1. Hervormingsagenda Grenzen aan onze Jeugdzorg - raadsvoorstel + bijlagen

3. Afbakening met andere wettelijke domeinen Tenslotte kan, zoals ook uit dit raadsvoorstel naar voren komt, de scheidslijn tussen de verschillende wettelijke domeinen nader gespecificeerd worden. De nieuwste modelverordeningen van de VNG en Schulink bevatten ook hier aanknopingspunten voor: 5.3. In de verordening en bijbehorende beleidsregels worden afwegingskaders opgenomen over de afstemming met en afbakening van de andere zorgwetten en aanpalende domeinen waarin staat: wanneer wij als gemeente (vanuit jeugd) wél verantwoordelijk zijn; wanneer de verantwoordelijkheid elders ligt. Het gaat dan in ieder geval om: - Afbakening Jeugdwet en Wmo; o Verlengde jeugdwet versus Wmo met name met betrekking tot verblijf en beschermd wonen; o Afstemming overgang 18-/18+;

Pagina 39 van 56

Raadsvoorstel, Onderwerp: Raadsconsultatie Hervormingsagenda: Grenzen aan onze Jeugdzorg zaaknummer 2243813

-

-

o Ouderproblematiek versus opvoedingsproblematiek. Afbakening Jeugdwet en Zvw; o GGZ problematiek ouders versus opvoedingsproblematiek; o Persoonlijke verzorging / algemene dagelijkse levensverrichtingen. Afbakening Jeugdwet en Passend onderwijs; Afbakening Jeugdwet en WLZ; Overige grijze gebieden (zoals psychische problematiek bij ouders, gezins- of relatietherapie, of dagopvang, etc.).

Zoals hierboven aangegeven, worden bij de nadere uitwerking van de wijzigingsverordening – jeugd, de modelverordeningen van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten en Schulink als startpunt genomen. Deze modelverordeningen zijn reeds door meerdere gemeentes geïmplementeerd en zijn juridisch getoetst. De concrete tekstvoorstellen voor de gewijzigde verordening en beleidsregels worden in februari 2026 voorgelegd aan de raad ter besluitvorming.

Pagina 40 van 56

Raadsvoorstel, Onderwerp: Raadsconsultatie Hervormingsagenda: Grenzen aan onze Jeugdzorg zaaknummer 2243813

Bijlage c. Randvoorwaarden Deze bijlage vormt een nadere toelichting op hetgeen onder beslispunt 3 is beschreven. Beslispunt 3 behelst: In te stemmen met de uitvoering van de randvoorwaarden zoals benoemd in bijlage c. Deze randvoorwaarden wijken op onderdelen af van of zijn aanvullend op de randvoorwaarden zoals verwoord in de raadsconsultatiememo. Dit komt omdat de randvoorwaarden een doorontwikkeling zijn van de randvoorwaarden zoals gepresenteerd in de raadsconsultatiememo. De randvoorwaarden zijn: i.

Bestendig de capaciteit en expertise bij het CJG, zodat het CJG: a. Meer zelf (praktisch) kan afhandelen en minder hoeft door te verwijzen naar de tweedelijns zorg, monitor hierop; b. Voldoende capaciteit en expertise heeft om te voldoen in de regierol, snelle en laagdrempelige hulpverlening, en andere taken zoals verwoord in bijlage b onder de punten 1.3, 1.4, 1.6, 2.3, 3.2, 4.1 en 4.2; c. In crisissituaties binnen 24-48 uur triage en inzet kan leveren; d. Training en expertiseopbouw kan volgen gericht op thema’s nabijheid zonder overnemen, luisteren zonder invullen, oordelen durven uitstellen en het ontwikkelen van veerkracht bij jongeren en gezinnen. Indien er signalen zijn dat deze opdracht niet binnen de begroting past, wordt de raad hier tijdig over geïnformeerd.

ii.

Verstevig via de huidige bestuurlijke lijnen (LEA, OOGO, BORS, directeurenoverleg) de bestuurlijke en uitvoerende samenwerking tussen jeugd en onderwijs, zodat elke partij zijn eigen verantwoordelijkheid neemt en zijn eigen rol/taakinvulling goed kan oppakken, door onder andere in te zetten op: a. Een heldere afbakening van wat tot jeugdhulp behoort en wat tot onderwijs; b. Verbinding van onderwijs met het sociaal domein; c. Duidelijke op- en afschalingsstructuren tussen jeugd en onderwijs van uitvoerend tot bestuurlijk niveau; d. Onderzoeken op welke wijze de ontwikkeling van een lokale jeugd-onderwijsagenda kan bijdragen aan het realiseren van de beoogde resultaten; e. Onderzoeken op welke wijze inzet op de professionalisering van onderwijspersoneel in het omgaan met psychosociale problematiek vorm kan krijgen. Indien de raad deze inzet verder wenst te intensiveren op lokaal niveau kan dit middels een aparte bestuurlijke opdracht. Input vanuit het onderwijs voor een dergelijke intensiveringsslag zijn toegevoegd in bijlage e.

iii. Domein overstijgend en integraal werken door middel van: a. Doorontwikkeling van de uniforme toegang binnen gemeente Veenendaal, waarbij breder wordt gekeken dan enkel de zorgwetten, maar schuldhulpverlening, huisvesting, volwassenenzorg, e.d. ook worden meegenomen); b. Heldere afbakening wanneer welk domein aan zet is zodat, in nauwe samenwerking, het juist domein de passende ondersteuning kan bieden. iv. Het college de opdracht te geven een plan om te stellen om een extra prikkel (bijvoorbeeld een subsidieregeling vergelijkbaar met het Deltaplan Eindhoven) te ontwikkelen waarmee de

Pagina 41 van 56

Raadsvoorstel, Onderwerp: Raadsconsultatie Hervormingsagenda: Grenzen aan onze Jeugdzorg zaaknummer 2243813

beoogde transformatie wordt bevorderd door middel van het verschuiven van bepaalde hulpvragen uit kwadrant II naar kwadrant I. Deze prikkel heeft tot doel het versterken van het aanbod in het voorliggend veld, waardoor bepaalde hulpvragen die momenteel binnen de jeugdhulp worden opgepakt, voortaan binnen het voorliggend veld van passend aanbod kunnen worden voorzien. Deze randvoorwaarde kan worden gezien als een invulling van de 20% inzet op kwadranten I en III, ondersteunend aan de kwadranten II en IV, conform raadsconsultatie.

