3.c.3 Vaststelling bestemmingsplan Groenpoort - toelichting - bijlage 3
Tekst van het document
Ontwikkelingsbedrijf Veenendaal-oost C.V.
Groenpoort
Akoestisch onderzoek wegverkeer
Ontwikkelingsbedrijf Veenendaal-oost C.V.
Groenpoort
Akoestisch onderzoek wegverkeer
Datum
22 maart 2021
Kenmerk
RPT21180106-04
www.burodb.nl info@burodb.nl
Verklaring en documentatie Opdrachtgever(s)
Ontwikkelingsbedrijf Veenendaal-oost C.V.
Titel rapport
Groenpoort Akoestisch onderzoek wegverkeer
Kenmerk
RPT21180106-04
Datum publicatie
22 maart 2021
Projectteam opdrachtgever(s)
de heer R. ter Burg de heer J. van der Werken
Projectteam BuroDB
de heer T.S. de Boer
Projectomschrijving
Onderzoek
ten
behoeve
van
Bestemmingsplan
'Groenpoort' naar de te verwachten geluidssituatie ten gevolge van wegverkeer in het deelgebied 'Groenpoort' van Veenendaal-oost. Beoordeling van de geluidsbelasting van het verkeer op de
Rijksweg
A12,
de
Rondweg-Oost
en
overige
aanwezige lokale en planinterne wegen op de nieuwe woningen van het plan en toetsing aan de wettelijke regelgeving.
Advies en rapport
BuroDB
Adres
Voorstraat 43
Postcode
8801 LA
Plaats
FRANEKER
Telefoon
+31 (0)6 209 57 903
Website
www.burodb.nl
info@burodb.nl
Dit document is eigendom van de opdrachtgever en mag door hem/haar gebruikt worden voor het doel waarvoor het is opgesteld, met inachtneming van de rechten die voortvloeien uit de wetgeving op het gebied van het intellectuele
eigendom. De auteursrechten van dit document blijven berusten bij BuroDB.
Inhoud
Pagina
1
Inleiding
1
2
Het plan en het wettelijk kader
5
2.1
Het plan
5
2.2
Het wettelijk kader
6
2.3
Geluidscriteria wegverkeer
9
3
Uitgangspunten
14
3.1
Rekenmethodiek
14
3.2
Verkeersgegevens
15
3.3
Omgevingskenmerken
16
4
Resultaten
19
4.1
Rijksweg A12
19
4.2
Rondweg-Oost
20
4.3
Buurtlaan Oost
21
4.4
Aansluiting 'Groenpoort'
21
4.5
Planinterne wegen
22
4.6
Gecumuleerde geluidsbelasting wegverkeer
22
4.7
Ontheffing hogere grenswaarde en dove gevels
25
4.8
Geluidsluwe zijde
28
4.9
Gebouwgebonden maatregelen
30
5
Geluidsbeperkende maatregelen
34
5.1
Rijksweg A12
34
5.2
Rondweg-Oost
39
5.3
Buurtlaan Oost
40
5.4
Aansluiting 'Groenpoort'
41
5.5
Planinterne wegen
41
6
Samenvatting, conclusies en aanbevelingen
42
Bijlagen 1
Beleidsregel hogere waarde Wgh gemeente Veenendaal
2
Overzicht geluidsmodel en situering toetspunten
3
Verkeersgegevens
4
Resultaten geluidsberekeningen
5
Resultaten geluidsbeperkende maatregelen A12
6
Resultaten geluidsmodel
1
Inleiding
Woningbouwontwikkeling Veenendaal-oost is opgedeeld in drie deelgebieden. In figuur 1.1 is de ligging van Veenendaal-oost en de drie deelgebieden weergegeven.
Figuur 1.1: De Drie deelgebieden van Veenendaal-oost
Het middelste deelgebied 'Buurtstede' is grotendeels gerealiseerd en het zuidelijke deelgebied 'Veenderij' is deels gerealiseerd en volop in ontwikkeling. Het noordelijke deelgebied van Veenendaaloost is 'Groenpoort'. Voor dit deelgebied is de beoogde verkaveling opgesteld en wordt de realisatie van de nieuwe woningen voorbereid. In december 2020 is door Inbo het Concept Definitief Ontwerp Stedenbouwkundig Plan (Concept DOSP) voor deelgebied 'Groenpoort' opgesteld. Daarin is de plankaart met de verkaveling van het plangebied opgenomen. In het plan is een aantal van 969 woningen opgenomen. Het betreft grondgebonden woningen (vrijstaand, tweekappers en rijwoningen) en appartementen. In het plan wordt uitgegaan van: Ontsluiting voor het gemotoriseerde vanaf de noordzijde via de Buurtlaan Oost en een nieuwe directe aansluiting op de Rondweg-Oost (N233). Het plangebied heeft tevens een verbinding met het winkelcentrum van deelgebied Buurtstede; Duidelijke hoofdstructuur (singel en groene buffers); 6 woonbuurtjes; Groene lijnen naar het landschap (2x royaal); Grote voortuinen en brede openbare ruimtes; Beperkte bloklengtes versterken dorps karakter; Inpassing van de bestaande bebouwing aan de Dragonderweg. In figuur 1.2 is de weergave van de beoogde verkaveling van het plan weergegeven.
Groenpoort, Akoestisch onderzoek wegverkeer
1
Figuur 1.2: Verkaveling 'Groenpoort' volgens het Concept DOSP (bron: Inbo, december 2020)
Het plangebied van 'Groenpoort' ligt binnen de wettelijke geluidszone (invloedssfeer) van verschillende wegen. Om die reden is voor het plan akoestisch onderzoek wegverkeer uitgevoerd. In figuur 1.3 is de ligging van het plangebied en het aanwezige wegennet weergeven.
Groenpoort, Akoestisch onderzoek wegverkeer
2
Figuur 1.3: Ligging plangebied 'Groenpoort' met omliggend weggenet
Voor de geluidssituatie van het plan 'Groenpoort' zijn de volgende wegen relevant:
1.
Rijksweg A12 (inclusief toe- en afrit);
2.
Rondweg-Oost (provinciale weg N233);
3.
Aansluiting plan op de Rondweg-Oost;
4.
Buurtlaan Oost;
5.
Planinterne wegen;
De Dragonderweg, gelegen langs de oostzijde van het plangebied van 'Groenpoort', is in de bestaande
situatie een 60 km/uur-weg en daarmee gezoneerd. In de plansituatie krijgt deze weg een andere functie. Op de ontsluiting voor autoverkeer van slecht enkele (bestaande) kavels na, is de weg alleen nog bestemd voor fietsverkeer. De weg heeft daarmee in de toekomst geen relevante geluidsbijdrage en is om die reden in het akoestisch onderzoek niet beschouwd.
Groenpoort, Akoestisch onderzoek wegverkeer
3
Bij de ontwikkeling van de nieuwe woningen van het plan moet rekening worden gehouden met de regelgeving van de Wet geluidhinder (Wgh), waarin geluidscriteria en -normen voor het geluid van wegverkeer zijn opgenomen. De geluidsbelasting van de aanwezige en nieuwe wegen bepaalt mede de (on)mogelijkheden voor de realisatie van geluidsgevoelige bestemmingen. In dit plan de nieuwe woningen en appartementen. Het Ontwikkelingsbedrijf Veenendaal-oost (OVO) heeft aan BuroDB opdracht verleend het voor het plan benodigde akoestisch onderzoek wegverkeer uit voeren. De uitgangspunten en bevindingen van het onderzoek zijn in deze rapportage beschreven. Doelstelling van dit onderzoek De uitkomsten van dit onderzoek liggen ten grondslag aan het ontwerp-bestemmingsplan ‘Groenpoort’ en liggen voorts ten grondslag aan de ontwikkeling van circa 970 woningen in dit gebied. Gedurende het traject van opstalontwikkeling zal voorts per bouwproject aangetoond moeten worden op welke wijze wordt voldaan aan de resultaten van dit onderzoek en de voorwaarden die op basis hiervan door het bevoegd gezag worden gesteld. De opstalontwikkeling staat gepland voor de periode 2023 - 2028. Leeswijzer In hoofdstuk 2 van dit rapport is een beschrijving gegeven van het plan en de daarvoor geldende geluidscriteria. Hoofdstuk 3 beschrijft de bij de uitgevoerde geluidsberekeningen gehanteerde uitgangspunten.
In hoofdstuk 4 wordt ingegaan op de bevindingen van het onderzoek voor de beoogde plansituatie. Per weg(bron) is de geluidsbelasting op woningniveau gepresenteerd. In hoofdstuk 5 is het onderzoek naar mogelijke geluidsbeperkende maatregelen beschreven. Hierbij zijn tevens de consequenties van de geluidsbelasting van het wegverkeer voor het plan aangegeven. Tot slot zijn in hoofdstuk 6 de bevindingen van het akoestisch onderzoek met conclusies en aanbevelingen samengevat.
