36-01 Inspraakbundel concept NRD Energiebuffer-Zuidwending Project Hystock waterstofopslag
Tekst van het document
Inspraakbundel
Zienswijzen op concept Notitie Reikwijdte en Detailniveau ‘Energiebuffer Zuidwending: Project Hystock Waterstofopslag’
Inspraakpunt Bureau Energieprojecten Postbus 111 9200 AC DRACHTEN www.bureau-energieprojecten.nl
1 van 62
INHOUDSOPGAVE Woord vooraf .......................................................................................................................................... 3 Kennisgeving............................................................................................................................................ 5
MONDELINGE, SCHRIFTELIJKE EN DIGITALE ZIENSWIJZEN: Opzoektabel mondelinge,schriftelijke endigitale zienswijzen .............................................................. 8 Alfabetisch overzicht organisaties enzienswijzen ................................................................................... 9
Zienswijze 202300884 tot en met 202301348 ...................................................................................... 10
Juni 2023
2 van 62
Woord vooraf Van vrijdag 14 april 2023 tot en met donderdag 25 mei 2023 lag de concept Notitie Reikwijdte en Detailniveau (concept-NRD) ter inzage voor Energiebuffer Zuidwending: Project Hystock Waterstofopslag. In deze notitie staan de kaders voor het op te stellen milieueffectrapport voor het bovengenoemd project. Iedereen kon op de notitie reageren door het indienen van een zienswijze binnen de boven genoemde periode. Wat gaat er gebeuren? EnergyStock is van plan om in ondergrondse zoutcavernes op de locatie Zuidwending (gemeente Veendam provincie Groningen) waterstof op te slaan. Het project bestaat uit de realisatie van vier of vijf nieuwe cavernes voor de opslag van waterstof. Zes bestaande cavernes die nu in gebruik zijn voor aardgasopslag worden aanvullend herbestemd om ze ook te kunnen gebruiken voor waterstofslag.
EnergyStock zal boven- en ondergrondse installaties ontwikkelen om de waterstofcavernes te bedienen. Er zal circa twee kilometer aansluitleiding aangelegd worden om de waterstof te kunnen transporteren van de Energiebuffer naar het landelijke waterstofnet. HyStock zal de waterstofcavernes exploiteren. Nobian, producent van basischemicaliën voor industriële toepassingen, ontwikkelt de nieuwe zoutcavernes. Waarom is dit project nodig? In het duurzame energiesysteem van de toekomst speelt waterstof uit hernieuwbare bronnen (groene waterstof) een onmisbare rol voor de industrie. Waterstof kan worden ingezet als vervanger van fossiele grond- en brandstoffen, zoals aardgas. Wanneer het veel waait of de zon volop schijnt, kan de opbrengst van energie hoger zijn dan de vraag. Dan kan het overschot aan energie worden omgezet in waterstof en opgeslagen. Hiervoor is er onder andere voldoende opslagcapaciteit nodig. Via het landelijk transportnetwerk kan het vervolgens worden getransporteerd wanneer dat nodig is. Welke procedure wordt gevolg? Op de besluitvorming voor dit project is de rijkscoördinatie regeling van toepassing. Dit betekent dat de locatie wordt vastgelegd in een rijksinpassingsplan of projectbesluit (een ruimtelijk besluit van het Rijk, vergelijkbaar met een bestemmingsplan.
Na de invoering van de Omgevingswet op 1 januari 2024 heet het rijksinpassingsplan: projectbesluit). De Staatssecretaris Mijnbouw en de Minister voor Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening (VRO) stellen dit projectbesluit vast. Het projectbesluit en een aantal andere besluiten die voor het project nodig zijn, worden voorbereid in één gecoördineerde procedure. De Staatssecretaris Mijnbouw coördineert deze procedure. Deze procedure voorziet in het gelijktijdig ter inzage leggen van de ontwerp besluiten waarop iedereen een zienswijze kan indienen. De milieueffecten van het project worden weergegeven in een milieueffectrapport (MER) dat tegelijkertijd ter inzage gaat. Voor dit project wordt vanaf de start gewerkt volgens de eisen van de nieuwe Omgevingswet.
Informatiebijeenkomsten U was welkom bij de inloopbijeenkomst die de Staatssecretaris Mijnbouw samen met de initiatiefnemer organiseerde. De bijeenkomst vond plaats op: • woensdag 10 mei 2023 in De Stainkroeg, Ommelanderwijk 51a, 9644 TA in Veendam. De bijeenkomst was van 18.30 uur tot 20.30 uur.
Bij de inloopbijeenkomst vond u informatie over het project en over de procedure. Er waren medewerkers van de initiatiefnemer en het Ministerie van EZK aanwezig aan wie u uw vragen kon stellen.
3 van 62
Zienswijzen Op de concept Notitie Reikwijdte en Detailniveau zijn binnen de reactietermijn in totaal 22 zienswijzen binnengekomen. De zienswijzen zijn integraal opgenomen in deze inspraakbundel. U kunt deze inspraakbundel downloaden van www.bureau-energieprojecten.nl . Wat is de verdere procedure? De concept-NRD wordt ook aan verschillende andere betrokkenen voorgelegd, zoals gemeenten en de provincie. Daarnaast brengt de Commissie voor de milieueffectrapportage een advies uit. Alle zienswijzen, reacties en adviezen worden verzameld en verwerkt in de (definitieve) Notitie Reikwijdte en Detailniveau. Op basis van die notitie wordt het milieueffectrapport opgesteld. Dit milieueffectrapport vormt de onderbouwing voor het projectbesluit. Het milieueffectrapport komt, samen met het ontwerp van het projectbesluit en de daarmee samenhangende besluiten, ter inzage te liggen. Later kunt u daar ook weer op reageren. Dit wordt onder andere aangekondigd in de Staatscourant, in huis-aan-huisbladen en op www.rvo.nl/zuidwending .
Wilt u meer weten? Meer informatie over Waterstofopslag Zuidwending en alle bijbehorende stukken vindt u op www.rvo.nl/zuidwending en www.energiebufferzuidwending.nl . Heeft u naar aanleiding daarvan nog vragen? Dan kunt u Bureau Energieprojecten bellen op 070 379 89 79.
4 van 62
STAATSCOURANT
Nr. 11053 13 april 2023
Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814.
Kennisgeving Energiebuffer Zuidwending: Project Hystock Waterstofopslag concept Notitie Reikwijdte en Detailniveau, Ministerie van Economische Zaken en Klimaat Van vrijdag 14 april 2023 tot en met donderdag 25 mei 2023 ligt de concept Notitie Reikwijdte en Detailniveau (concept-NRD) ter inzage voor Energiebuffer Zuidwending: Project Hystock Waterstofopslag. In deze notitie staan de kaders voor het op te stellen milieueffectrapport voor het bovengenoemd project. De concept-NRD is de volgende fase na de Kennisgeving projectvoornemen en participatieplan. Iedereen kan op de notitie reageren door een zienswijze in te dienen binnen de bovengenoemde periode.
Wat gaat er gebeuren? EnergyStock is van plan om in ondergrondse zoutcavernes op de locatie Zuidwending (gemeente Veendam provincie Groningen) waterstof op te slaan. Het project bestaat uit de realisatie van vier of vijf nieuwe cavernes voor de opslag van waterstof. Zes bestaande cavernes die nu in gebruik zijn voor aardgasopslag worden aanvullend herbestemd om ze ook te kunnen gebruiken voor waterstofslag. EnergyStock zal boven- en ondergrondse installaties ontwikkelen om de waterstofcavernes te bedienen. Er zal circa twee kilometer aansluitleiding aangelegd worden om de waterstof te kunnen transporteren van de Energiebuffer naar het landelijke waterstofnet. HyStock zal de waterstofcavernes exploiteren. Nobian, producent van basischemicaliën voor industriële toepassingen, ontwikkelt de nieuwe zoutcavernes.
Waarom is dit project nodig? In het duurzame energiesysteem van de toekomst speelt waterstof uit hernieuwbare bronnen (groene waterstof) een onmisbare rol voor de industrie. Waterstof kan worden ingezet als vervanger van fossiele grond- en brandstoffen, zoals aardgas. Wanneer het veel waait of de zon volop schijnt, kan de opbrengst van energie hoger zijn dan de vraag. Dan kan het overschot aan energie worden omgezet in waterstof en opgeslagen. Hiervoor is er onder andere voldoende opslagcapaciteit nodig. Via het landelijk transportnetwerk kan het vervolgens worden getransporteerd wanneer dat nodig is.
