3. Cultuurvisie 2022-2030 en cultuurnota 2022-2025 - visie en nota

42

Rekenkameronderzoek Veenendaal 2019

2019 2019 2019 2019 2019 2019 2019 2019 2019 2019 2019 2019

CBS Detaillering cultuurlasten43 gemeenten en provincies 2019 Per Uitgave cultuur Per inwoner inwoner 2019 2019 2018

Aantal inwoners per 2019

Uitgave cultuur 2018

Amstelveen Ede Lelystad Zeist Doetinchem Veenendaal Wageningen Gouda Nieuwegein Helmond Schiedam Assen

89.870 114.682 77.383 63.322 57.382 64.918 38.412 72.700 62.426 90.903 77.907 67.708

€ 7.137.000 € 9.554.000 € 7.050.000 € 5.943.000 € 5.440.000 € 6.598.000 € 4.224.000 € 8.104.000 € 7.396.000 € 11.088.000 € 12.052.000 € 14.804.000

€ 79 € 83 € 91 € 94 € 95 € 102 € 110 € 111 € 118 € 121 € 155 € 219

€ 7.807.000 € 10.747.000 € 7.025.000 € 5.020.000 € 5.750.000 € 6.609.000 € 3.920.000 (geen opgave) € 7.077.000 € 12.133.000 € 11.765.000 € 14.583.000

€ 87 € 94 € 91 € 79 € 100 € 102 € 102

Gemiddelden

73.134

€ 8.282.500

€ 115

€ 8.403.273

€ 115

€ 113 € 133 € 151 € 215

Een nieuwe benchmark van steden die qua inwonertal met elkaar vergelijkbaar zijn (o.a. zonder Amstelveen en Ede, die resp. 80% tot 40% groter zijn), geven een ander beeld: CBS Detaillering cultuurlasten gemeenten en provincies 2019* Naam gemeente Aantal inwoners Uitgave cultuur per jaar

2019 Den Helder 2019 Roermond 2019 Nieuwegein 2019 Veenendaal 2019 Assen 2019 Vlaardingen 2019 Almelo 2019 Hoorn 2019 Lelystad 2019 Schiedam 2019 Purmerend 2019 Hengelo (O) 2019 Gemiddelden

55.604 € 6.437.000 58.209 € 6.421.000 63.036 € 7.077.000 65.589 € 6.585.000 67.963 € 14.583.000 72.404 € 7.757.000 72.849 € 5.479.000 73.004 € 11.588.000 77.893 € 8.186.000 77.999 € 13.028.000 80.117 € 8.973.104 80.683 € 9.229.000 65.027 € 8.103.316 *totaal uitgaven cultuur gemeente Veenendaal, dus inclusief gebouwgebonden kosten

Uitgave per inwoner € 116 € 110 € 112 € 101 € 215 € 107 € 78 € 168 € 105 € 167 € 112 € 126 € 117

In deze ranglijst staat Veenendaal laag, met een besteding van 15% minder aan cultuur dan het gemiddelde.

43

Centraal Bureau voor Statistiek (CBS), https://www.cbs.nl/nl-nl/maatwerk/2020/44/detailleringcultuurlasten-gemeenten-en-provincies, 2019. Deze cijfers geven de jaarlijkse cultuursubsidies plus de gemeentelijke gebouw-gebonden kosten voor cultuur

43

De meerjarige uitgaven aan cultuursubsidies zien er in Veenendaal als volgt uit (dus exclusief de gemeentelijke gebouwgebonden kosten)44: Jaar

Veenendaal inwoners

Jaarrekening cultuursubsidie

2012 62878 2013 63032 2014 63252 2015 63440 2016 63812 2017 64277 2018 64918 2019 65589 2020 66918 *2021 67500 Gemiddelde cultuursubsidie *Schatting. inwonertal 2021 nog niet bekend

Uitgave per inwoner

€ 4.448.164 € 3.333.324 € 4.822.374 € 4.277.613 € 4.320.450 € 4.318.594 € 4.861.773 € 4.779.444 € 4.940.027 € 4.961.974

