13. Bijlage 11 Bijlage 8 bij BP - Water
Tekst van het document
Achtergrondrapport Water N233 Rondweg Veenendaal-Oost en Rijnbrug Rhenen 21 juli 2021
Kenmerk
R007-1271416LVR-V04-kzo-NL
Verantwoording Titel
Achtergrondrapport Water
Opdrachtgever
Provincie Utrecht
Projectleider
Bart van Genugten
Auteur(s)
Loys Vermeijden, Mirjam Hulsbos
Tweede lezer
Koort Verveld
Projectnummer
1271416
Aantal pagina’s
73
Datum
21 juli 2021
Handtekening
Ontbreekt in verband met digitale verwerking. Dit rapport is aantoonbaar vrijgegeven.
Colofon TAUW bv Handelskade 37 Postbus 133 7400 AC Deventer T +31 57 06 99 91 1 E info.deventer@tauw.com
2/73
Kenmerk
R007-1271416LVR-V04-kzo-NL
Inhoud 1
2
Inleiding ..................................................................................................................................... 6 1.1
Algemene inleiding projecten N233 ................................................................................... 6
1.2
Opbouw van het MER ........................................................................................................ 6
1.3
Het achtergrondrapport Water ........................................................................................... 7
1.4
Plan en studiegebied.......................................................................................................... 7
1.5
Leeswijzer .......................................................................................................................... 9
Beleidskader ............................................................................................................................ 10 2.1
Inleiding ............................................................................................................................ 10
2.2
Samenvatting wet- en regelgeving & beleid ..................................................................... 10
Deel 1: N233 Rondweg Veenendaal-Oost ..................................................................................... 14 3
Onderzoeksmethodiek............................................................................................................. 14 3.1
Criterium Aanpassing waterhuishouding.......................................................................... 15
3.1.1
Te verwachten effect en methode van onderzoek .................................................... 15
3.1.2
Wijze van beoordeling ............................................................................................... 15
3.2
Criterium Beïnvloeding oppervlaktewaterkwaliteit............................................................ 16
3.2.1
Te verwachten effect en methode van onderzoek .................................................... 16
3.2.2
Wijze van beoordeling ............................................................................................... 16
3.3
Criterium Beïnvloeding grondwaterkwaliteit ..................................................................... 16
3.3.1
Te verwachten effect en methode van onderzoek .................................................... 16
3.3.2
Wijze van beoordeling ............................................................................................... 16
3.4 Criterium Beïnvloeding grondwaterstand door plaatsing van damwanden en bemalingen in de aanlegfase .......................................................................................................................... 17
4
5
3.4.1
Te verwachten effect en methode van onderzoek .................................................... 17
3.4.2
Wijze van beoordeling ............................................................................................... 17
Referentiesituatie..................................................................................................................... 18 4.1
Criterium Oppervlaktewatersysteem ................................................................................ 18
4.2
Criterium Oppervlaktewaterkwaliteit................................................................................. 21
4.3
Criterium Grondwaterkwaliteit .......................................................................................... 23
4.4
Criterium Grondwaterstanden en – stroming ................................................................... 24
Effectbeoordeling..................................................................................................................... 28 5.1
Criterium Oppervlaktewatersysteem ................................................................................ 28
3/73
Kenmerk
6
R007-1271416LVR-V04-kzo-NL
5.2
Criterium Oppervlaktewaterkwaliteit................................................................................. 32
5.3
Criterium Grondwaterkwaliteit .......................................................................................... 33
5.4
Criterium Grondwaterstanden en -stroming ..................................................................... 35
5.4.1
Aanlegfase ................................................................................................................ 35
5.4.2
Eindfase .................................................................................................................... 37
Uitwerking mitigerende maatregelen ....................................................................................... 43 6.1
Herstel watersysteem....................................................................................................... 43
6.2
Wateropgave .................................................................................................................... 43
Deel 2: N233 Rijnbrug Rhenen ....................................................................................................... 46 7
Onderzoeksmethodiek............................................................................................................. 46 7.1
7.1.1
Te verwachten effect en methode van onderzoek .................................................... 47
7.1.2
Wijze van beoordeling ............................................................................................... 47
7.2
Criterium Beïnvloeding oppervlaktewaterkwaliteit............................................................ 48
7.2.1
Te verwachten effect en methode van onderzoek .................................................... 48
7.2.2
Wijze van beoordeling ............................................................................................... 48
7.3
Criterium Beïnvloeding grondwaterkwaliteit ..................................................................... 48
7.3.1
Te verwachten effect en methode van onderzoek .................................................... 48
7.3.2
Wijze van beoordeling ............................................................................................... 48
7.4
Criterium Beïnvloeding grondwaterstand door bemalingen in de aanlegfase .................. 49
7.4.1
Te verwachten effect en methode van onderzoek .................................................... 49
7.4.2
Wijze van beoordeling ............................................................................................... 49
7.5
Criterium Effecten waterveiligheid.................................................................................... 49
7.5.1
Te verwachten effect en methode van onderzoek .................................................... 49
7.5.2
Wijze van beoordeling ............................................................................................... 50
7.6
8
Criterium Aanpassing waterhuishouding.......................................................................... 47
Criterium Rivierkundige effecten ...................................................................................... 50
7.6.1
Te verwachten effect en methode van onderzoek .................................................... 50
7.6.2
Wijze van beoordeling ............................................................................................... 50
Referentiesituatie..................................................................................................................... 51 8.1
Criterium Oppervlaktewatersysteem ................................................................................ 51
8.2
Criterium Oppervlaktewaterkwaliteit................................................................................. 53
8.3
Criterium Grondwaterkwaliteit .......................................................................................... 55
4/73
Kenmerk
9
R007-1271416LVR-V04-kzo-NL
8.4
Criterium Grondwaterstanden en – stroming ................................................................... 56
8.5
Criterium Waterveiligheid ................................................................................................. 58
Effectbeoordeling..................................................................................................................... 60 9.1
Criterium Oppervlaktewatersysteem ................................................................................ 60
9.2
Criterium Oppervlaktewaterkwaliteit................................................................................. 64
9.3
Criterium Grondwaterkwaliteit .......................................................................................... 65
9.4
Criterium Grondwaterstanden en -stroming ..................................................................... 66
9.5
Criterium Waterveiligheid ................................................................................................. 66
10 Uitwerking mitigerende maatregelen ....................................................................................... 67 10.1
Hoogheemraadschap De Stichtse Rijnlanden (HDSR) .................................................... 67
10.2
Waterschap Rivierenland ................................................................................................. 67
Bijlage 1
Notitie Grondwatermodellering .................................................................................. 69
Bijlage 2
Kaarten bij wateropgave N233 Rondweg Veenendaal-Oost..................................... 70
Bijlage 3
Watersysteem deelgebied Rijnbrug .......................................................................... 71
Bijlage 4
Afkortingen- en begrippenlijst .................................................................................... 72
5/73
Kenmerk
R007-1271416LVR-V04-kzo-NL
1 Inleiding 1.1
Algemene inleiding projecten N233
De N233 van de A12 bij Veenendaal naar de A15 bij Ochten fungeert als een belangrijke verbindingsroute in en tussen de regio’s FoodValley en Rivierenland. De plaatsen Veenendaal, Rhenen, Kesteren en Ochten worden door de N233 direct met elkaar verbonden. Ook is de weg voor deze, en een aantal omliggende kleinere kernen, de meest directe ontsluitingsweg naar zowel de A12 als de A15. De weg vervult een belangrijke rol in de onderlinge verbinding tussen beide regio’s, de bereikbaarheid van de verschillende woonkernen in de regio en faciliteert het woon-werkverkeer. Ook vervult de weg een beperkte rol voor verkeer van de A12 naar de A15 en andersom. De Rijnbrug bij Rhenen, die onderdeel is van de N233, vormt de enige verbinding op het onderliggend wegennet waar verkeer de Rijn kan oversteken. Om de bereikbaarheid van de bovengenoemde plaatsen en de regio’s te waarborgen, zijn de provincies Utrecht en Gelderland voornemens om twee deeltrajecten van de N233 te verbreden van 2x1 naar 2x2 rijstroken. Het gaat om het deeltraject Oostelijke Rondweg Veenendaal (Utrecht) en het traject bij de Rijnbrug Rhenen (Utrecht en Gelderland). Voor de Rijnbrug Rhenen is naast de provincie Utrecht ook de provincie Gelderland initiatiefnemer.