Welke procedure wordt gevolgd? Op de besluitvorming voor dit project is de rijkscoördinatie regeling van toepassing. Dit betekent dat
1
Staatscourant 2023 nr. 11053
13 april 2023
5 van 62
de locatie wordt vastgelegd in een rijksinpassingsplan of projectbesluit (een ruimtelijk besluit van het Rijk, vergelijkbaar met een bestemmingsplan. Na de invoering van de Omgevingswet op 1 januari 2024 heet het rijksinpassingsplan: projectbesluit). De Staatssecretaris Mijnbouw en de Minister voor Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening (VRO) stellen dit projectbesluit vast. Het projectbesluit en een aantal andere besluiten die voor het project nodig zijn, worden voorbereid in één gecoördineerde procedure. De Staatssecretaris Mijnbouw coördineert deze procedure. Deze procedure voorziet in het gelijktijdig ter inzage leggen van de ontwerp besluiten waarop iedereen een zienswijze kan indienen. De milieueffecten van het project worden weergegeven in een milieueffectrapport (MER) dat tegelijkertijd ter inzage gaat. Voor dit project wordt vanaf de start gewerkt volgens de eisen van de nieuwe Omgevingswet.
Wat is een milieueffectrapport? Een milieueffectrapport brengt de milieueffecten in beeld, zoals de effecten op leefomgevingskwaliteit (mens), gezondheid, landschap, natuur, bodem en water. Op deze wijze kan kennis over deze effecten een volwaardige rol spelen bij de besluitvorming. Het MER zal indien nodig ook een passende beoordeling bevatten om mogelijke gevolgen voor Natura 2000-gebieden in kaart te brengen. In de Notitie Reikwijdte en Detailniveau staat beschreven welke specifieke milieueffecten in het milieueffectrapport onderzocht worden en met welke diepgang. De conceptversie van deze notitie ligt nu ter inzage.
Waar kunt u de stukken inzien? U kunt de concept Notitie Reikwijdte en Detailniveau van 14 april 2023 tot en met 25 mei 2023 digitaal inzien op www.rvo.nl/zuidwending.
Inloopbijeenkomst U bent welkom bij de inloopbijeenkomst die de Staatssecretaris Mijnbouw samen met de initiatiefnemer organiseert. De bijeenkomst vindt plaats op: • woensdag 10 mei 2023 in De Stainkroeg, Ommelanderwijk 51a, 9644 TA in Veendam. Vooraf aanmelden is niet nodig. De bijeenkomst is van 18.30 uur tot 20.30 uur. U kunt op elk moment in- en uitlopen tussen 18.30 uur tot 20.30 uur. Bij de inloopbijeenkomst vindt u informatie over het project en over de procedure. Er zijn medewerkers van de initiatiefnemer en het Ministerie van EZK aanwezig aan wie u uw vragen kunt stellen.
Hoe kunt u een zienswijze indienen? Iedereen wordt in de gelegenheid gesteld om een zienswijze in te dienen. In een zienswijze laat u weten wat u vindt van de concept-NRD. We stellen het op prijs als u aangeeft op welk deel van de notitie u reageert en uw zienswijze onderbouwt met argumenten. U kunt een zienswijze indienen van 14 april 2023 tot en met 25 mei 2023. Dat kan op drie manieren: • Bij voorkeur digitaal via www.rvo.nl/zuidwending. U kunt niet reageren per e-mail. • Per post door een brief te sturen naar: • Bureau Energieprojecten Inspraakpunt Energiebuffer Zuidwending – Hystock Waterstofopslag Postbus 111 9200 AC Drachten Wilt u uw brief ondertekenen en uw adres vermelden? Dan kunnen wij u per brief een ontvangstbevestiging sturen. • Voor het opnemen van mondelinge zienswijzen is er tijdens de inloopbijeenkomst een notulist aanwezig. • U kunt ook op werkdagen tussen 9.00 en 17.00 uur bellen met Bureau Energieprojecten op 070 379 89 79. U ontvangt een ontvangstbevestiging op uw zienswijze. Wij gaan zorgvuldig om met uw persoonsgegevens en gebruiken deze alleen voor het doel waarvoor u ze heeft aangeleverd. Ook bewaren wij uw gegevens niet langer dan nodig. U vindt meer informatie over het privacy beleid op www.bureauenergieprojecten.nl.
Hulp nodig? De overheid vindt het belangrijk dat iedereen mee kan doen. Niet iedereen is even handig met computers. Daarom zijn er Informatiepunten Digitale Overheid. Deze informatiepunten vindt u in de
2
Staatscourant 2023 nr. 11053
13 april 2023
6 van 62
bibliotheken. U kunt er makkelijk binnenlopen om uw vragen over websites van de overheid te stellen. Bijvoorbeeld voor het op de computer bekijken van documenten die bij dit project horen. Vraag ernaar bij de bibliotheek bij u in de buurt. Voor meer informatie kunt u terecht op de website: www.informatiepuntdigitaleoverheid.nl.
Wat is de verdere procedure? De concept-NRD wordt ook aan verschillende andere betrokkenen voorgelegd, zoals gemeenten en de provincie. Daarnaast brengt de Commissie voor de milieueffectrapportage een advies uit. Alle zienswijzen, reacties en adviezen worden verzameld en verwerkt in de (definitieve) Notitie Reikwijdte en Detailniveau. Op basis van die notitie wordt het milieueffectrapport opgesteld. Dit milieueffectrapport vormt de onderbouwing voor het projectbesluit. Het milieueffectrapport komt, samen met het ontwerp van het projectbesluit en de daarmee samenhangende besluiten, ter inzage te liggen. Later kunt u daar ook weer op reageren. Dit wordt onder andere aangekondigd in de Staatscourant, in huis-aan-huisbladen en op www.rvo.nl/zuidwending.
Wilt u meer weten? Meer informatie over Waterstofopslag Zuidwending en alle bijbehorende stukken vindt u op www.rvo.nl/zuidwending en www.energiebufferzuidwending.nl. Heeft u naar aanleiding daarvan nog vragen? Dan kunt u Bureau Energieprojecten bellen op 070 379 89 79.
3
Staatscourant 2023 nr. 11053
13 april 2023
7 van 62
Opzoektabel mondelinge, schriftelijke en digitale zienswijzen In onderstaande tabel kunt u met het registratienummer het nummer van de zienswijze opzoeken. Door te klikken op uw zienswijzenummer wordt u automatisch doorverwezen naar de zienswijze. De zienswijzen zijn opgenomen vanaf pagina 10.
Zienswijzen op concept Notitie Reikwijdte en Detailniveau ‘Energiebuffer Zuidwending: Project Hystock Waterstofopslag’ Registratienummer 202300884 202301056 202301188 202301204 202301226 202301227 202301228 202301229 202301250 202301253 202301254 202301260 202301262 202301263 202301264 202301265 202301266 202301267 202301269 202301276 202301300 202301348
Zienswijzenummer 202300884 202301056 202301188 202301204 202301226 202301227 202301228 202301229 202301250 202301253 202301254 202301260 202301262 202301263 202301264 202301265 202301266 202301267 202301269 202301276 202301300 202301348
8 van 62
Alfabetisch overzicht organisaties en zienswijzen Zienswijzen op concept Notitie Reikwijdte en Detailniveau ‘Energiebuffer Zuidwending: Project Hystock Waterstofopslag’ Zienswijzenummer 202301269 202301348 202301254
Organisatie Comité Waterstof Ommelanderwijk, VEENDAM Gemeente Veendam, College van Burgemeesters en Wethouders, VEENDAM Provincie Groningen, Gedeputeerde Staten, GRONINGEN
9 van 62
Zienswijze 202300884 tot en met 202301348
10 van 62
202300884
Verzonden: 4/17/2023 9:06:13 PM Onderwerp: Zienswijze Project: Energiebuffer Zuidwending - project Hystock waterstofopslag c-NRD Achternaam: Tussenvoegsel(s): Voorletters: Straat: Huisnummer: Postcode: Woonplaats: Land: Nederland Telefoonnummer: E-mailadres: Als: Particulier (Mede) namens: Organisatie:
Zijn er naar uw mening andere alternatieven die moeten worden onderzocht?
Verbazingwekkend genoeg heeft men, het is mij niet helemaal duidelijk wie, gekozen voor waterstof als een van de belangrijkste dragers van de duurzame energie transitie. Dit staat op gespannen voet met de 'common wisdom' dat zo'n transitie moet gedragen worden door een zeer brede scala van verschillende duurzame energie bronnen.