Groenpoort, Akoestisch onderzoek wegverkeer
4
2
Het plan en het wettelijk kader
2.1
Het plan
Volgens de plankaart van het Concept DOSP zoals opgesteld door Inbo, omvat het plan 'Groenpoort' de realisatie van 969 nieuwe woningen. Het merendeel van de woningen bestaat uit grondgebonden woningen (rijwoningen, tweekappers en vrijstaand). Ongeveer een kwart van de woningen bestaat uit appartementen, ondergebracht in zeven appartementengebouwen. De bouwhoogte van deze gebouwen
varieert van vier tot maximaal zes bouwlagen.
Figuur 2.1: Plankaart 'Groenpoort' met woningaantallen per woningtype
Het plangebied 'Groenpoort' wordt aan de west- en noordzijde begrensd door volgens de Wgh gezoneerde wegen. Binnen het plangebied worden woonstraten aangelegd voor de ontsluiting van de kavels. Deze wegen worden allemaal onderdeel van een 30 km/uur-gebied. Deze planinterne wegen zijn
wettelijk niet gezoneerd maar de te verwachten geluidsbelasting van deze wegen is in het akoestisch onderzoek wel beschouwd en beoordeeld in het kader van goede ruimtelijke ordening volgens het beleid van de gemeente Veenendaal. Van de gezoneerde wegen is de te verwachten geluidsbelasting vastgesteld middels het uitvoeren van
geluidsberekeningen. Het onderzoek is daarbij gericht op planjaar 2035 en bij het onderzoek is de
Groenpoort, Akoestisch onderzoek wegverkeer
5
verkaveling van het Concept DOSP als uitgangspunt gehanteerd. Op basis hiervan zijn de akoestische randvoorwaarden en aandachtpunten van het plan bepaald. Voor de Rondweg-Oost (N233) wordt door de provincie Utrecht gestudeerd op plannen voor de verdubbeling van deze weg naar 2x2-rijstroken. Met de omgeving is overleg gevoerd en voor de wegverbreding is een voorkeursvariant opgesteld en op 18 februari 2019 hebben Provinciale Staten besloten om te starten met het voorbereidings- en uitvoeringsproces van de voorkeursvariant. Deze 1
voorkeursvariant houdt het volgende in : Verbreding naar 2x2 rijstroken tussen de Wageingselaan en de A12 met een maximum snelheid van 70 km/uur (vanaf de A12 tot iets verder dan de Prins Clauslaan). Aanleg van een ongelijkvloerse kruising met de Prins Clauslaan. Reconstructie van de kruisingen bij de Smalle Zijde en de Wageningselaan waarbij de rotondes worden vervangen door kruispunten met verkeerslichten. De gemeente Veenendaal heeft een besluit genomen om financieel bij te dragen aan de uitvoering van de herinrichting van de Rondweg-Oost. De voorgenomen wegverbreding van de Rondweg-Oost heeft consequenties voor de hoeveelheid verkeer op de weg. Daarnaast zal het snelheidsregime van de weg worden aangepast. Dit is van invloed op de geluidsbelasting op het plangebied 'Groenpoort'. In het voor 'Groenpoort' uitgevoerde akoestisch onderzoek is rekening gehouden met deze plannen en uitgegaan van de situatie na verbreding van deze rondweg. Daarbij is ook rekening gehouden met de voorgenomen geluidsbeperkende maatregelen (geluidsschermen en geluidsreducerend wegdek), de nieuwe maximum snelheid van 70 km/uur en een nieuwe directe aansluiting van plan 'Groenpoort' op deze weg.
2.2
Het wettelijk kader
Zonering De wet- en regelgeving omtrent het geluid in Nederland is vastgelegd in de Wet geluidhinder (Wgh). In artikel 74 van de Wgh is bepaald dat zich langs alle wegen een geluidszone bevindt. Uitzonderingen hierop zijn woonerven en wegen waarvoor een wettelijke maximum snelheid geldt van 30 km/uur. De breedte van de geluidszone hangt af van het aantal rijstroken waaruit de weg bestaat en van de ligging van de weg in stedelijk dan wel buitenstedelijk gebied. Doel van de geluidszone is het vaststellen van de geluidsgevoelige bestemmingen die deel (moeten) uitmaken van het akoestisch onderzoek. In tabel 2.1 is een overzicht gegeven van de geldende breedtes van de geluidszone per type weg. Aantal rijstroken
Wegligging binnenstedelijk gebied
Wegligging buitenstedelijk gebied
2
200 m
250 m
3 of 4
350 m
400 m
5 of meer
n.v.t.
600 m
Tabel 2.1: Overzicht breedte wettelijke geluidszones per wegtype
1
bron: website Provincie Utrecht
Groenpoort, Akoestisch onderzoek wegverkeer
6
Op basis van tabel 2.1 zijn de wettelijke geluidszones voor het onderzoek relevante wegen bepaald. Zoals aangegeven is daarbij het uitgangspunt dat de Rondweg-Oost in de toekomst wordt verbreed naar 2x2 rijstroken en onderdeel wordt van de bebouwde kom van Veenendaal. De per weg geldende geluidszone is vermeld in tabel 2.2. Weg
Wegligging
Breedte geluidszone
Rijksweg A12
Buitenstedelijk gebied
600 m
Rondweg-Oost
Binnenstedelijk gebied
350 m
Aansluiting Rondweg-Oost
Binnenstedelijk gebied
200 m
Buurtlaan Oost
Binnenstedelijk gebied
200 m
Tabel 2.2: Overzicht breedte wettelijke geluidszones per weg
In figuur 2.2 zijn de wettelijke geluidszones van de voor het plan relevante wegen grafisch weergegeven. Bij de uitvoering van het akoestisch onderzoek is de te verwachten geluidsbelasting van het wegverkeer bepaald ter plaatse van de nieuwe woningen van het plan en getoetst voor de in tabel 2.2 vermelde wegen. Bij de analyse van de bevindingen zijn per weg de woningen betrokken die zijn gelegen binnen de wettelijke geluidszone van de weg. Daarnaast is de geluidsbelasting ten gevolge van de 30 km/uur-wegen in het rond het plangebied bepaald en beoordeeld. In deze analyse zijn alle woningen van het plan meegenomen.
Groenpoort, Akoestisch onderzoek wegverkeer
7
Figuur 2.2: Voor plan 'Groenpoort' relevante wettelijke geluidszones
Groenpoort, Akoestisch onderzoek wegverkeer
8
2.3
Geluidscriteria wegverkeer
De Wgh hanteert verschillende grens- en ontheffingswaarden. Binnen het onderhavige plan gaat het formeel om de situatie: ‘nieuwe woning in de geluidszone van een bestaande (of geprojecteerde) weg’. In geval van de nieuwe aansluiting van 'Groenpoort' gaat het om een geheel nieuwe situatie (nieuwe woning, nieuwe weg). Normering Voor alle wegen in alle situaties geldt een voorkeursgrenswaarde van 48 dB. Wanneer de te verwachten geluidsbelasting (toetswaarde) aan deze waarde voldoet, wordt voldaan aan de norm en is woningbouw zonder meer mogelijk. Als uit onderzoek blijkt dat deze norm wordt overschreden dan dient eerst nader onderzoek plaats te vinden naar de mogelijkheden voor het toepassen van geluidsbeperkende maatregelen. Het gaat dan om maatregelen buiten de woning(en), zoals bronmaatregelen (stiller asfalt, minder verkeer) of maatregelen in de overdracht (geluidsschermen of -wallen, meer afstand, etc.). Wanneer het treffen van deze maatregelen niet goed mogelijk is of niet (volledig) leidt tot het kunnen voldoen aan de norm, dan is ontheffing van een hogere grenswaarde en het stellen van (extra) randvoorwaarden aan de geluidwering van de gevels van de woningen nodig. De maximale ontheffingswaarde per weg is afhankelijk van het type en de ligging van de weg. In tabel 2.3 zijn per weg de geldende geluidscriteria gepresenteerd. Weg
Rijksweg A12
Wettelijke maximum
Voorkeursgrenswaarde
Maximale
snelheid
in dB
ontheffingswaarde in dB
100/120 km/uur*
48
53
Rondweg-Oost
70 km/uur
48
58
Buurtlaan Oost
50 km/uur
48
63
Aansluiting 'Groenpoort'
50 km/uur
48
63
*
De snelheden van het verkeer op de rijksweg is ontleend aan de informatie uit het Geluidregister Weg
Tabel 2.3: Overzicht geluidscriteria wegverkeer
Gecumuleerde waarde en een goede ruimtelijke ordening De geluidsbelasting van het wegverkeer die optreedt ten gevolge van alle wegen samen is de gecumuleerde geluidsbelasting. Het gaat daarbij om de totale geluidsbelasting van zowel de gezoneerde wegen als de 30 km/uur-wegen zonder toepassing van correctie(s). Deze totale geluidsbelasting wordt niet getoetst aan wettelijke normen. Wel kan de waarde worden beoordeeld in het kader van goede ruimtelijke ordening. Tevens kan de gecumuleerde geluidsbelasting van het wegverkeer van belang zijn in geval voor de bouw van de nieuwe woningen nader onderzoek naar de benodigde geluidwering van de gevels nodig is. Bij de presentatie en beoordeling van de gecumuleerde geluidsbelasting in het kader van een goede ruimtelijke ordening wordt in dit onderzoek aangesloten op de geluidsclassificatie volgens de methode Miedema. Hierin is een beoordeling van het leefklimaat opgenomen waarbij wordt gewerkt met een Milieu Kwaliteits Maat (MKM). Deze MKM is gebaseerd op de classificatie van de berekende gecumuleerde geluidsbelasting, zonder toepassing van correctie(s).
