45-02-02 BidbookNSL-Digitaal-LQ

43

“In 1999 vestigde het eerste bedrijf zich op het grensoverschrijdende industrieterrein Europark Coevorden/Emlichheim. Doel van het park was om te komen tot regionale structuurversterking in de grensregio Drenthe/Grafschaft Bentheim, om werkgelegenheid te scheppen en om de strategische ligging tussen zeehavens (Hamburg, Rotterdam), het spoorwegennet en autosnelwegen (A37, A31, N34 en N36) te benutten. Europark is synchromodaal bereikbaar en huisvest bedrijven als Nijhof-Wassink, Intergas, United Petfood en OlbaPlast.” Foto: GVZ-Europark.eu

“EuroTerminal Emmen-Coevorden-Hardenberg (ETECH) is een in 2007 gestarte onderneming van de Bentheimer Eisenbahn AG. Het is de eerste en enige grensoverschrijdende terminal op de Nederlands-Duitse grens. De terminal speelt een belangrijke rol voor bedrijven in Noord- en Oost-Nederland die goederen importeren uit overzeese gebieden. Vanuit ondermeer Rotterdam en Malmö rijden meerdere goederentreinen per week naar Coevorden, waar containers worden overgeladen op vrachtwagens voor de last-mile delivery. De terminal heeft de wind stevig in de rug. De trein kampt namelijk niet met de problemen van weg- en watervervoer, zoals het tekort aan goede chauffeurs, files en gewichtsbeperkingen. En met de trein kan het ook nog eens sneller. Vervoersbedrijf Graaco werkt onder de naam ‘C2C’ aan een directe spoorverbinding tussen Coevorden en China. Waar een schip 45 dagen nodig heeft voor deze reis kan het over rail in 25 dagen.”

“Als Coevorden en Veendam een directe verbinding krijgen per spoor vergroten we onze mogelijkheid om op duurzame wijze goederen te vervoeren. In het verleden reed Veendam 10 treinen per week op Rotterdam, wij 6.” Jos Veldhuis, algemeen directeur Euroterminal ETECH 44

15.

DE NEDERSAKSENLIJN VERSTERKT ONZE POSITIE ALS MAAKREGIO

Maken zit in ons DNA. De ontwikkeling kwam hier op gang toen pioniers de

Philips bouwde in Stadskanaal een fabriek voor halfgeleiders en later

veengebieden rondom Groningen (vanaf 17e eeuw) en Emmen (vanaf 19e

beeldbuizen, met op haar hoogtepunt meer dan drieduizend werknemers.

eeuw) gingen vervenen. In de Groninger Veenkoloniën kwamen kanalen en

In Hardenberg vestigde zich Wavin, bekend van kunststof buizen, kratten en

bebouwingslinten tot stand in Hoogezand, Sappemeer, Veendam, Pekela,

zakken. Hoogeveen kreeg vestigingen van Philips, Fokker en Standard Electric.

Stadskanaal, Musselkanaal en Ter Apel. We gingen turf winnen in EmmerCompascuum, Erica, Klazienaveen en Nieuw-Amsterdam. Begin twintigste

Concurrentie met lage lonen landen - In de jaren 1970 vlakte de groei af.

eeuw liep de turfwinning drastisch terug. In de Groninger Veenkoloniën zorgden

Textielbedrijven verplaatsten hun productie naar lage lonenlanden en ook

scheepswerven, kalkbranderijen, strokartonfabrieken en de aardappel-

Philips bouwde haar activiteiten gestaag af tot het definitieve vertrek uit

zetmeelindustrie voor nieuwe werkgelegenheid. Het economisch succes werd

Stadskanaal in 2006. Veel arbeidsplaatsen gingen verloren bij bedrijven als

zichtbaar in buurten als het Wester- en Oosterpark in Hoogezand en Parkwijk

Honeywell, Sony Ericsson, Penske Logistics en Fresenius.

in Stadskanaal, waar beter gesitueerden in de jaren 1930 een plek vonden. Maar er ontstonden ook nieuwe kansen. In de jaren 1980 krabbelde Coevorden Industrie - Het gebied rondom Emmen kreeg na ineenstorting van de

op met de komst van diervoederbedrijf IAMS en een depot van de NAVO. In de

turfactiviteiten te maken met werkloosheid en armoede. Vanuit een agenda

jaren ’90 werd gestart met de bouw van Europark / Euroterminal Coevorden.