Pagina 42 van 56

Raadsvoorstel, Onderwerp: Raadsconsultatie Hervormingsagenda: Grenzen aan onze Jeugdzorg zaaknummer 2243813

Bijlage d. Globale planning 2026 Deze bijlage vormt een nadere toelichting op hetgeen onder beslispunt 4 is beschreven. Beslispunt 4 behelst: In te stemmen met de uitvoering van de vervolgprojecten en planning zoals beschreven in de (globale) planning voor 2026 behorend bij beslispunt 2, zoals uiteengezet in bijlage d ‘Globale planning 2026’. Zoals geformuleerd onder de kop ‘aanpak/ uitvoering’ wordt op hoofdlijnen de volgende planning voor 2026 voorgelegd als vervolg op dit project. Het college stelt voor om de raad middels een RIB hierover t.z.t. te informeren. De maatregelen en randvoorwaarden zoals in bijlagen b en c beschreven krijgen, naast (regionale) bestuurlijke inzet op verscheidende onderwerpen, een vervolg in verschillende vervolgprojecten. Deze projecten omvatten: 1. Wijzigen van de verordening: De verordening moet aangepast worden, zodat deze aansluit bij de politiek besluitvorming aan de hand van dit raadsvoorstel alsook landelijke wet- en regelgeving en jurisprudentie. In februari 2026 volgt besluitvorming door de raad over deze wijzigingen. 2.

Samenwerking met het onderwijs op het gebied van overhevelen van bepaalde hulpvragen van jeugdhulp naar onderwijs: Alvorens, conform de besluitvorming in dit raadsvoorstel, bepaalde hulpvragen worden overgeheveld naar het onderwijs, wordt middels dit projectvoorstel onderzocht welke hulpvragen dit dienen/ kunnen zijn en wat het onderwijs al beschikbaar heeft en nodig heeft om deze hulpvragen op te kunnen vangen, evenals wat de rol van de gemeente hierin is. 3. Samen met het CJG werken aan; a. Bestendigen van capaciteit; b. Vergroten van kennis en expertise op verscheidene thema’s; c. Aanpassen van prestatie-afspraken; d. Standaardiseren van systeemgericht werken; e. Verder verbeteren van samenwerking met andere verwijzers en veiligheidsdomein. Gezamenlijk met het CJG wordt ambtelijk een projectplan opgesteld om richting te geven aan hoe de verschillende maatregelen gericht op het CJG, zoals verwoord in dit raadsvoorstel, geïmplementeerd kunnen worden. Ook geeft dit projectplan inzicht in de hiervoor benodigde tijd, capaciteit en middelen. 4. Afsluiten van een convenant met de medische verwijzers: Om, conform de besluitvorming in dit raadsvoorstel, te komen tot meer grip op het verwijsgedrag van de medisch verwijzers, moet een convenant afgesloten worden.

In dit convenant worden naast de reeds geldende werkafspraken, concrete afspraken gemaakt over betrokkenheid van het CJG, verwijzen naar overige of algemene voorzieningen, afwegingskaders en doorverwijzen naar tweedelijns jeugdhulpvoorzieningen door de medische verwijzers. 5. Afspraken en samenwerking met het veiligheidsdomein bestendigen: Om, conform de besluitvorming in dit raadsvoorstel, sneller en flexibeler jeugdhulp in te kunnen zetten binnen kwadrant IV, worden afspraken gemaakt over samenwerkingsprocessen, mandatering en opschalingslijnen binnen en tussen de betrokken organisaties in het veiligheidsdomein.

Pagina 43 van 56

Raadsvoorstel, Onderwerp: Raadsconsultatie Hervormingsagenda: Grenzen aan onze Jeugdzorg zaaknummer 2243813

6. Projectplan implementeren prikkel á la Deltaplan Eindhoven: Geen twee gemeentes zijn exact hetzelfde. Hoewel er van het Deltaplan Eindhoven geleerd kan worden, wordt daarom eerst middels een apart project onderzocht op welke wijze een dergelijk plan in Veenendaal geïmplementeerd kan worden en met welk beoogd resultaat. Ook kijkend naar het huidige, bestaande, aanbod in Veenendaal en mogelijk ontbrekend aanbod. 7. Monitoring tijdslimieten op hulpduur: Om, conform de besluitvorming in dit raadsvoorstel, te monitoren wat de ervaringen en resultaten, zowel regionaal als landelijk, zijn met het instellen van tijdslimieten op bepaalde jeugdhulptrajecten, wordt eerst een projectplan geschreven. In dit projectplan wordt duidelijk hoe deze monitoring gaat plaatsvinden, voor hoe lang en door wie de monitoring en rapportage aan de raad wordt uitgevoerd. 8. Projectplan standaardiseren betrokkenheid jeugdige bij uithuisplaatsingen: Er zijn tal van mogelijkheden om de stem van de jeugdige te betrekken in besluitvorming over de inzet van jeugdbeschermings- of reclasseringsmaatregelen en bij uithuisplaatsingen. Dit projectplan geeft richting aan de wijze waarop wordt onderzocht welke methodieken effectief bevonden zijn en hoe deze te implementeren in Veenendaal, evenals hoe dit zicht verhoudt tegenover de (boven)regionale jeugdhulp in dit kwadrant.

