30-03-02 Bijlage 1. Jaarverslag deBasis Veendam 2023

Schoolmaatschappelijk werk (SMW) Schoolmaatschappelijk werk richt zich op het ondersteunen van leerlingen, ouders en leraren binnen het onderwijs. Het omvat een breed scala aan activiteiten en interventies om de sociale, emotionele en educatieve ontwikkeling van leerlingen te bevorderen en om te gaan met problemen die hun leerprestaties en welzijn kunnen beïnvloeden. Hieronder een schoolmaatschappelijk werker aan het woord.

“Op de verschillende scholen hebben we spreekuren gehouden en waren we goed zichtbaar en bereikbaar voor ouders en kinderen. Er zijn korte lijnen met intern begeleiders en leerkrachten. Het SMW team kan laagdrempelig en snel starten. Wij werken zonder wachtlijst en kunnen preventief al veel betekenen voor gezinnen.De onderwerpen waar we de afgelopen tijd veel mee te maken hebben gehad zijn o.a. kinderen met gescheiden ouders, autisme, hoog sensitieve kinderen, faal- en verlatingsangst bij kinderen, ziekte of overlijden in het gezin, pestproblematiek, thuiszitters en kinderen in onveilige thuissituaties.”

Bij veiligheidscasuïstiek overlegt het schoolmaatschappelijk werk met Veilig Thuis of het team jeugd van de gemeente. De samenwerking met het Jeugd Expertise Punt (JEP) in Veendam verloopt goed. De lijnen zijn kort en beide partijen merken dat ze steeds meer elkaars taal spreken. Het SMW team heeft zich laten scholen in één van de methoden waar het JEP mee werkt, namelijk het toepassen van de verklarende analyse. Dit heeft bijgedragen aan een betere samenwerking.

“Omdat het SMW team kortdurend begeleidt, kan het voorkomen dat een traject wordt doorverwezen naar vervolg hulp. De wachttijden in de regio maken het soms lastig om een casus los te laten en dit geeft een onbevredigend gevoel. Soms bieden we om deze reden toch langere ondersteuning dan eigenlijk optimaal is.”

Op de speciaal onderwijsscholen is het beleid dat de schoolmaatschappelijk werkers op huisbezoek gaan bij alle nieuwe leerlingen. Hierdoor maken we laagdrempelig kennis met ouders, verlagen we de drempel om hulp te vragen en dragen we bij aan meer volledige achtergrondinformatie voor de school. Schoolmaatschappelijk werkers zijn geschoold in de MatriXmethode. Deze methode blijkt in de praktijk zeer effectief en wordt dan ook bij veel SMW trajecten ingezet.

“Bij de MatriXmethode gaat het om het (terug)krijgen van eigen regie over je hoofd. Als mens bepaal je zelf wat je in je hoofd aanwezig laat zijn en vooral ook wat niet. Voor de meeste kinderen is dit een nieuwe boodschap en daarmee een nieuw inzicht. Ze kunnen hier de rest van hun leven profijt van hebben.”

06 Projecten

Proeftuin digitale laaggeletterdheid (Regio Deal) Door het opzetten van de proeftuin wordt beoogd de functionele digitale vaardigheden en daarmee de digitale laaggeletterdheid van laaggeletterden te verbeteren. In eerste instantie werd er contact gelegd met de aansluitende partijen/bestaande initiatieven. In samenwerking met het Noorderpoort zijn twee digicoaches aangesteld. Zij zijn aan de slag gegaan en hebben hiervoor specifieke scholing afgerond. De digicoaches werken aanvullend op alle bestaande initiatieven gericht op digitale ondersteuning. Ze ondersteunen bij digitale vragen, verwijzen door naar passend aanbod en bieden ook begeleiding. Hulpvragen hebben bijvoorbeeld betrekking op online boodschappen doen, vragen over Microsoft of het downloaden van apps etc. Inwoners komen in toenemende mate naar dit wekelijks digitaal spreekuur. Het is de bedoeling om alle inwoners van Veendam bekend(er) te maken met het aanbod in de gemeente. Certificering van de digicoaches en uitbreiding van hun netwerk heeft geleid tot meer contacten met onder andere buurthuizen, basisscholen, ouderencomplexen en Break!. Op die manier en door middel van promotie, flyers en mond-op-mond reclame hebben de digicoaches meer bekendheid gekregen. Ook sluiten de digicoaches aan bij de training Klik en Tip (een internetcursus voor beginners) in de bibliotheek.