Groenpoort, Akoestisch onderzoek wegverkeer
9
De beoordeling van het verkregen gecumuleerde geluidsniveau gaat volgens de in tabel 2.3 opgenomen classificatie. Gecumuleerde geluidsbelasting (Lden)
Classificering milieukwaliteit
< 51 dB
Goed
51 - 55 dB
Redelijk
56 - 60 dB
Matig
61 - 65 dB
Tamelijk slecht
66 - 70 dB
Slecht
> 70 dB
Zeer slecht
Tabel 2.3: Kwaliteitsniveau geluidsclassificatie (methode Miedema)
De beoordeling vindt plaats op basis van de gecumuleerde geluidsbelasting, zonder toepassing van correctie(s) op de berekende waarde. Bij een geluidsbelasting tot en met 55 dB is sprake van een redelijke tot goede milieukwaliteit. Gesteld kan worden dat bij het realiseren van nieuwe geluidsgevoelige bestemmingen (woningen, scholen, etc.) binnen deze geluidsklasse sprake is van goede ruimtelijke ordening. Prioriteit geluidsbeperkende maatregelen Bij constatering van een overschrijding van de geluidsnormen (of de streefwaarden) dient het akoestisch onderzoek tevens in te gaan op de mogelijkheden en effecten van geluidsbeperkende maatregelen. Hierbij geldt de volgende prioriteitsvolgorde: bronmaatregelen, zoals verkeers- en/of wegdekmaatregelen; overdrachtsmaatregelen, zoals het vergroten van de afstand tussen de woning en de weg en/of het plaatsen van geluidsschermen en/of -wallen; ontvangermaatregelen, zoals bijvoorbeeld het toepassen van ‘dove gevels’. Dit zijn gevels zonder te openen delen die grenzen aan een geluidsgevoelige ruimte; het aanvragen van ontheffing (in combinatie met geluidwering gevels). Doelmatigheidscriterium toepassing geluidsschermen Bij het bepalen van de doelmatigheid van de toepassing van geluidsschermen kan gebruik worden gemaakt van de wettelijke ‘Regeling doelmatigheid geluidmaatregelen Wet geluidhinder’ van 14 december 2009.
Op basis van deze regeling kan met behulp van een berekening de doeltreffendheid van de benodigde geluidbeperkende maatregel tegen de kosten ervan worden afgewogen. De systematiek werkt met een balans van maatregelpunten (voor de omvang van de maatregel) enerzijds en reductiepunten (voor het gerealiseerde effect) anderzijds. In tabel 2.4 zijn de voor dit onderzoek relevante maatregelpunten voor de toepassing van een geluidsscherm langs een verkeersweg weergegeven.
Groenpoort, Akoestisch onderzoek wegverkeer
10
Hoogte geluidsscherm (t.o.v. kant wegverharding)
Maatregelpunten per strekkende meter geluidsscherm
1m
53
2m
93
3m
133
4m
173
5m
212
6m
251
7m
289
8m
327
Tabel 2.4: Overzicht maatregelpunten geluidsscherm bij wegverkeer
In tabel 2.5 is een overzicht gegeven van de bij dit onderzoek relevante reductiepunten. In beginssel is het uitgangspunt van deze systematiek dat een voorziening wordt getroffen die resulteert in het (overal) voldoen aan de norm. Uit de tabel valt af te lezen dat het effect van 1 dB geluidsreductie per woning ongeveer overeenkomt met 300 reductiepunten per woning. Toekomstige geluidsbelasting op een woning
Reductiepunten
vanwege een weg
per woning
48
0
49
1.000
50
1.300
51
1.600
52
1.900
53
2.100
54
2.400
55
2.700
56
3.000
57
3.300
58
3.600
59
3.900
60
4.100
61
4.400
62
4.700
63
5.000
Tabel 2.5: Overzicht reductiepunten wegverkeer
Dove gevel(s) Onder een dove gevel wordt verstaan: een bouwkundige constructie waarin geen te openen delen aanwezig zijn en met een in NEN 5077 bedoelde karakteristieke geluidwering die ten minste gelijk is aan het verschil tussen de geluidsbelasting van die constructie en 33 dB onderscheidenlijk 35 dB(A), alsmede een bouwkundig constructie waarin geen te openen delen aanwezig zijn of waarin alleen bij uitzondering te openen delen aanwezig zijn, mits de delen niet grenzen aan een geluidsgevoelige ruimte.
Groenpoort, Akoestisch onderzoek wegverkeer
11
De geluidsbelasting op een dove gevel hoeft niet te worden getoetst aan de wettelijke normen. Wel moet een dove gevel voorzien in voldoende geluidwering om te kunnen voldoen aan het in het Bouwbesluit 2012 gestelde maximale binnenniveau. Het toepassen van één (of meerdere) dove gevels of geveldelen in de woning kan in sommige gevallen oplossing bieden om een woning op de beoogde locatie te kunnen realiseren. Bij de afweging om al dan niet een dove gevel toe te passen dient rekening te worden gehouden met de verminderde gebruiksmogelijkheden en de invloed daarvan op het woongenot en leefklimaat. Maximale geluidsbelasting binnen de bestemming In het Bouwbesluit zijn eisen gesteld ten aanzien van de maximaal toegestane geluidsniveaus binnen woningen. De (geluidsbelaste) gevels van woningen moeten voldoende geluidsisolerend werken om hieraan te kunnen voldoen. In het Bouwbesluit is gesteld dat de karakteristieke gevelwering van nieuwe woningen ten minste 20 dB moet bedragen. Voor de maximale binnenwaarde van verblijfsgebieden in woningen geldt de norm van 33 dB. De gevelbelasting (geluidsbelasting buiten op de gevel) en de karakteristieke gevelwering (geluidsisolatie van de gevel) bepalen samen de binnenwaarde. Om de binnenwaarde te kunnen bepalen moet de geluidsbelasting op de gevel(s) dus altijd bekend zijn.
Bij wegverkeerslawaai dient daarbij te worden uitgegaan van de totale geluidsbelasting (de belasting ten gevolge van alle aanwezige wegen samen) zonder toepassing van de correctie volgens artikel 110g van de Wgh, te weten de zogenaamde gecumuleerde geluidsbelasting. Het vaststellen van de (karakteristieke) geluidwering van de gevels vindt plaats in het kader van de omgevingsvergunning. Het bepalen en beoordelen hiervan maakt dan ook geen onderdeel uit van dit inventariserende onderzoek. Gemeentelijk beleid Het gemeentelijke geluidsbeleid is vastgelegd in de 'Beleidsregel hogere waarde Wgh gemeente Veenendaal' dat is opgesteld door de milieudienst Zuidoost-Utrecht d.d. 25 september 2008. Deze nota is bij dit rapport gevoegd als bijlage 1. De gemeente Veenendaal hanteert in haar beleid een maximaal toegestane waarde op de gevel van ten hoogste 10 dB boven de voorkeursgrenswaarde. In dit geval betekent dat een maximaal toegestane geluidsbelasting op de gevel(s) van 58 dB. Daarnaast geldt bij normoverschrijding de eis dat een woning ten minste beschikt over een geluidsluwe zijde. Ook moet specifiek aandacht worden geschonken aan de indeling van de woning (locaties geluidsgevoelige ruimtes) en de aanwezigheid van een geluidsluwe buitenruimte.
Bij een ruimtelijke ontwikkeling of verkeersplan kiest de gemeente ervoor om van elke in het gemeentelijke verkeersmodel opgenomen weg de akoestische situatie te (laten) onderzoeken. Dat geldt dus ook voor 30 km/uur-wegen. Indien uit akoestisch onderzoek blijkt dat de wettelijke voorkeurswaarde wordt overschreden dan stelt de gemeente conform deze beleidsregel bij 30 km/uur-wegen dezelfde voorwaarden als voor een weg met een geluidszone.
