16-02 Aanbiedingsbrief jaarstukken 2021 en ontwerpbegroting 2023 naar college BW gemeente Veendam (v1.290322)
Tekst van het document
Gemeente Veendam T.a.v. het College van B&W Postbus 20004 9640 PA VEENDAM Per mail: info@veendam.nl
Appingedam, 29 maart 2022 Ons kenmerk
Betreft:
In behandeling bij
Afdeling
Mevr. S.E. Smit
Directie
Uw kenmerk
Aanbieding Jaarstukken 2021 en Ontwerpbegroting 2023 Volkskredietbank
Geacht leden van het College, Hierbij bieden wij u de Jaarstukken 2021 en de Ontwerpbegroting 2023 aan van de Volkskredietbank NoordOost Groningen. In de vergadering van het Algemeen Bestuur van de Volkskredietbank (VKB) van 24 maart jl. zijn de Jaarstukken 2021 vastgesteld en is de Ontwerpbegroting 2023 behandeld. Conform de Gemeenschappelijke Regeling heeft uw College en de Raad na ontvangst van de jaarstukken en de ontwerpbegroting twee maanden de tijd om eventuele bezwaren / zienswijzen schriftelijk bij het Algemeen Bestuur kenbaar te maken. Indien u daarvan gebruik wilt maken, verzoeken wij u deze uiterlijk 1 juli a.s. schriftelijk kenbaar te maken bij het Algemeen Bestuur. In de vergadering van 7 juli a.s. zal het Algemeen Bestuur dan uw bezwaren / zienswijzen betrekken bij de definitieve vaststelling van de jaarstukken en de begroting, waarna de stukken worden verzonden naar de Provincie Groningen. Ontwerpbegroting 2023 De Jaarrekening 2021, de Begroting 2022, het Toekomstplan VKB 2021-2024 en het Beleidsplan Schuldhulpverlening 2021-2024 vormen gezamenlijk de uitgangspunten voor de Ontwerpbegroting 2023, omdat hierin de meest recente cijfers, aantallen en het (bestaande) beleid is opgenomen. De ontwerpbegroting 2023 is gebaseerd op de afname zoals die in overleg en door de gemeenten is aangeleverd.
Samen met de opbrengsten op basis van het aantal inwoners per gemeente en de overige opbrengsten uit b.v. beschermingsbewind heeft dit geleid tot de begrote baten voor 2023. Op basis van de begrote afnames is de personele bezetting bepaald.
1|2
Bezuiniging Per saldo is een besparing op de lasten doorgevoerd van 1,5% (inclusief 2,9% op de overhead) ten opzichte van de begroting 2022. Indexatie Zoals te doen gebruikelijk wordt jaarlijks een loon- en prijsindex op de productprijzen toegepast. In de begroting 2023 wordt gerekend met een verhoging van 2,4% en dit betreft een gewogen gemiddelde van de ‘Prijs materiële overheidsconsumptie (imoc) 2023’ en de ‘Loonvoet sector overheid 2023’, waarbij de loonkosten voor 80% meewegen en de overige kosten voor 20%.
Wij vertrouwen erop u hiermee voldoende geïnformeerd te hebben en zien uw eventuele reactie op zowel de jaarstukken als de ontwerpbegroting graag uiterlijk 1 juli a.s. tegemoet. Hoogachtend, Het Algemeen Bestuur van de Volkskredietbank Noord-Oost Groningen,
M. de Visser Voorzitter
S.E. Smit Secretaris
Bijlagen: x Jaarstukken 2021 x Ontwerpbegroting 2023 x
2|2
Jaarstukken 2021
(v.3.290322)
Inhoudsopgave 1
VOORWOORD ....................................................................................................................6
2
ALGEMEEN .........................................................................................................................7
3
4
2.1
INLEIDING ......................................................................................................................7
2.2
DOELSTELLING VOLKSKREDIETBANK ...............................................................................7
2.3
DEELNEMENDE GEMEENTEN EN BESTUUR........................................................................8
2.4
DIENSTVERLENING .........................................................................................................9
2.5
LIDMAATSCHAPPEN ........................................................................................................9
2.6
KWALITEITSZORG........................................................................................................ 10
2.7
BEREIKBAARHEID ........................................................................................................ 10
PROGRAMMAVERANTWOORDING .............................................................................. 11 3.1
INLEIDING ................................................................................................................... 11 3.1.1 Opmerking vooraf .......................................................................................... 11
3.2
DOELSTELLINGEN BELEIDSPLAN ALS KADER.................................................................. 11
3.3
RESULTATEN EN STREEFCIJFERS (AMBITIES) ................................................................ 12 3.3.1 Voorkomen van schulden .............................................................................. 12 3.3.2 Duurzame resultaten ..................................................................................... 12 3.3.3 Oplossen schulden en bevorderen participatie ............................................. 13 3.3.4 Voorkomen van maatschappelijke kosten ..................................................... 14
3.4
SAMENVATTING RESULTATEN ...................................................................................... 15
3.5
MANAGEMENTINFORMATIE .......................................................................................... 15
PARAGRAFEN ................................................................................................................. 17 4.1
WEERSTANDSVERMOGEN EN RISICOBEHEERSING ......................................................... 17 4.1.1 Kengetallen .................................................................................................... 18
4.2
ONDERHOUD KAPITAALGOEDEREN ............................................................................... 19
4.3
FINANCIERING............................................................................................................. 19 4.3.1 Risicobeheer .................................................................................................. 19 4.3.2 Kasbeheer ..................................................................................................... 20
4.4