De voornaamste knelpunten in de doorstroming op de Oostelijke Rondweg zijn de kruisingen met de Prins Clauslaan en Wageningselaan en het wegvak tussen de Wageningselaan en de A12. De verkeersintensiteit op de kruising met de Prins Clauslaan en de Van Essenlaan zal de komende jaren nog verder toenemen, als gevolg van de stedelijke ontwikkeling van Veenendaal-Oost. Voor het project Rijnbrug liggen de voornaamste knelpunten op de brug zelf en direct ten noorden bij de kruising met de N225. Voor beide projecten wordt door de provincies een provinciaal inpassingsplan (PIP) opgesteld. Ten behoeve van de besluitvorming over het provinciale inpassingsplan wordt een m.e.r.-procedure (milieueffectrapportage) te doorlopen om de milieueffecten van de verbreding in beeld te brengen. De effecten worden opgeschreven in het milieueffectrapport (MER).
1.2
Opbouw van het MER
Dit rapport Water maakt deel uit van een serie bijlagerapporten van verschillende milieuthema’s. Samen vormen deze bijlagerapporten de input voor het hoofdrapport MER. De onderzoeksresultaten worden ook gebruikt voor de milieuonderbouwing in de Provinciale Inpassingsplannen. Ten behoeve van de verbreding van de N233 op de twee trajecten zijn door de provincie Utrecht twee verschillende projecten opgestart. Voor beide projecten moet, afzonderlijk van elkaar, een m.e.r.-procedure doorlopen worden en een provinciale inpassingsplan worden opgesteld. Waar relevant worden in beide procedures wel de cumulatieve effecten van beide projecten gezamenlijk beoordeeld. Daarom is ervoor gekozen om de onderzoeksresultaten voor beide projecten te bundelen in één bijlagerapport per milieuthema.
6/73
Kenmerk
R007-1271416LVR-V04-kzo-NL
Er zijn wel twee hoofdrapporten MER opgesteld voor de twee projecten (bij de twee inpassingsplannen). Zie volgende figuur voor een overzicht.
PIP Oostelijke Rondweg Veenendaal Hoofdrapport MER Oostelijke Rondweg Veenendaal
1.3
Bijlage rapporten: L&C Natuur Bodem Water Archeologie Geluid Lucht Gezondheid EV
PIP Rijnbrug Hoofdrapport MER Rijnbrug
Het achtergrondrapport Water
Voorliggende rapportage betreft het achtergrondrapport voor het thema Water. Het doel van dit achtergrondrapport Water is inzicht bieden in de effecten van de varianten op de verschillende beoordelingscriteria van het aspect water. Er wordt gekeken naar zowel oppervlaktewater als grondwater en naar waterkwantiteit en waterkwaliteit.
1.4
Plan en studiegebied
Het plangebied is het gebied waarin de daadwerkelijke aanpassingen kunnen plaatsvinden. Binnen dit plangebied liggen de varianten/maatregelen die worden beoordeeld op milieueffecten (zie volgende figuur voor plangebied en maatregelen). In deze rapportage wordt aangenomen dat de aansluiting op de N233 vanuit de wijk groenpoort ter hoogte van één van de bestaande benzineverkooppunten dan wel hier tussenin komt te liggen. Het studiegebied is het gebied waar effecten kunnen optreden als gevolg van de nieuwe verbinding en kan per milieuthema verschillen. Per milieuthema wordt het studiegebied vastgesteld.
7/73
Kenmerk
R007-1271416LVR-V04-kzo-NL
Locatie aansluiting Groenpoort
Figuur 1.1 Plangebied en maatregelen inclusief variant aansluiting Groenpoort
8/73
Kenmerk
1.5
R007-1271416LVR-V04-kzo-NL
Leeswijzer
In hoofdstuk 2 worden de beleidskaders weergegeven. Hoofdstuk 3 beschrijft de onderzoeksmethodiek en beoordelingscriteria voor de beoordeling van de rondweg VeenendaalOost waarna in hoofdstuk 4 de referentiesituatie en autonome ontwikkelingen voor het plangebied aandacht krijgen. De effectbeoordeling op de genoemde beoordelingscriteria vindt plaats in hoofdstuk 5. In hoofdstuk 6 worden de mitigerende maatregelen uitgewerkt. Deel 2 van het onderzoek behandelt de Rijnbrug en kent eenzelfde opbouw. In hoofdstuk 7 worden de onderzoeksmethodiek en beoordelingscriteria voor de beoordeling van de Rijnbrug beschreven. Hoofdstuk 8 beschrijft de huidige situatie van de drie beoordelingscriteria. Tot slot bevat hoofdstuk 9 de effectbeoordeling van de Rijnbrug voor het aspect water en hoofdstuk 10 de mitigerende maatregelen.
9/73
Kenmerk
R007-1271416LVR-V04-kzo-NL
2 Beleidskader 2.1
Inleiding
Op ruimtelijke ontwikkelingen is wet- en regelgeving en beleid van toepassing. Dit hoofdstuk biedt een overzicht van wet- en regelgeving en beleid dat relevant is voor de twee projecten. Bij de beleidsbeschrijving worden verschillende schaalniveaus onderscheiden: rijksbeleid, provinciaal en gemeentelijk beleid. Het wettelijk kader richt zich vooral op het Europese en rijksniveau, het beleidsmatige kader op provinciaal en gemeentelijk niveau.
2.2
Samenvatting wet- en regelgeving & beleid
Tabel 2.1 Samenvatting beleid thema water Wet-/regelgeving en beleid
Omschrijving
Relevantie voor dit project
Kaderrichtlijn Water
De Kaderrichtlijn Water (KRW) is een Europese richtlijn met
De kwaliteit van het grondwater en
(2000)
als doel het waarborgen en verbeteren van grond- en
oppervlaktewater mag niet
oppervlaktewater. Uitgangspunt van de Kaderrichtlijn Water
achteruitgaan.
Europees niveau
is dat er geen achteruitgang plaats mag vinden in de toestand van de waterkwaliteit van het oppervlaktewater en dat het tijdig bereiken van een goede toestand niet in gevaar komt. Daarnaast stelt de Kaderrichtlijn Water eisen voor de monitoring van grondwater. Het grondwater dient een goede kwantitatieve en chemische toestand te bereiken. Rijksniveau Waterwet
De waterwet regelt het beheer van oppervlaktewater en
In het plangebied van Rijnbrug
(2009)
grondwater en de samenhang tussen waterbeleid en
Rhenen zijn
ruimtelijke ordening. Onder de waterwet vallen het
oppervlaktewaterlichamen en
Waterbesluit en de Waterregeling.
droge-oevergebieden aanwezig die in beheer zijn van het Rijk. Een vergunningsplicht en algemene regels zijn uitgewerkt voor het onttrekken van grondwater en voor het lozen of onttrekken van water aan oppervlaktewater in beheer bij het
Nationaal waterplan (2016-2021)
Rijk. Het Nationaal Waterplan (NWP) bevat de hoofdlijnen van het
In het Nationaal Waterplan zijn
nationaal waterbeleid en de daartoe behorende aspecten
twee drietrapsstrategieën
van het ruimtelijk beleid. Op basis van de Waterwet is het
vastgelegd die het kader vormen
NWP voor de ruimtelijke aspecten tevens een structuurvisie.
voor ontwikkelingen.