Naast het bieden van praktische ondersteuning zodat inwoners beter kunnen meekomen in de maatschappij, heeft hun ondersteuning ook bijgedragen aan het verminderen van eenzaamheid door het gebruik van sociale media. In totaal hebben de digicoaches in 2023 zo’n 165 inwoners digitaal geholpen/versterkt.

Dagblad van het Noorden, 3 november 2023 (klik om in te zoomen)

Noordwest op z'n best Noordwest op z’n best is een initiatief van de Gemeente Veendam, deBasis Veendam, huurdersorganisatie Commissie Huurzaken en woningcorporatie Acantus. Samen met de inwoners werken de partijen aan een fijne, veilige en leefbare buurt zodat zij er ook in de toekomst met veel plezier blijven wonen. De opbouwwerker voert hier regie om organisaties en mensen bij elkaar te brengen en hen te faciliteren.

Versterking onafhankelijke cliëntondersteuning (OCO)

”

“Zonder hen was ik nooit zo ver gekomen!”

Onderdeel van de opdracht van deBasis Veendam is het bieden van onafhankelijke cliëntondersteuning (OCO). Door middel van het project ‘Versterking onafhankelijke cliëntondersteuning’ was en is het de bedoeling om de huidige wijze van uitvoering van OCO tegen het licht te houden en te versterken. Daarnaast dient OCO op meer terreinen te worden ingezet. Ook willen we de mogelijkheden van (vormen van) informele cliëntondersteuning verder verkennen en de bekendheid van OCO vergroten.

In de komende periode gaan we onderzoeken of het mogelijk is om de eenvoudige (informele) ondersteuningsvragen te laten oppakken door vrijwilligers, meer ingewikkelde en langer durende (informele) ondersteuningsvragen door ervaringsdeskundigen en de complexere (formele) ondersteuningsvragen door een onafhankelijk cliëntondersteuner. Hierbij is het doel om eerder en vroeger in te grijpen bij lichtere vraagstukken en zo een verschuiving te realiseren van formele naar informele cliëntondersteuning. In 2023 hebben de medewerkers van OCO drie masterclasses gevolgd waarmee ze hun kennis en vaardigheden op het gebied van cliëntondersteuning hebben vergroot en verdiept. Met de verworven kennis en vaardigheden zijn we nog beter in staat om inwoners te ondersteunen bij het vinden van passende oplossingen voor hun hulpvragen.

“Als OCO ben je bent een soort wegwijzer; je kent steeds beter het aanbod van ondersteuning en zorg in de regio zodat je mensen snel kan helpen.” (medewerker OCO)

Verder hebben we het afgelopen jaar geïnvesteerd in kennisontwikkeling op het terrein van o.a. de Jeugd- en Participatiewet. Hiervoor zijn er trainingen, opleidingen en interne bijeenkomsten geweest vanuit de Tintengroep. Ook is er intern gekeken hoe de trajecten beter geregistreerd kunnen worden om zo een duidelijk beeld te kunnen krijgen van de groei van het aantal vragen met betrekking tot de jeugd en participatiewet. Aanvankelijk was de bekendheid van de dienstverlening van OCO Veendam begin 2023 nog relatief laag. Door gerichte communicatie hebben we de bekendheid van OCO het afgelopen jaar weten te vergroten. We hebben gekozen voor een onafhankelijk logo voor OCO, los van het logo van deBasis Veendam, en hebben flyers, filmpjes en folders ontwikkeld. Het blijft belangrijk om onze netwerkpartners te voorzien van de benodigde informatie om cliënten adequaat door te verwijzen. Daarnaast delen we succesverhalen van inwoners via verschillende kanalen, zoals een column in het streekblad, LinkedIn, wijkkranten en andere sociale media. Hierdoor wordt de zichtbaarheid niet alleen vergroot bij de netwerkpartners maar ook bij de inwoners van de gemeente Veendam. Daarnaast onderzoeken we hoe de bekendheid van OCO onder jongeren vergroot kan worden.