Om binnen de beschikbare capaciteit en middelen aan deze vervolgprojecten te kunnen werken, is het noodzakelijk om een globale planning op te stellen: Lokaal: Vervolg op het project grenzen aan de Jeugdzorg Kwartaal 1 In Q1 van 2026 (februari) vindt besluitvorming plaats over vervolgproject 1, de gewijzigde integrale verordening – jeugd. Deze wijzigingen, op hoofdlijnen te lezen in bijlage b, behorend bij beslispunt 2, vormen een directe uitwerking van hetgeen op basis van dit raadsvoorstel wordt besloten. Kwartaal 2 In Q2 van 2026 worden projectplannen opgesteld voor de vervolgprojecten 2 tot en met 8. Deze projectplannen bevatten onder andere een nadere uitwerking van de planning, de benodigde capaciteit en middelen, evenals een link naar de doelenboom en concrete KPI’s. In het tweede kwartaal wordt ook de doelenboom met de bijbehorende KPI’s opgeleverd en een projectopdracht geformuleerd voor het verder operationaliseren van het meten van succes aan de hand van de driehoek: Kennis, Ervaring, Data. 48

48

Toelichting: Kennis omvat: wetenschappelijke kennis, ervaringskennis etc. Ervaring betreft: beleving van cliënten en (zorg) professionals; Data gaat over: cijfermatige gegevens (bijvoorbeeld aantal kinderen) maar ook financiële kengetallen (kosten/baten). N.B. Bovenstaande begrippen moeten verder geoperationaliseerd en uitgewerkt worden.

Pagina 44 van 56

Raadsvoorstel, Onderwerp: Raadsconsultatie Hervormingsagenda: Grenzen aan onze Jeugdzorg zaaknummer 2243813

Lokaal: beleid dat samenhang heeft met Jeugdzorg Verder verwachten wij nog beleid dat in onze ‘omgeving’ opgesteld dan wel verder uitgewerkt wordt en ook aan het huidige vraagstuk met betrekking tot Jeugd raakt. In het kader van lokaal domein overstijgend samenwerken denken wij o.a. aan: - Doorontwikkeling Uniforme Toegang. N.B. Hier heeft de raad (nog) geen opdracht voor gegeven. Dit wordt op dit moment waar mogelijk binnen het programma Sociaal domein uitgewerkt. - Projectplannen die betrekking hebben op het onderwijs. Denk hierbij aan het Integraal Huisvestingsplan (IHP) en oprichting Integraal Kind Centra (IKC’s). Belangrijk is dat de raad hierbij ook aandacht schenkt aan de samenwerking tussen Jeugd/Onderwijs op de gebieden waar wederzijdse afhankelijkheden zijn; - Geactualiseerde visie Sociaal Domein Veenendaal; - Vervolg rond project normaliseren. Een eventueel vervolg wordt verder opgepakt binnen het programma Sociaal Domein. Regionaal beleid dat ook samenhang heeft met jeugdzorg - In regionaal verband wordt er gewerkt aan een geactualiseerde Regiovisie Jeugd FV. Deze wordt eind september 2025 ter consultatie aan de raad voorgelegd. Verdere besluitvorming vindt plaats door de nieuwe gemeenteraad.

Disclaimer: eventuele geamendeerde maatregelen of aanvullende bestuurlijke opdrachten kunnen afhankelijk van de benodigde ambtelijke capaciteit in Q3 of Q4 2026 worden voorzien van projectplannen. Klik hier om terug te gaan naar het raadsvoorstel: Beslispunten

Pagina 45 van 56

Raadsvoorstel, Onderwerp: Raadsconsultatie Hervormingsagenda: Grenzen aan onze Jeugdzorg zaaknummer 2243813

Bijlage e. Participatie stakeholders en adviesraden Op dit raadsvoorstel is trede 2, inventariseren-meedenken, van de participatietrap49 van toepassing. Stakeholders uit het sociaal domein50 hebben middels vier dialoogsessies de gelegenheid input te leveren, mee te denken en hun wensen of belangen te uiten omtrent dit raadsvoorstel. Verder zijn de adviesraden Jeugdbelang en Jongerenraad geconsulteerd middels aparte dialoogsessies en heeft Jeugdbelang op eigen initiatief een schriftelijk advies ingediend. En heeft het onderwijs separaat input geleverd. Deze input is verwerkt in dit raadsvoorstel. Voor de volledigheid worden de rode draden uit de vier dialoogsessies met de stakeholders, de separate inbreng vanuit het onderwijs en de adviezen van de adviesraden hier ook gepresenteerd, waarbij voor de leesbaarheid van deze bijlage de volgende nummering wordt gehanteerd: 1. Rode draden uit dialoogsessies; 1.1. Dialoogsessie 1 – 1 april 2025 1.2. Dialoogsessie 2 – 7 april 2025 1.3. Dialoogsessie 3 – 21 mei 2025 1.4. Dialoogsessie 4 – 16 juni 2025 2. Inbreng onderwijs; 3. Schriftelijk advies Jeugdbelang; 4. Inbreng Jongerenraad.

49 Visie op participatie Veenendaal 50 De volgende partijen zijn uitgenodigd, jeugdzorgaanbieders met het grootste marktaandeel in aantal

cliënten, onderwijs (PO en VO), Jeugdgezondheidszorg / GGD, huisartsen, vrijwilligersorganisaties.

Pagina 46 van 56

Raadsvoorstel, Onderwerp: Raadsconsultatie Hervormingsagenda: Grenzen aan onze Jeugdzorg zaaknummer 2243813

1. Rode draden dialoogsessies 1.1. Dialoogsessie 1 – 1 april 2025 Dit zijn de vijf meest genoemde thema’s, met daarbij concrete suggesties voor verbetering. i.

