3. Concept Omgevingsprogramma Integrale Mobiliteit

Omgevingsprogramma Integrale Mobiliteit Veenendaal Mobiliteit voor iedereen!

Colofon Titel:

Omgevingsprogramma Integrale Mobiliteit Veenendaal

Datum:

7 februari 2024

Contactpersoon gemeente:

Guido van Hattem

Projectteam Goudappel:

Floris Frederix, Frank de Winter en Alex Mouw (014350)

INHOUDSOPGAVE 1.

Inleiding

4

2.

Veenendaal van vandaag

7

3.

Ambities en doelen

22

4.

Toekomstbeeld Veenendaal: maatregelen

29

5.

Uitvoering

44

BIJLAGE 1: Enquêteresultaten

-

3

1. Inleiding

-

4

1. Inleiding 1.1 Werken aan een mooier Veenendaal Veenendaal wil werken aan een gezonde, duurzame en veilige leefomgeving voor haar inwoners. Dit vraagt om het integraal benaderen van de opgaves die er zijn binnen het fysieke domein. Eén van de onderwerpen die grote uitdagingen met zich mee brengt, is het verkeer en vervoer in en rondom Veenendaal. Hoe wij ons mobiliteitssysteem organiseren heeft grote invloed op de inrichting van de openbare ruimte en daarmee de leefomgeving van de inwoners van Veenendaal. Dat is waar het in dit Omgevingsprogramma Integrale Mobiliteit (OPIM) om draait. 1.2 Aanleiding Het mobiliteitssysteem is echter geen doel op zichzelf. Mensen verplaatsen zich niet om het verplaatsen, maar om naar school te gaan, te gaan werken, naar huis te gaan, op bezoek te

gaan, te gaan recreëren, enzovoort. Via de mobiliteit kunnen mensen hun bestemming bereiken. In de Omgevingsvisie 2030 staat beschreven waar Veenendaal de komende jaren naar toe wil groeien. Op het gebied van mobiliteit is de visie als volgt: “De Veense woongebieden, bedrijventerreinen, centrum en buitengebied zijn goed bereikbaar voor onze eigen inwoners en voor bezoekers van de stad. We hebben de ambitie dat inwoners binnen Veenendaal in 2030 meer lopen en fietsen dan in 2020. Voor reizen naar andere regio’s en landsdelen zetten we in op een hoogwaardig spoornetwerk, OV en snelfietspaden als aantrekkelijk, gezond, duurzaam en veilig alternatief voor autoverkeer.” ~Omgevingsvisie 2030 Veenendaal

Er spelen veel ontwikkelingen: Veenendaal groeit, de regio ontwikkelt en op het gebied van mobiliteit dienen allerlei nieuwe vervoersmiddelen zich aan. Dat is reden om als stad na te denken over de toekomst van verkeer en vervoer en concrete maatregelen op te stellen die helpen om Veenendaal ook in de toekomst gezond, duurzaam en veilig te houden. 1.3 Samen maken we de stad Nadenken over de toekomst van Veenendaal is nodig, maar ook uitdagend. De meeste mensen hebben wel ideeën over hoe verkeer en vervoer in Veenendaal er in de toekomst uit zou moeten zien. Tegelijk kunnen deze ideeën sterk van elkaar verschillen. Dat is aanleiding om de mening van zo veel mogelijk mensen op te halen en vervolgens het gesprek te voeren. Dit plan is tot stand gekomen dankzij de input van diverse belanghebbenden uit Veenendaal. In een enquête heeft elke inwoner, werknemer en bezoeker van Veenendaal de kans gehad om zijn/haar mening te geven over mobiliteit in Veenendaal. In bijeenkomsten met ambtenaren, vertegenwoordigers van belangengroepen, (semi-)overheden uit de regio en de gemeenteraad zijn vervolgens de opgaven verder aangescherpt en zijn veel mogelijke oplossingen aangedragen en besproken. Op basis van deze input is dit OPIM opgesteld.

5

1.4 Ondersteund door feiten en cijfers In dit programma is naast de mening van belanghebbenden ook gebruik gemaakt van feiten en cijfers over verkeer en vervoer in Veenendaal en de regio. Deze data vanuit het CBS, beleidsdocumenten en andere bronnen laten goed zien hoe Veenendaal er vandaag de dag voor staat op het gebied van mobiliteit en op welke trends en ontwikkelingen Veenendaal dient in te spelen. 1.5 Leeswijzer Het Omgevingsprogramma start in hoofdstuk 2 met een overzicht van hoe Veenendaal er vandaag de dag voor staat op het gebied van mobiliteit. Hier is per mobiliteitsthema de inbreng van belanghebbenden samengebracht met feiten en cijfers. Het resultaat zijn de opgaven waar Veenendaal aan wil werken. Hoofdstuk 3 geeft een doorkijk naar de toekomst van Veenendaal: hoe ziet het Veenendaal van de toekomst eruit? Hoofdstuk 4 maakt deze ambitie concreet met maatregelen die Veenendaal wil inzetten om het toekomstbeeld werkelijkheid te laten worden. In hoofdstuk 5 zijn de maatregelen geprioriteerd.

GEMEENTERAAD BELANGENGROEPEN COLLEGE VAN BURGEMEESTER EN WETHOUDERS

PARTIJEN UIT DE REGIO INWONERS

AMBTENAREN VEENENDAAL

6

2. Veenendaal van vandaag

-

7

2. Veenendaal van vandaag Voordat we bepalen waar Veenendaal aan wil werken, is het van belang een goed beeld te krijgen van hoe het verkeer en vervoer in Veenendaal vandaag de dag werkt en waar knelpunten zijn. Dit hoofdstuk maakt dit per thema inzichtelijk. Deze inventarisatie is gebaseerd op vier zaken:

Enquête:

Onder bewoners en bezoekers van Veenendaal is een enquête gehouden om te inventariseren wat zij vinden van mobiliteit in Veenendaal.

Trends & ontwikkelingen

De wereld verandert. Samen met ambtenaren uit verschillende beleidsdomeinen is in een trendatelier nagedacht over de mate waarin trends en ontwikkelingen op het gebied van mobiliteit Veenendaal raken.

De enquête en feiten & cijfers zijn los uitgewerkt in volgende paragrafen. Daarnaast zijn de uitkomsten van de enquête bij elk thema opgenomen. De trends & ontwikkelingen en beleidsstukken zijn door de hoofdstukken heen verwerkt. De bevindingen uit de inventarisatie zijn ook voorgelegd aan de gemeenteraad, partijen uit de regio en belangengroepen. Hun reflectie daarop is ook opgenomen in dit hoofdstuk. Tot slot volgt de conclusie van deze inventarisatie in de vorm van acht opgaven waar Veenendaal voor staat.

Feiten & cijfers

Veel cijfers over verkeer en vervoer in Veenendaal zijn bekend. Deze cijfers helpen om ontwikkelingen inzichtelijk te maken en de beleving van verkeer en vervoer te toetsen.

Beleidsstukken

Dit beleidsplan heeft rekening te houden met landelijk, provinciaal, regionaal en gemeentelijk vastgesteld beleid.

Bron: https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/ 6/66/Gem-Veenendaal-OpenTopo.jpg

8

2. Veenendaal van vandaag 2.1 Enquête

In de enquête is aan de respondenten gevraagd om met een cijfer van 1-10 zowel de kwaliteit als het belang te beoordelen van dertien verschillende mobiliteitsonderwerpen. Zo scoort het onderdeel ‘voorzieningen voor voetgangers’ op belang een 8,1 en kwaliteit een 6,7. Op deze wijze is inzichtelijk gemaakt hoe men de onderwerpen beoordeelt en welk belang aan de onderwerpen wordt gehecht. Thema’s waar grote verschillen zitten tussen het belang en de beoordeling van de kwaliteit vragen bijzondere aandacht in het OPIM. Dit geldt het sterkst voor verkeersveiligheid en leefbaarheid. In totaal hebben ruim 570 personen gereageerd. De meeste enquêtes werden ingevuld door mensen in de leeftijdsgroep 4464 jaar (36%), gevolgd door 25-44 jaar (32%) en >64 jaar (28%). De groepen onder 25 jaar zijn hiermee minder vertegenwoordigd in de enquêteresultaten. Gezien het aantal inwoners van Veenendaal, het aantal respondenten en de kenmerken van de respondenten is de representativiteit van de resultaten onzeker. Wel is met de enquête een goede indruk verkregen van hoe inwoners en belanghebbenden denken over verkeer en vervoer in Veenendaal. Voor een nadere duiding zijn de uitkomsten bovendien besproken in diverse bijeenkomsten (zie paragraaf 2.10 en 2.11). De enquêteresultaten zijn opgenomen in bijlage 1 en verwerkt in navolgende paragrafen.