Het geeft een invulling aan de ambities op het gebied van
1. Waterkwantiteit (vasthouden,
klimaatadaptatie, overstromingsbescherming, het
bergen, afvoeren)
10/73
Kenmerk
R007-1271416LVR-V04-kzo-NL
Wet-/regelgeving en beleid
Omschrijving
Relevantie voor dit project
voorkomen van droogte en wateroverlast en het bereiken
2. Waterkwaliteit (schoonhouden,
van een goede waterkwaliteit.
scheiden, zuiveren)
Deltaprogramma
Het Deltaprogramma richt de maatregelen op het wegnemen
In het plangebied ligt een
(2020)
van knelpunten die reeds optreden door het veranderende
waterkering langs de Neder-Rijn.
klimaat en op de doelen voor waterveiligheid, zoetwater en
Deze heeft een belangrijke functie
ruimtelijke adaptatie in 2050 en verder. De deltabeslissing
bij de bescherming tegen hoog
Waterveiligheid, een onderdeel van het Deltaprogramma,
water.
bevat afspraken om Nederland te beschermen tegen hoog water. De nieuwe waterveiligheidsnormen, die sinds 2017 in de wet staan, maken het mogelijk om het overstromingsrisico en de gevolgen te beperken. Besluit lozen buiten inrichtingen
Het Kader Afstromend Wegwater is een uitwerking van het
Afstromend wegwater benaderen
(2018)
Besluit lozingen buiten inrichtingen. Voor de afwatering van
volgens de voorkeursvolgorde
wegen dient te worden voldaan aan de zorgplicht uit de AmvB ‘Lozen buiten inrichtingen’ en de specifieke bepalingen over afstromend wegwater uit dit besluit. Dit omvat de volgende voorkeursvolgorde: 1.
Infiltreren in de bodem/wegberm
2.
Lozen in aangewezen oppervlaktewaterlichaam
3.
Lozen op regenwaterriolering
4.
Lozing op niet aangewezen oppervlaktewaterlichaam
Provinciaal niveau Bodem-, Water en milieuplan
Het Bodem-, Water- en Milieuplan (BWM-plan) is opgesteld
Rijnbrug Rhenen – bevindt zich in
Provincie Utrecht (2016-2021)
op grond van de verplichting in de Waterwet en de Wet
overstroombaar gebied buitendijks.
Milieubeheer om respectievelijk een regionaal waterplan en
Een deel van de N233 Oostelijke
een provinciaal milieubeleidsplan op te stellen. In december
Rondweg Veenendaal tot Rijnbrug
2013 is ook het Grondwaterplan en de Kadernota
Rhenen bevindt zich in het
Ondergrond in het Bodem-, Water- en Milieuplan
infiltratiegebied Utrechtse
opgenomen. Het Bodem-, Water- en milieuplan wordt
Heuvelrug.
onderverdeeld in vier prioriteiten: •
Waterveiligheid en wateroverlast
•
Schoon en voldoende oppervlaktewater
•
Ondergrond
•
Leefkwaliteit stedelijk gebied
Provinciale Ruimtelijke
De kern van de langetermijnvisie van provincie Utrecht voor
Grote deel van de N233 tussen
Structuurvisie Utrecht (2018)
2040 luidt als volgt: Utrecht kiest voor een strategie van
Veenendaal en Rhenen bevindt
duurzame ontwikkeling en behoud van aantrekkingskracht.
zich in overstroombaar gebied.
Dit wordt vertaald naar vier pijlers voor de ruimtelijke ontwikkeling: •
Duurzame leefomgeving
•
Beschermen kwaliteiten
•
Vitale dorpen en steden
11/73
Kenmerk
R007-1271416LVR-V04-kzo-NL
Wet-/regelgeving en beleid
Omschrijving •
Relevantie voor dit project
Dynamische landelijk gebied
Voor water zijn de onderwerpen afgestemd op het Bodem-, Water-, Milieuplan. Omgevingsvisie en -
Doel is een gezond, veilig en schoon en welvarende
Plan van de N233 grijpt in op
verordening Provincie
provincie. De ambities vanuit de omgevingsvisie richten zich
meerdere ambities uit de
Gelderland
op:
omgevingsvisie, maar de primaire
•
Energietransitie
focus ligt op bereikbaarheid. Voor
•
Klimaatadaptatie
water spelen onder anderen woon-
•
Circulaire economie
en leefklimaat en klimaatadaptatie.
•
Biodiversiteit
•
Bereikbaarheid
•
Vestigingsklimaat
•
Woon- en leefmilieu
In de omgevingsverordening staan de regels die van belang zijn om de ambities te kunnen realiseren. Regionaal Waterprogramma
In het verlengde van de omgevingsvisie is deze visie op
Gelderland
hoofdlijnen aangevuld met een detaillering van het beleid in het waterprogramma. In het waterprogramma staan 5 thema’s centraal: •
Water en ondergrond
•
Waterveiligheid en -overlast
•
Water en natuur
•
Water en kwaliteit
•
Water en gebruik
Gemeentelijk niveau Verbreed Gemeentelijk
In het verbreed gemeentelijk rioleringsplan (vGRP+) staat
Ambities en kader voor afkoppelen
Rioleringsplan Gemeente
het beleid van Gemeente Rhenen voor stedelijk afvalwater,
en voorkomen wateroverlast.
Rhenen
regenwater en grondwater. De ‘plus’ staat voor het
(2015-2019)
Waterplan Rhenen, omdat het vGRP+ ook aandacht schenkt aan het beleid uit het Waterplan van 2004. Met het uitvoeren van de watertaken voor afval- regen- en grondwater streeft Gemeente Rhenen naar: •
Bescherming van de volksgezondheid
•
Een goede leef- en werkomgeving
•
Bescherming van het milieu
•
Minimale kosten
Waterschappen Waterbeheerplan • •
Het waterbeheerplan bevat de lange termijn doelen op het
De beheergebieden van deze drie
Waterschap Rivierenland
gebied van het waarborgen van waterveiligheid, het
waterschappen vallen binnen het
(2016-2021)
ontwikkelen van de afvalwaterketen en het zorgen voor
plangebied van Rijnbrug Rhenen.
Hoogheemraadschap De
voldoende en schoon oppervlaktewater. Daarnaast bevat het
Stichtse Rijnlanden
waterbeheerplan doelstellingen op het gebied van
12/73
Kenmerk
R007-1271416LVR-V04-kzo-NL
Wet-/regelgeving en beleid •
Omschrijving
(2016-2021)
recreatieplassen en rivieren en het vaarwegbeheer. De
Waterschap
aanpak is gebiedsgericht en de nadruk licht op ruimtelijke
Vallei en Veluwe
aspecten.
Relevantie voor dit project
(2016-2021) De keur van het waterschap is een algemene verordening
De keur is van toepassing op de
Waterschap Rivierenland
waarin staat welke vergunningen nodig zijn voor activiteiten
wateren en de bijbehorende
(2014)
bij oppervlaktewater-lichamen. Het bevat regels voor
keurzone in het plangebied.
Hoogheemraadschap De
waterbeheersing van zowel grond- als oppervlaktewater en
Keur • •
•
Stichtse Rijnlanden
de bescherming van sloten, kanalen, stuwen en gemalen.
(2018)
Naast de keur heeft het waterschap algemene regels en
Waterschap
beleidsregels opgesteld. Hiermee kan de regeldruk voor veel
Vallei en Veluwe (2013)
handelingen en ontwikkelingen verminderd worden.
13/73
Kenmerk
R007-1271416LVR-V04-kzo-NL
Deel 1: N233 Rondweg Veenendaal-Oost 3 Onderzoeksmethodiek Wijze van beoordeling op hoofdlijnen De manier waarop de effecten worden bepaald, verschilt per criterium. Soms kan een effect kwantitatief worden bepaald (bijvoorbeeld ‘10 m2’ of ‘4 gebouwen’), soms is alleen een kwalitatieve benadering mogelijk. De beoordeling van effecten vindt plaats door de effecten te scoren volgens een systeem van plussen en minnen. Hiervoor worden eerst de effecten in klassen ingedeeld door het bepalen van klassengrenzen. Daarbij is rekening gehouden met de verwachte reikwijdte van de onderzoeksresultaten en de mate van het effect. Elke klasse wordt gekoppeld aan een kwalitatieve score met plussen en minnen. Door het inzichtelijk maken van klassengrenzen is altijd navolgbaar welke beoordeling is toegepast bij een bepaalde mate van het effect. Voor de vertaling naar kwalitatieve scores is in dit onderzoek gebruik gemaakt van de volgende 5-puntsschaal (zoals dat ook gebeurt bij de andere milieuthema's in de andere achtergrondrapporten): Tabel 3.1 5-Puntsschaal ten behoeve van de effectbeoordeling Waardering effecten
Omschrijving
++
Zeer positief effect
+
(Licht) positief effect
0
Niet of nauwelijks effect / neutraal
-
(Licht) negatief effect
--
Zeer negatief effect
De effecten zijn voor alle criteria bepaald zonder rekening te houden met eventuele mitigerende maatregelen. Uitzondering hierop zijn de maatregelen die standaard worden toegepast bij de realisatie van wegen/infrastructuur en een mitigerend effect hebben. Deze maatregelen maken onderdeel uit van de voorgenomen activiteit. Op basis van de gepresenteerde effecten worden mogelijke mitigerende maatregelen beschreven om de negatieve effecten te voorkomen of te beperken. De volgende vier criteria zijn meegenomen en worden hieronder toegelicht: 1. 2. 3.