In wetenschappelijke analyses, die op een gepopulariseerd niveau, ook in media als kranten aan de orde komen, komt aan de orde dat nog in hoge mate onvoldoende de implicaties van deze 'nauwe' keuze zijn uitgewerkt. So wie so is duidelijk dat de huidige technieken om waterstof daadwerkelijk te maken, aanzienlijke energie transitie verliezen impliceren. De benodigde elektriciteit komt niet gratis uit de lucht vallen, vergt o.a. zeer veel grondstoffen. Nu al hebben we elke september 'our fair share' van wat de planeet duurzaam kan missen opgebruikt en vernielen wij met onze roofzuchtige grondstoffen honger grote delen van deze planeet.
Het is merkwaardig dat een groot deel van de huidige duurzame energie dragers, de duurzame warmte transitie links laten liggen. Waarom bijvoorbeeld (zeer) diepe aardwarmte niet meer ontplooiing ziet in ons land is mij een raadsel. Het leidt tot stuurbare en weer onafhankelijke duurzame energie produktie, geeft geen horizonverontreiniging, waarbij elke centrale (mits goed aangelegd) 50 tot 70 jaar kan draaien. Vergelijk dat eens met windmolens en zonnepanelen.
Zijn er naar uw mening andere of aanvullende milieueffecten die moeten worden onderzocht?
Simpel gezegd: alle milieueffecten moeten worden geevalueerd. En het is aan de project initiator deze allemaal op te hoesten. Wat ik merkwaardig vind is dat bij informatie sessies rond deze duurzame energie transities, slechts de proponenten van systemen als duurzame (groene) waterstof, zonneweides, windmolens, acte de presence (kunnen?) geven. Je kunt de vraag poneren: levert dit een goed geinformeerd publiek? Wat zouden mensen, die heus wel weten waar Abraham de mosterd vandaan haalt, hier van vinden? Heeft men soms iets te verbergen?
In de 60'er jaren werden we door experts in slaap gesust dat de exploitatie van het Groningse gas echt geen aardbevingen zou opleveren. We weten nu wat dat sussen waard was en zou je mogen hopen dat we geen ezels zijn die opnieuw hun hoofd gaan stoten. Nu gaan we de Zuidwending zout koepel exploiteren voor de opslag van (nu al) perslucht en in de nabije toekomst, als deze inspraak sessie een show voor de buhne blijkt te zijn, waterstof. Deze
11 van 62
202300884
keer, in tegenstelling tot de zestiger jaren, worden we gewaarschuwd: er doen zich nu al ter hoogte van reeds aangelegde cavernes aardbevingen voor.
Interessant genoeg zal de opslag van lucht en waterstof onder (aanzienlijk) grotere druk plaatst vinden dan de normale druk op aanleg diepte (200 t.o.v. 100 bar).
Zeker zal dus, bijvoorbeeld met een zgn. traffic light systeem, onderzocht moeten worden hoe het met risico's van geinduceerde seismiciteit gesteld is. O.a. mbv dedicated seismische monitoring,
Zijn er naar uw mening andere aspecten die moeten worden betrokken bij het toetsingskader?
Mijn indruk is dat de cavernes, in de orde van 10 stuks, op een diepte van ca. 1000 meter enige 100-en meters lang zullen zijn, vele 10-tallen meters breed en ook flink hoog zullen zijn. Wat betekent dit voor de stabiliteit in de bodemzone op geringere diepte. De Zuidwending zoutkoepel is bijzonder in ons land omdat deze tot geringe diepte onder maaiveld reikt. Zoals ook voor de andere zoutkoepels geldt, is 'as we speak' nog steeds sprake van een positieve 'boyancy', oftewel opwaartse druk vanuit diepe niveaus en komen deze zoutlagen nog steeds omhoog. Des te meer holtes aangelegd worden, des te meer wordt deze dynamiek aangewakkerd. Immers het verschil tussen de dichtheid van de zoutmassa en de dichtheid van de sedimenten buiten de zoutkoepel neemt toe (zout is per volume eenheid veel lichter dan sediment). Zeker als je cavernes in het zout aan brengt. Natuurlijk, ik weet dat die cavernes handig zijn. Het zout dat je er uit haalt kan ook nog verkocht worden.
Echter als het fout gaat, de seismiciteit neemt aanzienlijk toe, scheuren en maaiveld vervorming door sneller omhoog komen van het maaiveld, verzilting van ondiep grondwater door omhoog komend zout, zullen effecten dusdanig omvangrijk zijn, dat toetsing m.b.t. wat wel en niet toelaatbaar is, een gepasseerd station zal blijken te zijn.
Nog niet genoemd in het voorgaande is het aanzienlijk toenemen van het risico van sinkholes ter hoogte / boven cavernes door percolerend zoet grondwater.
Zijn er andere zaken over de reikwijdte en het detailniveau die u naar voren wilt brengen?
Het is mij niet bekend of elders in Europa in afzettingen van evaporieten als 'onze' Zechstein, soortgelijke cavernes mogelijk al worden benut voor opslag. Dit zal zonder enige twijfel meegenomen worden in de reikwijdte die betracht wordt in het MER dat zal worden uitgevoerd. Zo niet, dan vind ik dat een opmerkelijke misser. Temeer, omdat eerdere opslag excercities in zout bij onze oosterburen hoofdpijn dossiers heeft opgeleverd. Wat bijvoorbeeld niet zou gebeuren was de lekkage van, in dit soort afzettingen, opgeslagen radioactief afval. Dat dit toch gebeurde laat zich vergelijken met onze gasbevingen.
In algemene zin reikt onze kennis van de diepe ondergrond, in tegenstelling tot wat 'wise guys' als toentertijd de geologen van NAM ons suggereerden, niet diep genoeg om dit te voorzien. Natuurlijk moet je dan het voor zorg principe hanteren. Maar goed, je moet wel heeeel naief zijn om te denken dat we uit voor zorg de gifbeker van perslucht- en waterstofopslag aan ons voorbij zullen laten gaan. Ik maak, als geoloog / geofysicus, nog al eens mee dat van mij door overheden, bij het groen licht krijgen van aardwarmte systemen, verlangt wordt dat ik tot op centimeter niveau details presenteer van de diepe ondergrond. Dat is volstrekt onhaalbaar. Van dit soort details is echter, zeker bij het voornemen tot aanleg en benutting van cavernes in het zout, het niet optreden van ernstige effecten afhankelijk.
12 van 62
202301056
Verzonden: 4/19/2023 7:39:03 PM Onderwerp: Zienswijze Project: Energiebuffer Zuidwending - project Hystock waterstofopslag c-NRD Achternaam: Tussenvoegsel(s): Voorletters: Straat: Huisnummer: Postcode: Woonplaats: Land: Nederland Telefoonnummer: E-mailadres: Als: Particulier (Mede) namens: Organisatie:
Zijn er naar uw mening andere alternatieven die moeten worden onderzocht?
Opslag elders
94457835_9005997_Energiebuffer_Zuidwending_Hystock_H2-opslag_cNRD_verzoek_aanvulling_zienswijze_regnr__202301056.pdf
Zijn er naar uw mening andere of aanvullende milieueffecten die moeten worden onderzocht? Er wordt al aardgas opgeslagen in de zoutcavernes. Als het aardgas en waterstof om wat voor reden bij elkaar komen, wat gebeurd er dan?
Nobian gaat nieuwe zoutwin locaties aanmaken. Wat gebeurd er met de bodem als er steeds drukverschil komt door aan en afvoer van gas en stikstof en zoutwinning?
Zijn er naar uw mening andere aspecten die moeten worden betrokken bij het toetsingskader?
Zie bijlage 1
Zijn er andere zaken over de reikwijdte en het detailniveau die u naar voren wilt brengen?
Waar worden de nieuwe zoutcavernes geboord?
Zijn er hier niet al genoeg gestraft door de overheid met alle windmolens en bodemdalingen. Laat ons nu eens met rust en laat ons van onze woningen en omgeving genieten voordat alles hier naar de kloten gaat.
13 van 62
202301056 Van: Aan: Onderwerp: Datum:
INSPRAAK energieprojecten Re: Energiebuffer Zuidwending - project Hystock waterstofopslag c-NRD - verzoek voor aanvulling van uw zienswijze met registratienummer: 202301056 woensdag 17 mei 2023 17:43:38
Hallo,
Er is geen bijlage, dit is fout gegaan.