Samenwerking tussen hulpverleners moet veel beter Wat mensen ervaren: - Ouders moeten zelf informatie doorgeven aan verschillende instanties. - Hulpverleners weten vaak niet wat anderen al doen. - Gezinnen hebben met veel verschillende professionals te maken. Wat ze voorstellen: - Werk met één vast aanspreekpunt per gezin (“regisseur”) die overzicht houdt. - Verbeterde informatiestroom tussen scholen, jeugdhulp, huisarts en gemeente. - Maak lokale netwerken van professionals die elkaar kennen en snel kunnen schakelen.

ii.

Minder bureaucratie, eenvoudiger hulp krijgen Wat mensen ervaren: - Ouders en jongeren verdwalen in het systeem. - Het aanvragen van hulp kost veel tijd en energie. - Mensen haken af omdat het te ingewikkeld is. Wat ze voorstellen: - Zorg voor kortere lijnen tussen vraag en hulp, zonder lange aanvraagprocedures. - Geef professionals meer vertrouwen om te handelen. - Verduidelijk waar inwoners waar ze terecht kunnen (1 loket of vaste contactpersoon).

iii.

Investeer in preventie en vroeg erbij zijn (signalering en eigen netwerk) Wat mensen ervaren: - Hulp komt vaak pas als de situatie al ernstig is. - Problemen stapelen zich op terwijl signalen er al eerder waren. Wat ze voorstellen: - Zet meer in op laagdrempelige ondersteuning op scholen en in de wijk. - Zorg dat leraren, wijkagenten en jongerenwerkers snel kunnen verwijzen naar lichte hulp. - Investeer in voorlichting aan ouders, over puberteit, schermgebruik of gezondheid.

iv.

Minder wisselingen van hulpverleners, meer vaste gezichten Wat mensen ervaren: - Jongeren moeten steeds opnieuw hun verhaal doen. - Wisselingen zorgen voor wantrouwen en vertraging. Wat ze voorstellen: - Werk met kleine vaste teams van hulpverleners in de regio. - Laat hulpverleners langere tijd een gezin volgen, ook als de situatie verbetert. - Investeer in behoud van personeel binnen de jeugdhulp.

v.

Luister beter naar ouders en jongeren Wat mensen ervaren: - Ze voelen zich niet gehoord of serieus genomen. - Hulp sluit niet altijd aan bij wat zij belangrijk vinden.

Pagina 47 van 56

Raadsvoorstel, Onderwerp: Raadsconsultatie Hervormingsagenda: Grenzen aan onze Jeugdzorg zaaknummer 2243813

Wat ze voorstellen: - Ga uit van wat gezinnen zélf als oplossing zien. - Organiseer structureel gesprek met jongeren en ouders over beleid en uitvoering. - Maak de hulp meer op maat in plaats van standaardoplossingen. Tot slot een oproep van één van de tafels die deze deelnemer graag aan raadsleden wil meegeven: “De mensen om wie het gaat, hebben vaak al zoveel meegemaakt. Maak het niet nóg moeilijker. Geef ons vertrouwen, luister echt en zorg dat we niet telkens opnieuw hoeven beginnen.” 1.2. Dialoogsessie 2 – 7 april 2025 Dit zijn de vijf meest genoemde thema’s met daarbij concrete suggesties voor verbetering. i.

Standaardiseer systemisch werken en ouderbetrokkenheid – maar met realisme en ondersteuning Wat mensen ervaren: - Hulp aan kinderen werkt alleen als ouders en netwerk meedoen. Maar niet alle ouders kúnnen of wíllen meedoen. - Tegelijkertijd ontstaat er overbelasting als alles via de formele zorg moet. Wat ze voorstellen: - Maak systemisch werken (kind + gezin + omgeving) de standaard in jeugdzorg. - Zet in op voorlichting, e-health, oudertrainingen en laagdrempelige groepsbijeenkomsten. - Verplicht of stimuleer deelname aan sociale netwerken, maar zonder te veel barrières op te werpen voor kwetsbare gezinnen. - Laat ouders vooraf iets doen, bijvoorbeeld e-learning of deelname aan netwerkactiviteiten, om te zorgen dat hulp beter landt.

ii.

Normaliseren: niet alles is zorg – versterk het gewone leven Wat mensen ervaren: - Ouders en scholen zoeken soms te snel hulp via het CJG of de zorg, terwijl het om normale ontwikkeling of opvoedvragen gaat. - Te snel 'labelen' leidt tot onnodige trajecten en lange wachtlijsten. Wat ze voorstellen: - Bied meer ruimte voor informele hulp, via kinderopvang, scholen, buurthuizen, kerken, moskee of sport. - Vergroot kennis van scholen, BSO’s en kinderopvang over gedrag, opvoeding en veerkracht. - Laat hulp zoveel mogelijk starten in de gewone leefomgeving. - Vergemakkelijk voor ouders en kinderen om vragen te stellen zonder direct zorgtraject in te gaan.

iii.

Versterk het CJG pas als de randvoorwaarden op orde zijn Wat mensen ervaren: - Het idee om het CJG een sterkere rol te geven wordt breed ondersteund, maar: “Het CJG is daar nu nog niet klaar voor.” - Tekort aan mensen, lange wachttijden en gebrek aan expertise zijn zorgen. Wat ze voorstellen:

Pagina 48 van 56

Raadsvoorstel, Onderwerp: Raadsconsultatie Hervormingsagenda: Grenzen aan onze Jeugdzorg zaaknummer 2243813

-

Bouw het CJG stapsgewijs op: versterk personeel, kennis en samenwerking met andere partijen. Zorg voor laagdrempelige consultatie, zonder dossier en stimuleer samenwerking met huisartsen, scholen en wijkteams. Laat het CJG zich richten op triage, regie, lichte hulp en doorverwijzing, maar houdt oog voor voldoende capaciteit voor deze taken.

iv.