De tabel hieronder laat de groei zien van het aantal opgestarte, lopende en afgesloten OCO trajecten in 2023 ten opzichte van 2022. Het creëren van een grotere bekendheid van OCO in samenwerking met de gemeente en Movisie heeft geresulteerd in meer aanmeldingen. 2023

2022

Opgestart

31

5

Lopend

34

10

Afgesloten

23

7

Tabel 12: aantal opgestarte, lopende en afgesloten OCO trajecten 2023 en 2022

De ondersteuningsvragen zijn zeer divers en gaan bijvoorbeeld over het ondersteunen bij een PGB of WLZ aanvraag of het ondersteunen bij een bezwaar of klacht. Ook komen er regelmatig vragen van ouders met een zorg over hun kind. In zo’n situatie valt er veel te regelen voor de juiste zorg.

“Een moeder komt binnen op het spreekuur en vraagt om de juiste zorg voor haar zieke kindje. Zelf heeft ze hier al veel in gedaan maar nog steeds is het niet geregeld. De WLZ was afgewezen en moeder is de enige verzorger voor haar zieke kindje. We hebben samen opnieuw een WLZ / PGB aangevraagd met de juiste documentatie en dit is gelukt. Vanuit dit pakket kon er kinderthuiszorg ingezet worden zodat de moeder nu af en toe ontlast kan worden.”

GALA: Actief in 't groen In april 2023 is, in samenwerking met o.a. de manege Lipizza, ‘Actief in ’t groen’ geopend. De ketenpartners waren bij de aftrap aanwezig, waaronder huisartsen, gemeente, werk- en Wmo consulenten, Lentis en Team 290 etc. Actief in ‘t groen biedt als project activiteit verschillende activeringsmogelijkheden in een groene omgeving voor inwoners uit Veendam, met als doel om inwoners met een hulpvraag te versterken door middel van een collectieve aanpak. Op drie dagen zijn we geopend en zijn er vanaf mei 2023 zijn 70 unieke deelnemers ondersteund. Deelnemers doen actief mee met o.a. tuinieren, groenonderhoud, catering, samen eten, gezond koken, het verzorgen van dieren op de kinderboerderij en bewegen. De impact op de deelnemers is positief en veelzijdig te noemen. De groene omgeving biedt mogelijkheden voor lichaamsbeweging, wat kan leiden tot een verbeterde fysieke gezondheid. De natuurlijke omgeving en het omgaan met de aanwezige dieren kunnen ook gevoelens van stress en angst verminderen en daarmee ontspannend werken en zo de mentale gezondheid bevorderen. Daarnaast is het een ontmoetingsplaats waar inwoners samenkomen, met elkaar praten, activiteiten ondernemen en relaties opbouwen. Dit kan sociale isolatie verminderen en het gevoel van verbondenheid versterken.

De inzet op activering vergroot ook de betrokkenheid van de inwoners bij hun gemeenschap. Door te werken aan gedeelde doelen, zoals het groenonderhoud, het verzorgen van de catering of de dieren en het organiseren van activiteiten kunnen inwoners zich meer verbonden gaan voelen met hun leefomgeving en gemotiveerd worden om actief deel te nemen aan gemeenschapsinitiatieven. Actief in ’t groen heeft het afgelopen jaar ook voorzien in mogelijkheden om meerdere mantelzorgers te ontlasten en deelnemers met beginnende dementie te ondersteunen. Bij beginnende dementie is het van belang om mensen zo lang mogelijk actief te houden, mee te laten doen in de samenleving en daarbij de mogelijkheden aanspreken die ze nog hebben.

"Er werd in het kader van Music & Memory een kamerconcert gegeven waarvoor de deelnemers vooraf hun favoriete muziek konden opgeven. Zowel inwoners met beginnende dementie als deelnemers van het DOP waren hierbij aanwezig. Het luisteren en beleven van de muziek haalde herinneringen terug en maakte de deelnemers blij.”

Geïntegreerde zorg en ondersteuning ouderen Vanaf juni 2022 is er ingezet op een duurzaam aanbod voor ouderen en inwoners met dementie. Ons aanbod omvat onder meer bewegen voor ouderen, ontmoeting en aanpak ter vermindering van eenzaamheid. Naast een vernieuwend aanbod bij Actief in ‘t groen, hebben we ons tevens gericht op scholing, onderzoek en samenwerking. Ons lokale netwerk en de samenwerking met verschillende zorgpartijen en ook met ketenpartners hebben bijgedragen aan een passend aanbod.