BEDRIJFSVOERING ...................................................................................................... 21 4.4.1 Algemeen....................................................................................................... 21 4.4.2 Financieringssystematiek .............................................................................. 21 4.4.3 Automatisering en telefonie ........................................................................... 21 4.4.4 Gegevensbescherming .................................................................................. 21 4.4.5 Gevolgen gemeentelijke herindelingen ......................................................... 22 4.4.6 Visie en missie Volkskredietbank .................................................................. 22 4.4.7 Personeel....................................................................................................... 24
4.5
VERBONDEN PARTIJEN ................................................................................................ 26
Jaarstukken 2021 (v.3.290322)
3 │53
5
BALANS PER 31 DECEMBER 2021 ............................................................................... 28
6
OVERZICHT VAN BATEN EN LASTEN 2021 ................................................................. 29 6.1
OVERZICHT VAN BATEN EN LASTEN (CATEGORIALE INDELING) 2021 ............................... 29
6.2
PROGRAMMAREKENING 2021 ...................................................................................... 30
7
KASSTROOMOVERZICHT 2021 ..................................................................................... 31
8
TOELICHTING OP DE BALANS EN HET OVERZICHT VAN BATEN EN LASTEN ...... 32
9
8.1
GRONDSLAGEN VOOR WAARDERING EN RESULTAATBEPALING ....................................... 32
8.2
TOELICHTING OP DE BALANS PER 31 DECEMBER 2021 .................................................. 33
8.3
TOELICHTING OP EN ANALYSE VAN DE CATEGORIALE INDELING 2021 ............................. 38
VASTSTELLEN JAARSTUKKEN 2021 ........................................................................... 42
10 OVERIGE GEGEVENS..................................................................................................... 43 10.1 BELANGRIJKE GEBEURTENISSEN NA BALANSDATUM ...................................................... 43 10.2 EXPLOITATIESALDOVERWERKING EN VERDELING........................................................... 43 10.3 VERDEELSLEUTEL ....................................................................................................... 43 10.4 BTW COMPENSATIE .................................................................................................... 43 10.5 OVERZICHT LASTEN EN BATEN PER TAAKVELD 2021 ..................................................... 44 10.6 OVERZICHT GEMEENTELIJKE BIJDRAGEN 2021 ............................................................. 45 10.7 WNT-VERANTWOORDING 2021 VOLKSKREDIETBANK NOORD-OOST GRONINGEN .......... 46 11 CONTROLEVERKLARING .............................................................................................. 48 12 STATISTISCHE GEGEVENS ........................................................................................... 52
Jaarstukken 2021 (v.3.290322)
4 │53
Jaarverslag 2021
Jaarstukken 2021 (v.3.290322)
5 │53
1
Voorwoord We kijken terug op een uitstekend ontwikkeljaar voor de Volkskredietbank, de organisatie heeft flinke stappen gezet in de verdere professionalisering en verbetering van onze dienstverlening. Ons stabiele Corona-beleid in 2021 heeft ervoor gezorgd wij voor zowel de inwoners die wij namens de gemeenten mogen bedienen als voor ons personeel een veilige en stabiele werkomgeving hebben kunnen realiseren waarin de dienstverlening onverminderd door heeft kunnen gaan. We hebben 2021 benut om opnieuw te bepalen wat onze toegevoegde waarde is als organisatie in relatie tot de opgave waar wij voor staan. We hebben in dit jaar een uitgebreid medewerkerstraject gestart evenals een visie-traject vanuit het Management Team van de VKB. Dit heeft geleid tot waardevolle inzichten die ertoe hebben geleid dat wij een aantal aanpassingen hebben doorgevoerd in onze organisatie. We hebben toegewerkt naar de lancering van de nieuwe organisatiestructuur van de Volkskredietbank in het jaar 2022. Het visie-traject en het medewerkerstraject hebben niet alleen knelpunten en kansen voortgebracht, het heeft ook bijgedragen aan de versterkte verbinding van de organisatie met haar medewerkers. Dit heeft een positieve werksfeer voortgebracht, welke bijdraagt aan een open klimaat waarin ruimte is voor ideeën en daarmee eveneens voor ontwikkeling voor de medewerkers.
Alle inspanningen zijn er voorts op gericht om voor onze inwoners de best mogelijke dienstverlening te kunnen bieden. Hiermee beogen we ook om beter aan te sluiten bij de behoefte van de opdracht-gevende gemeenten. Ik kijk met trots terug op het jaar 2021, waarin wij als Volkskredietbank voor vele huishoudens het verschil hebben kunnen maken, juist in deze onzekere tijden van de Corona-pandemie. Ook ben ik trots op de medewerkers die ondanks deze roerige tijd goed de focus hebben kunnen houden op hun dagelijkse werk en tegelijkertijd de kans hebben gezien om samen met het Management Team de Volkskredietbank naar een hoger plan te tillen. Ook de aandacht voor doelgroepen vind ik een wezenlijke ontwikkeling, zo maakten we in 2021 een goede start met aandacht voor jongeren met schulden. In 2021 hebben wij als gevolg van de wijzigingen in de Wet op de gemeentelijke schuldhulpverlening (Wgs) ingespeeld op de verzwaarde wettelijke taak voor onze opdracht gevende gemeenten. In het bijzonder de invulling van de Vroegsignalering en Schuldhulp aan Ondernemers zijn door de Volkskredietbank in samenwerking met de gemeenten opgestart. Ook vind ik het heel belangrijk dat wij als Volkskredietbank ons steeds meer bewust zijn van onze plek in het speelveld.
In 2021 hebben we de gedachte geïntroduceerd “elkaars vindplaats zijn” en daarmee de samenwerking op te zoeken met de verschillende organisaties in het Sociaal Domein. Aan het eind van de dag zijn wij als organisaties allen bezig voor diezelfde inwoner, we hebben de ambitie om als Volkskredietbank die speler te zijn die verbindt en de inwoner helpt om snel op de juiste plaats die ondersteuning te kunnen organiseren die nodig is. Sharon Smit Directeur Volkskredietbank Noord-Oost Groningen
Jaarstukken 2021 (v.3.290322)
6 │53
2
Algemeen 2.1
Inleiding
Voor u ligt het jaarverslag 2021. Op grond van artikel 7 van de Financiële Verordening ex art. 212 van de Gemeentewet dient het Dagelijks Bestuur verantwoording af te leggen over de uitvoering van de begroting en het financiële (meerjaren)plan.