van welvaartsspreiding werd na de Tweede Wereldoorlog de economische

Dit deels op Duitse grond gelegen bedrijvenpark is een belangrijke schakel in

ontwikkeling van het noorden door het Rijk gestimuleerd. Er kwam Marshallgeld

het vervoer van goederen tussen West-Nederland en het oosten en noorden

beschikbaar en boerendorpen groeiden uit tot industriesteden met werk in

van Europa. Nijhof-Wassink (transport), United Petfood (diervoeders) en

overvloed. De woningbouw kon het ontwikkeltempo van Emmen nauwelijks

Müllverbrennungsanlage Emlichheim (afvalverwerking) hebben op Europark

bijbenen. Grote bedrijven openden moderne textiel- en garenfabrieken (Danlon,

een plek gevonden. GETEC Park (voorheen EMMTEC) groeide in Emmen uit tot

ENKA/AKU en Confectiefabriek Bendien). Om voldoende personeel te vinden,

het grootste industriepark in Noord-Nederland (ruim 100 hectare groot, met

werden busreizen georganiseerd om westerlingen kennis te laten maken

bedrijven als DSM en BASF). Hardenberg verkoopt al 10 jaar lang de meeste

met vernieuwende concept van de ‘Open Groene Stad’. De landschappelijk

vierkante meters bedrijventerrein aan (lokale en regionale) bedrijven in de

ingepaste woonerven spraken wereldwijd tot de verbeelding.

provincie Overijssel.

45

Dutch TechZone is groot in industrie en maken. Internationaal zijn we voorloper op het gebied van groene chemie (Emmen) en composieten (Fokker). We zijn toeleverancier voor de high tech maakindustrie, van machinebouwers, de voedingsindustrie, agritech, automotive, olie- en gassector en luchtvaartindustrie.

• • • • • • • • •

46

Wavin Hardenberg (distributie van water en gas) Intergas Coevorden (verwarmingssystemen) Fokker Hoogeveen (kenniscentrum thermoplastisch composiet) Masévon Hardenberg (mechatronische precisie-assemblages) Oegema Dedemsvaart (transport) PM Bearings Dedemsvaart (hightech fabrikant van precisie rechtgeleidingen, lineaire sledes en geavanceerde bewegingssystemen) VEPA Hoogeveen (ontwerpen, ontwikkelen en produceren van kantoor- en projectmeubelen; met circulair centrum in Emmen) VDL Wientjes Emmen (ontwikkeling, engineering en productie van hoogwaardige kunststofproducten - o.a. waterfles Dopper) Moderna Textielservice Hardenberg (dienstverlening op gebied van linnen, bedrijfskleding, schoonloopmatten en sanitairhygiëne)

• • • • • • • • •

GETEC PARK.Emmen (bedrijvenpark voor (groene) polymeerchemie: biochemie, foodrecycling en klimaatneutrale energievoorziening) DSM (productie polyesters en nylon) Teijin (grootste aramidefabriek ter wereld; producent van Twaron® garen) Jelice (gelatine van varkenszwoerd) BASF (producent van hoogwaardig 3D print filament) Morssinkhof (gerecyclede PET-gebaseerde industriële garens) Cumapol (opwaardering van polyester) CuRe Technology Emmen (recycling polyester) Green PAC (Polymer Application Centre): kennisknooppunt voor open chemische innovatie op het gebied van kunststoffen, composieten, vezels en garen (initiatief van NHL Stenden en Windesheim)

Traditioneel textielgaren wordt er al lang niet meer gemaakt, maar GETEC PARK.EMMEN (GPE) is nog steeds een van de drijvende krachten achter de Emmense economie, tegenwoordig met industriebedrijven die actief zijn in de (groene) polymeerchemie, zoals Teijin, DSM, Morssinkhof, Cumapol, CuRe en vele anderen. Hier werken 2.500 mensen direct bij de bedrijven op het park. Bijna eenzelfde aantal werkt bij bedrijven in de regio die afnemers hebben op GPE: van de bloemist en de bakker tot installateurs en bouwbedrijven.

47

Foto: Groningen-Railport.com

“De Bentheimer Eisenbahn is van oudsher een logistieke onderneming. We vervoeren goederen per spoor en over de weg. Personenvervoer is hier pas recentelijk aan toegevoegd, over onze eigen lijn.” “Het nut van goederenvervoer over de Nedersaksenlijn is afhankelijk van de nationale havenstrategie. Als de Eemshaven wordt uitgebouwd tot grotere haven kan het zinvol zijn om de Nedersaksenlijn voor goederen geschikt te maken. Tot die tijd valt er veel te bereiken met het opwaarderen van de bestaande terminal in Veendam of het afwikkelen van lokaal goederenvervoer met containers, om deze met elektrische vrachtwagens naar onze terminal in Coevorden te brengen.” Joachim Berends, directeur Bentheimer Eisenbahn

“Voor grote spelers als Leemans, GETEC EMMEN, DSM, Tejin en Avebe zou het mooi zijn als er op termijn goederenvervoer over de Nedersaksenlijn kan. De vraag is of dat duurzaam mogelijk is zonder al te veel overlast voor omwonenden.”