9

Verkeersveiligheid is volgens respondenten van de enquête het belangrijkste thema. In het figuur aan de rechterzijde van deze pagina staan de scores uit de enquête wat betreft verkeersveiligheid weergegeven: gemiddeld een 6,0 voor kwaliteit en een 8,8 voor belang. Het verschil tussen beide scores vat de gemeente op als een signaal dat actie nodig is op dit onderwerp. Kijken we naar de cijfers, dan zien we dat de hoeveelheid geregistreerde verkeersslachtoffers in Veenendaal relatief laag is ten opzichte van het Nederlands gemiddelde. Bovendien lijkt het aantal verkeersslachtoffers over de afgelopen jaren af te nemen. Dat is een hoopgevend beeld, al is elk verkeersslachtoffer er nog altijd één te veel.

De enquête toont diverse locaties die door meerdere respondenten als onveilig worden ervaren. Voorbeelden hiervan zijn het Zwaaiplein, de Kerkewijk ter hoogte van de spoorwegovergang en de rotondes op de Rondweg-Oost. Ook diverse plekken waar fietsers de rijbaan voor gemotoriseerd kruisen worden als onveilig ervaren. Beperkt zicht op andere weggebruikers wordt daarbij veel genoemd als aanleiding.

8,8

Aantal geregistreerde verkeersslachtoffers per 100.000 inwoners

Bron: enquête: verbeterpunten t.a.v. verkeersveiligheid

160

Het verschil tussen cijfers en de uitkomst van de enquête laat goed zien dat bij verkeersveiligheid de beleving een grote rol speelt in Veenendaal. In sommige gevallen kan vanuit de cijfers geen onveiligheid blijken, maar worden die locaties wel als onveilig ervaren.

140

Enerzijds kunnen gevoelens van onveiligheid in het verkeer leiden tot meer oplettende weggebruikers. Anderzijds kan dit voor sommigen aanleiding zijn om niet meer op de fiets te stappen of bepaalde routes te vermijden. Dat is voor Veenendaal genoeg reden om te blijven inzetten op het verbeteren van verkeersveiligheid op plekken waar dit kan.

60

6,0

120

100 80

Verkeersveiligheid

2.2 Verkeersveiligheid

40 20 0 2017

2018

2019

Veenendaal

2020

2021

2022

Nederland

Bron: Bestand geregistreerde ongevallen in Nederland (BRON) | 2017-2022

Bron: VIA, locaties geregistreerde ongevallen 2014-2022 10

2.3 Leefbaarheid

Alhoewel leefbaarheid een breed begrip is, leeft dit thema sterk onder respondenten van de enquête. Dit heeft alles te maken met de uitdaging waar Veenendaal voor staat: een toenemende druk op de openbare ruimte. Veenendaal is de afgelopen decennia gegroeid van een dorp naar een stad met bijna 70.000 inwoners (bron: CBS). Deze groei leidt tot meer gebruikers van dezelfde openbare ruimte: meer fietsers, voetgangers en gemotoriseerd verkeer. Bovendien wensen veel van deze weggebruikers

ook voldoende ruimte om hun voertuig te parkeren. Ook zijn er steeds meer verschillende typen (licht elektrische) voertuigen met meer snelheidsverschillen als gevolg. Dit leidt ertoe dat sommige wegen en fietspaden als te smal worden ervaren. En er zijn in bepaalde gebieden signalen zijn van een hoge parkeerdruk. Respondenten benoemen hierbij ook de hoge snelheid van gemotoriseerd verkeer en de overlast die zij van het verkeer ervaren in de vorm van stank en lawaai.

Tegelijk maakt de Omgevingsvisie duidelijk dat naast verkeer ook andere thema’s om ruimte vragen. Denk bijvoorbeeld aan woningbouw, klimaatadaptatie, de energietransitie, werkgelegenheid en biodiversiteit. Deze strijd om de ruimte vraagt om keuzes te maken die niet voldoen aan ieders wensen. Keuzes die soms schuren, maar wel noodzakelijk zijn voor een leefbaar Veenendaal. Die ervoor zorgen dat de huidige én toekomstige generaties kunnen genieten van een gezond, duurzaam en veilig Veenendaal.

8,5

6,0

1940

1980

2020

2040

Leefbaarheid

Aantal huishoudens in Veenendaal

40000 30000 20000 10000 0 1940

1945

Geen data

1950

1955

1960

1965

1970

1975

1980

1985

1990

1995

2000

2005

2010

Bron: CBS Huishoudensstatistiek

2015

2020

2025

2030

2035

2040

Bron: Woondeal Foodvalley

11

Het centrum van Veenendaal vervult diverse functies voor zowel Veenendalers als bezoekers van buitenaf. Dit blijkt ook uit het nationaal Koopstromenonderzoek (2021). Een groot deel van de omzet van detailhandel in het centrum wordt gegenereerd door bezoekers uit andere gemeenten. Herkomst van de detailhandelomzet centrum Veenendaal

Dagelijks

94%

6%

51%

Recreatief

Doelgericht

49%

61% 0%

20%

39% 40%

Eigen gemeente

60%

80%

100%

Andere gemeente

Bron: Koopstromenonderzoek 2021 (I&O Research)

Op hoofdlijnen wordt het centrum van Veenendaal goed beoordeeld. De waardering hiervoor is onder andere te danken aan het brede winkelaanbod, de bereikbaarheid per auto en fiets en de parkeermogelijkheden.

Uit het koopstromenonderzoek en de enquête komen diverse aandachtspunten naar voren: Bereikbaarheid per OV Het centrum ligt op enige afstand van het treinstation. Dit maakt de bereikbaarheid per openbaar vervoer minder vanzelfsprekend dan in andere steden. Wel rijden diverse buslijnen vanaf het station langs en door het centrum. Stallen van fietsen In de winkelstraten kunnen bezoekers in veel gevallen hun fiets stallen voor de winkel. Dat is prettig voor fietsers, maar ook een bron van ergernis wanneer deze niet correct bij fietsnietjes wordt gestald en stallingsverboden worden overtreden. Genoemde oorzaken zijn onduidelijkheid van bebording en gebrek aan handhaving. Conflicten tussen voetgangers en fietsers De aantrekkingskracht van het centrum zorgt ook voor veel mensen in dezelfde ruimte. Daardoor conflicteren fietsers en voetgangers op drukke momenten op de Brouwersgracht, de Hoofdstraat, Raadhuisplein, de J.G. Sandstraat en het Stadsstrand.

Kruispunten centrumring Omdat het centrum een belangrijke functie heeft voor de rest van Veenendaal en de regio, komen aan de randen van dit gebied veel vervoersstromen samen. Dat leidt op diverse kruispunten op de centrumring tot knelpunten. Aandachtspunt zijn met name de oversteekvoorzieningen voor voetgangers en fietsers (bijv. op het Zwaaiplein, Zandstraat en Kerkewijk).

Beperkte aanwezigheid groen Het centrum van Veenendaal is een vrij versteende omgeving. Meerdere respondenten geven dan ook aan dat ze de aanwezigheid van voldoende groen missen. Dit heeft ook zijn weerslag op de mate waarin het centrum klimaatbestendig is. In de zomer kan het er behoorlijk heet worden.

7,6 7,1

Centrum Veenendaal

2.4 Centrum van Veenendaal

Aandachtspunten uit de enquête in het centrum 12

2.5 Auto

noordzijde van de Rondweg-West. Deze knelpunten blijven ondanks de voorgenomen maatregelen op de Rondweg-Oost bestaan (verbreding van de Rondweg-Oost naar 2x2 rijstroken). Deze maatregelen verminderen wel de ernst van de knelpunten. Aanvullende maatregelen voor de lange termijn dienen in samenwerking met provincies Utrecht en Gelderland te worden gezocht.

Autobereikbaarheid De auto is in Veenendaal een belangrijke drager voor de bereikbaarheid. Door de directe ligging aan de A12 en N233 zijn veel dorpen en steden in de omgeving binnen 45 minuten te bereiken. Tegelijkertijd is in de spits sprake van vertraging op de Rondweg-Oost en Rondweg-West (noord). Uit de enquête blijkt dat met name vanuit Veenendaal-oost veel vertraging wordt ervaren om in de ochtendspits de RondwegOost op te komen.

Bereikbaarheid per auto

6,4

Volgens prognoses van het verkeersmodel zullen de ontsluitingswegen in de toekomst meer verkeer te verwerken krijgen. Dit komt niet alleen omdat Veenendaal groeit, maar ook omdat de regio meer verkeer genereert. Zoals de kaart rechts laat zien bevinden kruispunten die moeite krijgen om het verkeer te verwerken zich met name op de Rondweg-Oost en aan de 15 minuten 30 minuten 45 minuten

7,7

6,3

Autobezit per huishouden (2008-2022) 1,5 1,3 1,1 0,9

Ede Wageningen Rhenen Apeldoorn Veenendaal Barneveld

0,7 0,5

Bron: app.traveltime | vertrek per auto om 09:00 uur gemeten vanaf kruispunt Duivenwal/Kerkewijk

Arnhem Utrecht Nederland

2008 2015 2022 Bron: CBS | voertuigen in zakelijk bezit (bedrijfsauto’s of leasevoertuigen die niet geregistreerd staan op naam van de gebruiker) zijn niet meegenomen.