2.2
Doelstelling Volkskredietbank
In artikel 3 van de Gemeenschappelijke Regeling wordt de doelstelling van de Volkskredietbank expliciet benoemd. De bank is een kredietbank en heeft geen winstoogmerk. De regeling wordt getroffen ten bate van een zo doelmatig mogelijke uitvoering van de volgende belangen: a. het verlenen van hulp om te komen tot een financieel stabiele situatie bij inwoners die in financiële moeilijkheden verkeren of dreigen te raken; b. het op zakelijke en sociaal verantwoorde wijze voorzien in de behoefte aan sociale kredieten; c.
het voorkomen van maatschappelijk minder gewenste vormen van financiële dienstverlening.
De volgende vormen van dienstverlening worden ingezet: •
Het mede invulling geven aan de vroegsignalering, de wettelijke taak voor gemeenten sinds 1 januari 2021;
•
Het geven van voorlichting, cursussen / workshops en trainingen aan inwoners en instellingen;
•
Het verzorgen van intakegesprekken;
•
Het oplossen van crisissituaties;
•
Het verstrekken van sociale kredieten en herfinancieringen aan inwoners die elders niet voor een krediet in aanmerking komen;
•
Budgetbeheer is het voeren van inkomensbeheer teneinde het financieel evenwicht te doen hervinden;
•
Het treffen van 100%-betalingsregelingen met voorkomende partijen voor cliënten;
•
Beschermingsbewind oftewel het behartigen van de financiële belangen van inwoners die daar vanwege hun lichamelijke of psychische toestand of vanwege sociale omstandigheden niet zelf toe in staat zijn;
•
Het volledig oplossen van schuldensituaties door schuldbemiddeling (maandelijks aflossingscapaciteit verdelen over de schuldeisers);
•
Het door een schuldsanering volledig oplossen van schuldensituaties door het verstrekken van een saneringskrediet;
•
Het beschikbaar stellen van een bankpas met rekening voor cliënten die geen gebruik kunnen maken van een reguliere bankpas;
•
Het mede invulling geven aan schuldhulp aan ondernemers, sinds 1 januari 2021 een wettelijke taak van de gemeenten.
Jaarstukken 2021 (v.3.290322)
7 │53
2.3
Deelnemende gemeenten en bestuur
De uitvoeringsorganisatie VKB staat onder toezicht van een Algemeen Bestuur. Dit Algemeen Bestuur bestaat uit 5 wethouders van de aangesloten gemeenten die schuldhulpverlening in hun portefeuille hebben. Uit dit Algemeen Bestuur is een Dagelijks Bestuur gevormd van 3 wethouders. Het Dagelijks Bestuur houdt toezicht op de dagelijkse gang van zaken binnen de Volkskredietbank en is verantwoording verschuldigd aan het Algemeen Bestuur. De volgende situatie was van toepassing tot en met 31 december 2021.
Het bestuur werd in 2021 gevormd door: Bestuursfunctie
Naam bestuurder
Gemeente
Voorzitter, lid DB Vice-voorzitter, lid DB Lid DB Overige leden:
Mw. M. de Visser Dhr. H. Hemmes Dhr. G. Engelkens Dhr. H. Ronde Mw. A. Kleve
Het Hogeland Pekela Oldambt Eemsdelta Veendam
De dagelijkse leiding over de organisatie ligt bij de directeur. De directeur is tevens ambtelijk secretaris van het bestuur.
Jaarstukken 2021 (v.3.290322)
8 │53
2.4
Dienstverlening
Aan de basis van de dienstverlening liggen de volgende uitgangspunten ten grondslag: •
de doelstelling zoals verwoord in artikel 3 van de gemeenschappelijke regeling;
•
de gedragscodes schuldhulpverlening en sociale kredietverlening van de NVVK;
•
de overige regelgeving en werkwijzen van de NVVK.
De volgende producten/diensten vormen het kernpakket van de Volkskredietbank: •
Intake en diagnose ten behoeve van producten uit het kernpakket en in het kader van preventie (inclusief adviesgesprekken en crisisinterventies);
•
Budgetbeheer;
•
Financieel Beheer;
•
Coachingsgesprekken;
•
Schuldregeling;
•
Schuldbemiddeling;
•
Dwangakkoord;
•
Wsnp-verklaring;
•
Leningaanvraag.
De volgende producten/diensten kunnen onderdeel uitmaken van het pluspakket en/of kunnen worden ingezet voor individuele inkoop:
2.5
•
Beschermingsbewind;
•
Preventie en vroegsignalering;
•
Leningaanvraag met borg.
Lidmaatschappen
NVVK De VKB is lid van de NVVK, de branchevereniging voor schuldhulpverlening, sociaal bankieren en bewindvoering. De vereniging behartigt de belangen van de leden op landelijk niveau bij de rijksoverheid, maatschappelijke organisaties en instellingen. Verder ondersteunt het verenigingsbureau van de NVVK alle leden op gebied van wet-, regelgeving, beleid en documenten. Het doel is te komen tot een goede en uniforme afstemming in aanpak en methode van schuldhulpverlening en kredietverstrekking. De Volkskredietbank is in de vereniging vertegenwoordigd door deelname aan diverse overleggen. BKR De VKB is lid van Bureau Krediet Registratie (BKR) in Tiel. Potentiële kredietnemers worden getoetst bij deze instelling. Mede op grond van de hieruit verkregen informatie wordt beoordeeld of kredietverstrekking verantwoord is. Alle verstrekte kredieten worden gemeld bij het bureau. Ook betalingsachterstanden of onregelmatigheden worden kenbaar gemaakt. Indien alle verplichtingen conform de overeenkomst zijn nagekomen wordt de cliënt weer afgemeld. Door onder andere gebruik te maken van dit bureau wordt getracht kredietverlening op een zo verantwoord mogelijke wijze te laten plaatsvinden. Daarnaast wordt de informatie van BKR gebruikt bij schuldhulpverlening om een volledig beeld van de financiële verplichtingen van de cliënt te krijgen.