Groenpoort, Akoestisch onderzoek wegverkeer
12
Indien het onderzoeksgebied ligt binnen diverse geluidszones van de Wgh dan dient het onderzoek zich ook te richten op de samenloop (cumulatie) van de verschillende geluidsbronnen. Conform artikel 1.5 van het Besluit geluidhinder kan de gemeente alleen hogere waarden vaststellen indien de cumulatie van verschillende geluidsbronnen niet leidt tot een onaanvaardbare geluidsbelasting. Bij het verlenen van ontheffing van een hogere grenswaarde stelt de Beleidsregel de voorwaarde van de aanwezigheid van ten minste één geluidsluwe zijde per woning. Hierbij is de geluidsbelasting op ten minste één van de gevels niet hoger dan de voorkeursgrenswaarde voor elk van de te onderscheiden geluidsbronnen. Voor grotere uitbreidingslocaties (met meer dan 100 woningen), zoals 'Groenpoort' geldt als inspanningsverplichting dat per type geluidsbron voor maximaal 15% van de te bouwen woningen de geluidsbelasting hoger mag zijn dan de voorkeursgrenswaarde. Uit overleg met de ODRU is het volgende naar voren gekomen: Ook voor de
ODRU is ontheffing van een hogere grenswaarde voor maximaal 15% van de
woningen een inspanningsverplichting. Er kan gemotiveerd worden afgeweken van deze inspanningsverplichting. Hierbij is het reëel dat (voor grondgebonden woningen) alleen naar de eerste en tweede bouwlaag wordt gekeken. Daarnaast is de 15% van toepassing op gehele plangebied van Veenendaal-Oost. De reeds verleende ontheffing hogere grenswaarden in de deelgebieden Buurtstede en Veenderij worden in de telling/berekening betrokken. Voor de ODRU is de voorwaarde van een aanwezige geluidsluwe zijde niet per definitie van toepassing voor de derde bouwlaag van grondgebonden woningen, maar zijn in beginsel de geluidsbelasting op de eerste en de tweede bouwlaag daarin leidend.
Groenpoort, Akoestisch onderzoek wegverkeer
13
3
Uitgangspunten
3.1
Rekenmethodiek
Het akoestisch onderzoek naar de geluidssituatie van deelgebied 'Groenpoort' is uitgevoerd op basis van Standaardrekenmethode II uit het Reken- en Meetvoorschrift Geluidhinder (RMG2012). De berekeningen zijn uitgevoerd met het programma GeoMilieu V2020.2. Een weergave van het geluidsmodel en een overzicht van situering van de gehanteerde toetspunten zijn opgenomen in bijlage 2 van dit rapport. Een overzicht van alle items in het geluidsmodel is vanwege de omvang niet opgenomen en alleen in een digitaal bestand beschikbaar. In artikel 110g van de Wgh en artikel 3.4 van het RMG2012 is bepaald dat bij toetsing van de berekende 2
geluidsbelasting aan de normen van de wet, een correctie mag worden toegepast . In tabel 3.1 is aangegeven welke correctie van toepassing is bij welke situatie. Situatie
Correctie [dB]
Weg met representatieve snelheid 70 km/uur of meer
-2 dB
Weg met representatieve snelheid lager dan 70 km/uur
-5 dB
Beoordeling karakteristieke geluidwering gevel(s)
0 dB
Tabel 3.1: Overzicht toepassing correctie artikel 110g Wgh
Op 20 mei 2014 is het RMG2012 gewijzigd (Staatscourant jaargang 2014, nr. 10330). De belangrijkste wijziging betreft de aanpassing van artikel 3.4 waarbij er een tijdelijke verruiming van de aftrek bij geluidberekeningen voor wegen met een maximum snelheid van 70 km/u of meer is ingevoerd. Voor deze wegen wijzigt de aftrek op basis van artikel 110g Wgh in: 4 dB voor situaties dat de geluidsbelasting zonder aftrek 110g Wgh 57 dB is. 3 dB voor situaties dat de geluidsbelasting zonder aftrek 110g Wgh 56 dB is. 2 dB voor andere waarden van de geluidsbelasting. Bovenstaande verruiming is van toepassing op de geluidsbelasting ten gevolge van de rijksweg A12 en de geluidsbelasting ten gevolge van de Rondweg-Oost. Conform artikel 3.5 van het RMG2012 is op de berekende geluidsbelasting mogelijk een correctie van -1 dB of -2 dB van toepassing. Het betreft de zogenaamde 'stille bandenaftrek', waarmee rekening gehouden wordt met de toename van het gebruik van stillere banden in de toekomst. Deze correctie is alleen van toepassing bij wegen met een representatieve rijsnelheid van 70 km/uur of meer. In dit onderzoek is de correctie van toepassing bij de rijksweg A12 en de Rondweg-Oost.
2
Deze correctie geldt met het vooruitzicht van een in de toekomst stiller wordend wagenpark.
Groenpoort, Akoestisch onderzoek wegverkeer
14
3.2
Verkeersgegevens
Bij het uitvoeren van de geluidsberekeningen voor de rijksweg A12 is uitgegaan van de gegevens uit het Geluidregister Weg van Rijkswaterstaat. De verkeersgegevens van de overige wegen zijn ontleend aan 3
door de gemeente Veenendaal en de provincie Utrecht verstrekte actuele verkeersprognoses . Deze verkeersgegevens zijn afkomstig uit het door RHDHV opgestelde verkeersmodel dat is gehanteerd bij onderzoeken ten behoeve van de m.e.r. voor de verbreding van de Rondweg-Oost. De samenstelling en verdeling van het verkeer is daarbij ontleend aan een door Sweco uitgevoerde verrijking van de 4
verkeerscijfers . De bij dit akoestisch onderzoek gehanteerde verkeerscijfers hebben betrekking op planjaar 2035. Ten aanzien van de Rondweg-Oost is uitgegaan van een verbreding (verdubbeling) van de weg naar 2x2rijstroken, de aanpassing van de wettelijke maximum snelheid naar 70 km/uur en de toepassing van een geluidsreducerend wegdek van het type SMA NL8 G+. Voor de Buurtlaan Oost is uitgegaan van de huidige functie en ligging van de weg. Op de weg en/of het Pakhuisviaduct zijn (nog) geen verkeersbeperkende maatregelen van toepassing. De verkeersintensiteiten op de planinterne wegen (30 km/uur-wegen) zijn bepaald op basis van de verwachte verkeersgeneratie van de verschillende plandelen van 'Groenpoort'. Op basis van het aantal woningen per plandeel en de verwachte routering van het verkeer is per wegvak de verkeersprognose bepaald. In bijlage 3 van dit rapport zijn alle bij het onderzoek gehanteerde verkeersgegevens weergegeven. Het betreft per wegvak de hoeveelheid en samenstelling van het verkeer voor een gemiddelde weekdag. In de bijlage is ook een figuur opgenomen met de verkeersprognose van de planinterne wegen. Etmaalintensiteit In tabel 3.2 zijn verkeersintensiteiten van de beschouwde wegen ter hoogte van de planlocatie samengevat weergegeven. Dit zijn de intensiteiten waarmee de geluidsberekeningen zijn uitgevoerd. Weg
Etmaalintensiteit in mvt/etm
Rijksweg A12
85.050
Rondweg-Oost, ten zuiden van Rijksweg A12
42.328
Rondweg-Oost, ten zuiden van aansluiting 'Groenpoort'
42.428
Aansluiting 'Groenpoort'
4.039
Buurtlaan Oost, ten westen van 'Groenpoort'
6.340
Buurtlaan Oost, ten oosten van 'Groenpoort'
7.566
Tabel 3.2: Overzicht gehanteerde etmaalintensiteiten (gemiddelde weekdag, planjaar 2035)
3
Verkeerscijfers gehanteerd bij het MER-onderzoek voor de N233 voor planjaar 2035 voor de planvariant inclusief 'Groenpoort', aangeleverd in shape-formaat op 3 december 2020. 4 Beschreven in de notitie 'Verrijking verkeerscijfers t.b.v. milieuberekeningen' van Sweco met projectnummer 368383 en referentienummer SWNL0253390 d.d. 4 november 2019. Deze notitie is integraal opgenomen in bijlage 3 van dit rapport.
Groenpoort, Akoestisch onderzoek wegverkeer
15
Verkeersverdeling en -samenstelling Naast de etmaalintensiteiten zijn bij het uitvoeren van de geluidsberekeningen de verdeling van het verkeer over het etmaal en de samenstelling van het verkeer van belang. Deze informatie is ontleend aan het Geluidregister Weg (voor de rijksweg A12) en het akoestisch onderzoek voor de verdubbeling van de Rondweg-Oost (voor de overige wegen). De betreffende informatie is opgenomen in bijlage 3 van dit rapport. Maximumsnelheid Bij het uitvoeren van de geluidsberekeningen is voor het verkeer op alle wegen uitgegaan van de in de plansituatie geldende wettelijke maximum snelheid. De informatie over de rijsnelheden per voertuigcategorie op de rijksweg A12 is overgenomen uit het Geluidregister Weg. Op de Rondweg-Oost is uitgegaan van 70 km/uur conform informatie en het MER-onderzoek van de provincie Utrecht. Dit is het snelheidsregime dat zal worden ingevoerd bij de herinrichting (verbreding) van de weg. De ligging van de weg wordt daarmee dan ook binnen de bebouwde kom. De Buurtlaan Oost en de nieuwe rechtstreekse aansluiting van 'Groenpoort' op de rondweg liggen binnen de bebouwde kom. Op deze wegen is uitgegaan van de geldende wettelijke snelheid van 50 km/uur. Bij de berekeningen voor de planinterne wegen is uitgegaan van een representatieve rijsnelheid van 30 km/uur.