48

“De Veendammer railterminal is ontstaan vanuit grote spelers als Friesland Campina en Avebe. Zetmeel- en melkpoeder werden via hier over spoor naar Rotterdam gebracht. Inmiddels gaat veel per boot (via Westerbroek) en vooral per vrachtwagen. Maar vrachtwagens vervuilen en belasten het vervoersysteem. Bovendien lopen door schaarste aan chauffeurs de tarieven snel op. Bij HUSA werken veel praktisch geschoolden uit de directe (fiets)nabijheid. De ontsluiting naar Duitsland per rail is matig. Terwijl daar wel de toekomst ligt. Verbeteren kan via de Oostbocht maar er ligt ook een grote kans om de verbinding tussen het Ruhrgebied en circulair cluster Delfzijl/Eemshaven te verbeteren. Dat levert geluidsoverlast op, maar het gaat maar over 1 of 2 goederentreinen per dag.” Maurice de Wilde, HUSA Logistics

Kracht van samenwerking - De regio zag zich aan het begin van de eenentwintigste

Er is in onze regio nog steeds werkloosheid en toch krijgen we onze vacatures

eeuw voor steeds grotere uitdagingen gesteld. Er was sprake van een netto

moeilijk vervuld. De Nedersaksenlijn helpt om vraag naar en aanbod van

uitstroom van hoogopgeleiden naar andere regio’s, het vinden van het juiste

arbeid beter te matchen. Zelfs over de grens met Duitsland. De trein maakt

personeel werd daardoor uitdaging nummer 1. Om de regionale economie te

ons bovendien een aantrekkelijker werkgever voor mensen wiens partner in

versterken werd als gevolg van het adviesrapport ‘commissie Vollebregt –

Groningen, Twente of de Randstad werkt.

Alberda van Ekenstein’ in 2017 daarom een Triple-Helix samenwerking gestart onder de naam “Vierkant voor werk”. Deze samenwerking tussen onderwijs, ondernemers en overheden (gemeenten Hoogeveen, Coevorden, Hardenberg en Emmen en provincie Drenthe) heet inmiddels Dutch Tech Zone en heeft als ambitie “om uit te groeien tot succesvolle maakregio waar het goed wonen

“Er is een groeiende behoefte aan HBO en universitair geschoold personeel. Intergas heeft bijvoorbeeld een R&D afdeling waar 40 man werken. PM Bearings in Dedemsvaart heeft werknemers vanuit de TU Delft die 2-3 dagen per week naar kantoor gaan (incl. overnachting).” Uit gesprek met Dutch TechZone

en werken is. Met internationale allure en een sterke regionale verankering, smart & circulair en met aantrekkingskracht op zowel bedrijven, studenten als arbeidskrachten”.

“Groot nadeel is dat Emmen aan het einde van de lijn ligt: het hebben van een station alleen maakt namelijk nog geen goede verbinding. In Emmen stopt het nu. Stagiairs en studenten van UT en RUG reizen liever met de trein dan met de bus. Ze willen op weg naar Groningen kunnen blijven zitten en kunnen studeren. Dat is voor forenzen niet anders.” Herman Idema, Ondernemend Emmen (300 bedrijven en 16.000 fte) “We zijn een MKB-regio. Meer dan 95% van de bedrijven is een familiebedrijf. We huisvesten een aantal hele grote bedrijven, waarvan het hoofdkantoor vaak ergens anders zit. Onze vestingen moeten op de hoofdkantoren uitleggen waarom ze hier willen blijven. Goede bereikbaarheid per spoor is bij de meeste bedrijven een belangrijk vestigingscriterium.” Uit gesprek met Dutch TechZone

“In Groningen zitten de natuurkundigen, in Enschede de toegepaste wetenschappers. Beide passen goed bij de circulaire economie in Emmen. Om meer verbindingen tot stand te brengen tussen Groningen, Emmen en Enschede hebben we beter OV nodig.” Hendrik van de Ploeg, directeur GETEC PARK.EMMEN “We hebben een regionomie waarin betrouwbaarheid en loyaliteit sleutelwoorden zijn. Tussen Naoberschap in Drenthe en Noaberschap in Twente en Groningen zit maar 1 letter verschil. In het Westen betekent ‘We kèke wel effe’ dat het op de lange baan wordt geschoven. ‘Mwah, kiek wel ieven’ betekent hier dat het helemaal voor elkaar komt. Het samen doen gaat over verbinden en verbinding is de trein. Elke regio op zich kan het namelijk niet in zijn eentje.” Maureen Nederhoed, Harwig

49

16.