€ 71 € 53 € 76 € 67 € 68 € 67 € 75 € 73 € 74 € 73

€ 4.506.374

€ 70

Cultuursubsidies per jaar Veenendaal € 6.000.000

€ 5.000.000 € 4.000.000 € 3.000.000 € 2.000.000 € 1.000.000 €0 2012

2013

2014

2015 Begroot

2016

2017

2018

2019

2020

2021

Werkelijk

Aan de hand van het VNG-Ringenmodel uit hoofdstuk 2 en bovenstaande tabellen en grafiek kan geconcludeerd worden dat Veenendaal past in het gemiddelde van gemeenten van 30.000-100.000 inwoners, maar dat de gemeente Veenendaal minder aan cultuur uitgeeft dan het gemiddelde van vergelijkbare gemeenten. De grafiek laat ook zien dat de omvang aan gemeentelijke cultuursubsidies sinds 2012 vrijwel niet is gestegen. De gemeentelijke uitgaven voor cultuur zoals de gemeente jaarlijks opgeeft aan het CBS, bestaan uit: • De cultuursubsidies voor het culturele veld (in de gemeentebegroting vermeld onder het taakveld cultuur). • De gemeentelijke kosten, zoals gebouwen, afschrijvingen, verzekeringen, etc., exclusief de kosten voor gemeentelijke medewerkers (deze uitgaven staan op diverse plaatsen in de gemeentebegroting vermeld. In een tabel ziet dit er als volgt uit: 44

Bron bovenstaande tabel en grafiek: gemeente Veenendaal

44

Gemeentelijke uitgaven cultuur 2019-202045 Cultuursubsidies 2019* Overige gemeentelijke kosten (incl. gebouwen, etc.) 2019*

€ 4.779.000 € 1.786.000

Totaal gemeentelijke uitgaven cultuur Huuropbrengsten gebouwen Theater Lampegiet 2020 Cultuurfabriek 2020 Kees Stipplein A 2020 Kees Stipplein B 2020

€ 6.565.000

-€ 312.828 -€ 623.939 -€ 99.819 -€ 167.192 -€ 1.203.778

Netto gemeentelijke kosten cultuur € 5.361.222 *Vanwege corona zijn de subsidies 2020 niet representatief, daarom is het coronavrije jaar 2019 gebruikt.

Huurcomponent Belangrijk te vermelden is, dat na de verhuizing naar de huidige cultuuraccommodaties de subsidies aan de culturele organisaties zijn verhoogd om de extra huurkosten te dekken (Bibliotheek, het Museum en de HVOV vanaf 2011, De Muzen vanaf 2013). Hierbij is geen korting doorgevoerd op de activiteitensubsidies.

Uitwerking indexeringssystematiek De gemeente Veenendaal maakt onderscheid tussen enerzijds de indexering van de budgetten voor subsidie in de programmabegroting en meerjarenraming en anderzijds de indexering van de per boekjaar te verstrekken subsidies aan instellingen. De gemeentelijke regelgeving op dit onderwerp luidt als volgt: Subsidiebudgetten in de programmabegroting a. De index voor de huurcomponent binnen het gemeentelijk budget is gelijk aan de huurindex, die gehanteerd wordt conform de onderscheidenlijke huurcontracten met een maximum van de door de gemeente gehanteerde huurindex in geval gehuurd wordt van een andere verhuurder, tenzij er sprake is van bezuinigingen of andere beleidskeuzes van de raad of het college. b. De index voor de activiteitencomponent wordt bepaald conform de prijsindex zoals deze jaarlijks in de technische richtlijnen van de programmabegroting wordt genoemd, tenzij er sprake is van bezuinigingen of andere beleidskeuzes door de raad. Indexering van de per boekjaar te verlenen subsidies aan de instellingen Hierbij geldt als grondregel dat een jaarlijkse indexering geen automatisme is. De bepaling van de te verlenen subsidie komt tot stand door de beoordeling door de gemeente wat nodig is voor de bekostiging van de gesubsidieerde activiteiten. Hierbij geldt dat de gemeente een subsidie verleent voor specifieke activiteiten.

Als er sprake is van voortzetting van dezelfde activiteiten kan voor de toepassing van de indexering van de per boekjaar verstrekte subsidies houvast worden gevonden in de indexering van de subsidiebudgetten voor onderscheidenlijk huur en activiteitenkosten, zoals genoemd onder punt 2, tenzij er sprake is van bezuinigingen of andere beleidskeuzes die de raad of het college maken. In het algemeen wordt met de instelling alleen overlegd over de gevolgen hiervan voor de subsidieaanvraag.