3.3
Omgevingskenmerken
Verkaveling Bij het akoestisch onderzoek is uitgegaan van de plankaart van het Concept DOSP met de actuele verkaveling van 'Groenpoort' zoals deze is opgesteld door Inbo. De plankaart dateert van 1 december 2020. Voor de ligging van de verbrede Rondweg-Oost is uitgegaan van de ontwerptekening van de weg. Deze tekening is afkomstig van de provincie Utrecht en dateert van 18 november 2019. Voor de situering van de aanwezige bestaande bebouwing in de nabije omgeving is uitgegaan van het 5
BAG volgens de situatie in 2020. Wegdekverharding Het type wegdek is mede bepalend voor de geluidsemissie van de weg. De rijksweg A12 is ter plaatse van de planlocatie uitgevoerd met een wegdekverharding van tweelaags ZOAB (type W2). Ten opzichte van het referentiewegdek (W0) heeft deze verharding een geluidsreducerend effect. Op de Rondweg-Oost is volgens opgave van de provincie Utrecht uitgegaan van een nieuwe wegdekverhardingssoort zoals deze zal worden toegepast bij de verbreding van de weg. Op de rechtstanden van de weg is uitgegaan van het wegdek type SMA NL8 G+. Ter plaatse van de kruispunten zal een normale asfaltverharding (Dicht Asfaltbeton, type W0) worden toegepast.
5
Basisregistraties Adressen en Gebouwen
Groenpoort, Akoestisch onderzoek wegverkeer
16
De overige gezoneerde wegen (Buurtlaan-Oost en de aansluiting 'Groenpoort') zijn voorzien van een normale asfalt verharding (Dicht Asfaltbeton DAB, type W0). Bij akoestisch onderzoek geldt dit wegdektype als het referentiewegdek. Op de planinterne wegen is uitgegaan van een elementenverharding (klinkers) bestraat in keperverband (type W9a). Dit type wegdek heeft een circa 2 dB hogere geluidsemissie dan het referentiewegdek. Hoogteligging Ten aanzien van de hoogteligging van het plangebied en de omliggende wegen en overige 6
7
landschapselementen is uitgegaan van het AHN en (voor de rijksweg A12) van het DTB . Het plangebied en de wegen hebben een nagenoeg gelijke hoogteligging (maaiveldniveau). De Rondweg-Oost loopt ter hoogte van de Buurtlaan Oost en aansluiting met de rijksweg A12 omhoog. Bij de geluidsberekeningen is hiermee rekening gehouden. Ten aanzien van de hoogte van de nieuwe woningen van 'Groenpoort' is uitgegaan van standaard woningen bestaande uit twee bouwlagen en een kap. Voor de in het plan opgenomen appartementengebouwen is uitgegaan van een hogere bouwhoogte van vier, vijf of zes bouwlagen. De informatie over de bouwhoogtes is aangeleverd door Inbo. Afscherming, reflectie en overdrachtsdemping Op voorstel van de Omgevingsdienst Regio Utrecht (ODRU) is voor het gehele onderzoeksgebied uitgegaan van een voor 70 procent geluidsreflecterend (hard) bodemoppervlak. Voor het gehele geluidsmodel is uitgegaan van de instelling bodemfactor is 0,3. Langs de toe- en afrit van de rijksweg A12 is een geluidsscherm (met een beperkte hoogte) aanwezig. Informatie over de omvang hiervan volgt uit het Geluidregister Weg. Voor de situatie van de Rondweg-Oost is het basis uitgangspunt dat langs de weg, aan de zijde van 'Groenpoort', door de provincie zal worden voorzien in een geluidsscherm met een hoogte van circa 5,0 meter ten opzichte van de wegligging.
Ter hoogte van de tunnel in de Buurtlaan Oost is in de bestaande situatie een geluidsscherm (schanskorf) aanwezig met een lengte van circa 130 meter en een hoogte van circa 2,0 meter. Uitgangspunt is dat dit scherm bij de wegverbreding zal worden verhoogd naar 5,0 meter. Ter plaatse van de nieuwe aansluiting van 'Groenpoort' op de Rondweg-Oost is een onderbreking in het geluidsscherm aanwezig. Aan de zuidzijde van het plangebied 'Groenpoort' is het uitgangspunt dat er geen onderbreking in de geluidsafscherming langs de Rondweg-Oost aanwezig zal zijn. De geluidswering ter plaatse van de deelgebieden Buurtstede en 'Groenpoort' zijn op elkaar aangesloten. De gevels van de binnen het onderzoeksgebied aanwezige bebouwing en andere elementen in het landschap hebben een geluidsreflecterende werking. Reflecties, lucht- en bodemdemping zijn volgens de in het Reken- en Meetvoorschrift aangegeven wijze doorgerekend.
6 7
Actueel Hoogtebestand Nederland Digitaal topografisch bestand
Groenpoort, Akoestisch onderzoek wegverkeer
17
Kruispunten en rotondes Binnen het onderzoeksgebied zijn geen rotondes aanwezig. Wel zijn er twee met verkeerslichten geregelde kruispunten (VRI's) aanwezig. Het betreft: het kruispunt van de Rondweg-Oost met de toe- en afrit van de rijksweg A12; het kruispunt van de Rondweg-Oost met de nieuwe aansluiting 'Groenpoort'. Voor de aanwezigheid van de VRI op deze kruispunten is een correctie (toeslag) voor het optrekken en/of remmen van het verkeer in de berekeningen meegenomen. Toetspunten De geluidsberekeningen zijn uitgevoerd voor toetspunten op de gevels van de nieuwe woningen. In totaal zijn door het geluidsmodel 2.110 toetspunten aangemaakt. Voor deze punten zijn de geluidsberekeningen uitgevoerd voor de relevante toetshoogtes. In alle gevallen is uitgegaan van de toetshoogtes van 1,5, 4,5 en 7,5 meter hoogte boven maaiveldniveau. Deze hoogtes zijn representatief voor de begane grond, eerste en tweede verdieping (bouwlaag 1, 2 en 3) van de woningen. Ter plaatse van de appartementengebouwen is ook voor de hogere bouwlagen (maximaal 6 bouwlagen) de geluidsbelasting bepaald. Overzichten van de gehanteerde situering van de toetspunten zijn weergegeven in de figuren van bijlage 2.
Groenpoort, Akoestisch onderzoek wegverkeer
18
4
Resultaten
In dit hoofdstuk zijn de resultaten van de uitgevoerde geluidsberekeningen beschreven. Hiermee wordt de te verwachten geluidssituatie van het plan ten gevolge van wegverkeer inzichtelijk gemaakt. Een overzicht van alle met het geluidsmodel gegenereerde berekeningsresultaten is opgenomen in de tabel en figuren van bijlage 4 van dit rapport.
4.1
Rijksweg A12
De rijksweg A12 heeft qua geluid voornamelijk invloed op de woningen aan de noord- en oostzijde van het plangebied. De invloed van het geluid van de rijksweg wordt met name bepaald door de toe- en afrit van de A12 met een verhoogde ligging en een bestaand geluidsscherm en de hoofdrijbaan ten oosten van deze aansluiting. De verhoogde aftrek (vanuit artikel 3.4 van het Reken- en Meetvoorschrift Geluidhinder) is van toepassing. Dat betekent dat voor een berekende geluidsbelasting van 55, 56 en 57 dB na toepassing van correctie een geluidsbelasting (toetswaarde) van 53 dB resulteert. Dit is gelijk aan de voor deze weg geldende maximale ontheffingswaarde. De resultaten van de geluidsberekeningen voor rijksweg A12 zijn opgenomen in de tabel van bijlage 4. Het betreft de ongecorrigeerde geluidsbelasting. In de eerste vier figuren van bijlage 4 is de geluidsbelasting middels gekleurde gevels van woningen afgebeeld. Hierbij is per geluidsklasse uitgegaan van de toetswaarde (na toepassing van de geldende correctie(s)). Daarmee is voor elk van de gevels/woningen zichtbaar welke geluidsklasse van toepassing is. Uit de resultaten voor de rijksweg A12 volgt dat op het niveau van bouwlaag 1 (begane grond) zich geen overschrijding van de maximale ontheffingswaarde van 53 dB voordoet. Wel is sprake van normoverschrijding bij woningen aan de noord- en oostzijde van het plan.