OP DE STATIONSLOCATIES BOUWEN WE INTEGRAAL AAN ONZE TOEKOMST

Potentie van stationshubs - De Nedersaksenlijn is geen wondermiddel voor economisch succes. Jongeren en hoger opgeleiden plannen hun leven steeds meer langs spoorlijnen en fietspaden, maar ook lokale meerwaarde, nabijheid en agglomeratiekracht worden steeds belangrijker. Opening van het station Veendam (in 2011) weerhield Avebe er niet van om de R&D-afdeling van Veendam naar Groningen te verhuizen. En Move4Mobile kon vanuit Gramsbergen onvoldoende aantrekkingskracht organiseren op het benodigde human talent, waardoor ze de sprong naar Zwolle maakten. De Nedersaksenlijn kan de cruciale backbone zijn om het aantrekkelijke woonklimaat, het bedrijfsleven, het onderwijs, de zorg, de natuur en het toerisme een gezicht te geven en om ecosystemen met elkaar te verbinden. Mooie voorbeelden in deze richting ontwikkelen we momenteel in Hoogeveen (IT-Hub) en Hardenberg (IQ BLVD). In Coevorden krijgt onderwijsinstelling De Nieuwe Veste een plek bovenop het spoor. En ook in Zwolle, Groningen, Enschede en andere steden zijn of worden de stationslocaties centrale

Foto: Gerrit Boer Fotografie, Hoogeveensche Courant

“Voor TVM waren de komst van de IT-Hub in Hoogeveen plus een beschikbare plek aan het station randvoorwaardelijk om in Hoogeveen te blijven. Locatiekwaliteit op een uitstekend bereikbare locatie per OV is cruciaal voor aantrekkingskracht op talent.” Uit gesprek met Dutch TechZone

hotspots van activiteit. Dit gegeven maakt dat de plekken op loopafstand van een treinstation meer dan ooit plekken zijn waar de keuzevrijheid, kansen en bereikbaarheid van mensen, banen, voorzieningen en kennis het grootst zijn. Wij willen mee in deze trend! IT-Hub Hoogeveen - De IT Hub in Hoogeveen wordt een fysieke plek aan het station waar de koppeling wordt gelegd tussen bedrijfsleven, studenten (mbo, hbo en wo), talent, kennis en onderzoek. Het bedrijfsleven heeft specifieke thema’s ingebracht waarop wordt ingezet in de IT Hub, namelijk: data-analytics, artificial intelligence, robotics, sensoring (Internet of Things), blockchaintechnologie 50

en cybersecurity. De hybride leer- en werkomgeving biedt mogelijkheden om IT-talent te boeien en om ze te binden aan Drentse bedrijven. Trekkers van de Hub zijn TVM verzekeringen, Unigarant, Rijksuniversiteit Groningen, NHL Stenden Hogeschool, Hanzehogeschool Groningen, Alfa-college, gemeente Hoogeveen en provincie Drenthe. Fokker stelt opleidingsplekken beschikbaar. Nieuwe TVM medewerkers worden lokaal omgeschoold door Make IT Work, het omscholingstraject van de Hanzehogeschool Groningen.

Foto: Bicycledutch.wordpress Stationsomgeving Coevorden - Er wordt flink geïnvesteerd in de stationsomgeving

brengt met het centrum. Ook komt de nieuwbouw van scholengemeenschap

van Coevorden. De gemeente werkt aan een visie voor de westkant van de

De Nieuwe Veste pal aan het spoor te liggen. De opwaardering van het

stad. Het stationsgebied moet hierbinnen het visitekaartje worden met

stationsgebied werd mogelijk na de realisatie van een nieuwe spoorbrug met

nu al een volledig nieuwe buitenruimte, een loods met café en een nieuwe

wachtspoor voor goederentreinen richting de Euroterminal.