Aanpassing waterhuishouding Beïnvloeding oppervlaktewaterkwaliteit Beïnvloeding grondwaterkwaliteit
4.
Beïnvloeding grondwaterstanden door bemalingen in de aanlegfase
14/73
Kenmerk
3.1
R007-1271416LVR-V04-kzo-NL
Criterium Aanpassing waterhuishouding
3.1.1 Te verwachten effect en methode van onderzoek Bij dit criterium wordt gekeken naar de mate waarin de plannen leiden tot doorsnijdingen van het huidige oppervlaktewatersysteem en de waterberging. Als gevolg van de aanpassingen aan de weg worden een aantal watergangen gedempt. Dit vermindert de waterafvoer en vergroot de kans op wateroverlast. Daarnaast worden sommige watergangen doorsneden door de weg. Ook hierdoor wordt de waterafvoer gereduceerd. De klassengrenzen voor de effecten op afvoer en doorsnijding van het watersysteem zijn weergegeven in tabel 3.2. Om dit te beoordelen wordt het ontwerp over een kaart gelegd met watergangen. Hiermee worden dempingen en doorsnijdingen in beeld gebracht. Voor waterberging wordt gekeken naar de toename van het verharde oppervlak. Een toename leidt tot minder berging van water in onverhard gebied en daarmee tot een snellere afvoer van water. Dit vergroot de kans op wateroverlast. Daarnaast is er sprake van een vermindering van de hoeveelheid infiltrerend regenwater en daarmee een kleinere grondwateraanvulling. Deze reductie in grondwateraanvulling veroorzaakt een kleinere grondwaterberging. Het oppervlak verharding is een maat voor de classificering van deze effecten op de waterberging (tabel 3.2). Om dit te beoordelen wordt het oppervlak verharding binnen het plangebied in de huidige en toekomstige situatie naast elkaar gelegd.
De beoordeling voor de beïnvloeding van de waterhuishouding is gebaseerd op verschillende aspecten van de waterhuishuiding. Het eindoordeel is dan ook een weergave van het effect op de totale waterhuishouding 3.1.2 Wijze van beoordeling Voor het criterium Aanpassing waterhuishouding wordt het onderzoek uitgevoerd met de volgende beoordelingsschaal: Tabel 3.2 Toelichting waardering effecten Aanpassing waterhuishouding Beïnvloeding waterhuishouding Waardering
Toelichting
++
Niet van toepassing
+
Niet van toepassing
0
Nieuwe N233 raakt geen watergangen en toename verharding is niet aan de orde
-
N233 raakt lokale watergangen en leidt tot beperkte toename verharding (max 25 % t.o.v. bestaande verharding)
--
N233 raakt hoofdwatergangen en leidt tot grote toename verharding (meer dan 25 % t.o.v. bestaande verharding)
15/73
Kenmerk
3.2
R007-1271416LVR-V04-kzo-NL
Criterium Beïnvloeding oppervlaktewaterkwaliteit
3.2.1 Te verwachten effect en methode van onderzoek De oppervlaktewaterkwaliteit van watergangen rond de weg wordt door verontreinigende stoffen negatief beïnvloed. De oorzaak omvat onder andere het regenwater dat op wegen valt en verontreinigd raakt met olie, rubber (PAK), zware metalen en vetresten. Daarnaast komt verontreinigd water door verwaaiing van opspattend regenwater in bermen en aanliggende watergangen terecht. De beoordeling vindt kwalitatief plaats, op basis van expert judgement. De klassengrenzen voor oppervlaktewaterkwaliteit zijn weergegeven in tabel 3.3. 3.2.2
Wijze van beoordeling
Voor het criterium Beïnvloeding oppervlaktewaterkwaliteit wordt het onderzoek uitgevoerd met de volgende beoordelingsschaal: Tabel 3.3 Toelichting waardering effecten Beïnvloeding oppervlaktewaterkwaliteit Beïnvloeding oppervlaktewaterkwaliteit Waardering
Toelichting
++
Niet van toepassing
+
Niet van toepassing
0
Er treedt geen verandering op in de beïnvloeding van de oppervlaktewaterkwaliteit
3.3
-
Er treedt een lichte verslechtering op van de oppervlaktewaterkwaliteit
--
Er treedt een verslechtering op van de oppervlaktewaterkwaliteit
Criterium Beïnvloeding grondwaterkwaliteit
3.3.1 Te verwachten effect en methode van onderzoek Het plan wordt beoordeeld op een mogelijke verslechtering van de grondwaterkwaliteit. Dit kan ontstaan doordat bij lozing en afstromend wegwater verontreinigingen via de bodem in het grondwater terecht kunnen komen, en er kan sprake zijn van verwaaiing. Dit wordt beide gezien als negatieve beïnvloeding. Daarnaast kan een incident leiden tot verontreiniging van de bodem, met als gevolg dat het een bedreiging vormt voor de grondwaterkwaliteit. De beoordeling vindt kwalitatief plaats, op basis van expert judgement. De klassengrenzen voor grondwaterkwaliteit zijn weergegeven in tabel 3.4. 3.3.2 Wijze van beoordeling Voor het criterium Beïnvloeding grondwaterkwaliteit wordt het onderzoek uitgevoerd met de volgende beoordelingsschaal:
16/73
Kenmerk
R007-1271416LVR-V04-kzo-NL
Tabel 3.4 Toelichting waardering effecten Beïnvloeding grondwaterkwaliteit Beïnvloeding grondwaterkwaliteit Waardering
Toelichting
++
Niet van toepassing
+
Niet van toepassing
0
De grondwaterkwaliteit wordt niet beïnvloed
-
De grondwaterkwaliteit verslechtert in beperkte mate maar die leidt niet tot
--
De grondwaterkwaliteit verslechtert lokaal en leidt mogelijk lokaal tot
problemen problemen
3.4
Criterium Beïnvloeding grondwaterstand door plaatsing van damwanden en bemalingen in de aanlegfase
3.4.1 Te verwachten effect en methode van onderzoek Bemalingen zijn nodig bij de aanleg van ondergrondse constructies. Bij een bemaling wordt grondwater onttrokken. Dit kan (lokaal) voor grondwaterstandsdalingen zorgen. Binnen het project is er één locatie met een mogelijk effect op de grondwaterstand. Het betreft de verdiepte ligging van de N233 bij de kruising met de Prins Clauslaan, op de Rondweg Veenendaal – Oost. Het effect van bemalingen wordt hier in beeld gebracht door middel van een grondwatermodel. Met een grondwatermodel worden de volgende 3 situaties in beeld gebracht: 1. Huidige situatie 2. Situatie A: verdiepte ligging met een damwand (eindsituatie) 3. Situatie B verdiepte ligging met een damwand en een bemaling (aanlegfase) De uitkomsten van de modelberekeningen van situatie 2 en 3 worden gepresenteerd in verschilkaarten ten opzichte van de huidige situatie (verschil in grondwaterstanden). De klassengrenzen voor het criterium beïnvloeding grondwaterstand zijn weergegeven in tabel 3.5. 3.4.2 Wijze van beoordeling Voor het criterium Beïnvloeding grondwaterstand wordt het onderzoek uitgevoerd met de volgende beoordelingsschaal: Tabel 3.5 Toelichting waardering effecten Beïnvloeding grondwaterstand Beïnvloeding grondwaterstand Waardering
Toelichting
++
Niet van toepassing
+
Niet van toepassing
0
Geen effecten nop de grondwaterstand
-
Grondwaterstandsdaling tot 10 cm en/of geen impact op kwatsbare objecten (wonen en natuur)
--
Grondwaterstandsdaling van meer dan 10 cm en/of impact op kwetsbare objecten (wonen en natuur)
17/73
Kenmerk
R007-1271416LVR-V04-kzo-NL
4 Referentiesituatie Dit hoofdstuk beschrijft de referentiesituatie ten aanzien van water voor het MER. Om de effecten op het thema water te beoordelen, zijn de verschillende alternatieven voor de uitbreiding van de N233 bij Veenendaal vergeleken met de referentiesituatie. De referentiesituatie is de situatie in het plan en studiegebied die in 2030 ontstaat als wordt verondersteld dat andere projecten in het gebied, waarover al een besluit is genomen, zijn uitgevoerd. De referentiesituatie is de situatie zonder de uitbreiding van de N233 bij Veenendaal. De referentiesituatie is per beoordelingscriterium beschreven.