Naarmate de waarneemhoogte stijgt neemt de geluidsbelasting toe. Op het niveau van bouwlaag 2 is bij circa 17 woningen sprake van overschrijding van de maximale ontheffingswaarde. Op het niveau van bouwlaag 3 is dit aantal woningen meer dan het dubbele. In figuur 4.1 is een fragment van het geluidsmodel voor de noordoostzijde van 'Groenpoort' weergegeven met per toetspunt de (ongecorrigeerde) geluidsbelasting van de rijksweg A12. De maximale geluidsbelasting (toetswaarde, na -2 dB correctie) ter plaatse van de woningen van de eerste lijn is 57 dB. In verband met de geconstateerde overschrijding van norm- en grenswaarde is de toepassing van mogelijke geluidsbeperkende maatregelen nader beschouwd. De bevindingen van dit nader onderzoek zijn beschreven in hoofdstuk 5.
Groenpoort, Akoestisch onderzoek wegverkeer
19
Figuur 4.1: Fragment geluidsmodel met de ongecorrigeerde geluidsbelasting t.g.v. rijksweg A12
4.2
Rondweg-Oost
Bij de Rondweg-Oost is, zoals beschreven in hoofdstuk 2 en 3, uitgegaan van de situatie na verbreding naar 2x2-rijstroken door de provincie Utrecht. De wettelijke maximum snelheid van de weg wordt daarbij verlaagd van 80 naar 70 km/uur. Langs de weg wordt voorzien in geluidsschermen met een hoogte van circa 5 meter (ten opzichte van de weghoogte). De berekeningsresultaten van de Rondweg-Oost voor de plansituatie zijn weergegeven in de tabel en de figuren (5 tot en 8) van bijlage 4 van dit rapport. Uit de resultaten volgt dat bij een aantal woningen op de niveaus van alle bouwlagen normoverschrijding optreedt. De hoogste geluidsbelasting op gevels van woningen doet zich voor in de omgeving van de nieuwe aansluiting van 'Groenpoort' en ter plaatse van het tankstation aan de zuidwestzijde van het plangebied. Op deze locaties is de afscherming van het geluidsscherm niet of in mindere mate aanwezig door onderbreking (bij de aansluiting) en de uitbuiging (bij het tankstation). Op het niveau van bouwlaag 1 en 2 wordt bij nagenoeg alle woningen voldaan aan de (ontheffings)waarde van 58 dB. Ook op het niveau van bouwlaag 3 wordt over het algemeen nog voldaan aan deze waarde. Op een aantal specifieke plaatsen is sprake van een geluidsbelasting hoger dan 58 dB.
Het gaat hier om twee van de appartementengebouwen en een aantal grondgebonden woningen ter plaatse van de hiervoor aangegeven locaties. De mogelijkheden voor het treffen van (aanvullende) geluidsbeperkende maatregelen zijn voor deze situatie nader beschouwd. De bevindingen zijn beschreven in paragraaf 5.2 van dit rapport.
Groenpoort, Akoestisch onderzoek wegverkeer
20
4.3
Buurtlaan Oost
In de derde kolom met resultaten van de tabel van bijlage 4 is per toetspunt de te verwachten geluidsbelasting van de Buurtlaan Oost weergegeven. In de figuren 9 tot en met 12 van bijlage 4 is de geluidsbelasting van deze weg in klassen weergegeven als gekleurde gevels. Uit de resultaten volgt dat voor de woningen en appartementen van de eerste lijnsbebouwing sprake is van normoverschrijding. In geen geval is sprake van overschrijding van de wettelijke maximale ontheffingswaarde
van
63
dB.
Wel
is
de
geluidsbelasting
op
de
noordgevel
van
het
appartementengebouw aan de noordwestzijde van het plan hoger dan 58 dB. De normoverschrijding van de Buurtlaan Oost beperkt zich tot de eerste lijnsbebouwing langs de weg. De geluidsbelasting op de noordzijde van deze woningen wordt naast de Buurtlaan Oost ook (en voornamelijk) bepaald door het verkeer op de rijksweg A12. Voor de normoverschrijding van de Buurtlaan Oost zijn mogelijke geluidsbeperkende maatregelen beschouwd. De bevindingen daarvan zijn beschreven in paragraaf 5.3 van dit rapport. Voor de (resterende) normoverschrijding bij de woningen van de eerste lijnsbebouwing langs de Buurtlaan Oost is ontheffing van een hogere grenswaarde nodig. De geluidsafschermende functie van deze
woningen
voor
de
achtergelegen
woningen
kan
daarbij
worden
aangegeven
als
argument/motivering. Naast een nadere bepaling van de gecumuleerde geluidsbelasting en het aanvaardbare leefklimaat is ook het aantonen van aanwezige geluidsluwe gevels en buitenruimtes nog een nader vast te stellen randvoorwaarde (zie paragraaf 4.6).
4.4
Aansluiting 'Groenpoort'
De resultaten van de geluidsberekeningen voor de nieuwe aansluiting van 'Groenpoort' zijn weergegeven in de tabel en figuren 13 tot en met 16 van bijlage 4 van dit rapport. De geluidsbelasting (toetswaarde, inclusief correctie) van de weg is maximaal 53 dB op het aanliggende appartementengebouw en maximaal 57 dB op de noordgevels van de aanliggende grondgebonden woningen. Daarmee is sprake van normoverschrijding. De wettelijke maximale ontheffingswaarde van 63 dB wordt niet overschreden. Ook de grenswaarde van 58 dB wordt niet overschreden. Mogelijk te treffen geluidsbeperkende maatregelen voor het geluid van de aansluiting van 'Groenpoort' zijn beschreven in paragraaf 5.4 van dit rapport. Aanbevolen wordt om - al dan niet met het toepassen van een geluidsbeperkende wegdeksoort - voor de woningen met normoverschrijding ten gevolge van de aansluiting 'Groenpoort' ontheffing van een hogere grenswaarde aan te vragen. Bij deze ontheffing dienen de daaraan verbonden voorwaarden vanuit het gemeentelijke geluidsbeleid in acht te worden genomen. Tevens is voor de bouw van de
Groenpoort, Akoestisch onderzoek wegverkeer
21
woningen nader onderzoek nodig om de aanwezigheid van de minimaal benodigde geluidwering van de gevels aan te tonen.
4.5
Planinterne wegen
De geluidsbelasting op de woningen van plan 'Groenpoort' ten gevolge van het verkeer op de planinterne wegen is weergegeven in de tabel en figuren 17 tot en met 20 van bijlage 4 van dit rapport. De geluidsbelasting van de planinterne wegen (30 km/uur-wegen) wordt conform het gemeentelijke geluidsbeleid op dezelfde wijze beoordeeld als de geluidsbelasting van wettelijk gezoneerde wegen. Uit de resultaten volgt dat bij een aantal van de woningen van de eerste lijnsbebouwing langs de planinterne wegen sprake is van een geluidsbelasting (na toepassing van -5 dB correctie) hoger dan de voorkeursgrenswaarde. In geen geval is sprake van overschrijding van de grenswaarde van 58 dB. De hoogste geluidsbelasting die optreedt op de voorgevels van de woningen direct langs de planinterne wegen ligt over het algemeen tussen 53 en 55 dB (inclusief -5 dB correctie). Ongecorrigeerd is de geluidsbelasting derhalve maximaal 60 dB. Mogelijk te treffen geluidsbeperkende maatregelen voor het geluid van de planinterne wegen van 'Groenpoort' zijn beschreven in paragraaf 5.5 van dit rapport. Het aanvragen c.q. verlenen van ontheffing van hogere grenswaarden is niet nodig/mogelijk voor de planinterne wegen. Aanbevolen wordt om voor de woningen met een (resterende) geluidsbelasting hoger dan 53 dB (ongecorrigeerd) ten gevolge van de planinterne wegen te voorzien in voldoende geluidwerende gevels.
Daarmee wordt een acceptabel woon- en leefklimaat in de woningen gegarandeerd. De tuinen van de woningen langs de planinterne wegen zijn gesitueerd aan de achterzijde van de woningen. Daarmee is aan de tuinzijde sprake van een geluidsluwe zijde/buitenruimte als het gaat om het geluid van de planinterne wegen.
4.6
Gecumuleerde geluidsbelasting wegverkeer
Bij de beoordeling of bij het plan sprake is van een acceptabel akoestisch woon- en leefklimaat en ten behoeve van de onderbouwing van de benodigde ontheffing(en) van hogere grenswaarden is voor alle woningen van het plan de gecumuleerde geluidsbelasting van het wegverkeer bepaald. De bevindingen zijn gepresenteerd in de laatste kolom van de tabel van bijlage 4. De totale geluidsbelasting van het wegverkeer op de (gevels van de) woningen van plan 'Groenpoort' variëren tussen 37 en 66 dB. Uit analyse van de resultaten volgt dat bij (slechts) drie verschillende toetspunten
sprake
is
van
een
totale
geluidsbelasting
hoger
dan
65
dB.
Vanuit
de
beoordelingssystematiek van de Milieukwaliteitsmaat (MKM) is de milieukwaliteit daar 'slecht'.