Jaarstukken 2021 (v.3.290322)
9 │53
2.6
Kwaliteitszorg
Evenals in voorgaande jaren is ook in het jaar 2021 gewerkt aan kwaliteitszorg. De VKB is in 2019 geauditeerd door de NVVK. Tijdens deze audit is getoetst op correcte uitvoering van de gedragscodes en modules van de NVVK. De certificering is 3 jaar geldig. In 2021 zijn de eerste voorbereidingen getroffen voor de NVVK audit die in het jaar 2022 zal plaatsvinden. Daarnaast zetten we specifiek in op kwaliteitszorg door een kwaliteitsmedewerker aan te stellen.
2.7
Bereikbaarheid
De Volkskredietbank Noord-Oost Groningen is gevestigd aan de Stationsweg 2 in Appingedam. Tegelijkertijd zijn wij ons ervan bewust dat het VKB werkgebied groter is dan Appingedam. Vanuit het gebiedsgericht werken zetten we dan ook in toenemende mate in op de VKB aanwezigheid op locatie in de verschillende gemeenten. Het is nu al mogelijk om op verschillende locaties in de gemeenten Eemsdelta, Het Hogeland, Oldambt, Pekela en Veendam een afspraak te plannen met een medewerker van de VKB. We werken toe naar meer structurele aanwezigheid op diverse locaties om op deze wijze voor de inwoners meer zichtbaar te zijn en tegelijk de samenwerking met de keten te versterken. Vanwege de verwachtte maatschappelijke gevolgen van de Corona crisis hebben wij ons voorbereid voor een (toenemende) hulpvraag. Wij hebben hiertoe onze telefonische bereikbaarheid vergroot en hanteren een werkvenster van 7:00 tot 22:00 uur. Hiermee geven we eveneens invulling aan inwonergericht werken, door ook nu al in de avonduren inzet te plegen als dat voor de klant beter uit komt. Op deze wijze willen we onze dienstverlening zo flexibel mogelijk inzetten over de dag. Hiervan maakt ook de algehele digitale bereikbaarheid deel uit, waarbij we de mogelijkheden onderzoeken om langs diverse kanalen het contact met de inwoners te kunnen organiseren. In 2021 heeft de Volkskredietbank een nieuwe website gelanceerd.
Bij de inrichting en vormgeving van de nieuwe website is rekening gehouden met toegankelijkheid en leesbaarheid voor een brede doelgroep. De vereenvoudigde website draagt ook bij aan het verbeteren van onze bereikbaarheid.
Jaarstukken 2021 (v.3.290322)
10 │53
3
Programmaverantwoording 3.1
Inleiding
Op basis van de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening is in 2021 door de gemeenteraden van de aan de VKB deelnemende gemeenten het beleidsplan Schuldhulpverlening vastgesteld voor de periode 2021 tot en met 2024. In het beleidsplan zijn de doelstellingen en de uitgangspunten van de gemeenten op het terrein van schuldhulpverlening neergelegd. Het bestuur van de VKB is belast met een groot deel van de uitvoering van dit beleidsplan. In het beleidsplan is afgesproken dat jaarlijks middels een jaarverslag verantwoording wordt afgelegd over de uitvoering van de schuldhulpverlening. In het beleidsplan zijn doelen en gewenste resultaten opgenomen. Deze zijn bepalend voor de uitvoering van de schuldhulpverlening door de VKB. 3.1.1 Opmerking vooraf In dit hoofdstuk worden de via de VKB behaalde resultaten over de in het beleidsplan vastgelegde doelstellingen weergegeven. Gemeenten behalen ook door middel van ander beleid en via andere uitvoeringsorganisaties of ketenpartners resultaten op die doelstellingen. Op die resultaten heeft de VKB echter geen zicht. De in paragraaf 3.3 genoemde resultaten betreffen dus enkel de resultaten voor zover de VKB deze in beeld heeft. Voor een totaalbeeld van de realisatie van bovengenoemde doelstellingen moeten ook de resultaten van de andere door de gemeenten geregisseerde partijen in het sociaal domein in ogenschouw worden genomen.
3.2
Doelstellingen beleidsplan als kader
Financiële problemen kunnen vergaande gevolgen hebben voor het dagelijks leven, zoals belemmering voor werk of sociale activiteiten. Om die reden hebben de gemeenten de volgende doelstellingen voor de integrale schuldhulpverlening omschreven: 1. Voorkomen van schulden: aandacht voor preventie, vroegsignalering en nazorg verkleint de kans dat grotere of nieuwe schulden en daarmee samenhangende maatschappelijke problemen (opnieuw) ontstaan. 2. Oplossen van schulden: Het doel van het oplossen van schulden is om de inwoner een schuldenvrije toekomst geven. Hiervoor worden de producten schuldbemiddeling, 100% betalingsregeling of saneringskrediet ingezet. In die gevallen moet het vinden van een oplossing voor schulden worden bewerkstelligd binnen een termijn van maximaal 36 maanden. De looptijd van een traject kan op grond van bijzondere omstandigheden worden verlengd. Het is belangrijk dat na het traject goede nazorg wordt verleend om te voorkomen dat er nieuwe schulden ontstaan. 3. Duurzame resultaten: een investering in integrale schuldhulpverlening waarbij wordt gewerkt aan het vergroten van de financiële zelfredzaamheid levert een langdurig resultaat en verkleint de kans op herhaling van schulden. Het zorgt er verder voor dat klanten zich op andere terreinen kunnen ontwikkelen (bijvoorbeeld re-integreren).