Groeten,
Op wo 17 mei 2023 17:33 schreef INSPRAAK energieprojecten <inspraak@bureauenergieprojecten.nl>: Geachte
,
Wij hebben geprobeerd u te bellen over uw zienswijze op de concept Notie Reikwijdte en Detailniveau voor het project Energiebuffer Zuidwending - project Hystock waterstofopslag. Wij kregen u echter niet aan de lijn. In uw zienswijze met registratienummer: 202301056 (zie bijlage) verwijst u bij de derde vraag naar een ‘bijlage 1’. Er is echter bij het indienen van uw zienswijze geen bijlage geüpload. Zou u uw zienswijze zo spoedig mogelijk alsnog willen aanvullen met deze bijlage? U kunt deze versturen door te reageren op deze e-mail naar inspraak@bureauenergieprojecten.nl. Wij zullen de bijlage dan toevoegen aan uw zienswijze. Mocht de verwijzing naar de bijlage niet juist zijn, dan horen wij dat ook graag.
Bij voorbaat dank.
Met vriendelijke groet, Bureau Energieprojecten Rijksdienst voor Ondernemend Nederland Duurzame en Concurrerende Energiesectoren
Bezuidenhoutseweg 73 | Den Haag Postbus 93144 | 2509 AC | Den Haag T 070 379 89 79 www.bureau-energieprojecten.nl
P een gedachte voor het milieu - is printen van deze mail echt nodig LET OP: bij een bezoek aan een van onze vestigingen is legitimatie verplicht.
Dit bericht kan informatie bevatten die niet voor u is bestemd. Indien u niet de geadresseerde bent of dit bericht abusievelijk aan u is gezonden, wordt u verzocht dat aan de afzender te melden en het bericht te verwijderen. De Staat aanvaardt geen aansprakelijkheid voor schade, van welke aard ook, die verband houdt met risico's verbonden aan het elektronisch verzenden van berichten.
14 van 62
202301188
Verzonden: 4/21/2023 10:38:26 AM Onderwerp: Zienswijze Project: Energiebuffer Zuidwending - project Hystock waterstofopslag c-NRD Achternaam: Tussenvoegsel(s): Voorletters: Straat: Huisnummer: Postcode: Woonplaats: Land: Nederland Telefoonnummer: E-mailadres: Als: Particulier (Mede) namens:
Organisatie:
Zijn er naar uw mening andere alternatieven die moeten worden onderzocht? Nee, wat afspraak was is opslag aardgas en Tegen opslag waterstof
Gevaar waterstof vele malen hoger dan gas
Extra gevaar voor gebouwen schuur vorming ivm trillingen etc. Lange procedures vergoeding reparatie etc
Zijn er naar uw mening andere of aanvullende milieueffecten die moeten worden onderzocht?
Zie 1
Zijn er naar uw mening andere aspecten die moeten worden betrokken bij het toetsingskader?
Zie 1
Zijn er andere zaken over de reikwijdte en het detailniveau die u naar voren wilt brengen?
Zie 1
15 van 62
202301204
Verzonden: 5/5/2023 12:18:27 PM Onderwerp: Zienswijze Project: Energiebuffer Zuidwending - project Hystock waterstofopslag c-NRD Achternaam: Tussenvoegsel(s): Voorletters: Straat: Huisnummer: Postcode: Woonplaats: Land: Nederland Telefoonnummer: E-mailadres: Als: Particulier (Mede) namens: buurtbewoners in Nieuwe Pekela Organisatie:
Zijn er naar uw mening andere alternatieven die moeten worden onderzocht?
Waarom wordt de buffer zo dicht op woonwijken geplaatst? Waterstof is vele malen meer brandgevaarlijker en bij ontsteking ontstaat een geweldige luchtdrukverplaatsing! Wat doet dit met de huizenprijzen nu en in de toekomst? Wie is dan de verantwoordelijke om schadeloos gesteld te worden voor de dan gestelde woningprijzen voor nu en de toekomst? Wat als er bodemverzakkingen en/of aardbevingen voorkomen? Wie is dan de verantwoordelijke om schadeloos gesteld te worden voor de dan gestelde woningprijzen voor nu en de toekomst. Wat als het project niet slaagt? wordt dan alles hersteld zoals gestart en op welke termijn? Uiteraard kunnen er gaandeweg nog meer vragen boven water komen. Zie de reactie tegemoet.
94685018_8958485
l_herzien_Hystock_Zuidwending.docx
Zijn er naar uw mening andere of aanvullende milieueffecten die moeten worden onderzocht?
op dit moment niet
Zijn er naar uw mening andere aspecten die moeten worden betrokken bij het toetsingskader?
op dit moment niet
Zijn er andere zaken over de reikwijdte en het detailniveau die u naar voren wilt brengen?
op dit moment niet
16 van 62
202301204
Informatiebijeenkomst Energiebuffer Zuidwending - project Hystock waterstofopslag cNRD Veendam, 10 mei 2023
Indiening als: Voorletter(s): Tussenvoegsel(s): Achternaam: Straat: Huisnummer: Huisnummertoevoeging: Postcode: Plaats: Telefoon (vast/mobiel) : e-mail:
particulier
oude registratienummer 2002301204
Zienswijze Zijn er naar uw mening andere alternatieven die moeten worden onderzocht? Is onze ondergrond niet al voldoende belast, waarom alwéér Groningen? Ook opslag van waterstof in de voormalige mijnen moet worden onderzocht. Is wil weten of het huidige netwerk bestand is tegen de hoge druk waarmee waterstof wordt opgeslagen. 18 april is er een bijeenkomst geweest voor 30 inwoners van de Ommelanderswijk over de plaatsing van de aansluiting op de cavernes. Waarom zijn hierbij geen inwoners van Nieuwe Pekela betrokken. Zijn er naar uw mening andere of aanvullende milieueffecten die moeten worden onderzocht? Ik maak mij zorgen over mogelijke bodemdaling en de schade die dit aan mijn woning kan veroorzaken. Ik wil geïnformeerd worden hoe eventuele schade wordt afgehandeld en welke procedure hiervoor moet worden gevolgd. Ik wil een harde garantie dat schade aan mijn woning wordt vergoed. Ook maak ik mij zorgen over het effect op de waarde(daling) van mijn woning als gevolg van de uitvoering van dit project. Zijn er naar uw mening andere aspecten die moeten worden betrokken bij het toetsingskader? Zijn er andere zaken over de reikwijdte en het detailniveau die u naar voren wilt brengen?
Voorts stel ik het op prijs als er voorlichting wordt gegeven in de vorm van een plenaire presentatie waar de aanwezigen vragen kunnen stellen en kunnen reageren op wat er aan de orde komt. Tot slot stel ik het op prijs als er over dit project een lijst met veelgestelde vragen en antwoorden (Q&A) beschikbaar wordt gesteld en up-to-date wordt gehouden.
17 van 62
202301226
Verzonden: 5/10/2023 8:40:32 PM Onderwerp: Zienswijze Project: Energiebuffer Zuidwending - project Hystock waterstofopslag c-NRD Achternaam: Tussenvoegsel(s): Voorletters: Straat: Huisnummer: Postcode: Woonplaats: Land: Nederland Telefoonnummer: E-mailadres: Als: Particulier (Mede) namens: Organisatie:
Zijn er naar uw mening andere alternatieven die moeten worden onderzocht? Vanaf het Heeresmeer is er zicht op de te bouwen locatie,
een recreatie gebied met uitzicht op een industrieterrein is niet wenselijk. In de plannen zou dit ook meegenomen moeten worden. De uitstraling van het de bovengrondse installatie zou aan het zicht onttrokken moeten worden, door een wal en/of bomen.
Het gebied tussen Veendam en Pekela lijkt nu meer op een industrie gebied, met meerdere boorputten. Het is er nooit meer donker ook mede door de windmolens. Dit gebied zou aan alle kanten aan het zicht onttrokken moeten worden. Er is geen sprake meer van een open landschap die zo kenmerkend is voor de Veenkoloniën. Dit gaat in de toekomst dus nog erger worden.
Zijn er naar uw mening andere of aanvullende milieueffecten die moeten worden onderzocht?
Bodemdaling, er is in dit gebied sprake van gestapelde mijnbouw ( zoutwinning, gasbuffer, zandwinning en waterstofopslag) Het effect van al deze activiteiten tezamen zou onderzocht moeten worden.
Zijn er naar uw mening andere aspecten die moeten worden betrokken bij het toetsingskader?
Het geluidsniveau van de huidige gaslocatie is merkbaar als trilling. Vooral in de vroege ochtend is dit te voelen. Er komt een tweede locatie bij die ook gebruik maakt van compressoren. Dit betekent een verdubbeling van het geluidsniveau. De toename van geluid zou ook aan de kant van Nieuwe Pekela getoetst moeten worden. Er kunnen dan maatregelen genomen worden om overlast van het geluid te voorkomen.
