkingsmogelijkheden. De aanbeveling is om meer strategische partnerschappen te ontwikkelen en gezamenlijke projecten op te zetten met grote spelers. 5.

Stimuleer cross-sectorale innovatie en samenwerking Met name ondernemers zien veel kansen zien in het koppelen van ICT aan andere economische sectoren, zoals food, zorg en duurzaamheid. Aanbevolen wordt om hier actiever beleid op te voeren, door gerichte projecten en innovatieprogramma’s te ondersteunen. Belangrijk is om niet op één of enkele economische sectoren te richten vanwege het verschillende profiel van de ICT-bedrijven in dit regionale cluster. 6. Maak onderscheid tussen instroom en professionalisering en borg de verbinding tussen ondernemers en onderwijs op structurele wijze Het ICT-Centrumbeleid moet niet alleen gericht zijn op de instroom van jongeren in ICT-opleidingen, maar ook op

50

Overheidspartners en ondernemers en onderwijs.

Met name benoemd door ondernemers en overheid

Met name door ondernemers en overheidspartners

Met name benoemd door ondernemers en onderwijs.

bijscholing van ICT-professionals. Dit tweesporenbeleid kan zorgen voor zowel nieuwe aanwas van talent als versterking van de bestaande arbeidsmarkt. De aanbeveling is om dit onderscheid structureel in beleid en programma’s te verankeren. Gezamenlijke projecten tussen onderwijs en bedrijfsleven (zoals Digital Days en ICT-labs) zijn waardevol, maar vaak afhankelijk van tijdelijke energie of losse initiatieven. Aanbevolen wordt om de samenwerking structureler te maken, bijvoorbeeld via vaste leerwerktrajecten of curriculumontwikkeling in nauwe afstemming met ondernemers. Zo wordt de aansluiting tussen onderwijs en arbeidsmarkt minder incidenteel en beter geborgd. 7. Zorg voor structurele financiering en borging Uit gesprekken komt sterk naar voren dat het ICTCentrumbeleid minder afhankelijk moet worden van incidentele subsidies en tijdelijke projectfinanciering. Structurele financiering, bijvoorbeeld via een meerjarige begrotingspost of gezamenlijke cofinanciering met partners, wordt genoemd als noodzakelijke stap om continuïteit te waarborgen. Dit geldt niet alleen voor activiteiten van de ICT-Campus, maar ook voor het onderhouden van de bredere samenwerking en netwerken. 8. Versterk regionale samenwerking en gedeeld eigenaarschap Verschillende betrokkenen benadrukken dat de gemeente Veenendaal het ICT-Centrum niet alleen kan dragen.

Toekomstbestendigheid vraagt aan de overheidskant om bredere betrokkenheid van andere gemeenten, de provincies en regionale organisaties zoals Foodvalley en Oost NL. Daarmee wordt het eigenaarschap verbreed en wordt voorkomen dat het initiatief te afhankelijk blijft van Veenendaal alleen. Een meer gezamenlijke regie, waarin meerdere partners een formele rol hebben, wordt gezien als wenselijk. Om aantrekkelijk te zijn voor talent en bedrijven is samenwerking op regionaal niveau noodzakelijk. Ondernemers adviseren daarom om gemeenten in de regio, de provincies en andere partners nadrukkelijker te betrekken en samen te werken aan een gezamenlijke ICT-agenda. 9. Ontwikkel een langetermijnvisie voor innovatie en digitalisering

51

Met name overheidspartners en in mindere mate door ondernemers en onderwijs.

Met name overheidspartners en in mindere mate door ondernemers en onderwijs.

Met name overheidspartners en in mindere mate door

Tot slot komt naar voren dat het ICT-Centrumbeleid meer moet worden ingebed in een breed gedragen langetermijnvisie. Daarbij hoort ook het benutten van nieuwe thema’s zoals kunstmatige intelligentie, cybersecurity en datagedreven werken. De aanbeveling is om niet alleen te focussen op de instroom van studenten en de aansluiting onderwijs– arbeidsmarkt, maar ook op de toepassing van ICT in de bredere samenleving en economie. Dit zou de rol van Veenendaal als proeftuin en facilitator versterken. 10. Leg meer nadruk op cross-sectorale toepassingen in onderwijs Onderwijsinstellingen zien kansen in het koppelen van ICTonderwijs aan andere sectoren, zoals food, zorg en duurzaamheid. Zij adviseren om in curricula en gezamenlijke projecten meer aandacht te besteden aan cross-overs, zodat studenten leren ICT toe te passen in maatschappelijke en economische domeinen waar de regio sterk in is. Dit versterkt ook de relevantie van opleidingen en de aantrekkingskracht op studenten. 11. Versterk profilering en aantrekkelijkheid van ICT-opleidingen

ondernemers en onderwijs.