Producten die hiervoor worden ingezet zijn bijvoorbeeld: budgetbeheer, budgetcoaching of een schuldregeling. 4. Bevorderen participatie: het vergroten van de financiële zelfredzaamheid en het oplossen of beheersbaar maken van de schulden zorgen ervoor dat de financiële situatie geen
Jaarstukken 2021 (v.3.290322)
11 │53
belemmering meer vormt voor een inwoner om actief deel te nemen aan de samenleving. De ondersteuning is maatwerk. 5. Voorkomen van maatschappelijke kosten: een investering in integrale schuldhulpverlening voorkomt hoge maatschappelijke kosten zoals de kosten voor huisuitzetting, herhuisvesting, maatschappelijke opvang, extra beroep op bijstand en afsluiting energie.
3.3
Resultaten en streefcijfers (ambities)
Voorgaande doelstellingen zijn vertaald naar een aantal gewenste concrete inhoudelijke resultaten voor de uitvoering. Zoals in het beleidsplan is aangegeven, zijn deze resultaten afhankelijk van allerlei factoren zoals de aard van de schuldenproblematiek, de opstelling of mogelijkheden van schuldenaren, de opstelling of mogelijkheden van crediteuren, de manier van werken en kwaliteit van andere hulpverleningsorganisaties op het gebied van herkenning van schuldproblemen en tijdige doorverwijzing. Toch zijn bij iedere doelstelling één of meerdere streefcijfer(s) opgenomen. Deze streefcijfers geven de ambities weer die de gemeenten hebben bij het betreffende doel. 3.3.1 Voorkomen van schulden Als gevolg van corona hebben diverse preventieactiviteiten niet kunnen plaatsvinden. Daarnaast is het effect van het inzetten van preventie lastig te meten en in harde cijfers aan te tonen. Wat wel meetbaar is, is hoe vaak vroegsignalering wordt ingezet. Verder blijkt dat vroegsignalering kan leiden tot een lagere totale schuld bij de start van schuldhulpverlening en tot een lager aantal schuldeisers per dossier, waardoor schuldsituaties minder snel uit de hand lopen en ook makkelijker zijn op te lossen. Streefcijfer: 1. Bij inwoners waarbij vroegsignalering is ingezet, is de gemiddelde schuldhoogte lager dan € 40.000,-; 2.
Bij inwoners waarbij vroegsignalering is ingezet, is het gemiddelde aantal schuldeisers minder dan 14. Resultaat 2021: Het resultaat is nog niet meetbaar omdat de vroegsignalering bij gemeenten nog niet voldoende is ingeregeld en afspraken over de doorverwijzing naar de VKB nog niet zijn gemaakt. Conclusie: Op basis van voorgaand resultaat kan er over het jaar 2021 geen conclusie worden getrokken.
3.3.2 Duurzame resultaten Een graadmeter voor de duurzaamheid van de resultaten van schuldhulpverlening is het herhalingspercentage. Dat percentage geeft weer hoeveel inwoners binnen drie jaar opnieuw gebruik maken van schuldhulpverlening nadat ze een eerder traject succesvol hebben afgerond. Hierbij wordt gekeken naar de afname van het product budgetbeheer, budgetcoaching en/of schuldregeling. Uit recent NVVK-onderzoek bij een aantal kredietbanken verspreid door het land blijkt dat het herhalingspercentage tussen de 4,4% en de 19% ligt.1 Als gewenst resultaat is gekozen dat het herhalingspercentage niet uitkomt boven het laagste percentage uit dat onderzoek. Streefcijfer: Het gemiddelde herhalingspercentage bedraagt in 2021-2025 ten hoogste 4,4%. 1
Muijnck, J.A. de, Renken, C., Passende nazorg en voorkomen van terugval in schulden, Groningen: 2020, Breuer & Intraval.
Jaarstukken 2021 (v.3.290322)
12 │53
Resultaat 2021: Het herhalingscijfer in 2021 is in onderstaande tabel weergegeven. Om ook de ontwikkeling van dit cijfer te kunnen monitoren, zijn tevens de herhalingscijfers van de voorgaande twee jaren in de tabel opgenomen. Herhaling Gemiddeld
Aantal 2019 59
2020 53
Percentage 2021 40
2019 2,9
2020 3,0
2021 3,3
Uit de tabel blijkt dat het gemiddelde herhalingspercentage over 2021 op 3,3% ligt. Daarmee is er sprake van een stijging in procenten, echter een daling in absolute aantallen ten opzichte van voorgaande jaren. Het percentage ligt wel onder de streefnorm. Conclusie: De doelstelling van ten hoogste 4,4% herhaling is daarmee gehaald. 3.3.3 Oplossen schulden en bevorderen participatie Inwoners kunnen op andere terreinen weer sneller de draad oppakken als er iets aan hun schulden wordt gedaan. De financiële situatie vormt dan niet langer een belemmering voor een burger om actief deel te nemen aan de samenleving. Ook het afwenden van een crisissituatie bevordert de participatie. Hiermee wordt immers voorkomen dat de situatie voor de inwoner verder uit de hand loopt met grote maatschappelijke consequenties tot gevolg (bijvoorbeeld een huisuitzetting of afsluiting van energie). Streefcijfers: 1) Het percentage inwoners met schulden dat binnen de schuldhulpverlening een oplossing voor de schulden krijgt aangeboden bedraagt jaarlijks minimaal 80%; 2) Het percentage crisissituaties dat wordt afgewend, bedraagt jaarlijks minimaal 80%. Resultaat 2021: In onderstaande tabel zijn de resultaten voor beide streefcijfers over 2021 weergegeven. Resultaat
2021
Inwoners met oplossing voor schulden
308 van 369 (83,5%)
Aantal afgewende crisissituaties
20 van 22 (90,9%)
Inwoners met oplossing voor schulden In 2021 kregen 308 inwoners een oplossing voor de schulden aangeboden. Bij een deel van deze inwoners (2502) is dat een totaaloplossing voor alle schulden (via een herfinanciering, schuldregeling of Wsnp). Bij het overige deel (58 inwoners) wordt wel gewerkt aan het afbetalen van de schulden, maar is dat niet in alle gevallen een totaaloplossing (bijvoorbeeld omdat er belemmeringen zijn voor een schuldregeling). Afgezet tegen het totaal aantal intakegesprekken in 2021 (369), heeft 83,5% een oplossing voor de schulden.