Groenpoort, Akoestisch onderzoek wegverkeer
22
Het betreft: toetspunt 063 (bovenste twee bouwlagen aan de westzijde van het appartementengebouw bij de Rondweg Oost en aansluiting 'Groenpoort'); toetspunt 006 (bovenste twee bouwlagen aan de noordzijde van het appartementengebouw aan de noordwestzijde van plan 'Groenpoort'); toetspunt 212 (bouwlaag drie van de grondgebonden woning aan de Rondweg-Oost, op de hoek direct ten zuiden van het tankstation). De verdeling van het aantal woningen per MKM-geluidsklasse is als volgt: MKM-milieuklasse
Gecumuleerde geluidsbelasting (Lden)
Aantal gevels
Aandeel plan
Slecht
66-70 dB
5
0,1%
Tamelijk slecht
61-65 dB
271
4,2%
Matig
56-60 dB
734
11,4%
Redelijk
51-55 dB
2078
32,3%
Goed
<= 50 dB
3351
52,0%
Tabel 4.1: Verdeling woningen plan 'Groenpoort' over de MKM-milieucategorieën
Akoestisch acceptabel woon- en leefklimaat Bij een totale geluidsbelasting tot en met 55 dB is sprake van een redelijke tot goede milieukwaliteit en daarmee van een akoestisch acceptabel woon- en leefklimaat. Uit tabel 4.1 volgt dat voor de plansituatie (zonder nadere geluidsbeperkende maatregelen) dit geldt bij circa 85% van (de gevels van) het plan. In figuur 4.2 is voor alle woningen van 'Groenpoort' per bouwlaag/toetshoogte de totale en ongecorrigeerde geluidsbelasting van het wegverkeer weergegeven in klassen van 5 dB. Deze klassen komen overeen met de MKM-milieuklassen (zoals beschreven in paragraaf 2.3 van dit rapport). Uit de figuur volgt dat op het niveau van begane grond en de eerste verdieping bij elk van de woningen van het plan sprake is van een aanwezige geluidsluwe (groene) zijde. Uitzonderingen hierop zijn: de woningen langs de Buurtlaan Oost en het geluid t.g.v. de rijksweg A12; de woningen langs de aansluiting 'Groenpoort' en het geluid t.g.v. de Rondweg-Oost; enkele appartementengebouwen. Op het niveau van de tweede verdieping is dit niet het geval. Op de toetshoogte van 7,5 meter ontbreekt bij ongeveer de helft van de woningen van het plan een geluidsluwe zijde. Voor de aanmerking van een acceptabel woon- en leefklimaat hoeft dit geen probleem te zijn. Het verblijven in de woningen gebeurt voornamelijk op de begane grond en op de eerste verdieping.
Op de zolderverdieping is veelal sprake van een onbenoemde of opbergruimte. Het is van belang om bij elk van de woningen te voorzien in voldoende geluidwering van de gevels. Daarmee wordt een akoestisch acceptabel woon- en leefklimaat in de woningen geborgd.
Groenpoort, Akoestisch onderzoek wegverkeer
23
Bouwlaag 1
Bouwlaag 2
Bouwlaag 3
Bouwlaag 4+
Figuur 4.2: Totale en ongecorrigeerde geluidsbelasting wegverkeer
Groenpoort, Akoestisch onderzoek wegverkeer
24
4.7 Voor
Ontheffing hogere grenswaarde en dove gevels de situaties
waar, al
dan
niet na
het treffen van
geluidsbeperkende maatregelen,
normoverschrijding optreedt, is (per geluidsbron/weg) ontheffing van een hogere grenswaarde nodig. Voor alle woningen waar de maximale ontheffingswaarde niet wordt overschreden is mogelijk. Wel dienen de daarbij gelden voorwaarden in acht te worden genomen. De belangrijkste voorwaarde die geldt bij het verlenen van ontheffing is de aanwezigheid van ten minste één geluidsluwe gevel/zijde per woning. Voor een compleet overzicht van de in Veenendaal geldende voorwaarden wordt verwezen naar bijlage 1 van dit rapport. Bij de woningen waar de maximale ontheffingswaarde wordt overschreden is toepassing van een dove gevel aan de geluidsbelaste zijde noodzakelijk. Ook voor woningen met een dove gevel geldt dat zij dienen te beschikken over ten minste één geluidsluwe gevel. Bewoners moeten de mogelijkheid hebben om een raam of deur open te kunnen zetten onder geluidsluwe omstandigheden. Voor het gehele plangebied van Veenendaal-Oost geldt een inspanningsverplichting voor de realisatie van een maximaal aantal ontheffingen van hogere grenswaarden voor 15% van de te realiseren woningen. In Veenendaal-Oost worden in totaal circa 3.168 woningen gerealiseerd. Dit betekent een inspanningsverplichting van maximaal circa (0,15 x 3.168 =) 475 woningen met ontheffing.
Uit overzichten van de ODRU en voor deelgebied Buurtstede en Veenderij uitgevoerde akoestische onderzoeken volgt dat: voor 110 adressen ontheffing is verleend in deelgebied Buurtstede; voor circa 86 adressen ontheffing nodig is in deelgebied Veenderij. In totaal is voor circa 196 woningen ontheffing verleend/nodig. Voor het deelgebied 'Groenpoort' resteert daarmee een inspanningsverplichting van circa (475-196 =) 279 woningen. Op basis van de resultaten van het akoestisch onderzoek is een telling uitgevoerd van het aantal benodigde ontheffingen in 'Groenpoort', uitgaande van de situatie van het Concept DOSP, zonder het treffen van (aanvullende) geluidsbeperkende maatregelen. Daarbij is uitgegaan van de maximale geluidsbelasting van bouwlaag 1 en 2 per woning. De telling is uitgevoerd per weg/geluidsbron. De indeling van de in het plan opgenomen appartementengebouwen is nog onzeker. Daarom is bij normoverschrijding ter plaatse van een appartementengebouw niet goed aan te geven hoeveel ontheffingen nodig zullen zijn. Bij de telling is een appartementengebouw met normoverschrijding aangeduid als één gebouw. De tellingen van het aantal benodigde ontheffingen per weg/geluidsbron is uitgevoerd met behulp van de kaartjes van figuur 4.3. De resultaten van de tellingen zijn weergegeven in tabel 4.2.
Uit de tellingen volgt dat voor in totaal 324 grondgebonden woningen ontheffing van een hogere grenswaarde nodig is.
Groenpoort, Akoestisch onderzoek wegverkeer
25
Rijksweg A12
Rondweg-Oost
Buurtlaan Oost
Aansluiting 'Groenpoort'
Figuur 4.3: Resultaten geluidsberekeningen woningen 'Groenpoort' per weg, situatie zonder geluidsbeperkende maatregelen
Weg/bron
Aantal
Aantal
Aantal
Aantal
ontheffingen
ontheffingen
dove gevels
dove gevels
[woningen]
[app. gebouwen]
[woningen]
[app. gebouwen]
Rijksweg A12
83
2
16
0
Rondweg-Oost
178
2
3
1
Buurtlaan Oost
45
1
0
1
Aansluiting 'Groenpoort'
18
1
0
0
Totaal
324
6
19
2
Tabel 4.2: Aantal benodigde ontheffingen en dove gevels plan 'Groenpoort', situatie zonder geluidsbeperkende maatregelen
Bij een groot aantal woningen en appartementengebouwen van het plan komt het voor dat de ontheffing van een hogere grenswaarde nodig is voor meer dan één weg/geluidsbron. Deze situatie is
Groenpoort, Akoestisch onderzoek wegverkeer
26
aan de orde bij de woningen/appartementen aan de noordzijde van het plan, langs de Buurtlaan Oost, en bij de woningen/appartementen langs de nieuwe aansluiting van 'Groenpoort'. Formeel gezien dient ontheffing te worden verleend per weg. Wanneer echter deze dubbeltelling wordt weggelaten, dan resulteert dit in een aantal van circa: 229 adressen grondgebonden woningen ontheffing hogere grenswaarde; 3 appartementengebouwen ontheffing hogere grenswaarde; 19 adressen grondgebonden woningen dove gevels; 1 appartementengebouw dove gevels. Het exacte aantal woningen van het plan waarvoor ontheffing van een hogere grenswaarde nodig zal zijn is nog niet bekend. Dat aantal is afhankelijk van de uiteindelijke invulling (verkaveling) van het plan en de eventueel nog te treffen geluidsbeperkende maatregelen. In het voorliggende akoestisch onderzoek is het voorlopige en meest recente stedenbouwkundig plan voor Groenpoort akoestisch doorgerekend. Op basis van dit onderzoek is het dus noodzakelijk dat het bevoegd gezag voor 324 woningen hogere waarden verleend. Gelet op de lange doorlooptijd van de voorliggende ontwikkeling is het niet uitgesloten dat het stedenbouwkundig plan in de toekomst nog zal wijzigen (al dan niet op onderdelen), onder meer vanwege een gewijzigde economische situatie en/of woningbehoefte. Het bestemmingsplan biedt hiervoor ook de nodige ruimte.