voetgangerstunnel die de ontwikkelingen aan de westkant in verbinding

51

Foto: Stationsgebied Hardenberg met scholen, sportboulevard en ziekenhuis

52

IQ BLVD Hardenberg - Ook Hardenberg komt op stoom rondom haar stationsknooppunt. Het centrum van Stad Hardenberg heeft een metamorfose meegemaakt en heeft zich in de afgelopen 20 jaar ontwikkeld tot winkelstad Hardenberg. Het wonen is verdicht en het winkelgebied is teruggebracht tot het kernwinkelgebied. Aan de randen van de voetgangerszone zijn parkeergarages gerealiseerd waardoor de buitenruimte kwalitatief hoogwaardig kon worden heringericht, passend bij het beeld van een gezellig stadscentrum. Theater de Voorvechter neemt een prominente plek in en zorgt samen met de horeca voor levendigheid. De laatste jaren is het stadsfront aan de rivier de Vecht vernieuwd. Ondanks de verdichting is de verbinding tussen de stad en de rivier veel meer zichtbaar. De binnenstad van Hardenberg heeft een regionale functie. De ligging van de binnenstad dichtbij het station draagt hier aan bij. De komende jaren zal de verblijfsfunctie van het centrum nog verder worden versterkt. Mede door de ligging aan de huidige Vechtdallijnen is het de gemeente Hardenberg als een van de weinige grensgemeenten gelukt om continu te groeien. Niet alleen qua aantal inwoners maar zeker ook qua aantal arbeidsplaatsen. Hardenberg heeft door zijn voorzieningenniveau een regionale functie. De Hardenberger woont dichterbij een theater, ziekenhuis en station dan de gemiddelde inwoner van de Randstad.

De economie draait op de maakindustrie (plastic en metaal) waarbij binnen verschillende bedrijven hoogwaardige producten worden gemaakt. Maar ook landbouw, zorg en toerisme zijn grote werkgevers. Daarbij wordt geprofiteerd van de ligging als schanierfunctie tussen de regio’s Twente, Zwolle en Groningen/Assen. De vervolmaking van de Nedersaksenlijn zal zorgen voor een nog grotere binding 53

met Groningen. Voor de bedrijven is hoger opgeleid personeel belangrijk. De

Op de IQ BLVD zijn ook het Ondernemershuis voor het Vechtdal, het Starterhuis

spoorlijn ontsluit letterlijk het hoger onderwijs in Groningen. Op termijn zal

Doen! en het Regionaal Techniekcentrum te vinden. Er zijn relaties met

Hardenberg dan ook nog meer profiteren van de ligging.

innovatiewerkplaatsen of hubs voor de maakindustrie, de vrijetijdseconomie en de agro-foodsector. En er zijn intensieve samenwerkingen met de

Talent, ondernemers, overheid, onderwijs, onderzoeks- en kennisinstellingen

Universiteit Twente, Kennispoort regio Zwolle, NHL Stenden, Hogeschool

vinden elkaar op de IQ BLVD. Start-ups én scale-ups in de hightech

Windesheim Zwolle en ‘Ik ben Drents Ondernemer’. Dit maakt dat de IQ BLVD

maakindustrie komen er tot groei en bloei. Ze groeien toe naar een nieuwe

een nieuw markeringspunt is voor binnenstedelijk Hardenberg. Meer dan

economie en ontwikkelen nieuwe economische dragers. Want deze bedrijven

5.000 leerlingen gaan dagelijks naar school op bijvoorbeeld het Alfa-college,

en hun toeleveranciers moeten zich steeds meer onderscheiden in innovatie,

Zonecollege, Vechtdal College, het Greijdanus, De Nieuwe Veste of De Ambelt.

design en specialisatie. Ook ondernemers in de gezondheidssector zijn

Deze studenten van nu zijn onze toekomstige werknemers. Zij komen met de

welkom, op het Gezondheidspark, met Saxenburgh Medisch Centrum als

trein naar Hardenberg, lopen vervolgens via de IQ BLVD naar school. Zo krijgen

centrale spil. Op de nabijgelegen Sportboulevard vinden we een sporthal,

ze elke dag een gezonde dosis techniek voorgeschoteld.

zwembad, beachcourt en atletiekbaan. 54

Makeport Mercurius Stadskanaal - Philips startte in 1956 met de productie van beeldbuizen en later halfgeleiders in Stadskanaal. De fabriek werd in 2006 definitief gesloten. “Veel in Stadskanaal ademt Philips”. Mede dankzij

“Kinderen, ouderen, studenten en werkzoekenden geïnteresseerd krijgen voor een baan in de techniek. Dat is het doel.” Eric Vos – Witec

Philips kreeg Stadskanaal het ‘Theater Geert Teis’, het ‘Refaja Ziekenhuis’ en nieuwe woonwijken. Een spannend nieuw hoofdstuk is inmiddels gestart op

Met de komst van een treinstation Stadskanaal Dideldom dient een volgende

de grondvesten van het oude Philipsterrein, waar op het hoogtepunt 3.000

kans zich aan. Rondom het terrein wordt de verbinding gelegd richting

mensen werkten. Veel bedrijven uit de regio vonden hier hun grondslag, menig

Groningen, Emmen en Coevorden. Hier is bovendien fysiek ruimte voor nieuwe

inwoner van Stadskanaal heeft er meters gemaakt.

woningen, werkplekken, ontmoetingsplekken en voorzieningen.