2
Dit betreft het aantal cliënten dat is toe geleid naar een herfinanciering (25), een schuldregeling of de Wsnp (225) en uitgaande van de gemiddelde uitvalpercentages over 2021. Het gemiddelde uitvalpercentage over 2021 is 5,5%.
Jaarstukken 2021 (v.3.290322)
13 │53
Afgewende crisissituaties Van een crisissituatie is sprake bij een dreigende woningontruiming, afsluiting elektra / gas / water of royering ziektekostenverzekering. In 2021 waren er 22 aanmeldingen waarbij er sprake was van een crisissituatie. Daarvan werden er 20 (90,9%) afgewend. Deze crisissituaties werden geregistreerd op het moment van aanmelding. Ook in de fase daarna is het mogelijk dat er een crisis ontstaat. Conclusie: Beide doelstellingen van minimaal 80% zijn gehaald. 3.3.4 Voorkomen van maatschappelijke kosten Uit onderzoek blijkt dat het aanpakken van de schulden ertoe leidt dat hoge maatschappelijke kosten worden voorkomen. Het gaat daarbij bijvoorbeeld om de kosten voor huisuitzetting, herhuisvesting, maatschappelijke opvang, extra beroep op bijstand en afsluiting energie. Door het Nibud is aangetoond dat het niet oplossen van een schuldsituatie de maatschappij ruim 100.000 euro kost. Het hiervoor genoemde onderzoek is ook vertaald in een rekentool3 waarmee de kosten-batenverhouding van schuldhulpverlening berekend kan worden. De uitkomst van deze rekentool geeft een goede indicatie van het maatschappelijk rendement dat met schuldhulpverlening wordt behaald.
Streefcijfer: De verhouding tussen de kosten en de baten van schuldhulpverlening is in de periode 2021-2024 minimaal 1,5 (iedere euro die in schuldhulpverlening wordt geïnvesteerd, levert minstens € 1,50 aan kostenbesparing op). Resultaat 2021: De berekening van het maatschappelijk rendement is nog niet mogelijk. Er werd gebruikt gemaakt van een rekenmodel van 2016 waarin nog data werd gebruikt van 2014. Dit komt de betrouwbaarheid van de gegevens en de informatiewaarde van de uitkomsten niet ten goede. Er zal, in overleg met de gemeenten, gezocht worden naar een alternatief. Conclusie: De doelstelling van een kostenbesparing van minstens € 1,50 per euro die in schuldhulpverlening wordt geïnvesteerd is niet bekend of deze is gehaald.
3
Rekentool van onderzoeksbureau Regioplan en de Hogeschool Utrecht waarmee gemeenten lokaal de eigen kostenbatenverhouding van hun schuldhulpverlening kunnen berekenen.
Jaarstukken 2021 (v.3.290322)
14 │53
3.4
Samenvatting resultaten
Hieronder is aangegeven welke van de het beleidsplan beschreven doelstellingen zijn behaald:
1. Voorkomen van schulden:
2. Duurzame resultaten:
3. Oplossen schulden en bevorderen participatie:
4. Voorkomen van maatschappelijke kosten:
3.5
Managementinformatie
Om de uitvoering en de kwaliteit van schuldhulpverlening te kunnen monitoren en om sturing daarop mogelijk te maken, wordt eens per kwartaal een rapportage opgesteld. Daarbij wordt onder meer gerapporteerd over: • • • • • • • • •
wachttijden; instroom; ingezette producten; doorlooptijden; uitval; uitstroom; herhaalde aanmeldingen; realisatie ten opzichte van de begroting; klachten en bezwaar en beroep.
Jaarstukken 2021 (v.3.290322)
15 │53
Om een goed beeld te geven van de klanten die een beroep doen op schuldhulpverlening wordt daarnaast ook informatie verstrekt over de doelgroep. Het betreft onderstaande gegevens (niet op persoonsniveau): • • • • • • •
brede hulpvraag en problematiek van de klant; geslacht; leeftijd; gezinssituatie; inkomen (soort en hoogte van het inkomen); hoogte van de schuld; aard en oorzaak van de schulden.
Ook in 2021 ontvingen zowel het bestuur van de VKB als de gemeenteraden eens per kwartaal deze managementrapportages.
Jaarstukken 2021 (v.3.290322)
16 │53
4
Paragrafen In het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV) zijn meerdere verplichte paragrafen opgenomen voor provincies, gemeenten en hun gemeenschappelijke regelingen. Deze zijn niet allemaal relevant voor de VKB. Om die reden zijn de paragrafen lokale heffingen en grondbeleid niet opgenomen. Hieronder staan de paragrafen: •
Weerstandvermogen en risicobeheersing;
•
Onderhoud kapitaalgoederen;
•
Financiering;
•
Bedrijfsvoering;
•
Verbonden partijen.
4.1
Weerstandsvermogen en risicobeheersing
Weerstandsvermogen is van belang om de financiële gezondheid van de Volkskredietbank te kunnen beoordelen. Het is bedoeld om risico’s waarvoor geen voorzieningen zijn getroffen op te kunnen vangen. Het gaat hierbij om de verhouding tussen: •
De weerstandscapaciteit, dit is de beschikbare financiële ruimte die zonder ingrijpende beleidswijzigingen beschikbaar is;
•
De aanwezige risico’s.