Vanaf het Heeresmeer is er zicht op de te bouwen locatie, een recreatie gebied met uitzicht op een industrieterrein is niet wenselijk. In de plannen zou dit ook meegenomen moeten worden.
Zijn er andere zaken over de reikwijdte en het detailniveau die u naar voren wilt brengen? nee
18 van 62
202301227
Verzonden: 5/11/2023 8:15:46 AM Onderwerp: Zienswijze Project: Energiebuffer Zuidwending - project Hystock waterstofopslag c-NRD Achternaam: Tussenvoegsel(s): Voorletters: Straat: Huisnummer: Postcode: Woonplaats: Land: Nederland Telefoonnummer: E-mailadres: Als: Particulier (Mede) namens: Organisatie:
Zijn er naar uw mening andere alternatieven die moeten worden onderzocht?
Ik wil dat onderzocht wordt of het mogelijk is om waterstof in de gasleidingen in deze gemeente te brengen, bijvoorbeeld door middel van een proef- of demonstratieproject. Daarbij zou ik een vergelijking willen zien willen met (aard)warmteprojecten.
Zijn er naar uw mening andere of aanvullende milieueffecten die moeten worden onderzocht?
Zijn er naar uw mening andere aspecten die moeten worden betrokken bij het toetsingskader?
Zijn er andere zaken over de reikwijdte en het detailniveau die u naar voren wilt brengen?
Ik verwijs naar de reactie bij 4.5 van de reactienota van december 2022. Deze is voor wat betreft het één-schadeloket achterhaald. Dit punt dient in overeenstemming gebracht te worden met het actuele beleid sinds december 2022 (het enquêterapport en de behandeling in de Tweede Kamer) in Den Haag. Er zijn verschillende mijnbouwprojecten in Groningen actueel (o.a. waterstofopslag, pekelwinning, persluchtopslag) er dient één loket te zijn waar de burger die schade ondervindt terechtkan, ongeacht de mogelijke veroorzaker ervan. Tevens vind ik het niet acceptabel dat de burger, geacht wordt te bewijzen welk project de veroorzaker van de schade is.
19 van 62
202301228
Verzonden: 5/11/2023 8:18:32 AM Onderwerp: Zienswijze Project: Energiebuffer Zuidwending - project Hystock waterstofopslag c-NRD Achternaam: Tussenvoegsel(s): Voorletters: Straat: Huisnummer: Postcode: Woonplaats: Land: Nederland Telefoonnummer: E-mailadres: Als: Particulier (Mede) namens: Organisatie:
Zijn er naar uw mening andere alternatieven die moeten worden onderzocht?
Zijn er naar uw mening andere of aanvullende milieueffecten die moeten worden onderzocht?
Ik wil dat de uitbreiding van de bovengrondse installatie zodanig wordt uitgevoerd dat de in het landschap is ingepast wat betreft groen, bomen enz. en het nieuwe complex niet als industriecomplex zichtbaar is.
Zijn er naar uw mening andere aspecten die moeten worden betrokken bij het toetsingskader?
Zijn er andere zaken over de reikwijdte en het detailniveau die u naar voren wilt brengen? Er moet één loket komen waar alle vormen van schade, ongeacht welk project deze heeft veroorzaakt kan worden gemeld zonder dat de bewijslast bij de burger wordt gelegd.
20 van 62
202301229
Verzonden: 5/11/2023 8:21:51 AM Onderwerp: Zienswijze Project: Energiebuffer Zuidwending - project Hystock waterstofopslag c-NRD Achternaam: Tussenvoegsel(s): Voorletters: Straat: Huisnummer: Postcode: Woonplaats: Land: Nederland Telefoonnummer: E-mailadres: Als: Particulier (Mede) namens: Organisatie:
Zijn er naar uw mening andere alternatieven die moeten worden onderzocht?
Zijn er naar uw mening andere of aanvullende milieueffecten die moeten worden onderzocht?
Zijn er naar uw mening andere aspecten die moeten worden betrokken bij het toetsingskader? Er zijn verschillende projecten in onze omgeving die alle de beweging in de bodem (trillingen, bodemverzakking enz.) veroorzaken. Ik wil dat wordt onderzocht en gerapporteerd hoe deze verschillende activiteiten elkaar beïnvloeden en hoe men denkt de gevolgen hiervan te voorkomen cq. beheersen.
Zijn er andere zaken over de reikwijdte en het detailniveau die u naar voren wilt brengen?
Is het project zich ervan bewust dat al deze verschillende winningsactiviteiten elkaar kunnen beïnvloeden en een uitstraling kunnen hebben ver buiten de oorspronkelijke plek van de activiteit wordt uitgevoerd.
21 van 62
202301250
Verzonden: 5/16/2023 4:14:37 PM Onderwerp: Zienswijze Project: Energiebuffer Zuidwending - project Hystock waterstofopslag c-NRD Achternaam: Tussenvoegsel(s): Voorletters: Straat: Huisnummer: Postcode: Woonplaats: Land: Nederland Telefoonnummer: E-mailadres: Als: Particulier (Mede) namens: Organisatie:
Zijn er naar uw mening andere alternatieven die moeten worden onderzocht?
Zie bijlage
Zijn er naar uw mening andere of aanvullende milieueffecten die moeten worden onderzocht?
Zie bijlage
Zijn er naar uw mening andere aspecten die moeten worden betrokken bij het toetsingskader?
Zie bijlage
Zijn er andere zaken over de reikwijdte en het detailniveau die u naar voren wilt brengen?
Zie bijlage
22 van 62
202301250
Aan:
Bureau Energieprojecten lnspraakpunt Energiebuffer Zuidwending - Hystock Waterstofopsiag Postbus 111 9200 AC Drachten
Van:
Betreft:EnergiebufferZuidwending: Project Hystock Waterstofopsiag Concept Notitie Reikwijdte en Detailniveau Zienswijze
Wildervank, 12 mei 2023
Mevrouw, mijnheer,
Helaas heb ik nimmereen reactie mogen ontvangen op mijn bijgesloten reactie van 16juli 2022. Is ook deze fase weer louter bedoeld voor het afvinklijstje of heeft de Staat der Nederlanden ondertussen iets geleerd van de uitkomsten van de beide meest recente Parlementaire Enquetes ?
Ik heb de kennisgeving in de lokale media van 12 april 2023 gezien en heb gebruik gemaakt van de inloopavond op 10 mei 2023 in Ommelanderwijk. Op deze nieuwe ontwikkeling is de Contourennota aanpassing Mijnbouwwet van toepassing; parallel aan diverse niet opgevolgde verzoeken tot handhaving is er immers zicht op legalisering. Dat houdt in dat de aanpak van 'ja, mits' naar 'nee, tenzij' zou moeten gaan.
Op 25 april 2023 is de kabinetsreactie 'Nij begun: op weg naarerkenning, herstelen perspectief' verschenen waarmee voor het eerst, een momenteel nog beperkte, vorm van erkenning voor de effecten van gestapelde mijnbouw zichtbaar wordt.
In de basis dienen er geen nieuwe ontwikkelingen plaats te vinden zolang de eerder ingezette ontwikkelingen nog niet tot een goed einde zijn gebracht. Er is wereldwijd onvoldoende kennis naar de effecten van gestapelde mijnbouw en van het abandonneren van cavernes. Integrale risico-analyses ontbreken. Grote Technologische Instituten krijgen maar een beperkte opdracht (door de privatisering / commercialisering wil men de opdrachtgever niet voor het hoofd stoten en dientengevolge zijn de randvoorwaarden, uitsluitingen en wat dies meer zij het meest relevante onderdeel van de rapportages geworden).
Kortom, het recente verleden heeft uitgewezen dat door onvoldoende aandacht voor de werkelijke veiligheid en het sjoemelen met de regelgeving zodra er zorgen en schade ontstaan, er gebrek aan draagvlak is in een toch al kwetsbare regio.
23 van 62
202301250 VÓ^l Aan:
Bureau Energieprojecten lnspraakpunt Waterstofopslag Zuidwending Postbus 111 9200 AC Drachten
Van:
Betreft:Reactie Kennisgeving projectvoornemen en participatieplan
Wildervank, 16 juli 2022
Mevrouw, mijnheer,
ln het gebied is sprake van gestapelde mijnbouw waarbij ondertussen duidelijk is dat de Rijksoverheid als eigenaarvan de ondergrond, (mede-)exploitant en vergunningverlener tot op heden niet haar (volledige) verantwoordelijkheid neemt.