4.1
Criterium Oppervlaktewatersysteem
Langs de N233 is oppervlaktewater aanwezig. Dit maakt onderdeel uit van het watersysteem van Veenendaal. Het betreft wateren die verbonden zijn met elkaar en die het water naar het Valleikanaal afvoeren. Vanuit het noorden komt de Polderhoefse Wetering Zuid aan en deze loopt aan de westzijde van de N233 naar het zuiden toe. Ter hoogte van de Spitsbergenweg kruist deze de N233 en stroomt in zuidoostelijke richting verder. In de woonwijk De Gouwen liggen waterpartijen tussen de wijk en de weg. Deze liggen achter een grondwal en zijn daardoor niet zichtbaar vanaf de weg. Nabij de kruising met de Prins Clauslaan is de waterpartij zichtbaar in de vorm van een brede waterpartij rond het appartementencomplex. Aan de oostzijde van de N233 ligt een waterpartij welke als waterberging geldt voor de nieuwbouwwijk. Er is een verbinding aanwezig, in de vorm van een duiker, tussen de wateren aan de oost- en westzijde. Deze wordt vooral gebruikt voor het op peilhouden van de wateren aan de oostzijde van de weg. Ten zuiden hiervan kruist het Valleikanaal (ook wel bekent als de Grift) de N233. De verschillende grotere en kleinere waterlopen die landbouwgebieden en bebouwde gebieden ontwateren, zoals de wateren langs de N233, monden uit in de Grift. De Grift voert het water af naar het IJsselmeer. Voor de Grift wordt in Veenendaal een streefpeil gehanteerd tussen +4,30 m NAP en +4,50 m NAP.
Ten zuiden van de Grift loopt een watergang langs de westzijde van de weg. Deze voert water af in noordelijke richting naar de Grift. Aan de oostkant van de weg ligt het natuurgebied Het Binnenveld. Dit is een Natura 2000 gebied met natte natuurwaarden. Het watersysteem is weergegeven in figuur 4.1 en figuur 4.2. Al het oppervlaktewater valt binnen het beheergebied van Waterschap Vallei en Veluwe.
18/73
Kenmerk
R007-1271416LVR-V04-kzo-NL
Figuur 4.1 Watersysteem langs en nabij de N233 Rondweg Veenendaal-Oost, ten noorden van het Valleikanaal
19/73
Kenmerk
R007-1271416LVR-V04-kzo-NL
Figuur 4.2 Watersysteem langs en nabij de N233 Rondweg Veenendaal-Oost, ten zuiden van het Valleikanaal
Grote delen van de provincie liggen in overstroombare gebieden van de Neder-Rijn, Lek en het Eemmeer. Het is belangrijk dat vitale en kwetsbare objecten, zoals elektriciteitscentrales en ziekenhuizen, woonwijken en bedrijventerreinen bestand zijn tegen overstromingen. Provinciale wegen vallen ook onder de kwetsbare objecten van de infrastructuur. Het wegen- en spoorwegennet is immers belangrijk voor vervoer van personen en goederen en bij (preventieve) evacuatie en voor hulpverlening. In de handreiking ‘Overstromingsrobuust inrichten’ van de provincie Utrecht is opgenomen dat bij Veenendaal meer dan 2 m waterdiepte kan ontstaan bij een doorbraak van de primaire keringen langs de Neder-Rijn. De N233 bij Veenendaal is opgenomen als evacuatieroute.
20/73
Kenmerk
R007-1271416LVR-V04-kzo-NL
Figuur 4.3 Overstroombaar gebied, zoals opgenomen in Provinciaal Ruimtelijke Verordening van Provincie Utrecht
4.2
Criterium Oppervlaktewaterkwaliteit
Het belangrijkste beleidsdossier voor oppervlaktewaterkwaliteit is de KRW. In de KRW is een groot deel van het oppervlaktewater aangewezen als waterlichaam. Een waterlichaam is een ‘onderscheiden oppervlaktewater van aanzienlijke omvang, zoals een meer, een waterbekken, een stroom, een rivier, een kanaal, een overgangswater of een strook kustwater’. In het plangebied is een KRW-waterlichaam aanwezig; het Valleikanaal. Dit waterlichaam is weergegeven in figuur 4.4. Het Valleikanaal is een langzaam stromende, meanderende beek. De beek wordt gevoed door bovenstroomse gebieden en kwelwater vanuit diep grondwater. Het waterlichaam heeft een sterk veranderend karakter door de stuwen, dammen en reservoirs in de beek. Deze ingrepen zijn noodzakelijk om een gereguleerd peil te houden, aangezien de omliggende gebieden een agrarische functie en de functie stedelijk gebied hebben. De algehele ecologische toestand van het waterlichaam is matig, met in het bijzonder de specifiek verontreinigende stoffen die niet voldoen aan de normen. De chemische toestand voldoet niet aan de nomen en dit komt hoofdzakelijk door niet-ubiquitaire stoffen. Dat zijn stoffen die niet meer geloosd worden, maar die door nalevering uit bijvoorbeeld het sediment nog lange tijd in het water kunnen worden aangetroffen.
De prognose voor het jaar 2021 en 2027 is dat de chemische toestand grotendeels gaat voldoen aan de normen, met uitzondering van kobalt en zink.
21/73
Kenmerk
R007-1271416LVR-V04-kzo-NL
Figuur 4.4 KRW-lichaam Valleikanaal nabij plangebied Rondweg Oost Veenendaal
Het water wat via de Polderhoefse Wetering Zuid langs de N233 stroomt wordt gekenmerkt door het gebied waar het doorheen stroomt. Dit is voornamelijk stedelijk gebied. In de zomer kan het ook gevoed worden vanuit de noordelijker gelegen Zijdewetering. In de zomer zorgt inlaat van water vanuit de Zijdewetering voor doorspoeling van het stedelijk water van Veenendaal. De inlaat van water wordt zoveel mogelijk beperkt, onder andere omdat de rioolwaterzuiveringsinstallatie van Ede bovenstrooms op de Zijdewetering loost. Het water van de Zijdewetering is dan ook van mindere kwaliteit dan het water van de Polderhoefse Wetering Zuid.
22/73
Kenmerk
4.3
R007-1271416LVR-V04-kzo-NL
Criterium Grondwaterkwaliteit
Figuur 4.5 Grondwaterlichaam plangebied Rondweg Oost Veenendaal
Het plangebied behoort tot het grondwaterlichaam Zand Rijn-Midden. Het grondwaterlichaam heeft een zandige opbouw. De opbouw van de ondergrond is sterk gevormd door glaciale verschijnselen gedurende de voorlaatste ijstijd, de Saale IJstijd. Het vanuit de Veluwe en de Utrechtse heuvelrug (stuwwallen) toestromende grondwater stroomt grotendeels in de goed doorlatende aquifers onder het glaciale bekken. De belangrijkste belasting is de diffuse belasting van gewasbeschermingsmiddelen en nitraat uit bemesting. Op de Utrechtse Heuvelrug is het bestrijdingsmiddelengebruik in bebouwde gebieden, op sportvelden en golfterreinen een belangrijke diffuse belasting. In het grondwaterlichaam zijn grondwatermonsters genomen. Deze monsters zijn getoetst aan de Europese en nationale milieukwaliteitseisen voor water voor verontreinigende stoffen (drempelwaarden). Het percentage van de monsters dat de normen overschrijdt is weergegeven in tabel 4.1 om inzicht te verkrijgen in de grondwaterkwaliteit. Veenendaal behoort tot het grondwaterlichaam Zand Rijn-Midden. Dit is relatief schoon water. Het diepe grondwater komt van de stuwwallen en heeft een lange verblijftijd in de ondergrond. Dit water kenmerkt zich door een hoge hardheid door opname van bufferstoffen uit de ondergrond. De sulfaat- en nitraatgehalten in het grondwater zijn laag (bron: beheerplan Binnenveld).