Met name benoemd door onderwijspartners

Met name benoemd door onderwijspartners

Het imago van ICT-beroepen is niet altijd sterk, wat instroom belemmert. De aanbeveling is om samen met ondernemers en overheid actiever te werken aan profilering van de sector en de opleidingen, bijvoorbeeld via publiekscampagnes, inspirerende events en successen van alumni. Dit kan de instroom vergroten en bijdragen aan de structurele ontwikkeling van menselijk kapitaal. Lessen van andere gemeenten Gekozen is om bij een drietal gemeenten die in hun economische beleid eveneens de ICTsector als speerpunt hebben benoemd, na te gaan welke doelen, focus en uitvoeringsstrategie zij gekozen hebben. Dit is gedaan op basis van documentstudie. Daarna is aangegeven welke mogelijke lessen Veenendaal daaruit zou kunnen trekken. Gemeente Veenendaal

52

Profiel / Positionering ICT-Centrum in FoodValley-regio

Hoofddoelen

Uitvoeringsstrategie

- Meer ICT-bedrijven aantrekken - Groei banen in ICT - Innovatie & crossovers stimuleren

- ICT Campusprogramma en daarna in governancestructuur met Stichting ICT-Campus Regio Foodvalley

- Verbinding onderwijs– arbeidsmarkt verbeteren Groningen

Digitale kenniseconomie, gekoppeld aan Energy Valley

Almere

Digital City in MRA (Metropoolregio Amsterdam)

Hilversum

Mediastad van Nederland, creatieve industrie

- Versterking digitale infrastructuur - Startups & scale-ups in AI, data science, cybersecurity - Focus op talentontwikkeling - ICT als groeisector - Startups aantrekken - Toepassing ICT in stedelijke vraagstukken - Versterking mediacluster - Digitale innovatie (streaming, gaming, AI in media) - Talent vasthouden

Ecosysteem van ondernemers, onderwijs en overheid als onderdeel van de Zenike Campus (brede innovatiecampus) - Intensieve samenwerking met RUG & Hanzehogeschool - Profilering als noordelijk ICT-centrum - Almere Campus (verbonden aan Floriade) - Smart City-projecten - Samenwerking met Amsterdamse kennisinstellingen - Mediapark Hilversum - Samenwerking met hogescholen/universiteiten uit regio (Utrecht/Amsterdam) - Geen klassieke campus, maar clusterbenadering

De vier gemeenten verschillen in hun focus:  Veenendaal richt zich meer op ICT in brede zin, met nadruk op bedrijvigheid en FoodValley-regio.  Groningen richt zich op de digitale kenniseconomie, AI, data science, cybersecurity.  Almere koppelt ICT gekoppeld aan Smart City en stedelijke ontwikkeling.  Hilversum ziet ICT als ondersteunend aan en verweven met het mediacluster Lessen die Veenendaal kan leren vanuit de vier gemeenten zijn mogelijk:  Sterkere kennisbasis opbouwen: Groningen verbindt ICT sterk met onderzoeksinstellingen, universiteiten en hogescholen (RUG, Hanze). Veenendaal kan nog meer inzetten op structurele samenwerking met kennisinstellingen, bijvoorbeeld door lectoraten of onderzoeksprojecten naar de ICT Campus te halen. Dit is door een aantal respondentgroepen in interviews ook benoemd.  Specialisatie: Groningen focust op thema’s als cybersecurity, AI en data science. Veenendaal zou ook een paar zwaartepunten kunnen kiezen (bijvoorbeeld cybersecurity of ICT in de zorg/foodsector) om onderscheidend te zijn. Dit is in interviews met respondenten benoemd als een goede denkrichting die al is toegepast, maar wel weerbarstiger is omdat het profiel van de verschillende ICT-bedrijven in Veenendaal divers is en niet één op één aansluit bij de dominante bedrijfssectoren in de regio Foodvalley.