Naar aanleiding van een eerdere proefboring heb ik mij als belanghebbende gemeld en gevraagd om inzage in de projectvoornemens. Hieraan is tot op heden geen gehoor gegeven. Mijn zorgen betreffen onder andere het volgende: a. Wat zijn de gevolgen op andere mijnbouwactiviteiten en (ander) gebruikvan de ondergrond; b. Welke gevolgen heeft het project op de omgeving; c. Waar kan ik terecht voor klachten en schademeldingen; d. Hoe worden de cavernes achtergelaten (geabandonneerd) en welke financie!e zekerheden e.
f.
g. h.
worden daarvoor gesteld; In de 6 bestaande cavernes kan circa 630 miljoen m3 aardgas worden opgeslagen waarvan 310 miljoen m3 gas aanwezig dient te blijven om de cavernes 'in vorm te houden'. Hoe gaat
het omvormen en welke risico's zijn hiermee gemoeid; Wat zijn de gevolgen van een explosie of implosie op de omgeving en wat is daarvan het maximale invloedgebied; Ligt het voornemen voor de werkzaamheden van Shine binnen het invloedgebied; De gevolgen van kruip van het steenzout zijn nog nietvolledig bekend. Zo zijn er in Winschoten en Hengelo instabiele cavernes en zijn er een aantal projecten in Duitsland
waarbij de opslag van radio-actief afval als mislukt kan worden beschouwd door het
i.
dichtdrukken van de cavernes; In Zweden en Duitsland is het gebruikelijk om mijnbouw- en ondergrondse opslagactiviteiten in onbewoonde gebieden uit te voeren desnoods door het amoveren van de bestaande dorpen en andere bebouwing vanwege de veiligheid.
Met vriendelijke groet,
24 van 62
202301253
Verzonden: 5/17/2023 10:06:59 PM Onderwerp: Zienswijze Project: Energiebuffer Zuidwending - project Hystock waterstofopslag c-NRD Achternaam: Tussenvoegsel(s): Voorletters: Straat: Huisnummer: Postcode: Woonplaats: Land: Nederland Telefoonnummer: E-mailadres: Als: Particulier (Mede) namens: Organisatie:
Zijn er naar uw mening andere alternatieven die moeten worden onderzocht? nee
Zijn er naar uw mening andere of aanvullende milieueffecten die moeten worden onderzocht?
de zichtbaarheid van de installaties in een landelijk gebied, zeker langs de N366, is storend. Wallen en bebossing rondom de installaties zijn wenselijk.
Zijn er naar uw mening andere aspecten die moeten worden betrokken bij het toetsingskader?
Het Heeresmeer is sinds het sluiten van de zwembaden het belangrijkste recreatiegebied van de gemeente Pekela. s' Zomers vertoeven hier bij mooi weer enkele honderden mensen. In de MER rapportage zou ook onderzocht moeten worden hoe de negatieve effecten van veel geluid, fel licht en zichtbaarheid van de te bouwen installaties op de recreanten rondom het meer beperkt kan worden. Je wilt als recreant toch geen zicht hebben op en lawaai hebben van een industrieterrein vlak naast het meer.
Zijn er andere zaken over de reikwijdte en het detailniveau die u naar voren wilt brengen? nee
25 van 62
202301254
Verzonden: 5/19/2023 11:15:21 AM Onderwerp: Zienswijze Project: Energiebuffer Zuidwending - project Hystock waterstofopslag c-NRD Achternaam: Tussenvoegsel(s): Voorletters: Straat: Postbus Huisnummer: 610 Postcode: 9700 AP Woonplaats: Groningen Land: Nederland Telefoonnummer: E-mailadres: Als: Overheid (Mede) namens: Organisatie: Provincie Groningen
Zijn er naar uw mening andere alternatieven die moeten worden onderzocht?
Zie bijlage
Zijn er naar uw mening andere of aanvullende milieueffecten die moeten worden onderzocht?
Zie bijlage
Zijn er naar uw mening andere aspecten die moeten worden betrokken bij het toetsingskader?
Zie bijlage
Zijn er andere zaken over de reikwijdte en het detailniveau die u naar voren wilt brengen?
Zie bijlage
26 van 62
202301254
• A®^ c^^^^o P*"<>vjncie
Bureau Energieprojecten lnspraakpunt Energiebuffer Zuidwending HyStock Waterstofopslag Postbus 111 9200AC DRACHTEN
Datum Documentnr. Dossiernummer Behandeld door Telefoonnr. Antwoord op Bijlage
16 mei 2023 2023-049897 K5850
Onderwerp
Zienswijze concept-NRD Waterstofopslag EnergyStockHyStock Zuidwending/Ommelanderwijk
Geachte mevrouw/mijnheer, Op 14 april 2023, hebben wij de concept Notitie Reikwijdte en Detailniveau (c-NRD) ten behoeve van het MilieuEffectRapport (MER) voor het waterstofopslag-project van EnergyStock-HyStock te Zuidwending/Ommelanderwijk ontvangen. Wij worden in de gelegenheid gesteld vóór 26 mei aanstaande een zienswijze uit te brengen. Hiervan maken wij gaarne gebruik. Een spoedige transitie naar een ander en duurzamer energiesysteem m onze samenleving vinden we van zeer groot belang en is naar ons inzicht onontkoombaar. De opsiag van waterstof in ondergrondse zoutcavernes zal een belangrijk deel uitmaken van de door Gasunie te ontwikkelen waterstof-backbone in Nederland, en ook grensoverschrijdend, en daarmee van de toekomstige waterstofeconomie. De ontwikkeling van deze economie ondersteunen wij al enigejaren samen met vele andere partijen in Noord-Nederland
Wij staan in principe positief tegenover deze ontwikkeling hetgeen ook tot uitdrukking is gekomen in de door onze Staten op 30 september 2020 vastgestelde Nota Ondergrond en de mede daarop gebaseerde en tevens door onze Staten op 25 mei 2022 vastgestelde actualisatie van onze Omgevingsvisie. De provincie Groningen heeft in de zoutkoepel te Zuidwending/Ommelanderwijk een zeer strategische opslagmogelijkheid met een potentieel grote economische en ook maatschappelijke waarde. Deze locatie is de enige in Nederland die op relatief korte termijn kan (gaan) functioneren als waterstofopslag mede door de huidige activiteiten ter plaatse, de ondergrondse opslag van aardgas, en het netwerk waann het zich bevindt. De opslag van gassen in cavernes wereldwijd wordt als een bewezen veilige techniek beschouwd ook zoals die nu in Zuidwending/ Ommelanderwijk plaatsvindt. De veiligheid van opslag, zoals ook verwoord in de Nota Ondergrond, is voor onze bewoners en het college van groot belang naast een gedragen inbedding in de regionale samenleving. Hiervoor verwijzen wij u ook graag naar onze briefvan 5juli 2022, kenmerk 2022-062438, onze reactie op het Voornemen en Voorstel Participatie (WP). Alleen als de veiligheid geborgd is kan opslag plaatsvinden.
De concept-NRD geeft, als onderzoeksvoorste! voor hetgeen in het MER onderzocht en beschreven gaat worden, en met welke diepgang, naar ons inzicht een compleet beeld. In het onderzoeksvoorstel worden alle aspecten van de gehele levenscyclus van deze opslag, en de daarvoor benodigde zoutwinning door Nobian, benoemd. Daarbij wordt, naar onze tevredenheid, ook aandacht besteed aan de abandonnerings- en de nazorgfase. Zowel de mogelijke bovengrondse impact als ook de ondergrondse aspecten, waaronder ook Martimkerkhof12 9712JGGroningen
SlntJansstraat4 9712JNGronmgen
PostbusS10 9700APGroningen
Telefoon 050 3164911
wwwprpvIndenroning^n.nJ i nfo@,prpvinc;eqrcnnqenH;
De provincie Groningen werkt volgens normen die zijn vastgelegd in een handvest voor dienstverlening Dit handvest vindt u cp onze website ofkunt u opvragen biJ de afdeling Bestuur. Juridische Zaken & Communicatie: 050 3164160. BTW: NL0019.32.B22,B01 / KvK: 01182023! BAN: NLS4ABNA0446 0456 91 1 BIC' ABNANL2A
27 van 62
202301254
bodembeweging, zullen in het MER worden beschreven en onderbouwd. Toch willen we graag enige opmerkingen maken. Cumulatie Van belang is om goed inzicht te krijgen in de impact op het milieu en de natuur en om ook cumulatie van de effecten vanuit andere projecten in de nabijheid goed in beeld te brengen. Dit cumulatie-aspect wordt ook op verschillende plaatsen in de c-NRD benoemd. Zo wordt het persluchtopslag-project van Corre Energy Storage B.V genoemd. Bij het uitvoeren van het onderzoek moet naar ons inzicht zo concreet mogelijk de cumulatie in beeld worden gebracht en wij vragen ons af of dit voor het persluchtopslag-project al mogelijk is gelet op zijn nu nog onzekere status. De afbakening over hetgeen in de cumulatie al dan nietwordt meegenomen moet helder en onderbouwd zijn met een adequaat gekozen startmoment.