Kruispunten met een hoge belasting (0,65 tot 0,8 = geel) en zeer hoge belasting (hoger dan 0,8 = rood) in ochtend- of avondspits verstedelijkingsvariant 2035 Bron: verkeersmodelstudie Verstedelijkingsopgave Veenendaal (2022)

Parkeerplaatsen

7,8

Autobezit en parkeren Volgens het CBS groeit het autobezit per huishouden. Dat is een landelijke trend die we ook op het schaalniveau van Veenendaal terugzien. Deze groei van het autobezit heeft zijn weerslag op de beschikbare openbare ruimte. Oudere delen van Veenendaal (bijv. het Franse Gat) die niet zo ruim zijn opgezet als nieuwere wijken ervaren daardoor parkeeroverlast. Bedrijfsvoertuigen die in de wijk geparkeerd staan zijn dan in het bijzonder bron van ergernis, blijkt uit de enquête.

13

Passende wegcategorisering Veenendaal kent een verscheidenheid van wegen met elk een eigen functie. Sommige wegen zijn primair gericht op het zo efficiënt mogelijk afwikkelen van gemotoriseerd verkeer, zoals de Rondweg-Oost. Andere wegen vormen een woonstraat met ruimte voor actieve mobiliteit, parkeren, groen en verblijven. Bij deze verschillende type wegen horen ook een eigen weginrichting en een passende rijsnelheid. Door dit consistent vorm te geven in een wegcategorisering, blijft het wegennet begrijpelijk en eenduidig voor de weggebruiker. Dit komt de verkeersveiligheid in de gemeente ten goede. Omdat de functies van wegen door de ontwikkeling van Veenendaal zijn veranderd, passen de weginrichting en toegestane snelheid niet overal meer bij het type weg. Voorbeelden hiervan zijn wegen op bedrijventerreinen en sommige gebiedsontsluitingswegen. Om die reden is een herijking van de wegcategorisering gewenst. Zo blijven we in Veenendaal werken aan een weginrichting en snelheid die aansluiten bij de functie en omgeving van de weg.

14

Het OV-aanbod in Veenendaal bestaat uit lokale en regionale buslijnen en de trein. 15 minuten 30 minuten 45 minuten

15 minuten 30 minuten 45 minuten

15 minuten 30 minuten 45 minuten

Bron: app.traveltime | vertrek met OV om 09:00 uur gemeten vanaf respectievelijk station West, Centrum en De Klomp

Bereikbaarheid In de linker figuren is de bereikbaarheid vanaf de treinstations Veenendaal Centrum, West en De Klomp weergegeven.

De fiets wordt veel gebruikt om naar het station toe te gaan.

Het is duidelijk zichtbaar dat de spoorlijnen oost-west georiënteerd zijn en niet noord-zuid. Voor de stations Centrum en West geldt een sterke oriëntatie naar het westen (Utrecht), aangezien de spoorlijn eindigt in Rhenen. Vanaf station De Klomp is de verbinding naar het oosten beter. Arnhem Centraal is binnen 30 minuten te bereiken, maar ook Westervoort, Duiven en Zevenaar (niet weergegeven) zijn binnen 45 minuten te bereizen. Trein De trein wordt daarentegen positief beoordeeld in de enquête. Treinstation Veenendaal-De Klomp kent de meeste reizigers met 4.700 inen uitstappers per dag (bron: NS, 2019). Dit intercitystation verbindt Veenendaal op een snelle manier met Arnhem en Utrecht.

Voor de treinstations West en Centrum is ook het aandeel lopen hoog, met name als vervoerswijze vanaf het station (bijvoorbeeld voor werknemers in het centrum).

Uit de enquête komen tegelijkertijd verbeterpunten naar voren. Respondenten zien graag dat de kwaliteit van stallingen omhoog gaat (beveiliging en het aantal plekken), net zoals het aantal OV-fietsen.

8,0 8,3 7,6

Trein

2.6 Openbaar vervoer & deelmobiliteit

15

Specifiek noemen respondenten de aansluiting tussen de bus en de trein als verbeterpunt. Een andere verklaring is dat Veenendaal compact is, waardoor veel bestemmingen op korte (fiets) afstanden liggen.

7,1

Bus

5,7

Op dit moment zijn er vanuit Veenendaal busverbindingen onder andere naar Veenendaal – De Klomp, Wageningen, Utrecht, Ede, Driebergen-Rijsenburg, Amersfoort, Woudenberg en Rhenen.

Deelmobiliteit Het aantal deelauto’s in Veenendaal is tussen 2018 en 2022 afgenomen. Aangezien de landelijke trend juist een toename laat zien, is dit een aandachtspunt. Deelauto’s kunnen namelijk bijdragen aan een divers mobiliteitsaanbod in Veenendaal.

Naast deelauto’s zijn ook deelfietsen aanwezig in Veenendaal, in de vorm van OV-fietsen. In totaal worden ongeveer 40 OV-fietsen aangeboden: 25 bij Veenendaal-De Klomp, 10 bij Veenendaal-West en 4 bij Veenendaal Centrum.

5,4 5,5

Deelmobiliteit

Bus Het OV-gebruik binnen en van/naar Veenendaal ligt onder het landelijk gemiddelde. Op basis van de enquête lijkt met name de kwaliteit van de bus voor verbetering vatbaar.

16

Veenendaal is een fietsstad. Tweemaal is Veenendaal zelfs uitgeroepen tot dé fietsstad van Nederland. De voorzieningen zijn goed op orde en ook de bereikbaarheid met de fiets is uitstekend. Dit is terug te zien in het gebruik: circa de helft van alle verplaatsingen binnen Veenendaal worden met de fiets gemaakt.

Fietsen is essentieel om Veenendaal leefbaar en bereikbaar te houden. Bovendien bevorderen fietsen en lopen de gezondheid. De Omgevingsvisie benoemt dan ook het streven om fietsen en lopen aantrekkelijker te maken. Een van de manieren om dit bereiken is het bundelen van fietsstromen op belangrijke lokale en regionale fietsverbindingen (zie kaartbeeld onder). Op deze routes kan dan extra kwaliteit worden geboden aan fietsers. Dit heeft bovendien als gevolg dat deze routes ook sociaal veilig zijn op rustigere momenten.

8,3

Voorzieningen fietsers

7,2

Tegelijkertijd blijven er punten om te verbeteren. Zo noemen respondenten dat de stallingsvoorzieningen bij winkels beter kunnen en ze graag de kwaliteit van fietspaden in algemene zin hoger zien. Daarnaast zorgt de opkomst van e-bikes en speed pedelecs voor snelheidsverschillen op het fietspad, wat veiligheidsrisico’s oplevert.

Belangrijke fietsverbindingen in Veenendaal (bron: Omgevingsprogramma Openbare Ruimte (OPOR) Veenendaal 2022-2025)

2.8 Voetganger Elke reis begint en eindigt te voet. Alleen daarom is het al belangrijk om aandacht te besteden aan de voetganger. Dat geldt helemaal voor ouderen en mensen met een visuele of fysieke beperking (‘Agenda Toegankelijkheid’). Zij hebben extra baat bij goede voorzieningen voor voetgangers. De vergrijzing die ook in Veenendaal plaatsvindt onderstreept dit belang. De uitkomsten van de enquête benadrukken dit met een belangscore van 8,1. Echter, de kwaliteit van deze voorzieningen is nog voor verbetering vatbaar blijkt uit de score. Aandachtspunten zijn onder andere smalle of ontbrekende voetpaden, de staat van onderhoud en onveilige of ontbrekende oversteekplaatsen.

8,1 6,8

Voorzieningen voetgangers

2.7 Fietsen

Aanleg hellingbaan station Veenendaal West (bron: ad.nl)

17

2.9 Beleidskader Omgevingsvisie Veenendaal 2030 De omgevingsvisie is het integrale strategische beleidsdocument voor de fysieke leefomgeving. De kern is dat het in Veenendaal gezond, duurzaam en veilig wonen, werken en leven is. Op het gebied van mobiliteit wordt genoemd dat Veenendaal goed bereikbaar dient te zijn voor inwoners en bezoekers. Daarnaast is het de ambitie dat inwoners binnen Veenendaal in 2030 meer fietsen en lopen dan in 2020. Voor verplaatsingen naar andere regio’s wordt ingezet op hoogwaardige alternatieven voor de auto. Raadsakkoord 2022-2026 Het raadsakkoord noemt mobiliteit en bereikbaarheid ‘uitdagingen’ door de groei van Veenendaal, een bloeiend bedrijfsleven en een aantrekkelijk winkelhart. Specifiek komt naar voren dat de toegenomen drukte leidt tot minder goede en soms slechte doorstroming met gevolgen voor onder andere leefbaarheid, aantrekkelijkheid en economie. Een integrale benadering vanuit verschillende verkeersdeelnemers en vervoerswijzen is het uitgangspunt bij het aanpakken van mobiliteitsvraagstukken. Verkeersveiligheid is tevens een (blijvend) punt van aandacht.