Scherpere keuzes: wat hoort wél en wat hoort níet bij jeugdzorg? Wat mensen ervaren: - Taken en verantwoordelijkheden zijn onduidelijk: wat is jeugdzorg en wat hoort thuis bij onderwijs, welzijn of ouders? Wat ze voorstellen: - Maak heldere afspraken over afbakening: vb. dyslexiezorg hoort thuis bij onderwijs. - Maak gebruik van expertise uit aanpalende domeinen (Wmo, werk & inkomen, armoede). - Durf te sturen op passende toegang: alleen specialistische hulp als het echt nodig is, en pas na lichtere routes of collectieve ondersteuning.

v.

Versterk het voorveld – daar ligt de sleutel tot minder instroom Wat mensen ervaren: - Vrijwilligers, scholen en welzijnswerk signaleren veel, maar voelen zich niet altijd gezien of gesteund. - Er is te weinig aanbod in het voorveld, terwijl daar veel winst te behalen is. Wat ze voorstellen: - Investeer in laagdrempelig collectief aanbod. - Zorg dat informele en formele zorg beter samenwerken. - Organiseer een flexibel expertteam dat consultatie biedt aan scholen, kinderopvang of CJG bij signalen.

Opmerking die mensen aan raadsleden willen meegeven: “De echte winst zit niet in méér jeugdzorg, maar in eerder, lichter en dichterbij. Geef ruimte aan gezinnen, professionals en het netwerk eromheen. Zorg dat de basis op orde is voordat je verandert.”

1.3. Dialoogsessie 3 – 21 mei 2025 Samenvatting van gesprekken over de aanpak binnen de verschillende jeugdzorg-kwadranten. i. Kwadrant 1 – Licht/ incidenteel Deelnemers herkennen het kernprobleem: maatschappelijke trends leiden tot een toename van hulpvragen die eigenlijk in het normale leven of via het sociale netwerk opgelost zouden moeten worden. Er is sprake van individualisering, maakbaarheidsdenken en angst om hulp te vragen. De belangrijkste maatregelen zijn: - Versterken van het sociaal netwerk en veerkracht van ouders. - Normaliseren via collectieve voorzieningen (zoals speeltuinen, mama-cafés, groepsvoorlichting). - Verbeteren van samenwerking tussen partijen en duidelijkheid over wie wat doet. De hoogste prioriteit ligt bij het in de kracht zetten van ouders via netwerkversterking. Dit draagt bij aan het voorkomen van onnodige instroom in zwaardere zorg.

Pagina 49 van 56

Raadsvoorstel, Onderwerp: Raadsconsultatie Hervormingsagenda: Grenzen aan onze Jeugdzorg zaaknummer 2243813

Er is behoefte aan meer overzicht van bestaande initiatieven en betere afstemming tussen domeinen. ii. Kwadrant 2 – Licht/ structureel Deelnemers signaleren dat langdurige lichte hulp soms onterecht structureel wordt, en dat ouders steeds mondiger worden in hun vraag naar zorg. Passende hulp en voorkomen van escalatie staan centraal. De belangrijkste maatregelen zijn: - Goede triage en verklarende analyse aan de voorkant. - Systemisch werken als standaard. - Regie en urgentie bij ouders leggen. - Samenwerking tussen jeugdhulp, onderwijs, kinderopvang en informele zorg. De hoogste prioriteit is het realiseren van een goede triage gecombineerd met duidelijke regie voor ouders. Dit voorkomt escalatie naar zwaardere zorg en verkort trajecten. Er is behoefte aan meer duidelijkheid over wie verantwoordelijk is voor triage en netwerkversterking, en aan meer kennis over effectieve werkzame principes. iii. Kwadrant 4 – Complex/ structureel (incl. kwadrant 3 – Complex/ incidenteel) De gesprekken richtten zich vooral op kwadrant 4. Hier ligt de nadruk op casusregie en domein overstijgend werken, omdat gezinnen vaak te maken hebben met meerdere hulpvormen tegelijk. De belangrijkste maatregelen zijn: - Heldere casusregie en betere samenwerking tussen domeinen (Jeugdwet, WMO, ZVW). - Investeren in verklarende analyse en systemisch werken. - Standaard meenemen van nazorg bij beschikkingen.

- Consultatie tussen professionals mogelijk maken bij terugval of twijfel. Prioriteiten zijn het verduidelijken van rollen en verantwoordelijkheden, het verbeteren van triage en het beter organiseren van domein overstijgende samenwerking. Er is behoefte aan heldere definities (zoals van ‘stapelen’), overzicht van financieringsverantwoordelijkheden en voldoende capaciteit bij CJG voor regievoering. 1.4. Dialoogsessie 4 – 16 juni 2025 In dit document een samenvatting van hoe er per kwadrant gesproken is bij de verschillende tafels. i. Kwadrant I – Preventief en collectief (voor het ontstaan van hulpvragen) Randvoorwaarden - Vrijwilligers: voldoende beschikbaarheid, training en inzet bij alledaagse opvoedvragen. - Ontmoeting en netwerk: creëren van laagdrempelige ontmoetingsplekken, real-life sociale netwerken herinrichten. - Sociale kaart en samenwerking: duidelijke, eenvoudige sociale kaart. - Netwerk van samenwerkende organisaties; onderwijs en jeugdhulp goed verbinden. - Onderwijs: clusteren van onderwijsbehoeften, verbetering pedagogisch-didactische kwaliteit. - Normaliseren & cultuurverandering: hulpvragen bespreekbaar maken, minder nadruk op diagnose, versterking ouderrol. - Toegankelijk aanbod: overzichtelijke, collectieve voorzieningen; aantrekkelijk maken voor ouders.