Wet natuurbescherming ln paragraaf 1.3 "Betrokken partijen" wordt de provincie Groningen genoemd als betrokken partij met het oog op de (eventueel) aan te vragen natuurvergunning (Wet natuurbescherming, Wnb). Aangezien de ondergrondse opslag van waterstof in zoutcavernes, vanuit een bovengrondse mijnbouwinnchting. plaatsvindt onder het regime van de Mijnbouwwet en de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht (Wabo) is het ministerie van Economische Zaken en Klimaat (EZK) het bevoegde gezag. Dit ministerie zal ook de coördinatie voeren binnen de RijksCoördinatieRegeling (RCR) voor alle relevante vergunningen, waarbij er onder andere sprake is van de zogenaamde aanhaakplicht in het kader van de Wnb en de Wabo wat betreft de natuurvergunning. Het lijkt ons dan ook dat in eerste aanleg het ministerie van Landbouw, Natuuren Voedselkwaliteit (LNV) op basis van artikel 1.3 sub 1 onder b3 (Wnb-vergunningen) de aangewezen partij is om de impact op de natuur te beoordelen en eventueel te vergunnen. Dit ministerie wordt niet genoemd in de c-NRD. Nu waterstof niet als een delfstofwordt beschouwd, zoals bedoeld in artikel 1 onder a van de Mijnbouwwet. is het zaak om vroegtijdig en onomstreden duidelijk te hebben of het ministerie van LNV hieraan invulling zal geven Wij zijn gaarne bereid om hierover ambtelijk in overleg te treden om tot deze duidelijkheid te komen.
Bodembeweging Als een mogelijk aspect van de ondergrondse opslag van waterstof en de daarvoor benodigde zoutwinning door Nobian is bodembeweging terecht in de c-NRB beschreven. Wij vinden het echter ook van belang om inzicht te verkrijgen in de eventuele impact van seismiciteit ten gevolge van de gaswinning uit in het bijzonder het Groningen-veld, maar mogelijk ook uit het Annerveense veld, op de stabiliteit van de cavernes. Op het moment dat de opslag van waterstof daadwerkelijk zal kunnen plaatsvinden (start mogelijk 2027-2028 ?) is de gaswinning in dat gebied nagenoeg volledig tot een einde gekomen, helaas de seismiciteit nog niet. De productie uit het Annerveense veld is per 1 juli 2021 beëindigd. De productie uit de naburige kleine gasvelden "Oude Pekela" (winningsplan loopt afop 31 dec. 2025) en "Zuidwending-Oost" (winningsplan loopt afop 31 december 2023) zal dan ook waarschijnlijk tot een einde zijn gekomen. En wij gaan ervanuit dat op korte termijn (2023 of 2024) ook de gaswinning vanuit het Groningen-veld definitief zai worden beëindigd.
In 2013 heeft Well Engineering Partners B.V. ten behoeve van Gasunie een position paper gepubliceerd "Effecten van diepe gasproductie op gasopslagcavernes in een nabijgelegen zoutkoepel" met gegevens en gezichtspunten over mogelijke risico's voor de opslag van gassen in cavernes in een zoutkoepel. die zich in de nabijheid bevindt van producerende gasreservoirs. Daarbij is ook aandacht besteed aan de mogelijke nadelige effecten van zoutwinning in de nabijheid van de opslagcavernes In 2018 heeft Well Engineering Partners B.V. ten behoeve van Gasunie een onderzoek gepubliceerd "Effect-analyse van gestapelde mijnbouw op de integriteit van aardgasbufferZuidwending"over de vermeende effecten van gestapelde mijnbouw in de directe omgeving van de ondergrondse gasopslag Zuidwending en risico’s voor de stabiliteit en vormverandering van deze gasopslagcavernes. Wij gaan ervanuit dat in het MER een actualisatie van deze twee onderzoeken zal plaatsvinden. Geluid Het aspect "Geluid op de omgeving" wordt in de c-NRD op verschillende plaatsen benoemd. Dit lijkt ons terecht. We willen graag expliciet maken dat ook het deelaspect Laag Frequent Geluid (LFG), nu niet benoemd, naar onze mening daar onderdeel van zou moeten uitmaken. Wij verwachten dan ook in het MER hieromtrent een beschouwing aan te treffen.
2 28 van 62
202301254
Integrale Effect Analyse ln de c-NRD wordt in paragraaf 5.1 een zogenaamde Integrale Effect Analyse overwogen, een analyse waarin dan in het bijzonder andere aspecten dan de milieu- en natuureffecten aan bod zouden kunnen/moeten komen. Er wordt daar gesteld dat dit afhankelijk zou moeten zijn van redelijk te beschouwen alternatieven en als die er niet zijn dan zou een meerwaarde voor een Integrale Effect Analyse ontbreken. Zuidwending is op dit moment de enige mogelijkheid in Nederland voor een spoedige realisatie van een ondergrondse waterstofopslag. Wij willen er toch op aandringen om ook aspecten in ogenschouw te nemen die niet direct als een milieu- en/of natuureffect zijn te beschouwen. Dit specifieke gebied Zuidwending/Ommelanderwijk staat ook onder invloed van de gaswinning uit het Groningen-veld en zijn effecten. Ook al stopt de winning vanuit dit veld binnenkort de seismische activiteit zal nog jaren voortduren. Voor bewoners van het gebied is niet direct duidelijk waardoor schade aan hun woningen wordtveroorzaakt. Ook eventuele aardbevingen ten gevolge van de gaswinning uit de omliggende kleine velden kunnen mogelijk schade veroorzaken.
Daarom pleiten we er al jaren voor dat schademeldingen ten gevolge van mijnbouwactiviteiten, van welke aard dan ook, onder één regime met toepassing van het wettelijk bewijsvermoeden moeten worden afgehandeld door een onafhankelijk en deskundig instituut, bij voorkeur via één loket. Wat betreft dit laatste aspect, hèt loket, kan de Kabinetsreactie van 25 april jl. op het rapport van de parlementaire enquêtecommissie Aardgaswinning Groningen. "Nij begun: op weg naarerkenning. herstelen perspectief", hier mede invulling aan geven. Het betreft dan in het bijzonder de verdere uitwerking van Maatregel 22, "Betere ondersteuning door IMG. NCG en SNN met één loket".
Wij verwachten dat onze bovenstaande punten in de definitieve Notitie Reikwijdte en Detailniveau (NRD) tot uiting komen. We kijken met belangstelling uit naar het MilieuEffectRapport (MER) voor dit voor velen belangrijke project.
Hoogachtend. Gedeputeerde Staten van Groningen:
, voorzitter.
, secretaris
3 29 van 62
202301260
Verzonden: 5/22/2023 9:52:45 AM Onderwerp: Zienswijze Project: Energiebuffer Zuidwending - project Hystock waterstofopslag c-NRD Achternaam: Tussenvoegsel(s): Voorletters: Straat: Huisnummer: Postcode: Woonplaats: Land: Nederland Telefoonnummer: E-mailadres: Als: Particulier (Mede) namens: echtgenote Organisatie:
Zijn er naar uw mening andere alternatieven die moeten worden onderzocht?
zo langzamerhand gaan we in de omtrek van een landbouwgebied naar een gestapelde mijnbouwomgeving, lucht/gas/zoutwinningen nu dan ook nog waterstof, ik zou graag een fonds t.b.v. schade waardedaling hebben met een contactpersoon en een verantwoordelijke.
Zijn er naar uw mening andere of aanvullende milieueffecten die moeten worden onderzocht?
geen vervoer langs de huizen in Ommelanderwijk, het dorp en lint moet niet de uitstraling krijgen van een mijnbouw/industriedorp.
de aankleding moet zoveel mogelijk groen, bevatten toegankelijk zijn en men moet kunnen wandelen. Er zijn veel reen/ooievaars vossen hazen patrijzen in deze omgeving dit moet worden gewaarborgd. Nu reeds dag en nacht ook in de weekenden licht/geluid, dit uitsluiten en zoveel mogelijk beperken, en in de bron aanpakken. Mag niet hoorbaar zijn vooral op de stille dagen.