Omgevingsprogramma Openbare Ruimte 20222025 (OPOR) De ambities vanuit de omgevingsvisie op het gebied van de openbare ruimte zijn verder uitgewerkt in het OPOR voor de jaren 20222025.

Een belangrijk onderwerp is het BOSS-principe in woonbuurten: Bewegen, Ontmoeten, Sporten en Spelen. Daarnaast stimuleert Veenendaal veilig en gezond fietsen, onder andere door fietsinfrastructuur en -parkeergelegenheden te verbeteren. Ten slotte zijn andere relevante ambities: verschuiving van auto naar OV, fiets en lopen; verbeteren van de verkeersveiligheid; acceptabele parkeerdruk (<85%); uitrollen van laadpalen voor elektrische voertuigen.

Energieneutraal Veenendaal 2022-2025 Veenendaal wil in 2050 energieneutraal zijn. Dit wordt gerealiseerd door in te zetten op de Trias Mobilica: verminderen, veranderen, verschonen.

Concreet betekent dit thuiswerken stimuleren, alternatieven voor de auto te versterken door o.a. extra fietsparkeerplekken bij het OV en centrum te realiseren en meer publieke laadpalen.

18

Strategische agenda 2020-2025 Regio Foodvalley De strategische agenda vormt het kader voor de programma’s en projecten binnen de Regio Foodvalley en is een economische ambitie. De groei van de regio in termen van banen, bedrijven en inwoners leidt tot meer mobiliteit. De Regio dient goed bereikbaar te blijven via álle vervoerswijzen. Om die reden is aandacht voor alle netwerken noodzakelijk.

Mobiliteitsvisie provincie Utrecht Voor de provincie Utrecht is een goede bereikbaarheid van groot belang voor de aantrekkelijkheid en concurrentiepositie. Zij zetten daarom in op “een mobiliteitsnetwerk dat mensen en goederen snel op bestemming brengt, maar dat ook dienstbaar is aan de maatschappelijke behoeftes als duurzame welvaart, leefbaarheid en welzijn”.

Andere geraadpleegde documenten Bereikbaarheidsagenda Regio Foodvalley 20232026 De regio wil flink investeren om in 2030 slim, duurzaam en gezond bereikbaar te zijn. De urgentie is hoog door de 40.000 nieuwe woningen tot 2040 (verstedelijkingsopgave). Belangrijke ambities zijn om autoknelpunten op de A1 en A12 aan te pakken, een aanzienlijke modal shift van auto naar OV, fiets en lopen te realiseren en te investeren in fietsnetwerken, (hoogwaardig) OV en mobiliteitshubs.

Naast de hier uitgelichte beleidsstukken is een uitgebreide verzameling documenten geraadpleegd in het kader van het OPIM. Zoals: Veens Stappenplan Participatie, GVVP 20122025 incl. evaluatie, Parkeernormen Veenendaal 2020 (herziening 2023), laadvisie Veenendaal, Verkeersveiligheidsplan (concept), Centrumvisie 2030, Programmaplan vitale binnenstad Veenendaal, Visie bedrijventerreinen Veenendaal 2030, Gebiedsvisie Franse Gat, Projectenboek 2023, Lokale inclusie agenda Veenendaal 2022-2024, Verstedelijkingsopgave Veenendaal, Mobiliteitsvisie Gelderland en Woondeal 2022-2030 Foodvalley.

19

2.10 Wat vindt de gemeenteraad?

2.11 Wat vinden regiopartijen?

2.12 Wat vinden belangengroepen?

Op 26 september 2023 is tijdens een beeldvormende sessie een aantal stellingen voorgelegd aan de gemeenteraad.

Op 30 oktober 2023 zijn vertegenwoordigers van buurgemeenten, regio, provincie en hulpdiensten bijeengekomen om de inhoud van het OPIM te bespreken. Men was positief en gaf de volgende aandachtspunten mee:

Op 31 oktober 2023 zijn belangenvertegenwoordigers van o.a. ondernemers en inwoners bijeengekomen om de inhoud van het OPIM te bespreken. Men was positief en gaf de volgende aandachtspunten mee:

De belangrijkste conclusie is dat de alternatieven van de auto op orde moeten zijn voordat de ruimte voor de auto beperkt kan worden. Dit betekent dat het openbaar vervoer, fietsen, lopen en deelmobiliteit versterkt moeten worden om een volwaardig en aantrekkelijk alternatief te vormen. Daarnaast benadrukte de gemeenteraad het belang van de thema’s: keuzevrijheid, verkeersveiligheid en bereikbaarheid. De Veense Jongerenraad heeft ook gereageerd op de stellingen. Samengevat is er een behoefte aan een mobiliteitstransitie in met name nieuwe woonwijken zoals Veenendaal-oost. Het verbeteren van het openbaar vervoer (bus) levert hieraan een bijdrage. Verkeersveiligheid is als het andere belangrijke thema benoemd.

•

In tegenstelling tot Veenendaal ziet men in Ede en Wageningen een toename van het aantal deelauto’s.

•

Er wordt opgeroepen verder te kijken dan de gemeentegrens, denk aan de Rijnbrug en De Klomp.

•

Op het gebied van bereikbaarheid en doorstroming van de auto wordt opgemerkt dat Veenendaal moet werken aan bewustwording (de file ben je zelf) en acceptatie van file en parkeerdruk (niet alles is 100% op te lossen).

•

Veilige en comfortabele fietspaden zijn belangrijk voor het duurzame en gezonde fietsgebruik.

•

Het verbeteren van de verkeersveiligheid op bedrijventerrein vraagt om veel aandacht voor grote (vrachtwagens) en kleine weggebruikers (voetgangers).

•

Ga in gesprek met werkgevers over het mobiliteitsgedrag van de werknemers.

•

De gemeente heeft weinig invloed op het openbaar vervoer, maar probeert toch om verbeteringen te realiseren.

•

Met goed beheer en onderhoud en zorgvuldig vormgegeven openbare ruimte verhogen we de mobiliteit voor mensen met een beperking.

•

Hanteer bij nieuwe ontwikkelingen locatie specifieke parkeernormen en ga in gesprek met ontwikkelaars over innovatieve parkeeroplossingen. Zorg ook voor draagvlak en voorkom dat parkeerproblemen zich verplaatsen naar nabije woonwijken.

•

•

•

•

Vanuit hulpdiensten en openbaar vervoer wordt opgeroepen tot samenwerking, omdat de inrichting van 30 km/h wegen nadelig kan zijn voor o.a. aanrijtijden en onderhoud van materieel als snelheidsremmende maatregelen niet goed worden toegepast. In nieuwe woonwijken is de grootste beïnvloeding van het mobiliteitsgedrag mogelijk en vaak noodzakelijk. Goederen en logistiek is ook een sector waar veel winst te behalen is ten aanzien van bereikbaarheid en duurzaamheid. Er wordt opgeroepen qua verkeersnetwerken verder te kijken dan de gemeentegrens, denk aan de rondwegen, de Rijnbrug en De Klomp.

20

2.13 Conclusie Op basis van de inventarisatie (enquête, feiten & cijfers, trends & ontwikkelingen en beleidsstukken) en de reflectie daarop (van de gemeenteraad, partijen uit de regio en belangengroepen), komen we uit op de volgende acht opgaven waar Veenendaal voor staat. Deze acht opgaven zijn in het volgende hoofdstuk vertaald in de ambitie en doelen voor mobiliteit.

Op (gemeten) verkeersveiligheid scoort Veenendaal goed, het belang van dit onderwerp (met name de veiligheidsbeleving) vraagt aandacht.

De autobereikbaarheid van Veenendaal is goed, een aantal doorstromingsknelpunten is moeilijk (structureel) op te lossen.

De OV-voorzieningen in Veenendaal zijn goed, maar het OV-gebruik is te verbeteren. De druk op de openbare ruimte neemt toe. Dit brengt zonder duidelijke keuzes de leefbaarheid in gevaar.

Het centrum van Veenendaal is vitaal, er zijn een paar aandachtspunten t.a.v. de bereikbaarheid.

De fietsbereikbaarheid van Veenendaal is goed, maar er is winst te behalen op de verbetering van fietsparkeervoorzieningen & verminderen van conflicten met andere vervoersmiddelen.