De weerstandscapaciteit bestaat uit twee onderdelen, de structurele en de incidentele weerstandscapaciteit. De structurele weerstandscapaciteit is met name van belang voor het opvangen van optredende risico’s die een over de tijd uitgestrekt effect hebben en om de incidentele weerstandscapaciteit aan te vullen na het optreden van risico’s. Een structureel middel om risico’s op te vangen kan bijvoorbeeld zijn de post onvoorzien in de begroting. De incidentele weerstandscapaciteit is het ter dekking van risico’s aanwezige vrije vermogen. De incidentele weerstandscapaciteit bestaat uit bijvoorbeeld de algemene reserve en deze bedraagt ultimo 2021 nihil. De aanwezige (structurele en incidentele) weerstandscapaciteit moet voldoende zijn om de financiële gevolgen van optredende risico’s op te kunnen vangen. Risico’s zijn van nature onzeker van aard en omvang. Indien dit niet zo was, zouden zij worden opgenomen in de begroting. De belangrijkste risico’s voor de Volkskredietbank zijn: • Er is onduidelijkheid over de vraag of de VKB verplicht is BTW in rekening te brengen bij het product beschermingsbewind. De VKB is van mening dat er geen BTW-plicht is omdat beschermingsbewind binnen de BTW-vrijstelling voor schuldhulpverlening valt. Begin 2018 heeft de belastingdienst aangegeven dat er voor de VKB wel een BTW-plicht bij beschermingsbewind zou gelden.
Nadien is er een uitspraak van een rechtbank geweest in een vergelijkbare situatie. De rechtbank was het niet eens met het standpunt van de belastingdienst. Vervolgens heeft de belastingdienst hoger beroep tegen deze uitspraak van de rechtbank ingesteld. De belastingdienst zal naar verwachting gedurende die procedure niet bereid zijn het standpunt aan te passen. Daarom is besloten de huidige werkwijze voort te zetten, het standpunt van de VKB vast te leggen en na afloop van het hoger beroep opnieuw in overleg te treden met de belastingdienst. Omdat de VKB tot op heden nog geen BTW in rekening heeft gebracht, bestaat er in beginsel een BTW-risico voor het verleden. Indien uiteindelijk blijkt dat het standpunt van de belastingdienst juist is, dan kan er een eventuele
Jaarstukken 2021 (v.3.290322)
17 │53
naheffing van omzetbelasting plaatsvinden over een periode van maximaal vijf jaar. Omvang risico: maximaal € 531.000,-. Inmiddels is er in twee vergelijkbare zaken uitspraak in hoger beroep geweest, waarvan de ene uitspraak het standpunt van de belastingdienst ondersteunde maar de andere het standpunt van VKB; • Alle in de begroting opgenomen aannames zijn gebaseerd op een voorspelling omtrent het aantal aanvragen en diensten. Indien er in een jaar sprake zal zijn van een (grote) stijging of daling in het aantal aanvragen en diensten, zal dit kunnen leiden tot frictiekosten en een extra financiële bijdrage van de gemeenten. Omvang risico: p.m.; • De voormalige directeur is eind 2018 wethouder geworden in de gemeente Veendam en op grond van de rechtspositionele regels is er sprake van een terugkeergarantie vanwege politiek verlof. Omvang risico: loonsomkosten (schaal 13 max. en arbeidsomvang van 32 uur (0,89 fte) per week) van € 100.000,- per jaar. Uitgangspunt bij risico’s is dat het meestal incidentele tegenvallers zijn. Daarnaast zullen niet alle risico’s op hetzelfde moment plaatsvinden. De Volkskredietbank is een uitvoeringsorgaan van de deelnemende gemeenten.
In dat kader ontvangt de Volkskredietbank op basis van de opgestelde begroting financiële bijdragen van de deelnemende gemeenten en vinden de deelnemers het niet nodig dat de Volkskredietbank over een eigen weerstandsvermogen beschikt. Een nadelig exploitatiesaldo wordt op basis van de gemeenschappelijke regeling volledig doorberekend aan de deelnemende gemeenten. In het weerstandsvermogen wordt daarom voorzien door de deelnemende gemeenten zelf. Een eventueel nadelig exploitatiesaldo brengen de gemeenten ten laste van de door hen opgebouwde weerstandscapaciteit. Hiermee is de weerstandscapaciteit van de VKB als zodanig gewaarborgd. 4.1.1 Kengetallen Ingevolge artikel 11 van het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeente (BBV) dient een aantal kengetallen opgenomen te worden. De financiële kengetallen zijn een uniforme set van kengetallen die een betere inzicht geven in de financiële posities van de gemeenten, gemeenschappelijke regelingen en provincies, en daarmee ook informatie over de weer- en wendbaarheid van hun begrotingen. De berekening van de kengetallen is conform de ministeriële richtlijnen voor de wijze waarop kengetallen worden vastgesteld en opgenomen in het jaarverslag. Kengetallen Netto schuldquote Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle vverstrekte leningen Solvabiliteitsratio Liquiditeitsratio
2020 realisatie
2021 begroting realisatie
2,2%
5,0%
4,4%
2,2%
5,0%
4,4%
0% 0,9
0% 0,8
0% 0,9
Netto schuldquote Hoe hoger de schuld, hoe hoger de netto schuldquote. De netto schuldquote weerspiegelt het niveau van de schuldenlast ten opzichte van de eigen middelen en geeft een indicatie van de druk van de rentelasten en de aflossingen op de exploitatie. Normaliter bevindt de netto schuldquote zich ergens tussen de 0% en 100%. Solvabiliteitsratio Dit kengetal geeft inzicht in de mate waarin de VKB in staat is aan haar financiële verplichtingen te voldoen. De solvabiliteitsratio is conform het gevoerde beleid al een langere periode nihil (zie paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing op pagina 17). Liquiditeitsratio De liquiditeit laat zien wat de mate is waarin de VKB in staat is om aan haar direct opeisbare verplichtingen te kunnen voldoen. De liquiditeitsratio is conform het gevoerde beleid al een langere periode onder de 1. De huidige uitkomst geeft aan dat er op korte termijn onvoldoende vorderingen
Jaarstukken 2021 (v.3.290322)
18 │53
en gelden zijn om de korte schulden te voldoen. Door de waarborgen die een gemeentelijke kredietbank als overheidsorgaan (gemeenschappelijke regeling) met zich meebrengt, is er geen noodzaak het toegepaste beleid te wijzigen.