Pagina 50 van 56

Raadsvoorstel, Onderwerp: Raadsconsultatie Hervormingsagenda: Grenzen aan onze Jeugdzorg zaaknummer 2243813

Risico’s - Tekort aan vrijwilligers - Individuele focus van ouders/scholen – blijft druk op individuele hulp. - Tijd nodig voor effect – transitie vraagt geduld en structurele investering. - Te snel financieel afbouwen van structuren – werkt averechts. - Kwetsbare gezinnen komen niet (op tijd) in beeld bij de hulpverlening - Succes meten (kennis – ervaring – data) - Data en instrumenten zoals: ROM, CQI, SDQ - Ervaring: kind krijgt passende hulp; ouders voelen zich bekwaam - Data: minder diagnoses, kortere trajecten - Kwalitatief succes belangrijker dan kwantitatief - Nog weinig uitgewerkt in deze fase

ii. Kwadrant II – Vroegsignalering en lichte ondersteuning Randvoorwaarden - Goede triage aan de voorkant: juiste hulp, op het juiste moment - Systemisch werken: gezin als geheel betrekken - Gebruik collectief aanbod stimuleren: eerst groep, dan individueel - Bekendheid hulpgeschiedenis: geen herhaling/stapeling - Heldere rolverdeling: CJG, onderwijs, ouders - Ruimte voor hybride aanbod: mix van individueel en collectief - Vertrouwen en eigen kracht van ouders versterken - Verbinding scholen-sociaal domein: brugfuncties, opvoedcafés Risico’s - Overvraging ouders: leidt tot verergering problemen - Mijden van zorg: door schaamte of onbegrip voor collectieve aanpak - Onvoldoende regie of duidelijkheid over verantwoordelijkheden - Te trage indicaties en beperkte capaciteit CJG - Ouders kunnen of willen geen verantwoordelijkheid nemen Succes meten - Afname terugkerende cliënten - Verbeterde zelfredzaamheid en ervaren hulp - Meer efficiënt gebruik van voorzieningen - Moeilijk concreet te maken – nog weinig meetgegevens beschikbaar

iii. Kwadrant III – Kortdurende specialistische hulp, gericht op herstel Randvoorwaarden - Systemisch/ systeemtherapeutisch werken - Gezinsbeschikkingen: inclusief ouders waar nodig - Snelle, oplossingsgerichte triage - Beschikkingen voor 1 jaar (geen 6 maanden), ruimte voor strippenkaart of nazorgconsulten - Samenwerking met scholen en opvang: jeugdhulp toevoegen waar kind is - Betere overdracht: warme, overlappende overgang tussen aanbieders

Pagina 51 van 56

Raadsvoorstel, Onderwerp: Raadsconsultatie Hervormingsagenda: Grenzen aan onze Jeugdzorg zaaknummer 2243813

-

CJG moet klaar zijn voor regierol (capaciteit en expertise op orde)

Risico’s - Toename crisis & chroniciteit bij te late of onvoldoende inzet - Stroperig proces bij verlengingen of aanvullende hulp - Te veel aanbieders – gebrek aan overzicht en afstemming - Bezuinigingsdruk (20%) ondermijnt kwaliteit en motivatie - Te veel nadruk op kind in plaats van systeem Succes meten - Effectiviteit behandeling - Afname stress, toename veerkracht - Zelfstandigheid kind/gezin - Doorlooptijd hulptraject - Gebruik screeningsformulieren - Kostenbesparing (maar niet als doel op zich)

iv. Kwadrant IV – Langdurige, zware, specialistische zorg Randvoorwaarden - Procesregie vanuit gemeente: centrale coördinatie essentieel - Verklarende analyse: gezamenlijke taal, grondige diagnose - Voldoende capaciteit CJG - Continuïteit van hulp: o.a. via warme overdracht en waakvlamconstructies - Laag administratieniveau: uniformiteit tussen gemeenten, minder bureaucratie - Samenwerking en vertrouwen tussen aanbieders Risico’s - Te snel afronden → discontinuïteit of incidenten - Te lang vasthouden → vergroot afhankelijkheid - Bezuinigingspercentages ondermijnen motivatie - Te veel tijd kwijt aan afstemming - Overgangsmomenten kind zijn risicovol (terugval) - Hoge administratieve last werkt demotiverend Succes meten - Nog beperkt uitgewerkt - Mix van data + dialoog - Indicatoren: continuïteit, afname crisis, vertrouwen in hulp, samenwerking

Pagina 52 van 56

Raadsvoorstel, Onderwerp: Raadsconsultatie Hervormingsagenda: Grenzen aan onze Jeugdzorg zaaknummer 2243813

2. Inbreng onderwijs Vanuit het onderwijs is aanvullend input aangeleverd. Waar deze overlapt met de rode draden zoals hierboven verwoord, of terugkomt in andere beleidsstukken zoals het IHP, is deze hier niet herhaald. Deze input is hieronder vermeld. Kanttekening: Dit zijn ideeën en suggesties vanuit het onderwijs, zonder dat zij getoetst zijn in een grotere groep van stakeholders en zodoende vanuit dialoog tot stand gekomen, dan wel getoetst door de gemeente op haalbaarheid en wenselijkheid vanuit het oogpunt en beleid van de gemeente In zijn algemeenheid is door vertegenwoordigers van het onderwijs meegegeven dat: - Een domein overstijgende aanpak van belang is waarbij GGD, kinderopvang, onderwijs, jongerenwerk, jeugdhulp, jeugdgezondheidszorg en bestaanszekerheid samenwerken op basis van een schoolgerichte aanpak om kinderen en gezinnen snel en passend te ondersteunen. - Overgangsmomenten, van kinderopvang (met hun VVE programma's) naar de basisschool of van primair naar voortgezet onderwijs, krijgen extra aandacht met warme overdrachten en ‘just in time’ ondersteuning. Hierdoor kan worden voorkomen dat kinderen opnieuw moeten beginnen of uit beeld raken. - Zet in op dat kinderarmoede geen belemmering vormt voor ontwikkeling en onderwijs aan kinderen. Door samenwerking met partners als het Jeugdeducatiefonds.