De Nationale Ouderendag op dinsdag 3 oktober in MFC Breehorn in Veendam stond bol van activiteiten. Zo waren er stands waar de ouderen geïnformeerd werden over zorg en welzijn, muziekoptredens en een stamppotbuffet.

Welzijn op recept/ondersteuner sociaal domein (OSD) Vanaf oktober 2022 is aan de rol van ondersteuner sociaal domein/welzijnscoach inhoud gegeven en wordt deze ingezet. Er is gestart in samenwerking met twee huisartsenpraktijken van het gezondheidscentrum Lloyds Terras. Het doel is om uiteindelijk Welzijn op Recept beschikbaar te stellen voor alle elf huisartsen in de gemeente Veendam. Met de inzet van de ondersteuner sociaal domein/welzijnscoach wil de gemeente een impuls geven aan de integrale samenwerking tussen huisartsenpraktijken en het sociale domein en de verwijsroute van huisartsen naar het sociale domein verbeteren. Niet-medische vragen kunnen dan opgepakt worden door het welzijnswerk. Dit kan leiden tot passende zorg voor inwoners en snellere en meer effectieve inzet van interventies. Over de periode okt. 2022 t/m okt. 2023 zijn door in totaal 63 inwoners ondersteund met een hulpvraag die betrekking had op de onderstaande domeinen.

Financiën: 7% Aanvraag middelen: 12%

Overbelasting/mantelzorg: 20%

Mentale psychische gezondheid/eenzaamheid: 62%

Mentale psychische gezondheid/eenzaamheid

37

Overbelasting/mantelzorg

12

Aanvraag middelen

7

Financiën

4

Figuur 6: hoofddomeinen hulpvragen OSD Het type ondersteuningsvragen waar de OSD mee te maken heeft zijn uiteenlopend. Denk hierbij bijvoorbeeld aan echtscheiding, opvoeding, rouwverwerking, financiële problemen, structuur, eenzaamheid, overbelasting door mantelzorg, ondersteuning bij een aanvraag of doorverwijzing. In veruit de meeste gevallen is er passende ondersteuning gevonden. Naar aanleiding van een tussentijdse evaluatie bleek dat de meeste vragen gaan over eenzaamheid/contactarmoede. Hier kwam ook uit naar voren dat er iets minder aanbod is binnen de gemeente voor mensen met een hoger ontwikkelingsniveau. Richting het einde van 2023 is gebleken dat meer huisartsen interesse hebben in de uitvoering van Welzijn op Recept. Om dit te realiseren is er meer budget nodig voor methodiekontwikkeling, aanpassen van de werkprocessen en registratiesystemen en het benutten van het gespreksmodel Positieve Gezondheid. Als het aantal trajecten uitbreidt betekent dit ook meer uren inzet. Hierover is goede afstemming met de gemeente. Daarnaast wordt regionaal ingezet om Welzijn op Recept verder te ontwikkelen. Gemeenten bepalen gezamenlijk de koers en maken samen met de uitvoerders vervolgstappen in de doorontwikkeling.

07 Ontwikkelopdrachten

Jaarlijks spreken we met de gemeente af welke ontwikkelopdrachten opgepakt worden. Een aantal lopen door.

Schuldhulpverlening De gemeente wil onderzoeken in hoeverre signalen van betalingsachterstanden opgepakt kunnen worden door de AVMO en welke aanpak hierbij het beste werkt. In het kader hiervan wordt er inmiddels uitvoering gegeven aan vroeg signalering. De gemeente heeft regie over de verdere ontwikkeling in 2024 en verder.

Ambulante nazorg bij uitstroom uit Beschermd Wonen en Maatschappelijke Opvang Deze opdracht loopt per 1 januari 2023 voor een periode van drie jaar. Inwoners in een beschermd-wonenomgeving of in de Maatschappelijke Opvang, die kunnen uitstromen naar een zelfstandige woning in de wijk krijgen nazorg. Het doel van de uitstroom bij een Beschermd Wonen indicatie is uiteindelijk dat de inwoner een indicatie WLZ krijgt óf uitstroomt naar ambulante ondersteuning via deBasis Veendam. Tot zover is er een beperkt aantal aanmeldingen geweest. In 2023 zijn er 7 trajecten in behandeling geweest. Hiervan zijn 4 trajecten in 2023 opgestart en is er 1 afgesloten.