Elke reis begint en eindigt met lopen, dus overal in Veenendaal moeten voetgangersvoorzieningen op orde zijn. De toekomstige groei van Veenendaal en de regio leidt zonder maatregelen tot toenemende problematiek op het verkeersnetwerk

21

3. Ambitie en doelen

-

22

3.1 Ambitie: “In Veenendaal is het gezond, duurzaam en veilig wonen, werken en leven.” De gemeente heeft drie ambities opgesteld in de Omgevingsvisie 2030 waar we vanuit dit omgevingsprogramma een bijdrage aan willen leveren: gezondheid, duurzaamheid en veiligheid. Wij kiezen voor een goede bereikbaarheid van woongebieden, bedrijventerreinen, centrum en buitengebied.

Keuzes binnen mobiliteit moeten bijdragen aan een gezonde, duurzame en veilige leefomgeving. Een gezonde gemeente betekent dat we in de leefomgeving mogelijkheden bieden om meer en vaker te bewegen, ontspannen en ontmoeten. We beperken de uitstoot voor een goede luchtkwaliteit. En we bieden voldoende mogelijkheden om te bewegen in de openbare ruimte, parken en sportparken. We maken wandelen en fietsen nog aantrekkelijker. En we realiseren meer mogelijkheden voor ontmoeten.

Een duurzame gemeente betekent voor dit omgevingsprogramma integrale mobiliteit dat we werken aan klimaatadaptatie en duurzame mobiliteit. Een veilige gemeente betekent dat we een veilig ingerichte fysieke ruimte creëren. We richten een leefomgeving in die bijdraagt aan een sociaal veilig gevoel.

gezond

duurzaam

veilig 23

3.2 Doelen voor mobiliteit: ‘Keuzevrijheid vergroten en het stimuleren van gezond mobiliteitsgedrag’ Aan de hand van de opgaven uit de inventarisatie en ambities uit de Omgevingsvisie, definiëren we acht mobiliteitsdoelen. Deze doelen vormen de hoofdlijnen die de koers voor het mobiliteitsbeleid Veenendaal bepalen. Per doel zijn maatregelen vastgesteld die toegepast worden om deze doelen te bereiken. De maatregelen zijn opgenomen in hoofdstuk 4. In de mobiliteitsdoelen staan de keuzevrijheid vergroten en het stimuleren van gezond mobiliteitsgedrag centraal: • We hebben oog voor de toegankelijkheid van verschillende modaliteiten, betaalbaarheid van vervoer en bereikbaarheid van banen en voorzieningen. • We accepteren dat ondanks de te nemen maatregelen de spitsen druk zullen blijven en dat parkeerdruk hoort bij een steeds drukkere stad. • We investeren in alle modaliteiten, zoals het creëren van een duurzamer wagenpark door laadvoorzieningen en het stimuleren van gezonde, actieve vervoerswijzen.

24

1 | VERKEERSVEILIGHEID

2 | LEEFBAARHEID

De wegen in Veenendaal nodigen uit tot veilig verkeersgedrag en beschermen kwetsbare verkeersdeelnemers, bijvoorbeeld schoolgaande kinderen en ouderen.

Veenendaal heeft een prettig verblijfsklimaat, waarin overlast van verkeer op de omgeving zoveel mogelijk wordt voorkomen.

We werken continu aan verbetering van de verkeersveiligheid. Enerzijds werken we door middel van een risicogestuurde aanpak conform het Strategisch Plan Verkeersveiligheid. Dit plan is een gezamenlijke visie op het verbeteren van het verkeersveiligheidsbeleid van o.a. het Rijk en de Vereniging van Nederlandse Gemeenten. Dit werken we uit in het Veenendaals Verkeersveiligheidsaanpak. Onderdeel hiervan is ook gedragsbeïnvloeding door middel van educatie, voorlichting en handhaving.

Woonwijken zijn het domein van spelende kinderen en er is ruimte voor ontmoeten. Bij reconstructies houden we daarmee rekening, geven we voorrang aan groen en werken we klimaatadaptief.

Anderzijds werken we locatiegericht. Zo gaan we de verkeersveiligheid op bedrijventerrein verbeteren, verbeteren we de veiligheid van fietsvoorzieningen en onderzoeken we meldingen ten aanzien van de verkeersveiligheid van inwoners.

De benodigde parkeercapaciteit willen we efficiënt benutten, zodat er meer ruimte ontstaat voor spelen, groen, bewegen en klimaatadaptatie. We werken met passende parkeernormen per gebied en als bewoners hinder ervaren van parkeerders uit de omgeving is parkeerregulering ook een optie. Ook onderzoeken we de mogelijkheden van een transferium. Leefbaarheid gaat ook over duurzaamheid. In 2040 heeft mobiliteit nog maar een zeer beperkte impact op het milieu. In de laadvisie Veenendaal en Energieneutraal Veenendaal 2022-2025 is opgenomen hoe we daaraan werken. Aanvullend willen we het gebruik van deelmobiliteit stimuleren en gaan we via de Regio Foodvalley in gesprek met werkgevers om het woon-werkverkeer te verduurzamen. Door snelle fiets- en OV verbindingen met omliggende gemeentes, hebben inwoners toegang tot meer voorzieningen (ziekenhuis, werkplekken, etc.). Snelle fiets- en OV verbindingen dragen bij aan de keuzevrijheid, bereikbaarheid en duurzaamheid.

25

3 | CENTRUM VAN VEENENDAAL

4 | AUTO

Het winkelcentrum van Veenendaal is aantrekkelijk en bereikbaar voor bezoekers en ondernemers op lokaal en regionaal niveau.

Doorgaand verkeer maakt gebruik van hoofdroutes.

Veenendaal is de winkelstad van de regio. In het centrum komen jaarlijks veel bezoekers. Wat betreft passanten is Veenendaal de nummer 35 van Nederland als het gaat om winkelen. Naast winkelen zijn er ook veel woningen en wordt er nog steeds gebouwd en ontwikkeld. Hiermee is het Centrum van Veenendaal vergelijkbaar met de dichtheid van een grotere stad. Een aangenaam verblijfsklimaat is daarom belangrijk voor zowel de bewoner als de bezoeker. Zowel fietsers als voetgangers zijn welkom in het centrum. Op drukke momenten en locaties krijgen voetgangers prioriteit. Daarvoor is voorlichting en handhaving noodzakelijk. Auto's worden naar goede parkeervoorzieningen geleid aan de randen van het centrum. Op logistiek gebied gaan we onderzoeken hoe we het verblijfsklimaat zo optimaal mogelijk kunnen maken, bijvoorbeeld door het instellen van een zero emissie zone en het verkorten van de bevoorradingstijden. De bevoorradingstijden zijn nu ruim. Ondernemers hebben aangegeven dat ze tijdens de lunchtijd liever geen ronkende diesels naast hun terrassen willen als gasten daar verblijven.

De hoofdroutes zijn beide rondwegen. Op de Rondweg-Oost (N233) en de Rondweg-West moet de doorstroming dan ook optimaal zijn. De overige wegen moeten het autoverkeer veilig naar deze hoofdwegen leiden. Daarom stellen we een Verkeerscirculatieplan op met daarin een toekomstbestendige wegencategorisering. Veenendaal is de afgelopen jaren gegroeid en groeit ook de komende jaren. Dit betekent dat het drukker wordt op de wegen. Omdat de ruimte beperkt is, zijn we ons ervan bewust dat vrije doorstroming niet op elk moment realiseerbaar is. Daarom gaan we naast het toevoegen van capaciteit (met name op de hoofdroutes) in de spitsen accepteren dat het druk is (ondanks de genomen maatregelen) en dat niet iedereen direct voor de deur kan parkeren.

26

5 | OPENBAAR VERVOER

6 | FIETS

Openbaar vervoer levert een hoogwaardige bijdrage aan de lokale en regionale bereikbaarheid.

De ruimtelijke ordening van Veenendaal moedigt aan om meer in beweging te zijn: meer fietsen en lopen.

De stationslocaties zijn de toegangspoorten van de stad. Daarom zijn bijvoorbeeld aantrekkelijke looproutes, goede kwalitatieve fietsenstallingen en voldoende OV-fietsen belangrijk. We verbeteren station Veenendaal Centrum in het kader van de Spoorzone en we willen de I/Cstatus van station Veenendaal-De Klomp behouden en het station verbeteren samen met de gemeente Ede.

Fietsen is gezond, duurzaam, goedkoop en vraagt relatief weinig ruimte. Daarom stimuleren we onze inwoners om zo veel mogelijk te fietsen. Dit doen we door samen met de andere regiogemeenten in te zetten op fietsstimuleringscampagnes.