Deze flexibiliteit is wenselijk om in te kunnen spelen op de actuele woningbehoefte. Tussentijdse wijzigingen in het stedenbouwkundig plan kunnen er echter toe leiden dat voor meer (of juist minder) woningen een hogere waarden benodigd is. Om de beoogde flexibiliteit in het bestemmingsplan te waarborgen, is het wenselijk dat ook voor het aantal woningen waarvoor hogere waarden wordt verleend een marge wordt aangehouden. Zodoende wordt voor maximaal 350 woningen een hogere waarden aangevraagd, waarmee eventuele wijzigingen in het stedenbouwkundig plan ‘opgevangen’ kunnen worden. Het hiervoor beschreven aantal van 350 benodigde ontheffingen omvat, samen met de ontheffingen van deelgebied Buurtstede en Veenderij, een aandeel van circa 17% van het totale aantal woningen van Veenendaal-Oost. Daarmee wordt de inspanningsverplichting van 15% net niet gehaald. Zoals met dit onderzoek is aangetoond is het treffen van (aanvullende) geluidsbeperkende voorzieningen, in de vorm van geluidsschermen en/of -wallen niet doelmatig. In de stedenbouwkundige opzet van het plan is rekening gehouden met het creëren van een akoestisch zo optimaal mogelijk woon- en leefklimaat op het niveau van bouwlaag 1 en 2 van en bij de nieuwe woningen. Eventuele verdere optimalisaties kunnen bij de realisatie van de woningen waar mogelijk nog worden toegepast.
In het planontwerp is in voldoende mate rekening gehouden met het geluid van wegverkeer. De geringe overschrijding (slechts 1%) van het aantal maximaal gewenste ontheffingen van hogere grenswaarden is daarmee gerechtvaardigd.
Groenpoort, Akoestisch onderzoek wegverkeer
27
4.8
Geluidsluwe zijde
De belangrijkste voorwaarde bij het verlenen van ontheffing van een hogere grenswaarde, maar ook bij woningen met een dove gevel(zijde), is de aanwezigheid van een geluidsluwe zijde. Het moet voor bewoners mogelijk zijn om onder geluidsluwe omstandigheden een raam of deur te kunnen openen. Een geluidsluwe zijde is een gevelzijde van een woning waar, ten gevolge van alle aanwezige geluidsbronnen, wordt voldaan aan de voorkeursgrenswaarde (de norm van 48 dB). Uit het onderzoek volgt dat bij een aantal woningen/situaties binnen het plan hier sprake is van een aandachtspunt. Op basis van de resultaten van de geluidsberekeningen voor het niveau van bouwlaag 1 en 2 van de grondgebonden woningen en voor alle bouwlagen van de appartementengebouwen, kunnen een aantal situaties worden aangewezen waarbij de aanwezigheid van een geluidsluwe zijde niet vanzelfsprekend is. Bij nadere inrichting van het plangebied en realisatie van de woningen moet op deze locaties hier specifiek aandacht aan worden besteed. Daar waar realisatie van een geluidsluwe zijde niet goed mogelijk is en daarmee niet kan worden voldaan aan de voorwaarde(n) voor het verkrijgen van ontheffing, moet worden voorzien in gebouwgebonden maatregelen, zoals beschreven in paragraaf 4.9 van dit rapport. In figuur 4.4 zijn de situaties aangeduid waar specifieke aandacht voor een aanwezige geluidsluwe gevel nodig is.
Uit de figuur volgt dat met name bij de drie appartementengebouwen in het noorden van het plangebied hier specifiek op gelet moet worden.
Groenpoort, Akoestisch onderzoek wegverkeer
28
Figuur 4.4: Aandachtspunten voor de aanwezigheid van een geluidsluwe gevel
Groenpoort, Akoestisch onderzoek wegverkeer
29
4.9
Gebouwgebonden maatregelen
Bij woningen van het plan waar op gangbare wijze niet (goed) kan worden voorzien in een geluidsluwe gevel, kunnen gebouwgebonden maatregelen oplossing bieden en de realisatie van de woningen toch mogelijk maken. Daarbij valt te denken aan bijvoorbeeld het toepassen van een inpandige loggia, waarmee een geluidsluwe plek bij een woning kan worden gecreëerd, onder buitenluchtomstandigheid waarbij ook wordt voldaan aan de eisen die worden gesteld aan (spui)ventilatie. In deze paragraaf zijn een aantal voorbeelden en referenties aangegeven van gebouwgebonden maatregelen die, indien nodig, kunnen worden toegepast bij woningen op de meest geluidsbelaste locaties van het plan. Inpandige loggia Een loggia is een inpandig balkon, een aan drie zijden gesloten buitenruimte welke zich binnen het gevelvlak bevindt. Door geheel of gedeeltelijke afsluiting van de (borstwering van de) loggia kan een situatie worden gecreëerd die voldoet aan de geluidsnorm. In figuur 4.5 zijn een aantal principes weergegeven. Toepassing is bij uitstek geschikt bij appartementen.
Figuur 4.5: Voorbeelden toepassing inpandige loggia's
Overige gebouwgebonden maatregelen Groenpoort, Akoestisch onderzoek wegverkeer
30
Figuur 4.6: Balkons met verhoogde of gesloten borstwering en geluidsabsorptie ('State' in Amsterdam, ZZDP architecten)
Figuur 4.7: Geheel verglaasde buitenruimte, gesloten balkons met ventilatie ('Square' in Amsterdam, LEVS architecten)
Groenpoort, Akoestisch onderzoek wegverkeer
31
Figuur 4.8: Vliesgevels als gebouwgebonden geluidsscherm ('Het Kasteel' in Amsterdam, Studio Ninedots)
Figuur 4.9: Geluidsabsorberend plafond ('Willemspoort' in 's-Hertogenbosch, Geurtste & Schulze)
Figuur 4.10: Dubbelraam principe 'Harbour Fenster' ('Laan van Spartaan' in Amsterdam, Studio Ninedots)
Groenpoort, Akoestisch onderzoek wegverkeer
32
Figuur 4.11: Transparante gevelschermen als voorzetraam
Figuur 4.12: Geveschermen 'Silent Air'
Figuur 4.13: Geluidsdempende gevelroosters
Groenpoort, Akoestisch onderzoek wegverkeer
33
5
Geluidsbeperkende maatregelen
In dit hoofdstuk is het onderzoek naar de effecten van mogelijke geluidsbeperkende maatregelen beschreven. Vanuit de in hoofdstuk 4 beschreven resultaten is de beschouwing van mogelijke geluidsbeperkende voorziening uitgevoerd voor de geconstateerde normoverschrijdingen. Bij de beschouwing van mogelijke geluidsbeperkende maatregelen is gekeken naar het geluid afkomstig van het verkeer op de rijksweg A12 en de Rondweg-Oost. Dit zijn de geluidsbronnen die voor het plan 'Groenpoort' het meest bepalend zijn. Het treffen van geluidsbeperkende maatregelen bij de overige wegen kan ondersteunend werken en de geluidssituatie van het plan verbeteren. Hierbij spelen echter ook andere aspecten dan geluid (bijvoorbeeld stedenbouwkundige, verkeerskundige en/of financiële aspecten) een rol. Toepassing daarvan dient dan ook door bevoegd gezag te worden afgewogen. Zowel voor de rijksweg A12 als de Rondweg-Oost is het toepassen van bronmaatregelen, zoals het toepassen van een stiller wegdek of het verminderen van de hoeveelheid verkeer, geen mogelijkheid (meer). Op de A12 is reeds voorzien in het geluidsreducerende wegdek tweelaags ZOAB (DZOAB). Het verminderen van de hoeveelheid verkeer op deze autosnelweg is daarnaast geen realistische optie. Op de Rondweg-Oost wordt ook voorzien in een geluidsreducerend wegdek (van het type SMA-NL8 G+).
Ook op deze weg is het verlagen van de verwachte verkeersintensiteit geen reële mogelijkheid. Het onderzoek naar de mogelijkheden van geluidsbeperking richt zich op het toepassen van geluidsafschermende voorzieningen. Om de doelmatigheid van de voorgestelde maatregelen te kunnen duiden, is waar mogelijk de wettelijke ‘Regeling doelmatigheid geluidmaatregelen Wet geluidhinder’ van 14 december 2009 toegepast (zie ook paragraaf 2.3 van dit rapport). Uit de verschillende uitgevoerde geluidsberekeningen volgt dat het redelijkerwijs niet mogelijk is om met geluidsafscherming ervoor te zorgen dat alle woningen van 'Groenpoort' zullen voldoen aan de norm (voorkeursgrenswaarde). Dat betekent dat voor zowel het geluid van de rijksweg A12 als het geluid van de Rondweg-Oost sowieso normoverschrijding resulteert en dat ontheffing van hogere grenswaarden en mogelijk de toepassing van dove gevels nodig zal zijn. Het onderzoek naar de toepassing en effecten van mogelijke geluidsschermen langs beide wegen richt zich op het voorkomen van de overschrijding van de maximale ontheffingswaarde(n).