Van individueel naar collectief Over de verschuiving van individuele naar collectieve ondersteuning hebben wij in Hf. 2 De ondersteuning in cijfers in het jaarverslag gerapporteerd.

08 Transformatie en uitvoering opdracht

Op basis van de opgedane ervaringen in de uitvoeringspraktijk in 2022 zijn we onze processen en bedrijfsvoering in 2023 strakker, efficiënter en effectiever gaan inrichten. Het jaar 2023 stond in het teken van doorontwikkeling en borging. We weten steeds beter wat haalbaar en mogelijk is. Dit echter wel onder druk van een afnemend beschikbaar budget waarbij er keuzes nodig zijn. In 2023 was er een financiële taakstelling van €200.000. deBasis Veendam heeft invulling gegeven aan de inzet van informele zorg, meer collectieve interventies en activiteiten, minder versnippering en integraal denken en doen. Belangrijke pijlers onder de transformatie-uitdaging die we met elkaar zijn aangegaan. De toegang tot ondersteuning is daardoor minder versnipperd. Met minder partijen wordt effectieve ondersteuning dichtbij inwoners geleverd. Inzet op eigen regie, normaliseren en deelnemen aan de samenleving (collectieve activiteiten) zijn belangrijke instrumenten om de doelstellingen te realiseren. We hebben ingezet op de inrichting van het voordeurteam, het bewaken van de doorlooptijden, het nog bewuster leggen van de focus op de transformatie van individueel naar collectieve interventies en het invlechten van de ontwikkelopdrachten in deBasis Veendam. Een goede

registratie

en dossiervorming,

en klant- en medewerkerstevredenheid zijn belangrijke

graadmeters. Zij voorzien ons van input over hoe we ons werk steeds beter kunnen doen. Tijdens de periodieke overleggen met de gemeente bespreken we de stand van zaken: kwantitatief, kwalitatief en financieel. We kijken daarbij specifiek naar de kansen en risico’s. Wat gaat goed en waar zijn we tevreden over, wat is voor herhaling vatbaar en kunnen we verder uitbouwen. Waar zien we risico’s en afwijkingen, waar moeten we bijsturen en herijken. Voor deBasis Veendam is de gemeente Veendam niet alleen haar opdrachtgever maar ook een onmisbare partner in het laten welslagen van haar dienstverlening gerelateerd aan de taakstellingen.

09 Klanttevredenheidsonderzoek (KTO)

Resultaat In 2023 heeft de gemeente Veendam ZorgfocuZ gevraagd om het cliëntervaringsonderzoek voor de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) over 2022 uit te voeren. Met het onderzoek wil de gemeente cliëntervaringen ophalen om de dienstverlening te kunnen verbeteren. Daarnaast voldoet de gemeente daarmee aan de verplichting om jaarlijks een cliëntervaringsonderzoek over de Wmo uit te voeren. De ervaringen zijn onderzocht middels een vragenlijst die inwoners online dan wel schriftelijk konden invullen. De doelgroep voor dit onderzoek bestaat uit inwoners die in 2022 ondersteuning vanuit de Wmo hebben ontvangen in de vorm van een maatwerkvoorziening, of ondersteuning vanuit deBasis Veendam. De respondenten zijn over het algemeen zeer positief over de ondersteuning die ze ontvangen. Voor 79% van hen is de ondersteuning die zij hebben ontvangen passend bij de hulpvraag. Over de kwaliteit van de hulp is 87% (zeer) tevreden. 71% van de respondenten geeft aan een positief effect te ervaren van de ondersteuning, doordat ze beter de dingen kunnen doen die ze willen. Daarnaast geeft 75% van de respondenten aan een positief effect te ervaren doordat ze zich door de ondersteuning beter kunnen redden. 76% van de respondenten zegt dankzij de hulp een betere kwaliteit van leven te hebben. In 2024 wordt een vergelijkbaar cliëntervaringsonderzoek in opdracht van de gemeente uitgevoerd.

De uitkomsten hiervan zijn tot op heden nog niet bekend.