De gemeente Veenendaal beslist niet zelf over lijnvoering en frequentie van de bus en trein. Samen met de regio Foodvalley zetten we ons in voor het verbeteren van het openbaar vervoernetwerk in en rondom Veenendaal, zoals: rondje WERV, HOV bussen tussen Veenendaal-Ede en Veenendaal-Amersfoort, busverbinding naar station Kesteren met overstap naar Tiel, de doortrekking van de Ponlijn en vraaggestuurd OV daar waar beperkte vraag is en reguliere buslijnen niet passend zijn. Ook gaan we aan de slag met deelmobiliteit/collectieve vervoerswijzen. De pilots ten aanzien van deelmobiliteit willen we verbreden en in de Spoorzone en het centrum werken we proactief aan een deelmobiliteitssysteem.

Ook werken we verder aan een compleet fietsnetwerk in Veenendaal met directe en comfortabele routes. Aandachtspunten daarbij zijn: veilige oversteken, overtollige (fiets-) paaltjes weghalen, uitbreiding van de fietsparkeervoorzieningen in het kernwinkelgebied en handhaving op foutief/hinderlijk geparkeerde fietsen in fietsparkeerverbodzones (kernwinkelgebied en stationsgebieden). Bovendien realiseren we snelle en veilige fietsverbindingen met omliggende gemeentes, zodat meer bestemmingen binnen bereik komen. Daarnaast werken we aan het verbreden van fietspaden waar dit nodig is. Hier is in de huidige situatie niet altijd ruimte voor beschikbaar. Daarom onderzoeken we of ruimte gecreëerd kan worden door slimmer om te gaan met routering van gemotoriseerd verkeer in Veenendaal. Mogelijke verkeersmaatregelen die meer ruimte creëren voor fietsen en groen brengen we samen in een Verkeerscirculatieplan. 27

7 | VOETGANGER De ruimtelijke ordening van Veenendaal moedigt aan om meer in beweging te zijn: meer fietsen en lopen. Lopen is net als fietsen gezond, duurzaam, goedkoop en vraagt relatief weinig ruimte. Nagenoeg elke verplaatsing start en eindigt met lopen. Daarvoor zijn toegankelijke, herkenbare en goed onderhouden voetpaden nodig. Voor mensen met een beperking is dit extra belangrijk. In de Inrichtingseisen voor de Veenendaalse Openbare Ruimte (IVOR) is opgenomen dat we geen shared space omgevingen meer willen toepassen. Lopen kan bijna overal. Er zijn een aantal zones waarbinnen extra aandacht is voor het loopnetwerk dat voor iedere voetganger comfortabel en aantrekkelijk is. Met name rondom openbare voorzieningen en belangrijke oversteekplaatsen. In het kernwinkelgebied krijgen voetgangers prioriteit op drukke momenten en locaties. Daarover is voorlichting en handhaving noodzakelijk.

8 | SPOORZONE Een nieuwe woonwijk waar mensen gezond, veilig en duurzaam leven. ‘

In nieuwe woonwijken is de grootste beïnvloeding van het mobiliteitsgedrag mogelijk. Spoorzone Veenendaal is zo’n nieuwe woonwijk. De uitgangspunten en maatregelen binnen het thema mobiliteit worden in de Structuurvisie Spoorzone uitgewerkt. Op hoofdlijnen zullen maatregelen worden getroffen om verplaatsingen te voet, met de fiets, het openbaar vervoer en het gebruik van deelmobiliteit te stimuleren. Dit heeft onder andere tot doel de overlast van het autoverkeer op de omgeving als gevolg van de nieuwe functies te voorkomen. Daarom worden ook de wegen in het gebied aangepast, het station verbeterd en gewerkt met passende parkeernormen en geclusterde parkeervoorzieningen.

28

4. Toekomstbeeld Veenendaal: Maatregelen

-

29

4.1 Maatregelen Verkeersveiligheid

Volgens respondenten van de enquête is verkeersveiligheid het belangrijkste thema op het gebied van mobiliteit. Hoewel het aantal geregistreerde verkeersslachtoffers en –doden relatief laag is, zien bewoners veel ruimte voor verbetering. Beleving speelt daarbij een belangrijke rol. Het doel van de genoemde maatregelen in dit hoofdstuk is dat de wegen in Veenendaal uitnodigen tot veilig verkeersgedrag en kwetsbare deelnemers – zoals schoolgaande kinderen en ouderen – worden beschermd. We sluiten daarbij aan op de risicogestuurde aanpak van het Strategisch Plan Verkeersveiligheid (Ministerie van I&W samen met partners, 2018). De belangrijkste maatregelen bespreken we in deze paragraaf.

4.1.1 Verkeersveiligheidsaanpak Voor verkeersveiligheid stellen we een aanpak vast met potentiële risicolocaties in Veenendaal. Hiervoor worden o.a. ongevallen-data en meldingen (incl. de enquêteresultaten vanuit het OPIM) gebruikt. Oplossingsrichtingen worden hierin per risicolocatie uitgewerkt, zoals het toepassen van GOW-30 of het scheiden van verschillende type verkeersstromen.

4.1.2 Bij meerdere meldingen verkeersonderzoek naar de situatie en eventuele oplossingen

We nemen de beleving van verkeersveiligheid serieus. Als vanuit de samenleving wordt aangegeven dat op een bepaald wegvak of kruispunt iets mis is, dan onderzoeken we de situatie. Afhankelijk van de uitkomsten van het onderzoek voeren we passende oplossingen door. Hierbij kijken we in het bijzonder naar de verkeersveiligheid van voetgangers en fietsers, bijvoorbeeld op oversteeklocaties.

4.1.3 Educatie, voorlichting en handhaving Ter verbetering van de verkeersveiligheid beïnvloeden we het verkeersgedrag van weggebruikers door middel van educatie, campagnes en handhaving. Deze gedragsbeïnvloeding bestaat uit: •

verkeerseducatie voor alle leeftijden gericht op gedrag, vaardigheden, kennis en kunde van de verkeersdeelnemers, bijvoorbeeld: fietsverkeersexamen en scootmobiellessen;

•

jaarlijks worden gedragscampagnes (voorlichting over veilig en sociaal gedrag) uitgevoerd op landelijke, regionale en lokale schaal en deze sluiten op elkaar aan;

•

handhaving: ongevallen worden ten dele veroorzaakt doordat verkeersregels worden genegeerd. Het doel van verkeerstoezicht en handhaving is educatie.

4.1.4 Verkeersveiligheid bedrijventerreinen verbeteren Een aanzienlijk gedeelte van de banen in Veenendaal is geconcentreerd op bedrijventerreinen. Op deze terreinen rijden naast werknemers ook zware vrachtvoertuigen, waarbij fietsers en motorvoertuigen gebruik maken van dezelfde ruimte. Het is belangrijk dat werknemers veilig naar hun werk kunnen gaan, of ze nu met de auto, het openbaar vervoer of de fiets gaan. Om beter functionerende bedrijventerreinen te realiseren zetten we in op de volgende maatregelen. We passen zoveel mogelijk 30 km/u-regimes toe op bedrijventerreinen, zodat de verkeersveiligheid en de beleving daarvan verbetert. Dit doen we in samenwerking met OV-bedrijven en hulpdiensten. We passen geen plateaus en drempels toe i.v.m. het hoge aantal (vracht)auto’s. Een mogelijke snelheidsverlagende maatregel is om wegen optisch te versmallen met bomen. Deze bomen dragen tegelijkertijd bij aan de biodiversiteit en het tegengaan van hittestress. Verder brengen we zoveel mogelijk fietssuggestiestroken aan, om duidelijk te maken dat fietsers gebruikmaken van de desbetreffende wegen. Dit draagt bij aan comfortabel en veilig fietsen. Parkeren direct langs de straat vormt vanwege de zware voertuigen en fietsers een risico. Door parkeren enkel op openbare parkeerplaatsen en bij bedrijven op eigen terrein te faciliteren ontstaat een rustiger en veiliger verkeersbeeld.

30

31

4.2 Maatregelen Leefbaarheid

Veenendaal kent een toenemende druk op de openbare ruimte, doordat ruimte schaars is en meerdere onderwerpen wél ruimte vragen. Veenendaal wil een prettig verblijfskwaliteit hebben en behouden, waarin overlast van verkeer op de omgeving zoveel mogelijk wordt voorkomen.

4.2.1 Reconstructie openbare ruimte in wijken De inrichting en vormgeving van wegen beïnvloedt het rijgedrag van mensen. Om de leefbaarheid in woonwijken te vergroten, passen we de openbare ruimte waar nodig aan. Daarbij geven we voorrang aan groen en werken we klimaatadaptief, door bijvoorbeeld de hoeveelheid verharding te beperken wat bijdraagt aan het verminderen van het hittestress.