Zijn er naar uw mening andere aspecten die moeten worden betrokken bij het toetsingskader? Er rijden door dit gebied veel fietsers naar Pekela, tevens wandelen hier veel mensen vanwege wijds uitzicht op de landerijen dit dient gewaarborgd te blijven. De zichtlijnen van de huidige woning dient zo weinig mogelijk verstoort te worden, dus plaatsing voor huidige(in lijn) locaties. daarbij de locaties zover mogelijk van de woning. De te bouwen locaties met een minimaal ruimtebeslag industrie en maximaal groen oppervlak. De locaties zo laag mogelijk zetten een meter onder het huidige niveau zou de overlast verminderen, water is er niet in dit gebied dat veroorzaakt geen beperking.
Zijn er andere zaken over de reikwijdte en het detailniveau die u naar voren wilt brengen? Er is nu reeds teveel vrachtverkeer door Ommelanderwijk i.v.m. diverse wegen in Pekela afgesloten voor vracht verkeer, dat een aansluiting op de N366 en omleiding van verkeer een must is, niet alleen tijdens het bouwen maar ook later voor het onderhoud. De weg door het dorp is smal en is nu reeds erg gevaarlijk.
Het huidige buizenstelsel schittert nogal vanuit de slaapkamer dit zou in een doffe(gegalvaniseerde kleur moeten zijn). De buizen stelsels en de huisjes in de lengte richting van mijn zichtlijn zodat er zo weinig mogelijk openheid van het terrein gaat verloren, vanuit onze kamer.
30 van 62
202301262
Verzonden: 5/22/2023 11:39:01 AM Onderwerp: Zienswijze Project: Energiebuffer Zuidwending - project Hystock waterstofopslag c-NRD Achternaam: Tussenvoegsel(s): Voorletters: Straat: Huisnummer: Postcode: Woonplaats: Land: Nederland Telefoonnummer: E-mailadres: Als: Particulier (Mede) namens: Organisatie:
Zijn er naar uw mening andere alternatieven die moeten worden onderzocht?
-
Zijn er naar uw mening andere of aanvullende milieueffecten die moeten worden onderzocht?
-00
Zijn er naar uw mening andere aspecten die moeten worden betrokken bij het toetsingskader?
Ik maak mij zorgen over de trillingen die waterstofopslag teweeg gaat brengen. Deze avond heeft betrekking op waterstofopslag. Daarnaast speelt zoutwinning en gasopslag en in de toekomst persluchtopslag in dit gebied. Al met al vier activiteiten in Ommelanderwijk. Ik wil dat alle vier de opslagprojecten betrokken worden bij het toetsingskader voor opslag van waterstof. Er moet één (!) loket komen waar wij als bewoners onze schade kunnen melden en waar ook vergoeding wordt geregeld. Naderhand moeten de vier partijen onderling uitzoeken wie de schade heeft veroorzaakt. Dit alles zonder dat we jaren moeten wachten op vergoeding.
Zijn er andere zaken over de reikwijdte en het detailniveau die u naar voren wilt brengen?
31 van 62
202301263
Verzonden: 5/22/2023 11:41:15 AM Onderwerp: Zienswijze Project: Energiebuffer Zuidwending - project Hystock waterstofopslag c-NRD Achternaam: Tussenvoegsel(s): Voorletters: Straat: Huisnummer: Postcode: Woonplaats: Land: Nederland Telefoonnummer: E-mailadres: Als: Ondernemer (Mede) namens: Organisatie:
Zijn er naar uw mening andere alternatieven die moeten worden onderzocht?
Zijn er naar uw mening andere of aanvullende milieueffecten die moeten worden onderzocht?
Zijn er naar uw mening andere aspecten die moeten worden betrokken bij het toetsingskader?
Zijn er andere zaken over de reikwijdte en het detailniveau die u naar voren wilt brengen?
Ik wil dat er één loket beschikbaar komt waar wij onze schade als gevolg van de waterstofopslag (werkzaamheden) kunnen melden. Dat ene loket moet alle schademeldingen verwerken, ongeacht of de schade van waterstofopslag komt of van gasopslag, aardbevingsschade, bodemdaling als gevolg van werkzaamheden van Nedmag of persluchtopslag.Dat ene loket moet ook zorgen voor een adequate schadeafhandeling.
32 van 62
202301264
Verzonden: 5/22/2023 11:43:24 AM Onderwerp: Zienswijze Project: Energiebuffer Zuidwending - project Hystock waterstofopslag c-NRD Achternaam: Tussenvoegsel(s): Voorletters: Straat: Huisnummer: Postcode: Woonplaats: Land: Nederland Telefoonnummer: E-mailadres: Als: Particulier (Mede) namens: Organisatie:
Zijn er naar uw mening andere alternatieven die moeten worden onderzocht?
Zijn er naar uw mening andere of aanvullende milieueffecten die moeten worden onderzocht?
Ik vind het belangrijk dat er niet meer geluid in de omgeving ontstaat dan er nu is. Er zou een nulmeting naar geluid moeten worden gedaan. De resultaten uit die meting vormen dan de basis voor de geluidproductie door waterstofopslag en de drie andere opslagprojecten in dit gebied.
Een ander punt is overlast van licht. Als er ’s nachts gewerkt wordt waar verlichting voor nodig is, moet rekening worden gehouden met mens en dier. Daarvoor is speciale verlichting beschikbaar.
Het materiaal boven op de cavernepats moet passen in het landschap, de omgeving. Alles wat niet natuurlijk is, zou een natuurlijke uitstraling moeten hebben. Dan wordt het landschap zo min mogelijk ontsiert door bouwwerken.
Zijn er naar uw mening andere aspecten die moeten worden betrokken bij het toetsingskader?
Voor het waterstofopslagproject zal het aantal verkeersbewegingen toenemen. Ik wil dat die verkeersbewegingen en bewegingen met machines, worden betrokken bij het toetsingskader.
Zijn er andere zaken over de reikwijdte en het detailniveau die u naar voren wilt brengen?
Ik wil dat er één loket beschikbaar komt waar wij schade kunnen melden, zodat er geen gesteggel komt. Wij moeten als bewoners niet van bedrijf naar bedrijf moeten gaan. Het moet niet voor de bewoners uitmaken welk bedrijf de schade veroorzaakt, het moet simpelweg gefixt worden! Het moet een eenvoudige procedure voor worden gemaakt en er moet geld in het ‘fonds’ zitten waaruit schade kan worden vergoed. Nu wordt er gezegd dat er geen schade te verwachten is, dan hoeven de betrokken partijen ook niet te vrezen voor het vullen van een fonds. Het betreft een miljoenen industrie pal achter het huis. Voor die 30 + bewoners moet er goed verzorgd worden.
33 van 62
202301265
Verzonden: 5/22/2023 11:45:28 AM Onderwerp: Zienswijze Project: Energiebuffer Zuidwending - project Hystock waterstofopslag c-NRD Achternaam: Tussenvoegsel(s): Voorletters: Straat: Huisnummer: Postcode: Woonplaats: Land: Nederland Telefoonnummer: E-mailadres: Als: Particulier (Mede) namens: Organisatie:
Zijn er naar uw mening andere alternatieven die moeten worden onderzocht?
Zijn er naar uw mening andere of aanvullende milieueffecten die moeten worden onderzocht?
Ik vind het belangrijk dat er niet meer geluid in de omgeving ontstaat dan er nu is. Er zou een nulmeting naar geluid moeten worden gedaan. De resultaten uit die meting vormen dan de basis voor de geluidproductie door waterstofopslag en de drie andere opslagprojecten in dit gebied.
Een ander punt is overlast van licht. Als er ’s nachts gewerkt wordt waar verlichting voor nodig is, moet rekening worden gehouden met mens en dier. Daarvoor is speciale verlichting beschikbaar.
Het materiaal boven op de cavernepats moet passen in het landschap, de omgeving. Alles wat niet natuurlijk is, zou een natuurlijke uitstraling moeten hebben. Dan wordt het landschap zo min mogelijk ontsiert door bouwwerken
Zijn er naar uw mening andere aspecten die moeten worden betrokken bij het toetsingskader?
Voor het waterstofopslagproject zal het aantal verkeersbewegingen toenemen. Ik wil dat die verkeersbewegingen en bewegingen met machines, worden betrokken bij het toetsingskader.