In de oude Philipsfabriek wordt stapsgewijs gebouwd aan innovatiehub, een broedplaats voor techniek en circulaire maakindustrie. Met werkplekken, productielijnen, ontmoetingsruimte, leerschool en start-up factory. Hier vind je technisch onderwijs, een koppeling met het basisonderwijs, de bedrijfsschool, oriëntatiemogelijkheden voor werkzoekenden en zij-instromers in de maakindustrie, ontmoetingsmogelijkheden voor het netwerk en een kenniscentrum.

“We willen de scholieren en jongeren voor de regio behouden. En zo creëren we een ontmoetingsplek voor ze, waar ze praktijkonderwijs krijgen dat aansluit bij wat in de regio nodig is. Ook faciliteren we mogelijke start-ups en creëren een plek waar we elkaar fysiek kunnen zien en spreken.” Martin van der Leest - SealteQ De basis voor Makeport Mercurius werd in 2019 gelegd door Rabobank en Kredietunie, MBK-bedrijven SealteQ, Puuridee, Rein Advies, Avitec en Witec en onderwijsinstellingen Noorderpoort en Ubbo Emmius. De bedrijven bundelden

“Makeport Mercurius is straks een ecosysteem voor Stadskanaal en omgeving, als het gaat om maken en de maakindustrie. Van cultuur tot industrie zijn er voor jong en oud straks bedrijvigheid en activiteiten te vinden, die bijdragen aan het welzijn en de welvaart in Oost-Groningen. De ambitie is om een stevig fundament te leggen, zodat er straks 1.500 mensen hier op het terrein werken, onderwijs volgen of bezig zijn met cultuur.” Maarten van der Vlist - GAP Academy en Dok4 “We zagen dat er in de regio mensen langs de kant staan terwijl onze lokale bedrijven schreeuwen om personeel. Alles begint bij werk. Zodra we mensen aan een baan helpen krijgen ze ook zicht op sociale contacten en geld.” “Onze gebouwen liggen aan de toekomstige spoorlijn. Als de trein straks komt wordt het hier the place to be. Een innovatief broeinest waar studenten kunnen slapen, eten en recreëren. Verbonden met kennisbolwerk Twente: daar zitten bedrijven waar we graag de verbinding mee leggen.” Remco van Suchtelen van de Haare - Makeport Mercurius

hun opleidingsscholen. In de GAP-academy van Dok4 worden jaarlijks zo’n zestig tot honderd mensen opgeleid in alles wat er rondom en in het huis moet gebeuren. Van schilders tot loodgieters en stukadoors. 55

Inspiratiebeeld - Kansen rondom Makeport Mercurius en stationslocatie (artistiek droombeeld Studio Bereikbaar)

56

Inspiratiebeeld - Kansen rondom Makeport Mercurius en stationlocatie (artistiek droombeeld Studio Bereikbaar)

57

Rondje Emmen - In Emmen komen onderwijs, zorg, economie, natuur en

Op ongeveer een kilometer afstand van GETEC liggen Marktplein, Hoofdstraat

toerisme samen op loop- en fietsafstand van het spoor. Wie uitstapt bij

en het nieuwe Raadhuisplein, met daaraan Wildlands Adventure Zoo, Atlas

treinstation Emmen zou het niet zeggen, maar op ongeveer 100 meter van het

Theater, hotel, kerk en Rensenpark (een openbaar toegankelijk stadspark met

station beginnen de Emmerdennen: een oase van rust en een van de hotspots

galeries en ateliers, op de plek van de voormalige dierentuin). Het Marktplein

van UNESCO Global Geopark De Hondsrug. Het station zelf is nog weinig

van Emmen ligt op nog geen 700 meter van het treinstation.

uitnodigend. Het is vooral ingericht voor stallen en stromen. Niet voor beleven, verblijven en ontmoeten. Ontmoeten kan wel nog in een van de flexwerkruimten van Growing Emmen, enigszins verscholen maar wel pal naast het spoor. Naast de Emmerdennen - op circa 15 minuten lopen van het station vinden we