4.2.2 Snelheidsklachten aanpakken Daar waar te hard wordt gereden, komt de verkeersveiligheid en de leefbaarheid in het geding. Dé plek waar dit de grootste impact heeft is in woonwijken. Tegelijkertijd wordt snelheid op verschillende manieren ervaren. Zo voelt 30 km/u met de auto voor een autobestuurder anders dan voor voetgangers. Om die reden onderzoeken we bij meerdere meldingen snelheidsklachten en voeren we snelheidsremmende maatregelen door, indien nodig. Woonwijken zijn het domein voor spelen en ontmoeten.

4.2.3 Parkeerregulering uitbreiden als inwoners hinder ervaren

4.2.5 Uitvoeren Laadvisie Veenendaal en Energieneutraal Veenendaal 2022-2025

Vanwege de beperkte ruimte en de vele onderwerpen die ruimte vragen (o.a. groen en klimaatadaptatie) in Veenendaal is parkeren voor de deur niet vanzelfsprekend. Onze ambitie is om voor iedereen een parkeerplaats te hebben binnen maximaal 200 meter, bijvoorbeeld in een parkeerhub. In geval van hinder onderzoeken we de mogelijkheid om een vergunninghoudersgebied in te voeren. Hierbij kijken we met name naar de schil rond het centrum.

Door het uitvoeren van de laadvisie stimuleren we de elektrificatie van het wagenpark. De sterk verminderde uitstoot draagt bij aan de leefbaarheid in Veenendaal. Ook het programma Energieneutraal Veenendaal 20222025 bevat verschillende maatregelen om uit te voeren op het gebied van mobiliteit.

4.2.4 Passende parkeernormen per gebiedsprofiel opstellen Om de parkeercapaciteit over heel Veenendaal efficiënt te benutten zetten we in op passende parkeernormen. Hierdoor ontstaat meer ruimte voor hoogwaardige openbare ruimte. In samenhang met de herziening van de omgevingsvisie stellen we per gebiedsprofiel parkeernormen op, passende bij het karakter van dat gebied. We maken hierbij onderscheid naar het centrum, stationsgebieden, woonwijken met parkeerregulering, woonwijken zonder parkeerregulering en bedrijventerreinen.

4.2.6 Werkgeversaanpak woon-werkverkeer verduurzamen Werkgevers hebben grote invloed op het reisgedrag van hun werknemers. Hier liggen kansen om hun regelingen voor woonwerkverkeer en zakelijke bewegingen te verslimmen en te verduurzamen. In samenwerking met de Regio Foodvalley stimuleren én ondersteunen we werkgevers.

4.2.7 Onderzoek naar een transferium Een transferium is een parkeergelegenheid aan de rand van de stad om bijvoorbeeld de parkeerdruk in het centrum of de drukte op de wegen naar het centrum te verminderen. We gaan de mogelijkheden onderzoeken van het realiseren van een transferium in combinatie met het bevoorraden van het centrum (zie ook 4.3.5) op een locatie aan de rand van Veenendaal. 32

4.3 Maatregelen centrum van Veenendaal

Het centrum is aantrekkelijk voor inwoners van Veenendaal en van de regio; om te bezoeken en om te ondernemen. Dit houden we vast richting de toekomst, zodat het centrum het kloppende winkelhart blijft.

4.3.1 Onderzoeken passende bevoorradingstijden in centrumgebied Bevoorrading van winkels is essentieel om een aantrekkelijk aanbod te hebben. Tegelijkertijd beïnvloedt (zwaar) vrachtverkeer op een negatieve manier de verblijfservaring. We onderzoeken daarom passende tijden en locaties waarbinnen bevoorrading in het centrumgebied kan plaatsvinden. Dit moet werkbaar zijn voor de ondernemers en voor de bezoekers.

4.3.2 Onderzoek naar uitbreiding van het gebied en de tijd waarin voetganger prioriteit heeft boven de fiets en hoe dit duidelijk te communiceren Op sommige momenten is het dusdanig druk in het centrum dat voetgangers en fietsers niet samen in de beschikbare ruimte passen. We onderzoeken in welk gebied de voetganger prioriteit krijgt en tijdens welke tijden, zodat het een leefbare en duidelijke situatie wordt.

4.3.3 Fietsparkeervoorzieningen uitbreiden Goede en voldoende fietsparkeervoorzieningen maken het aantrekkelijker om met de fiets naar het centrum te komen. Daarnaast voorkomt het rommelige (winkel)straten. Binnen het centrum is een aantal locaties met fietsparkeerknelpunten. Dit blijkt ook uit het fietsparkeeronderzoek én uit meldingen. Om deze knelpunten structureel op te lossen zetten we in op grootschalige fietsenstallingen aan de randen van het kernwinkelgebied.

4.3.4 Actieve handhaving op tijden en fout en/of hinderlijk geparkeerde fietsen Het invoeren van tijden voor fietsers en het bieden van goede en voldoende fietsparkeervoorzieningen vragen om handhaving. Door actief hierop toe te zien zorgen we voor een gewenning aan en naleven van de regels.

4.3.5 Zero-emissiezone logistiek

Een aangenaam verblijfsklimaat is belangrijk voor bewoners, bezoekers en ondernemers. Een zero-emissiezone in het winkelcentrum voor logistiek draagt hier aan bij. Veenendaal wil toe naar een emissievrije binnenstad voor vervoerders en daarom voeren we uiterlijk in 2030 een zero-emissiezone in. Eventueel koppelen we dit aan het transferium (zie 4.2.7) Ook kijken we naar andere vormen van logistiek, zoals kleinere elektrische voertuigen. 33

4.4 Maatregelen auto

De auto is een belangrijke drager voor de bereikbaarheid. Daarbij willen we dat doorgaand verkeer gebruik maakt van hoofdroutes (de Rondweg-Oost en de Rondweg-West), zodat woonwijken het domein zijn van spelen en ontmoeten. Dit betekent dat overige wegen naar de hoofdwegen leiden.

4.4.1 Aanpak Rondweg-Oost (N233) De doorstroming op deze weg is belangrijk voor Veenendaal en de regio. We werken samen met de provincie Utrecht om de doorstroming op deze weg en de in het verlengde daarvan gelegen Rijnbrug te verbeteren. Het uitgangspunt is een verbreding naar 2 rijstroken in beide richtingen en aansluiting van Groenpoort.

4.4.2 Aanpak Rondweg-West We stellen in samenwerking met de gemeente Rhenen een aanpak op voor deze weg met het doel de doorstroming en de verkeersveiligheid te verbeteren. Dit doen we door de capaciteit te verhogen. Een deel van de oplossing kan liggen in het plaatsen van intelligente verkeerslichten (I-VRI’s), die de doorstroming van gemotoriseerd en fietsverkeer verbeteren.

4.4.3 Opstellen Verkeerscirculatieplan We stellen op korte termijn een Verkeerscirculatieplan op waarin we de categorisering van wegen actualiseren, zodat de weginrichting en rijsnelheid optimaal aansluit bij de functie van de weg. Dit plan vormt een kader voor de aanpak en herinrichting van wegen. Onderdeel van dit Verkeerscirculatieplan is te onderzoeken hoe ruimte gecreëerd kan worden voor bredere fietspaden en meer groen door slimmer om te gaan met routering van gemotoriseerd verkeer in Veenendaal.

4.4.4 Aanpak diverse gebiedsontsluitingswegen: De komende jaren gaan we de inrichting van de volgende wegen aanpakken: Zandstraat, Grote Beer, Buurtlaan-Oost, De Monding, Prins Bernhardlaan, Nieuweweg. De herinrichting van deze wegen hangt samen met het Verkeerscirculatieplan (maatregel 4.4.3).

4.4.5 Aanpak wegen in en rondom de Spoorzone Deze wegen worden aangepast binnen het project Spoorzone. © Regio Foodvalley Magazine GROEI#11

34

4.4.6 Regionale wegenprojecten We zetten ons in om de regionale bereikbaarheid op peil te houden, ook op wegen die (deels) buiten de gemeentegrens liggen. Voorbeelden daarvan zijn de aanpak van de Rijnbrug en de doortrekking van de N233 tot de N224. daarvoor werken we samen met onze buurgemeenten, de provincies Utrecht en Gelderland en regio Foodvalley.

35

4.5 Maatregelen openbaar vervoer

Openbaar vervoer levert een hoogwaardige bijdrage aan lokale en regionale bereikbaarheid. Zo vergroten we de keuzemogelijkheden om van A naar B te reizen. Dit vraagt wat van het OV als vervoerswijze, maar ook de voorzieningen rondom het OV dienen op orde te zijn.

4.5.1 OV-haltes verbeteren OV-haltes en stations zijn in het algemeen verblijfsplekken en locaties waar verschillende vervoerswijzen samenkomen (mobiliteitshubs). We realiseren daarom kwalitatieve wachtvoorzieningen, goede aansluitingen tussen bussen en treinen en logische loop- en fietsroutes naar de haltes.