23/73
Kenmerk
R007-1271416LVR-V04-kzo-NL
Tabel 4.1 Percentage drempelwaarde overschrijdingen van KRW-meetfilters per stof in het grondwaterlichaam. Blauw gekleurde getallen >1,5x gemiddelde concentraties op alle dieptes GWL
NAAM GWL
n
CI
Ptot
As
Ni
Cd
Pb
NO3
NLGW0004
Zand Rijn-Midden
107
7%
2%
7%
3%
5%
0.0 %
9%
4.4
Criterium Grondwaterstanden en – stroming
Veenendaal ligt in een kwelgebied. De grondwaterstromen komen zowel vanaf de Utrechtse Heuvelrug als vanaf de stuwwallen bij Ede-Wageningen. Neerslagwater, dat op de stuwwallen infiltreert, drukt het diepere grondwater zijwaarts weg. Dit diepere grondwater kan in de lage delen naast de stuwwallen, zoals bij Veenendaal, weer aan de oppervlakte komen. Het grondwater stroomt dan ook zowel vanuit het oosten als vanuit het westen naar Veenendaal. Daarbij heeft het een noordelijk gerichte stroming. Het ondiep grondwater wordt beïnvloed door het oppervlaktewatersysteem. Figuur 4.6 geeft de isohypsen van het eerste watervoerend pakket. De rood omrande gebieden zijn -indicatief- het Natura 2000-gebied Binnenveld en de locatie van de toekomstige verdiepte ligging van de N233. In oranje is het Valleikanaal weergegeven. De stromingsrichting van het grondwater is aan beide kanten richting het kanaal.
Figuur 4.6 Isohypsen (+m NAP) van het 1ste WVP (grondwatertools.nl)
Naast hoogteverschillen spelen verschillen in doorlatendheid van de bodem een rol bij grondwaterstroming; water stroomt gemakkelijker, en daardoor sneller, door grofkorrelig zand dan door klei. Kleilagen vormen vaak barrières voor grondwaterstroming, zodat ze verschillende
24/73
Kenmerk
R007-1271416LVR-V04-kzo-NL
zandlagen effectief van elkaar scheiden, hierdoor ontstaan verschillende ‘watervoerende pakketten’ (de zandlagen) met kleilagen als ‘scheidende lagen’. De bodemopbouw bij Veenendaal kenmerkt zich door meerdere scheidende lagen. De bodem bestaat voornamelijk uit zand. Aan het oppervlak ligt een zandpakket (formatie van Boxtel) met een dikte van ongeveer 10 m, gevolgd door een zandpakket van 20 m (formatie van Drenthe). Vanaf halverwege het plangebied in de richting van de kruising met de Prins Clauslaan worden deze lagen gescheiden door een kleilaag (Eem Formatie). In de diepe ondergrond (-30 m NAP tot -85 m NAP) is een zandlaag aanwezig (Formatie van Peize en Formatie van Waalre) die aan het begin van het plangebied, vanaf de kruising met Buurtlaan Oost, gescheiden wordt van de Formatie van Drenthe met een gestuwde zetting en een kleilaag (Formatie van Waalre). De gestuwde zetting neemt in dikte toe loodrecht op de Rondweg Oost, in de richting van Grote Beer. In de zandlaag van de Formatie van Drenthe is ook een kleilaag aanwezig (Formatie van Drenthe). Deze kleilaag neemt in dikte toe in de richting van de kruising met de Prins Clauslaan. Op een diepte van -90 m NAP is een kleilaag van 10 m dik (Formatie van Waalre). Figuur 4.7 geeft inzicht in de regionale bodemopbouw op het traject van de N233. Er zijn scheidende lagen aanwezig in de ondergrond.
De precieze ligging en kenmerken van deze lagen zijn per locatie verschillend. Ter plaatse van de kruising van de N233 met de Prins Clauslaan ziet de bodemopbouw er als volgt uit (tabel 4.2). Tabel 4.2. Bodemopbouw, ter hoogte van kruising met de Prins Clauslaan (REGIS II) Bovenkant laag (m NAP)
Onderkant laag m NAP
Samenstelling en Geohydrologische eenheid
5
-5
Zand (formatie van Boxtel)
-5
-8
Klei (Eem formatie)
-8
-17
Zand (Eem formatie, formatie van Drente)
-17
-27
Klei (Formatie van Drente, laagpakket van Uitdam en Laagpakket van Gieten)
-27
-60
Zand (Formatie van Drente en Formatie van Peize)
25/73
Kenmerk
R007-1271416LVR-V04-kzo-NL
Figuur 4.7. Doorsnede bodemopbouw REGIS II
De grondwaterstanden fluctueren gedurende het jaar ongeveer tussen +5,0 en +5,5 m NAP. Afhankelijk van het maaiveld betekent dit dat het grondwater tot aan maaiveld kan komen (Binnenveld) of dat het circa 1 m onder maaiveld blijft (woonwijken; opgehoogd maaiveld). De N233 ligt aan de oostkant van Veenendaal. Hier is sprake van kwel (zie figuur 4.8).
26/73
Kenmerk
R007-1271416LVR-V04-kzo-NL
Figuur 4.8 Kwel/inzijging (mm/d), berekend met het model Azure (bron: Provincie Utrecht)
27/73
Kenmerk
R007-1271416LVR-V04-kzo-NL
5 Effectbeoordeling In dit hoofdstuk worden de milieueffecten van de verschillende varianten voor de relevante beoordelingscriteria voor het thema Water gepresenteerd. Tabel 5.1 Overzichtstabel effectbeoordeling N233 zonder aansluiting
N233 met aansluiting
Beïnvloeding Oppervlaktewatersysteem
--
--
Beïnvloeding Oppervlaktewaterkwaliteit
0
0
Beïnvloeding Grondwaterkwaliteit
0
0
Beïnvloeding grondwaterstanden en - stroming
5.1
Criterium Oppervlaktewatersysteem
Het oppervlaktewatersysteem kan op twee manieren beïnvloed worden door het project: waterstructuur en waterberging. Beide aspecten worden hieronder besproken. Waterstructuur Figuur 5.1 geeft een overzicht van het plangebied en de raakvlakken met de watergangen. Het plangebied is rood omlijnd met daarbinnen het ontwerp van de N233 (geel = verharding). De watergangen zijn in blauw aangegeven. Op meerdere plekken langs de N233 lopen watergangen. Door de verbreding worden deze (deels) geraakt. Soms betekent dit een directe demping van een watergang. Op andere locaties wordt de watergang zelf niet geraakt, maar raakt het plan wel het onderhoudspad langs de watergang waardoor de watergang niet meer goed onderhouden kan worden. Dit heeft impact op de waterstructuur. Er zijn geen grote watersystemen die worden doorsneden. Het effect van het plan op de waterstructuur is dan ook (licht) negatief.
28/73
Kenmerk
R007-1271416LVR-V04-kzo-NL
Figuur 5.1 Het ontwerp voor de N233 (rode omlijning is het plangebied) en de A-watergangen (blauwe lijnen) in en nabij het plangebied (links= noordelijke helft, rechts = zuidelijke helft)
Waterberging Het plan omvat een toename aan verharding. Dit is een negatief effect op het criterium oppervlaktewatersysteem. Het watersysteem functioneert op basis van verschillende peilgebieden. Per peilgebied is gekeken naar de toename verharding. Dit is weergegeven in figuur 5.2. De figuur geeft een beeld van het ontwerp in het plangebied en de verdeling over de peilgebieden. Het ontwerp is versimpeld weergegeven waarbij geel verharding aangeeft en groen onverhard gebied. De peilgebieden geven aan tot welk peilgebieden de verschillende trajecten verharding worden gerekend.