Zo zorgen we dat deelname aan onderwijs, sport en cultuur voor kinderen mogelijk blijft, conform de ambitie van de Hervormingsagenda om collectieve voorzieningen te benutten: en dat zijn o.a. onderwijs, sport en cultuur. - Investeren in integrale kindcentra (IKC) ten behoeve van inclusief onderwijs - Zorg dat er voor alle scholen, IKC's nieuwbouw en bestaande bouw een wijkaanpak ligt. Start met een onderzoek vanuit de wijkaanpakken voor een ontschotting van de middelen op onderwijsachterstanden, sport, cultuur, gezondheid. Er zijn kansen om hier een echte wijkaanpak te ontwikkelen, mede omdat sommige scholen in sommige wijken extra middelen hebben ontvangen uit het R ijksprogramma School en Omgeving. Dit programma is bedoeld om kansengelijkheid te vergroten door extra activiteiten aan te bieden op en rond scholen, in samenwerking met maatschappelijke organisaties. Deze middelen kunnen bijdragen aan een bredere sociale functie van het IKC in de wijk. - Betrek het onderwijs duurzaam bij de vraagstukken door middel van LEA-vertegenwoordigers voor PO en VO. Maak een lokale onderwijs –jeugd agenda en bespreek die voor bestuurlijk commitment op het LEA overleg. - Hulpverlening inzetten in het schoolgebouw zodat het onderwijsleerproces zo min mogelijk wordt onderbroken door de chronische zorgvraag van de jongere.

- Onderzoek wat er beter kan, stel een plan op en laat jaarlijks een evaluatie plaatsvinden. Deel de resultaten van het onderzoek, plan en evaluatie met de gemeenteraad. - Zorg dat er handelingsgericht wordt gewerkt. - Dwing samenwerking af. Zorg dat zorgaanbieders aan de voorkant afspraken maken over hoe transparant zij zijn naar ouders en onderwijs over welk doel de behandeling heeft en wat het gemeten effect is. - Neem afscheid van zorgaanbieders die onvoldoende actuele kennis hebben over onderwijsjeugd vraagstukken zoals dyslexie en effectieve interventies daaromtrent.

Pagina 53 van 56

Raadsvoorstel, Onderwerp: Raadsconsultatie Hervormingsagenda: Grenzen aan onze Jeugdzorg zaaknummer 2243813

3. Advies Jeugdbelang Naar aanleiding van een fysieke dialoogsessie met Jeugdbelang op 16 april 2025, heeft Jeugdbelang op eigen initiatief aangegeven een schriftelijk advies te willen uitbrengen over het project ‘Hervormingsagenda: Grenzen aan onze jeugdzorg’. Dit advies is ontvangen op 5 mei 2025 en is meegenomen in de verdere uitvoering van het project. De inhoud van het advies wordt hieronder gepresenteerd: ‘Tijdens de dialoogsessie werden de doelstellingen besproken van het project ‘Grenzen aan onze Jeugdzorg’. Om de jeugdzorg in de gemeente Veenendaal af te bakenen, zijn doelstellingen gekozen die mogelijk ervoor gaan zorgen dat de hulpvraag van de jeugdige en/of diens ouders/verzorgers op een andere manier wordt beantwoord dan waar behoefte aan is. De gemeente Veenendaal gaat namelijk uit van schaarste van middelen, een toenemend aantal zorgvragen en intensivering van de zorgvragen. Deze uitgangspunten behoeven echter een breder perspectief alvorens een richting gekozen kan worden. Uit de later ontvangen documentatie over de probleemstelling blijkt dat veel gebruik wordt gemaakt van algemene, met name landelijke, trendontwikkelingen. Daarom adviseren wij om eerst een gedetailleerde lokale trendanalyse op te stellen om helderheid te krijgen over de daadwerkelijke probleemstelling en de achterliggende oorzaken.

Pas wanneer de oorzaken van de lokale trends inzichtelijk zijn, kunnen passende interventies worden bedacht en geïmplementeerd. Tot die tijd verzoeken wij de voorgestelde maatregelen om de jeugdhulp in Veenendaal af te bakenen, op te schorten en eventuele tekorten vanuit andere middelen beschikbaar te stellen. Immers, de jeugdigen en hun ouders/verzorgers mogen geen belemmering ervaren vanwege onvoldoende inzicht in de probleemstelling en de oorzaken daarvan. Advies 1 Wij adviseren een lokale analyse te maken van de prijsontwikkelingen per taakveld vanuit de Jeugdwet per jeugdige/traject, waarbij de prijsstijging wordt genormaliseerd. Houdt daarbij in ieder geval rekening met de volgende ontwikkelingen: • De prijsstijging vanwege loonstijging conform cao-afspraken; • De prijsstijging vanwege inflatie; • De stijging van de kosten vanwege gemaakte jeugdzorgkosten voor een groep kinderen die geen passend onderwijs kan volgen; • De stijging van de kosten vanwege de toekenning van de verlengde jeugdzorgfaciliteit. Bovenstaande factoren zijn naar onze mening normale kostenstijgingen die niet uitwijzen dat de kosten van de jeugdzorg bovenmatig zijn.