Daarnaast is fiets en trein een veelvoorkomende en ook zeer geschikte combinatie. Het zorgt voor duurzame mobiliteit, die bovendien de druk op de autowegen kan verminderen. We stimuleren dit door samen met NS en ProRail kwalitatieve fietsenstallingen te realiseren bij de stations en voldoende OV-fietsen aan te bieden voor bezoekers. Door middel van handhaving stimuleren we fietsers om gebruik te maken van de aanwezige fietsparkeervoorzieningen. Hiermee voorkomen we dat hinderlijk geparkeerde fietsen de toegankelijkheid in stationsgebieden belemmeren.

Uit de feiten en cijfers (zie sectie 2.5) blijkt ook dat lopen een belangrijke vervoerswijze is van en naar station West en Centrum. Aantrekkelijke looproutes naar die stations dragen bij aan ‘duurzame’ bezoekers naar het centrum. Er zijn diverse mogelijkheden om de aantrekkelijkheid van een looproute te verhogen, zoals vergroenen en verkoeling door bomen.

4.5.2 Behoud I/C-status en verbeteren station Veenendaal-De Klomp We maken ons sterk voor het behoud van de intercitystatus van station Veenendaal-De Klomp. Hoewel dit station op het grondgebied van onze buurgemeente Ede ligt, is het ook een belangrijk station voor reizigers van en naar Veenendaal. In lijn met maatregel 4.5.1 willen we het station samen met de Provincie Gelderland en Utrecht, NS, ProRail en de gemeente Ede verbeteren om treinreizen aantrekkelijker te maken.

4.5.4 Verbeteren busnetwerk in en rondom Veenendaal We werken samen met de provincies Utrecht en Gelderland en de regio Foodvalley aan het behouden en versterken van het busnetwerk in en rondom Veenendaal. Concreet betekent dit in Veenendaal bijvoorbeeld: lijn 83 verplaatsen langs The Maxx en naar ‘t Goeie Spoor, lijn 87 van de Rondweg Oost door de wijk Oost en lijn 505 verplaatsen naar de Zandstraat. Ook zetten we ons in voor een rechtstreekse busverbinding met de omliggende kernen Wageningen, Ede en Rhenen (‘Rondje WERV’) en HOV-lijnen tussen Veenendaal-Ede en VeenendaalAmersfoort. Ten slotte willen we de verbinding bus-trein verbeteren door een busverbinding met station Kesteren (incl. overstap naar Tiel) en blijven we ons inzetten voor doortrekking van de Ponlijn.

4.5.3 Station Rhenen-Noord / VeenendaalZuid We willen toewerken naar een nieuw station Rhenen-Noord / Veenendaal-Zuid. Nader onderzoek moet uitwijzen wat nodig is voor een dergelijk station. Hierbij trekken we samen op met gemeente Rhenen, ook als het gaat om de woningbouwontwikkeling die daar komt.

36

4.5.5 Vraaggestuurd OV Goed openbaar vervoer draagt bij aan de keuzevrijheid. Daarnaast kan niet iedereen de auto of fiets gebruiken, waarvoor het OV een oplossing kan zijn. Tegelijkertijd staat het OV in Nederland – zeker na COVID-19 – financieel onder druk. Voor lijnen met lage reizigersaantallen is mogelijk een alternatief nodig. We onderzoeken daarom de mogelijkheden van vraaggestuurd OV. Dit doen we vooral voor gebieden die nu niet of onvoldoende bereikbaar zijn volgens stakeholders. Ook kijken we naar de mogelijkheden van dit type OV om bedrijventerreinen te ontsluiten per OV.

4.5.6 Andere organisatievormen van OV We onderzoeken de uitvoerbaarheid van andere organisatievormen van openbaar vervoer met als doel het OV-aanbod in Veenendaal uit te breiden. Denk bijvoorbeeld aan het mogelijk maken van rondje WERV of de buslijn Veenendaal-Wageningen door het Binnenveld. Mogelijke organisatievormen zijn de inzet van een coöperatie met vrijwilligers of een koppeling met ander vervoer zoals WMO- en schoolvervoer.

37

4.5.7 Pilots deelmobiliteit verbreden Deelmobiliteit biedt de potentie om eigen (auto)bezit te verlagen, doordat meerdere mensen van hetzelfde vervoersmiddel gebruikmaken. Dit kan de druk op de openbare ruimte verlagen, met name bij verlaging van autobezit. Daarnaast draagt deelmobiliteit bij aan keuzevrijheid en de toegankelijkheid. Doordat je betaalt naar gebruik is de auto, bakfiets of (elektrische) fiets bereikbaar voor meer mensen. Specifiek verbreden we de pilot in De Pol en zetten we in op deelmobiliteit in de Spoorzone en het centrumgebied.

38

4.6 Maatregelen fiets

Fietsen draagt bij aan een goede gezondheid en het tegengaan van overgewicht. Veel maatregelen voor fiets zijn besproken in de voorgaande paragrafen, te weten: •

4.1.3: fietseducatie, -voorlichting en – handhaving om verkeersveiligheid te verbeteren

4.6.2 Kwaliteitsverbeteringen van het hoofdfietsnetwerk Een compleet fietsnetwerk in Veenendaal met directe en comfortabele routes vergroot de keuzevrijheid, bereikbaarheid en duurzaamheid.

•

4.1.4: verkeerveiligheid bedrijventerreinen verbeteren (30 km/u, fietssuggestiestroken en geen parkeren langs de rijbaan)

•

4.2.6: woon-werkverkeer verduurzamen samen met werkgevers

•

4.3.2: venstertijden kernwinkelgebied voor fietsers

Om dit te realiseren zetten we in op brede en comfortabele fietspaden. Met de komst van snelle e-bikes en brede (e-)bakfietsen is er meer diversiteit onder fietsers dan voorheen. Aangezien zij gebruikmaken van dezelfde ruimte én we fietsen willen stimuleren, is letterlijk meer ruimte op het fietspad nodig en dus verbreden we de fietspaden. Andere aandachtspunten zijn veilige oversteken, en overtollige (fiets-)paaltjes weghalen.

•

4.3.3: fietsparkeervoorzieningen bij kernwinkelgebied uitbreiden

4.6.3 Doorfietsroutes

•

4.3.4: actieve handhaving op venstertijden en fout en/of hinderlijk geparkeerde fietsen

•

4.4.3: Opstellen Verkeerscirculatieplan

•

4.5.1: OV-haltes verbeteren met o.a. logische fietsroutes, kwalitatieve fietsenstallingen, actieve handhaving foutgeparkeerde fietsen en voldoende OV-fietsen

4.6.1 Fietsstimuleringscampagnes uitvoeren We stimuleren onze inwoners om zo veel mogelijk te fietsen. Dit doen we door samen met de overige regiogemeenten in te zetten op fietsstimuleringscampagnes. Op deze manier verminderen we het aantal autoritten.

Onderdeel van het hoofdfietsroutenetwerk is hoogwaardige fietsinfrastructuur naar omliggende gemeentes. Elektrische fietsen bieden hiervoor extra kansen. We ronden de doorfietsroute naar Ede af, realiseren de route naar Utrecht en verkennen de routes naar Amersfoort, Wageningen en Barneveld.

4.6.4 Evalueren proef speedpedelec op fietspaden Vanaf 1 juli 2023 kunnen mensen die op een speedpedelec fietsen een ontheffing aanvragen om gebruik te maken van het fietspad. De proef is georganiseerd door de provincie Utrecht en duurt twee jaar. Na afloop evalueren we de proef en beslissen we wat de standaard wordt.

39

40

4.7 Maatregelen voetganger

Lopen draagt net als fietsen ook bij aan een goede gezondheid en het tegengaan van overgewicht. Veel maatregelen voor voetgangers zijn besproken in de voorgaande paragrafen, te weten: •

4.1.3: educatie, -voorlichting en –handhaving om verkeersveiligheid te verbeteren

•

4.2.1: reconstructie openbare ruimte in woonwijken

•

4.3.2: voetgangers op bepaalde tijden prioriteit in kernwinkelgebied boven fietsers

•

4.5.1: OV-haltes verbeteren met o.a. logische en toegankelijke looproutes

4.7.1 Veilige, comfortabele en aantrekkelijke voetgangersvoorzieningen Lopen kan bijna overal. Er zijn geen hoofd- en secundaire routes, maar wel een aantal zones waarbinnen extra aandacht is voor de voetganger. Op plekken waar veel voorzieningen bij elkaar liggen, bijvoorbeeld in een winkelcentrum, is het belangrijk dat iedereen daar veilig naartoe kan lopen en dat de routes comfortabel en aantrekkelijk zijn. Ook locaties als de huisarts, een verzorgingstehuis of recreatiegebieden en sportvereniging zijn locaties waarbij voetgangersvoorzieningen van belang zijn. Tot slot zijn de zones rondom treinstations en andere OV-haltes belangrijke gebieden voor voetgangers.