 Smart City-toepassingen: Almere gebruikt ICT concreet om stedelijke vraagstukken (mobiliteit, duurzaamheid, leefbaarheid) op te lossen. Veenendaal kan zijn ICT-profiel versterken door meer praktische showcases en pilots te doen in de stad zelf. Door

53



54

gemeentelijke respondenten zijn hiervan meerdere voorbeelden genoemd zoals beveiliging van bedrijfsterreinen door drones of datagedreven werken bij de gemeente. Sterk clustergevoel neerzetten: Hilversum heeft een duidelijke branding als Mediastad. Veenendaal kan meer werken aan een eigen merknaam en uitstraling als ICT-Centrum, zodat bedrijven, onderwijs en overheid zich sterker identificeren met de regio. Dit is door alle respondentgroepen benoemd als uitdaging, namelijk het komen tot een eenduidige branding. Beleidsmakers geven daarbij aan dat de gemeente op dit vlak al intensief samenwerkt met onderwijsinstellingen via verschillende langjarige innovatie- en onderzoeksprojecten, al heeft deze inzet primair betrekking op het onderwijsdomein.

Bijlage 1: geraadpleegde bronnen Documenten  HCA ICT-agenda Regiovisie Utrecht – 6 september 2024  ICT Campus Routeplan (Interactieve versie)  Jaarstukken gemeente Veenendaal 2024  Onderzoeksrapport Economie en Brede Welvaart – Veenendaal  Presentatie - Beeldvormende avond ICT Campus – 24 oktober 2024  Rapport Evaluatie Fase 2 ICT Campus (definitief)  Samenwerkingsagenda Regio Foodvalley – november 2020  Strategische Agenda Regio Foodvalley 2026–2030  Versnellingsplan Regio Foodvalley – Rapport Savelberg (2023)  De economische profielschets waarin de stad wordt gepresenteerd als economische motor in Noord-Nederland, met samenwerking tussen overheid, kennisinstellingen en ondernemers Gemeente Groningen.  De gemeentelijke ‘Economische Agenda 2023–2026’ met strategische uitgangspunten voor bedrijvigheid, inclusief ICT en digitale transitie Gemeenteraad Groningen.  Een visie op campussen en de Zernike Campus als fysieke innovatieplek in verbinding met onderwijs, MKB en R&D University of Groningenprovinciegroningen.nl.  De geactualiseerde Economische Agenda (visie & uitvoeringsagenda) met focus op digitalisering, ecosystemen, samenwerking onderwijs-bedrijfsleven, vestigingsklimaat, en transitiegebieden Gemeente Almere+1.  Extra investeringsvraag rond ICT-voorzieningen van de gemeente om bedrijfsvoering en dienstverlening te verbeteren 1Almere.

 Economische visie waarin media en ICT-sectoren worden genoemd als sterke specialisatiegebieden binnen de diensteneconomie omgevingsvisie.hilversum.nl.  Jaarstukken gemeente Hilversum 2024 hilversum.pcportal.nl.  Subsidieprogramma’s ter ondersteuning van economie, media en onderwijs–arbeidsmarkt aansluiting in Hilversum hilversum.nl. Documenten gebruikt bij voorverkennend onderzoek           

55

Convenant ICT Campus Omgevingsvisie Veenendaal 2030 Programmaplan 2e fase ICT Campus Programmaplan 2e fase ICT Campus – Raadsvoorstel Kadernota’s 2018 -2023 Raadsvoorstel 30 maart 2017 - Rekenkamerrapport 'ICT-Centrum Veenendaal Samen werken in vertrouwen - Raadsakkoord 2022-2026 lnformatiememo tussenevaluatie ICT Visie en 1 e fase ICT Campus Jaarrekeningen 2017-2023 Programmabegrotingen 2017-2023 Financiële overzichten begrote en bestede middelen

Geraadpleegde respondenten  Wethouder van de gemeente Veenendaal  Programmamanager van de gemeente Veenendaal  Drie ambtenaren van de gemeente Veenendaal  Een vertegenwoordiger van provincie Gelderland  Een vertegenwoordiger van Regio Foodvalley  Een vertegenwoordiger van een ontwikkelingsmaatschappij  Vijf vertegenwoordigers van verschillende hogescholen  Twee vertegenwoordigers van stichting ICT Valley  Vier ondernemers betrokken bij ICT Centrumbeleid

56