Advies 2 Wij adviseren inzichtelijk te maken waarom het aantal zorgvragen stijgt en waarom de zorgvragen intensiever worden in de gemeente Veenendaal: • Maak een analyse van het aantal zorgvragen; • Maak een analyse omtrent de aard van de zorgvragen; • Maak een analyse van de achterliggende oorzaken van de zorgvragen. Advies 3

Pagina 54 van 56

Raadsvoorstel, Onderwerp: Raadsconsultatie Hervormingsagenda: Grenzen aan onze Jeugdzorg zaaknummer 2243813

Wij vinden het ontoereikend dat er onvoldoende zicht is op de effectiviteit van de ingezette middelen, kennis en kunde. Daarom adviseren wij een analyse te maken over de effectiviteit van de jeugdzorgkosten binnen de gemeente Veenendaal: • Ga na of cliënten de gedeclareerde zorg door de zorgaanbieder daadwerkelijk hebben ontvangen, hoe deze zorg is beleefd en of het gewenste effect is bereikt. De huidige cliënttevredenheidsonderzoeken zijn niet representatief vanwege de beperkte respons. • Maak een analyse van het aantal succesvolle en niet-succesvolle interventies (in combinatie met de zorgvragen). Neem hierbij de recidive ook mee; • Maak een analyse over de duur en het effect van zorgtrajecten. Advies 4 Wij adviseren de voorgestelde maatregelen om de jeugdhulp in Veenendaal af te bakenen op te schorten totdat alle bovengenoemde analyses zijn opgesteld. Advies 5 Wij adviseren vanuit andere middelen budget beschikbaar te stellen om eventuele tekorten binnen de jeugdzorg van de gemeente Veenendaal aan te vullen. Immers, de jeugdigen en hun ouders/verzorgers mogen geen belemmering ervaren van de probleemstelling.

Advies 6 Wij adviseren op basis van de uitkomsten van de analyses opnieuw een adviesaanvraag voor te leggen aan de stakeholders en adviesraden over de eventueel te nemen maatregelen om de jeugdzorg in de gemeente Veenendaal verder te optimaliseren (en indien nodig af te bakenen). De door ons geleverde input in de dialoogsessie van 16 april jl. is niet per definitie onjuist, maar op basis van het ontbreken van bovengenoemde analyses is het mogelijk dat deze input herzien moet worden en/of onvolledig is.’

4. Inbreng Jongerenraad De Jongerenraad heeft meerdere momenten meegedacht en input geleverd gedurende dit project. Deze input is verwerkt in de verdere uitwerking van het project. De rode draden van de input van de Jongerenraad behelst: - Denk na over de inzet van ervaringsdeskundigen. Bij welke hulpvragen kan dit een geschikt / beter passend alternatief zijn. Welke opleidingseisen wil je stellen aan ervaringsdeskundigen? De Jongerenraad geeft hierbij schriftelijk aan: ‘Het zou ideaal zijn als de gemeente het inzetten van ervaringsdeskundigen zou kunnen ondersteunen, evenals het opzetten en ondersteunen van Herstelacademies waarin deze ervaringsdeskundige aan de slag kunnen. Het is begrijpelijk dat je als ervaringsdeskundige en daarmee als jeugdhulpverlener een VOG nodig hebt, maar om een ervaringsdeskundige pas te erkennen wanneer deze bijvoorbeeld een hbo-studie social work heeft gedaan met bijbehorende skj registratie maakt het vinden en inzetten van ervaringsdeskundigen des te moeilijker. Maak verkorte bbl´s mogelijk op het mbo en hbo of erkende cursussen voor ervaringsdeskundige zodat ze gelijk lekker aan de slag kunnen.’ - Zorg voor goede ondersteuning bij de overgang van 18- naar 18+. Blijf meedenken en helpen wanneer jongeren bijna 18 worden. Juist dan is ondersteuning naar zelfstandigheid belangrijk. Laat jongeren niet los op hun 18de of rond die periode.

Jeugdtrauma en mentale gezondheidsklachten kunnen de emotionele ontwikkeling van jongeren stagneren. Veel van deze jongeren of inmiddels al jongvolwassenen hebben nog niet de juiste tools kunnen ontwikkelen om het leven als een volwassene te navigeren.

Pagina 55 van 56

Raadsvoorstel, Onderwerp: Raadsconsultatie Hervormingsagenda: Grenzen aan onze Jeugdzorg zaaknummer 2243813

-

-

-

-

Zorg dat er laagdrempelige plekken zijn waar jongeren elkaar kunnen ontmoeten let hierbij op verschillende doelgroepen. Jongeren zoeken gelijkgestemden. Herstelacademies zijn erg waardevol, evenals praatgroepen, lotgenootgroepen, mdt-trajecten. Zorg dat er een groter aanbod is in Veenendaal dan enkel Netwerk voor Jou. Gebruik feedback van cliënten om de zorg te verbeteren. Cliënten willen zich gehoord voelen en kunnen meebeslissen over hun eigen zorgtraject. Creëer stuurgroepen waar jeugdhulp, jeugd-onderwijs, jeugdigen zelf, etc. in zijn vertegenwoordig. Trauma Care Company in Ede heeft bijvoorbeeld een cliëntenraad. Motiveer zorgaanbieders om gebruik te maken van clienten ledenraden. Focus op het positieve en datgeen dat er goed gaat. Positieve psychologie kan behulpzaam zijn. Praten over hetgeen wat misgaat kan je opluchten, maar je talenten ontdekken en erachter komen wat je wél kan, kan goed uitpakken. Soms hebben de ouders hulp nodig en niet het kind. Wanneer wij als volwassenen en ouders zijnde jeugdigen willen helpen, vergeten we vaak dat het ook de omgeving kan zijn die de jongere ziek maakt. Daarbij horen ook ouders die hun eigen problematiek niet onder ogen hebben gezien. Dit moet ook altijd onderzocht worden i.p.v. een jongere gelijk als probleemjongere te bestempelen. Wees niet bang om keuzes te maken. Thuis is niet altijd beter.

De Jongerenraad geeft hierbij schriftelijk aan: ‘Soms is huisvesting elders beter. Heb daarbij ook oog voor de wensen en behoeften van het kind. Wanneer het bovenstaande het geval is en de jongere eigenlijk een veilige en nieuwe omgeving nodig heeft moet er gekeken worden naar gepast onderdak zonder allerlei eisen. Bij de Schakels in Ede moet je bijvoorbeeld verplicht werken en sporten mocht je er willen verblijven. Blijf meekijken met de jongere naar gepaste huisvesting ook als de jongeren (bijna) 18 is.’

Pagina 56 van 56