29/73
Kenmerk
R007-1271416LVR-V04-kzo-NL
Figuur 5.2 Het ontwerp voor de N233 (rode omlijning is het plangebied; geel is verharding in het plan) en peilgebieden (zwarte lijnen lijnen) in en nabij het plangebied (links= noordelijke helft, rechts = zuidelijke helft)
De volgende tabel (tabel 5.2) geeft een overzicht van de wateropgave van het plan. De wateropgave bestaat uit twee componenten: • Bestaand water moet voor 100 % terug komen in het plan •
Toename verharding moet gecompenseerd worden. Wanneer dit gebeurt in de vorm van open water hanteert het waterschap als uitgangspunt dat 10 % moet worden gereserveerd voor open water. Daarnaast moet er rekening worden gehouden met het feit dat er ruimte
nodig is om wateren te kunnen onderhouden Om de wateropgave te bepalen is dan ook per peilgebied in beeld gebracht (1) hoeveel water er nu in het plan aanwezig is en (2) hoeveel toename verharding er is (verschil huidige en toekomstige situatie). Op basis daarvan is bepaald (3) wateropgave ten gevolge van de toename verharding (10 %) en (4) de totale wateropgave: huidig water + 10 % toename verharding.
30/73
Kenmerk
R007-1271416LVR-V04-kzo-NL
Tabel 5.2. Overzicht van de benodigde waterberging per peilgebied (wateropgave). Peilgebied
Huidig water (m2)
Toename
Wateropgave (10
Totaal water
verharding (m2)
%) tgv toename
benodigd (m2)
verharding (m2) 1186
2.270
10.241
1.024,1
3.294
1186_B
1.903
1.946
194,6
2.098
1309
29
4.615
461,5
491
1322
1.441
5.800
580
2.012
1399
4.008
683
68,3
4.076
1446
328
770
77
194
1754
2.052
84
8,4
2.060
Totaal
12.031
24.139
2.414
14.225
Evacuatie De N233 Rondweg Veenendaal is bestempeld als evacuatieroute. Dit is bedoelt voor ‘droge’ evacuaties. Dit betekent dat voordat er sprake is van een daadwerkelijke dijkdoorbraak, dat het gebied ontruimd wordt via deze route. Het is daarmee belangrijk dat de weg altijd beschikbaar is. De verdiepte ligging is mogelijk een plek waar wateroverlast kan ontstaan door hevige regenval. Dit is ten aller tijden onwenselijk, maar aangezien het een evacuatieroute is moet het ten aller tijden voorkomen worden zodat de weg altijd beschikbaar is voor evacuatie. De verdiepte ligging moet droog gehouden worden door middel van pompen. Immers, hemelwater kan niet afstromen uit de verdiepte ligging. Bij de uitwerking van het waterafvoersysteem en de pompen dient er aandacht te zijn voor de functie van evacuatieroute en dient meegenomen te worden dat de weg ten aller tijden begaanbaar moet zijn. Effect op watersysteem Er zijn watergangen die worden geraakt door het plan en er is sprake van een toename verharding van bijna 25.000 m2. In de huidige situatie is er circa 55.000 m2 verharding in het plangebied aanwezig. Een toename van 25.000 m2 is dan ook een aanzienlijke toename. Dit betekent in totaal dat het criterium oppervlaktewatersysteem als sterk negatief (- -) beoordeeld is. Als variant binnen het MER is de aansluiting Groenpoort opgenomen.
Het effect van de aansluiting Groenpoort is beperkt. Er is dan sprake van een lichte toename van het oppervlak verharding en een extra doorsnijding van een (lokale) watergang. Dit verandert het oordeel niet. Mitigerende maatregelen Vanuit het beleid van voornamelijk het waterschap gelden eisen voor het hertellen van het watersysteem. Wanneer watergangen geraakt worden door het plan, moeten deze worden hersteld. Dit kan bijvoorbeeld door de watergang te verplaatsen zodat deze niet meer geraakt wordt. Daarbij moet ook rekening gehouden worden met de noodzakelijke onderhoudspaden lange de watergangen. Hier moet voldoende ruimte voor opgenomen worden. Daarnaast geleden
31/73
Kenmerk
R007-1271416LVR-V04-kzo-NL
ook eisen voor het aanleggen van extra open water of waterberging bij het realiseren van een toename aan verhard oppervlak. Hiermee wordt het negatieve effect op waterberging gemitigeerd. Door de beleidsuitgangspunten zal het beoordelingscriterium oppervlaktewatersysteem uiteindelijk als neutraal (0) beoordeeld worden. Tabel 5.3 Overzichtstabel effectbeoordeling, inclusief mitigatie N233 zonder aansluiting Beïnvloeding Oppervlaktewatersysteem
5.2
0
N233 met aansluiting 0
Criterium Oppervlaktewaterkwaliteit
Regenwater dat op wegen valt, raakt verontreinigd met olie, rubber (PAK), vetresten en ander grof en fijn stof door wegdek-, banden- en andere soorten slijtage. Dit water stroomt naar de berm af en daarnaast vindt verwaaiing van opspattend regenwater plaats naar aanliggende watergangen. Als het verontreinigde water direct in een watergang terecht komt, wordt de waterkwaliteit van het aanliggende oppervlaktewatersysteem negatief beïnvloed. Als voorkeursopbouw (kader afstromend wegwater) zal gebruik gemaakt worden van berminfiltratie, waarbij regenwater afstroomt in de berm en ter plaatse het verontreinigd regenwater infiltreert in de bodem. Hierbij is een verkanting van de weg naar de buitenberm vereist. Er wordt rekening gehouden met een berm van 5 m om voldoende bergend en zuiverend vermogen te hebben en verwaaiing naar het oppervlaktewater te minimaliseren. Daarnaast ontstaat hierdoor ruimte voor een onderhoudspad langs de watergang. Op enkele locaties langs de N233 is geen 5 m ruimte tussen de nieuwe weg en de bestaande watergang. In nagenoeg alle gevallen is hier sprake van een onderhoudspad tussen de weg en de watergang. Doordat de weg meer ruimte nodig heeft, er is geen 5 m meer vrij als onderhoudspad. Hierdoor zijn aanpassingen aan het watersysteem nodig om ruimte te creëren voor een onderhoudspad.
Daarmee is ook meten invulling gegeven aan een 5 m berm als buffer tussen weg en oppervlaktewater. Alleen op het traject tussen het Valleikanaal en de rotonde bij de Wageningselaan is het de vraag of het haalbaar is om 5 m tussenruimte te realiseren. Op de locaties waar sprake is van een verbreding van de weg kan sprake zijn van een negatief effect wanneer het wegwater direct in het oppervlaktewater terecht komt. Dit kan voorkomen worden door directe lozing van regenwater op het oppervlaktewater te voorkomen door gebruik te maken van berminfiltratie. Echter, in het plan zijn geen locaties waar wegwater direct in de watergang terecht kan komen, omdat er bermen tussen liggen. Bij het kunstwerk over het Valleikanaal is er mogelijk wel sprake van beperkte beïnvloeding van de waterkwaliteit, maar dat is in de huidige situatie ook al aan de orde. Het plan heeft hier geen effect op. Op de locatie met de verdiepte ligging is berminfiltratie niet mogelijk. Het hemelwater zal uit de verdiepte ligging gepompt moeten worden. Wanneer dit vervolgens op een bodempassage geloosd wordt, kan het daar gezuiverd worden. Wanneer het direct op open water geloosd wordt, is er sprake van vervuiling van het oppervlaktewater met de vervuilingen vanuit het wegwater.