“De gemiddelde leeftijd van onze medewerkers is 55. Als we niks doen dan staat het hier over 15 jaar stil. Al onze bedrijven hebben een schreeuwend tekort aan personeel. Dat speelt op alle niveaus maar met name bij het aantrekken van HBO en universitair geschoolden.” Hendrik van de Ploeg, directeur GETEC PARK.EMMEN

Ziekenhuislocatie Scheper (Treant) en de voorgezet onderwijslocaties Esdal College en ‘t Eenspan. Direct ten zuiden van het ziekenhuis moet de komende jaren Zorgcampus Emmen verrijzen. Hier komt een nieuwe HBO-V opleiding met in het kielzog ook andere zorgorganisaties. Ten zuiden van de nieuwe zorgcampus vormen Van Schaikweg en Dordsestraat de (onderwijs)boulevards waarlangs regionaal onderwijs en economie zich hebben gevestigd. Hier liggen GETEC.Park, ROC Drenthe College, NHL Stenden College en Hondsrug College. GETEC is een van de drijvende krachten achter de Emmense economie, tegenwoordig met industriebedrijven die actief zijn in de (groene) polymeerchemie, zoals Tejin, DSM, Morssinkhof, Cumapol en CuRe. Op de plek van een voormalige busremise wordt verder gebouwd aan de Emmense toekomst, met Greenwise Campus Emmen. Hier richten NHL Stenden, Drenthe College, Rijksuniversiteit Groningen, Provincie Drenthe en gemeente Emmen zich op zichtbaarheid van de industrie en vergroening van de chemie (met o.a. de Universiteit van het Noorden). 58

De opgaven waar Emmense economie voor staat zijn divers maar laten zich samenvatten met de vraag “hoe maken we Emmen aantrekkelijk en zichtbaar voor jong talent?” Voor een vergelijkbare opgave stond Emmen in de jaren 1950 en 1960. Toen werden mensen van buiten aangetrokken met het concept van de ‘open groene stad met woonerven’. Ook nu staat Emmen voor een kwaliteitssprong. Met het doortrekken van de treinverbinding richting Veendam wordt Emmen nog meer dan nu de spil tussen Zuidoost-Drenthe en Oost-Groningen. Deze kans willen we met beide handen aangrijpen door de krachten van onze troeven te bundelen en ze zicht- en beleefbaar te maken aan een uitnodigende, groene, wandel- en fietsvriendelijke route: het Rondje Emmen.

Inspiratiebeeld - het Rondje Emmen langs de troeven voor onderwijs, zorg, economie, natuur en toerisme (artistiek droombeeld Studio Bereikbaar)

59

“Emmense troeven zicht- en beleefbaar maken in verbinding met het spoor: Greenwise, Zorgcampus, GETEC, onderwijsboulevard, Raadhuisplein, Hondsrug,..”

60

Inspiratiebeeld - het Rondje Emmen langs de troeven voor onderwijs, zorg, economie, natuur en toerisme (artistiek droombeeld Studio Bereikbaar)

61

Succesverhaal uit Ter Apel: Ofichem Group - In 1975 richtte Otto Oldenziel samen met zijn vrouw Lab Ofichem op, in een garage die dienstdeed als laboratorium. Na een jaar verhuisde het bedrijf naar een oude melkfabriek in het Drentse Gieten. Hier specialiseerde Ofichem zich in chemische syntheses. De stap van grondstoffenproducent voor medicijnen naar internationale speler in de farmaceutische industrie maakte het familiebedrijf op een industriegebied in Ter Apel. In 2005 waren er nog geen 15 medewerkers, inmiddels al rond de 80. Het bedrijf is afhankelijk geworden van kennis die niet in de regio zelf aanwezig is. Daarom werd een R&D-afdeling geopend op de Zernike Campus

“Westerwolde maakt plannen voor het gebied rondom het beoogde station in Ter Apel. Het station kan een visitekaartje zijn met niet alleen ruimte voor wonen maar ook voor werken, R&D, onderwijs en toerisme (als startpunt voor routes naar het glooiende landschap van Westerwolde, met Klooster Ter Apel, Vesting Bourtange, Oudeschans, Burcht Wedde, Smeerling en Ter Borg).” “Ook Ten Kate Vetten is groot voorstander van de Nedersaksenlijn. Om aan goede studenten te komen hebben ze projecten lopen met de Hanzehogeschool. Het bedrijf is bovendien voornemens een pilot te starten met Mywheels deelauto’s.”

in Groningen. Maar “dat brengt grote afstanden met zich mee”, laat Bas Teijken weten. “Medewerkers moeten lang reizen en chemicaliën worden vervoerd van Groningen en weer terug. Daarom is er recent ook een R&D-lab gebouwd in Ter Apel. De komst van een Nedersaksenlijn kan ervoor zorgen dat we steeds meer kunnen afschalen in Groningen en alle kennis en middelen in Ter Apel kunnen organiseren”.