45

Bron: gemeente Veenendaal

45

Samenvatting financiën De inhoudelijke ambities zoals die in deze cultuurvisie en cultuurnota zijn verwoord, zijn deze extra financiële uitgaven waard. Hiermee kunnen mooie dingen gedaan worden voor Veenendaal. Ook in vergelijking met andere gemeenten is dit een passende investering. De Veense culturele infrastructuur past in het gemiddelde van gemeenten van 30.000-100.000 inwoners, maar de gemeente Veenendaal geeft minder aan cultuur uit dan het gemiddelde van vergelijkbare gemeenten. De omvang aan gemeentelijke cultuursubsidies is sinds 2012 nauwelijks gestegen. Voldoen aan dit gemiddelde is niet het doel op zich, het gaat om het mogelijk maken van de ambities. Het is noodzakelijk om vanaf 2022 te starten met een verhoging van het cultuurbudget, waarmee tussen 2022 en 2025 samenwerkingen en nieuwe activiteiten gestart kunnen worden en de benodigde onderzoeken kunnen worden uitgevoerd. Voor de periode vanaf 2025 wordt voorzien dat er investeringen plaatsvinden in accommodaties (deze worden voorbereid in de periode 2022-2025). Overigens kan gebouw Spectrum al per direct worden ingezet voor knelpunten op het gebied van huisvesting.

Aangezien verbouw of uitbreiding van culturele accommodaties in het algemeen een hogere exploitatielast met zich meebrengen, wordt voorzien dat er in de periode vanaf 2025 een tweede uitbreiding van het cultuurbudget nodig zal zijn, waarmee een gemiddelde uitgave aan cultuur t.o.v. va de gebenchmarkte gemeenten wordt verkregen.

46

Bijlage culturele verenigingen Veenendaal Muziek Choir Company Sisters Christelijk Gereformeerd Pniëlkoor Christelijke Kinderkoor Goede Reede Christelijk koor One Together Christelijke Oratoriumvereniging Veenendaal Dameskoor V’allure De Begonia’s koor De Corvedo’s Gospelkoor Rejoice Gospelkoor Revelation Gospelkoor Spirit Hervormd Zangkoor Con Amore en Jongerenkoor The Messengers Instrumentaal Ensemble Con Passione Jeanboules Kerkkoor Soli Deo Gloria Kinderkoor Jedaja Las CanTantes Ouderenkoor Vreugdenzang Popkoor Allf4Fun Prove It Salvatorkoor Scheepjeswol Harmonie Shantykoor voor Anker Sisters Vocal Group Stichting Alive Andre Heuvelman Stichting Westerkerkmuziek Stichting Willibrord Parochie Kinderkoor SWO Ouderenkoor Rezonanz Ritmeester Veenzangers Mannenkoor Veenendaals Christelijk Mannenkoor Veense G-Band Veenendaals Gemengd Koor MoorSound Veenendaalse Harmonie Caecilia Veenendaals Kamerkoor Veenendaals Koperensemble Willibrord Koor Young Messiah Group Dans(scholen) Angel’s Gym Argos Dance Beyond Basic Dance with Joy Marissa Danst 47

Werelddansvereniging Nirkoda Wim en Karina Ruitenbeek You and Me Dance Beeldende kunst Aly van Eijk Beeldend Veenendaal Hanneke Zwart Kunstroute Veenendaal Linette van Dijk Pieter & Suzanne Vereniging Atelier Vijgendam Theater Marthie Overeem MoMo theaterwerkplaats (Renswoude) Saskia Scherpenzeel Stichting Naomi Theatergezelschap met een staartje Theatergroep Artis Amore Theatergroep Impuls Theatergroep Xprezzie Theater bij de buren Toneelgroep Pit Foto en film Filmhuis Veenendaal Fotoclub Camera Obscura Videoclub Beter Beeld

48

Bijlage geraadpleegde documentatie • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • •

Gemeente Veenendaal, Programmabegroting 2021 - We blijven investeren in Veenendaal, 2021 Gemeente Veenendaal, Kadernota 2022-2025, 2020 Gemeente Veenendaal, Inwonerspanel Veenendaal Peiling 7, december 2020/ januari 2021 Klantenonderzoek Theater Lampegiet, februari 2021 Boekmanstichting, Cultuur doet ertoe, óók economisch, Hendrik Beerda, 2020 Gemeente Veenendaal, Evaluatie School en Cultuur - Stand van zaken cultuureducatie basisonderwijs en aandachtspunten voor de toekomst, 2020 Gemeente Veenendaal, Programmaplan Vitale Binnenstad Veenendaal - Van Winkelstad naar Binnenstad, 4 november 2020 Gemeente Veenendaal, Beleidsnotitie Integrale Kindcentra in Veenendaal 2021-2024, 2020 Lagroup, Een verkenning van een toekomstig Theater Lampegiet, 17 juli 2020 LKCA, Pascal Gielen, De waarde van cultuur, 2020 Gemeente Veenendaal, Model 2020, factsheet 2020 Gemeente Veenendaal, Omgevingsvisie Veenendaal 2030 Samen maken we de stad!, 2020 Rabobank, Het economische belang van de culturele en creatieve sector, 2020 Fonds Cultuurparticipatie (FCP), Subsidieregeling ‘Samen cultuurmaken’, 2020 Centraal Bureau voor Statistiek (CBS), Detaillering-cultuurlasten-gemeenten-en-provincies, 2019 Gemeente Veenendaal, Kadernota 2020-2023, juli 2019 Boekmanstichting, Nieuwe Verenigingsmonitor beantwoordt langlopende vragen, 8 februari 2019 Gemeente Veenendaal, Convenant Cultuurimpuls Veenendaal, 23 april

2019 Gemeente Veenendaal, Evenementenbeleid Veenendaal verrast, 2015 met aanvulling 2019 Gemeente Veenendaal, Rekenkameronderzoek, Cultuurbeleid Veenendaal onder de loep, 2019 Gemeente Veenendaal, Integraal beleidskader sociaal domein 2020-2023 - Sterker door verbinding, 2019 Oozo.nl Wetenswaardigheden, cijfers en statistieken over Veenendaal, https://www.oozo.nl/cijfers/veenendaalCBS, oktober 2019 Gemeente Veenendaal, Wijkgerichte aanpak: notitie wijkteams 2020, gemeente Veenendaal, oktober 2019 Adviesbureau BMC, Onderzoek gelijk speelveld muziek- en dansonderwijs Veenendaal - Quick scan scenario’s, juni 2018 Gemeente Veenendaal, Raadsprogramma Iedereen doet mee 2018-2022, 31 mei 2018 Gemeente Veenendaal, Uitvoeringsbeleid wijkgericht werken. Wederzijdse versterking van overheid, organisaties en samenleving, Gemeente Veenendaal, april 2018 De vrije Uitgevers, Cor Wijn, De essentie van cultuurbeleid, 2018 Adviesbureau Blueyard, Een nieuwe visie op cultuurbeleid of waarom een overheid wil investeren in kunst en cultuur, 2018 Ministerie van OCW, mw. I.

van Engelshoven, Toespraak bij presentatie cultuurvisie 2018 – 2021, 2018 Gemeente Veenendaal, Uitvoeringsbeleid wijkgericht werken - Wederzijdse versterking van overheid, organisaties en samenleving, 2018 LKCA, Monitor amateurkunst, Kunstzinnig en creatief in de vrije tijd, 2017 Gemeente Veenendaal, Veenendaal richting 2040 - Aantrekkelijk wonen en werken in een innovatieve topregio, 2017 Ministerie van OCW, Overheidsuitgaven aan cultuur, https://www.ocwincijfers.nl/cultuurmedia/cultuur/culturele-infrastructuur/overheidsuitgaven/, 2017

49

• • • • • • • • •

Gemeente Veenendaal, De krachten bundelen – naar een duurzaam cultureel klimaat 2018-2021, 3 april 2017 Uitgeverij Oberon, Monitor Cultuureducatie Voorgezet Onderwijs, Culturele en Kunstzinnige Vorming, 2017 Gemeente Veenendaal, Visie Sociaal Domein. De kracht van de samenleving, juli 2017 Gemeente Veenendaal, Burgerpanel Veenendaal Peiling 3, 2016 Werkgroep Vormgeving popcultuur Veenendaal, Van popcultuur 1.0 naar popcultuur 2.0 - Een nieuw virtueel poppodium in Veenendaal, 22 juni 2016 Gemeente Veenendaal, Verordening percentageregeling beeldende kunst, 2013 VOC uitgevers, Cor Wijn, De culturele stad, december 2013 HVOV, De canon van Veenendaal, Henk van ’t Veld, 2009 VNG Uitgeverij Cor Wijn, Gemeentelijk cultuurbeleid – een handleiding, mei 2003

50