32/73
Kenmerk
R007-1271416LVR-V04-kzo-NL
Concluderend, de oppervlaktewaterkwaliteit wordt niet beïnvloed door het project. Er vinden geen duidelijke wijzigingen plaats in de belasting van het oppervlaktewatersysteem. Er is daarnaast ook geen KRW-waterlichaam wat beïnvloed wordt door het project. Alleen lokaal is er mogelijk een beïnvloeding van de waterkwaliteit wanneer het wegwater vanuit de verdiepte ligging direct op het oppervlaktewater wordt geloosd. Hier zijn echter beleidsrichtlijnen voor om negatieve effecten te voorkomen (zie ook mitigerende maatregelen). Dit betekent dat het criterium oppervlaktewaterkwaliteit als neutraal (0) beoordeeld is. Als variant binnen het MER is de aansluiting Groenpoort opgenomen. Het effect van de aansluiting Groenpoort op de oppervlaktewaterkwaliteit is verwaarloosbaar. Dit verandert het oordeel niet. Mitigerende maatregelen De voorkeursvolgorde voor omgaan met hemelwater en afvalwater aan de bron is van toepassing, zoals genoemd in de Wet milieubeheer (Wm, artikel 10.32a). Bij hemelwater geldt dat lokale lozing van hemelwater in het milieu (al dan niet via een gemeentelijk hemelwatersysteem) de voorkeur geniet boven lozing op een gemengd stelsel. Als laatste optie wordt het afvoeren naar de RWZI genoemd. Lozing op oppervlaktewater is vanuit waterkwalitatieve overwegingen (Wm) gelijkwaardig aan lozing op de bodem.
De voorkeursvolgorde geeft richting aan de integrale beleidsmatige afwegingen die gemeenten maken bij het omgaan met hemelwater en ander afvalwater bij de bron. Dit is onder andere ook vastgelegd in de geactualiseerde leidraad afkoppelen Utrechtse Heuvelrug. Vanuit het waterschap is het volgende vastgelegd in beleidsuitgangspunten: Het hemelwater van druk bereden (snel)wegen bevat relatief veel verontreinigingen. Daarom stelt het waterschap eisen aan de lozing van dit water. Het waterschap wil hemelwater afkomstig van de (snel)wegen zo veel mogelijk infiltreren in de bermen, in ieder geval waar de bodemsituatie dat mogelijk maakt. Wanneer dit niet mogelijk is dient het water geborgen te worden in zaksloten, die geen verbinding hebben met het omliggende gebied. Wanneer de mogelijkheden van infiltreren en bergen zijn uitgeput kan worden afgevoerd naar het omliggende gebied. In ieder geval dient de eerste 4 mm bij elke neerslagsituatie geborgen of geïnfiltreerd te worden. Ten aanzien van overige waterkwaliteitsaspecten dient te worden aangesloten bij het Lozingenbesluit Buiten Inrichtingen. Dit alles bij elkaar genomen betekent dat in de uitwerking een goede afweging gemaakt moet worden voor het lozen van wegwater vanuit de verdiepte ligging om effecten op de waterkwaliteit zoveel mogelijk te beperken.
5.3
Criterium Grondwaterkwaliteit
Bij lozing van afstromend wegwater in de bodem kunnen verontreinigingen in het grondwater terecht komen, en er kan sprake zijn van verwaaiing. Dit wordt beide gezien als negatieve beïnvloeding. Daarnaast kan een incident leiden tot verontreiniging van de bodem. Verzinkt wegmeubilair kan leiden tot puntverontreiniging in de bodem. Op dit moment is er echter ook
33/73
Kenmerk
R007-1271416LVR-V04-kzo-NL
meubilair, waardoor de verbreding van de weg niet leidt tot extra verontreiniging door verzinkt wegmeubilair. Het van de weg afstromende regenwater en de in de nabijheid van de weg neervallende waterdruppels als gevolg van verwaaiing komen op de bodem terecht en infiltreren in de bodem. De bodem heeft hier een zuiverende werking voordat het bij het grondwater komt. Onderzoek van Rijkswaterstaat heeft aangetoond dat de bodem langs de weg de verontreinigingen opvangt. Daar worden met name in de bovenste laag en direct langs de weg parameters boven de streefwaarde of interventiewaarde voorkomen. Uit metingen van de grondwaterkwaliteit blijkt dat op de onderzochte locaties nergens streefwaarden worden overschreden (CIW, 20021). De verkeersintensiteit neemt toen, maar uit onderzoek blijft dat de verkeersintensiteit weinig invloed heeft op de verontreiniging (CIW, 2002 1 en Van Duijnhoven et al., 2013 2). Dit leidt dus niet tot een verslechtering van de grondwaterkwaliteit. Er is een convenant ‘Geactualiseerde leidraad afkoppelen Utrechtse heuvelrug 3‘. Gezien de kwetsbaarheid van de grondwatervoorraad in de Utrechtse Heuvelrug, vraagt het gebied om locatiespecifiek beleid voor infiltratie. De convenant geeft hier invulling aan en is een samenwerking tussen provincie, Vitens, Waterschappen en gemeenten.
Hieruit blijkt dat op de Utrechtse Heuvelrug goede kansen zijn voor infiltratie, maar met name voor bestrijdingsmiddelen en strooizout is er een reële kans op verontreiniging van het grondwatersysteem. De gemeenten zijn veelal overgestapt op een nat strooiregime, dit vermindert de kans op uitspoelen van het strooizout naar het grondwater. Tevens geven de gemeenten aan geen gebruik te maken van chemische bestrijdingsmiddelen. De partijen hebben aan beslisschema vastgesteld om te bepalen of infiltratie wenselijk is of dat het een risico vormt. Dit is bepaald op basis van het type oppervlak (kans) en de gevolgen voor het grondwater (gevolg). Een provinciale weg valt in de categorie ‘beperkt verontreinigd’ en het projectgebied valt buiten een grondwaterbeschermingsgebied. Daarmee valt het conform de leidraad voor afkoppelen op de Utrechtse Heuvelrug in de categorie ‘ja, afkoppelen’. Dit betekent dat er geen risico’s worden voorzien. Algemeen kan gesteld worden dat er geen sprake is van verslechtering van de grondwaterkwaliteit. Weliswaar zal er bij verbreding meer regenwater afstromen, maar door berminfiltratie wordt regenwater gecontroleerd geïnfiltreerd en worden verontreinigingen in de bovenlaag van de berm vastgelegd. Concluderend, de grondwaterkwaliteit wordt niet beïnvloed door het project. De bodem vangt de eventuele verontreinigingen af voordat dit bij het grondwater komt.
Dit betekent dat het criterium grondwaterkwaliteit als neutraal (0) beoordeeld is.
CIW, 2002, Afstromend Wegwater, Commissie Integraal Waterbeheer Van Duijnhoven, N., Klein, J., Den Hamer, D., 2013, Update verontreinigingsbeeld afstromend wegwater, Deltaresrapport 1208038-000-ZWS-0003 3 Wareco, 2015, Geactualiseerde leidraad afkoppelen Utrechtse Heuvelrug. 1 2
34/73
Kenmerk
R007-1271416LVR-V04-kzo-NL
Als variant binnen het MER is de aansluiting Groenpoort opgenomen. Het effect van de aansluiting Groenpoort is verwaarloosbaar. Dit verandert het oordeel niet. Mitigerende maatregelen Aangezien het effect neutraal is zijn er geen mitigerende maatregelen nodig voor de grondwaterkwaliteit.
5.4
Criterium Grondwaterstanden en -stroming
Wanneer er sprake is van werkzaamheden in de ondergrond of ondergrondse constructies is er mogelijk beïnvloeding van de grondwaterstanden en de grondwaterstroming. In het plan is een verdiepte ligging opgenomen voor de N233 bij de kruising met de Prins Clauslaan. Daarnaast zijn er enkele (fiets)tunnels onder de N233 welke verlengd moeten worden in het kader van de verbreding van de N233. Deze ingrepen hebben mogelijk een effect op het grondwatersysteem. De meeste effecten worden verwacht in de aanlegfase omdat er dan bemalingen nodig zijn. Met behulp van een grondwatermodellering is in beeld gebracht wat de effecten zijn van het plan op de grondwaterstanden. De ingrepen bij het verlengen van (fiets)tunnels is relatief beperkt. De grootste impact wordt verwacht bij de verdiepte ligging. Hier heeft het onderzoek naar de grondwatereffecten zich dan ook primair op gericht. De notitie van het onderzoek en de grondwatermodellering is opgenomen in bijlage 1. Hierin staan alle uitkomsten en gehanteerde uitgangspunten verwoord. In deze paragraaf staan de conclusies met betrekking tot de effecten beschreven. Voor het effect op het grondwatersysteem is er onderscheidt gemaakt in de aanlegfase en de eindfase. Het totale berekende bemalingsdebiet bedraagt circa 40 m³/uur (1.000 m³/dag).