“Er zitten in de Veenkoloniën naast Ofichem meer grote spelers die zich bezighouden met grondstoffen. Denk aan Koninklijke Ten Kate Vetten en Koninklijke Avebe. Allemaal schreeuwen ze om mensen. Het zou mooi zijn als ze hun R&D-krachten zouden bundelen op een fysieke plek aan het spoor.” “Het Daily Urban system van Groningen is heel uitgestrekt. Het is het Amsterdam van het noorden. Ter Apel komt straks drie kwartier dichter bij Groningen te liggen. Dat gaat iets doen voor de woningmarkt daar.” Kees den Otter, Arriva Foto: Ofichem Groep

62

Inspiratiebeeld - het stationsgebied van Ter Apel kan een visitekaartje zijn voor wonen, werken, onderzoek (R&D), onderwijs en toerisme - een startpunt voor fiets- en wandelroutes door het landschap van Westerwolde (artistiek droombeeld Studio Bereikbaar)

63

Bouwen aan de toekomst - De Nedersaksenlijn is een verbindingsproject. Het verbindt ons fysiek, maar ook economisch, sociaal en emotioneel. Met de laatste ontbrekende spoorschakel tussen Veendam en Emmen maken we het spoorwegnet robuuster en ‘unlocken’ we (interregionaal en grensoverschrijdend) maatschappelijke waarde. De totale spoorlijn verbindt twee landen, drie provincies, 4 economische regio’s, 26 gemeenten, 1,3 miljoen mensen en 650.000 banen. Onze regio wordt beter verbonden met elkaar én met de onderwijshubs en economische powerhouses Groningen, Zwolle en Twente. Daarmee geven we een boost aan onze toeristische hotspots, zorgcentra, innovatiehubs en gebiedsontwikkelingen (o.a. IQ BLVD Hardenberg, Makeport Mercurius Stadskanaal, Stationsomgeving Coevorden en Greenwise Campus Emmen). Juist op deze plekken - die op loop- en fietsafstand liggen van (nieuwe) treinstations - zijn de keuzevrijheid, kansen en bereikbaarheid van mensen, banen, voorzieningen en kennis het grootst. Hier willen we integraal verder bouwen aan onze toekomst!

“De nieuwe trein naar Neuenhaus is verkocht als een geïntegreerd product met mooie en modern bediende stations, aansluitingen met verbeterd lokaal OV, reisbureaus, koffietentjes en cafés. Onze stations zijn middelpunten van activiteit geworden. Dat heeft mensen enthousiast gemaakt. Inmiddels klopt ook de Deutsche Bahn bij ons aan om te kijken hoe je regionale stations interessant kunt maken. Aan stationsgebouwen valt geld te verdienen.” Joachim Berends, directeur Bentheimer Eisenbahn “Zuidoost-Groningen, Zuidoost-Drenthe en Noordoost-Overijssel hebben veel te bieden, maar er is ook behoefte aan nieuwe verdienmodellen. Snellere verbindingen tussen maakbedrijven en de kenniscentra is daarbij essentieel. De Nedersaksenlijn draagt bij aan nieuwe perspectieven in dit energieke gebied en zorgt ervoor dat kansen verzilverd kunnen worden. Zonder de Nedersaksenlijn geen nieuw elan voor onze prachtige regio!” Renate Meulenkamp-Back, Drabo Hardenberg & VNO-NCW Oost “De Nedersaksenlijn maakt het mogelijk om studenten en bedrijven uit deze regio beter te verbinden met de universiteitshoofdstad van Noord-Nederland. Bovendien sluit de Nedersaksenlijn perfect aan op de Universiteit van het Noorden (UvhN), een samenwerkingsverband van kennisinstellingen: universiteit, hogescholen en het UMCG.

Goede verbindingen tussen onze kennisknooppunten is van groot belang voor de studenten en onze medewerkers en voor de verdere ontwikkeling van de economie van Noord-Nederland.” Jouke de Vries, Rijksuniversiteit Groningen “De Nedersaksenlijn staat bij iedereen in de regio positief op het netvlies. Het is zo’n logische verbinding dat je denkt waarom ligt dit er nog niet?” Remco van Suchtelen van de Haare - Makeport Mercurius Stadskanaal

64

BIDBOOK VOOR DE NEDERSAKSENLIJN - 1 NOVEMBER 2022 STUDIO BEREIKBAAR / REBEL GROUP