4.2
Onderhoud kapitaalgoederen
De investeringen zijn met name gericht op het in stand houden en vervangen van de telefonie en automatisering. Het personeel is gehuisvest in het kantoorpand aan de Stationsweg 2 te Appingedam, maar is vanwege Corona vooral thuis aan het werk of op locatie bij een gemeente of ketenpartner. De medewerker van de VKB is, met behulp van diverse mobiele apparaten, flexibel inzetbaar. Het kantoorpand wordt gehuurd. In 2019 is besloten de huurovereenkomst van het pand niet op te zeggen en daarmee te gaan voor een verlenging van de huidige huurovereenkomst van vijf jaar. Vanwege de mobiele inzetbaarheid van de medewerkers en de Corona maatregelen is er voor gekozen het aantal werkplekken op kantoor te verminderen. Er zijn 38 werkplekken geformeerd. In goed overleg met de verhuurder is de tweede verdieping van het pand halverwege 2021 afgestoten. Het binnen onderhoud van het kantoorpand komt voor rekening en risico van de Volkskredietbank. Voor wat betreft de inrichting dan wel bouwkundige aanpassingen van de kantoorruimten is de Volkskredietbank eveneens verantwoordelijk. Deze kosten worden aangemerkt als huurderinvesteringen. Het externe (groot) onderhoud van het kantoorpand komt voor rekening en risico van de verhuurder.
4.3
Financiering
Deze paragraaf bevat de beleidsrealisatie ten aanzien van het risicobeheer van de financieringsportefeuille. Overeenkomstig de regelgeving heeft het bestuur het treasurystatuut vastgesteld. Het treasurystatuut stelt kaders en doelstellingen voor de uitvoering van het treasurybeleid. Het treasurystatuut is gebaseerd op de Wet Financiering Decentrale Overheden (Wet Fido). Een belangrijk doel van deze wet is de bevordering van een solide financieringstructuur van decentrale overheden, een doel dat de Volkskredietbank eigen is. De treasuryfunctie wordt onderverdeeld in risicobeheer en kasbeheer. 4.3.1 Risicobeheer Conform artikel 13 Besluit Begroting en Verantwoording zullen opmerkingen gemaakt moeten worden omtrent beleidsvoornemens inzake risicobeheer. Het betreft hier rente-, debiteuren-, koers-, en valutarisico’s. Voor de Volkskredietbank zijn de twee laatstgenoemde risico’s niet van toepassing. Voor risico’s die kwantificeerbaar zijn, dienen voorzieningen te zijn gevormd. Renterisico Onder dit risico wordt begrepen het risico dat de Volkskredietbank loopt als gevolg van mogelijke renteschommelingen. Voorkomen dient te worden dat de Volkskredietbank in financiële moeilijkheden komt door rentestijgingen. Dit risico kan worden beperkt door de financieringsbehoefte te spreiden over de jaren. De mate van deze spreiding wordt uitgedrukt in de renterisico norm.
In de renterisico norm worden nieuw aan te trekken leningen in een jaar uitgedrukt als percentage van het begrotingstotaal. De begrote en gerealiseerde renterisico norm 2021 en de begrote renterisico norm 2022 worden weergegeven in de volgende tabel.
Jaarstukken 2021 (v.3.290322)
19 │53
Renterisico norm (bedragen x 1.000)
1a 1b 2 3a 3b 4 5 6 7 8 9 10 11
Renteherziening op vaste schuld o/g Renteherziening op vaste schuld u/g Netto renteherziening op vaste schuld Nieuwe aangetrokken vaste schuld Nieuwe verstrekte lange leningen Netto nieuw aangetrokken vaste schuld Betaalde aflossingen Herfinanciering Renterisico op vaste schuld De begrotingsomvang Het normpercentage Renterisiconorm Ruimte (positief) / Overschrijding (negatief)
€ € (1a - 1b) € € € (3a - 3b) € € (laagste van 4 en 5) € (2 + 6) € € € €
(8 x 9) (10 - 7)
2021
2021
2022
( b eg r o o t )
( r eal i sat i e)
( b eg r o o t )
- € - € - € - € 500 € -500 € - € -500 € -500 € 4.164 € 20% 833 € 1.333 €
- € - € - € - € 455 € -455 € - € -455 € -455 € 4.424 € 20% 885 € 1.340 €
500 -500 -500 -500 4.214 20% 843 1.343
Uit deze opstelling blijkt dat de Volkskredietbank binnen de grenzen van de renterisico norm opereert. Ook voor de komende jaren verwacht de Volkskredietbank geen overschrijding van deze norm. Kredietrisico Kredietrisicobeheer (of debiteurenrisicobeheer) is het beheersen van de risico’s die voortvloeien uit de mogelijkheid op een waardedaling van de vorderingspositie ten gevolge van het niet (tijdig) na kunnen komen van de verplichtingen door de tegenpartij. Ten aanzien van het debiteurenrisico, kan jaarlijks 4% van de netto uitbetaalde leningen in dat jaar worden toegevoegd aan de voorziening dubieuze leningdebiteuren. Er wordt ten aanzien van leningdebiteuren een (pro)actief beleid gevoerd. Voor wat betreft niet-kwantificeerbare risico’s wordt verwezen naar de eerdere paragraaf betreffende het weerstandsvermogen en risicobeheersing. 4.3.2 Kasbeheer De kasgeldlimiet is het maximum bedrag waarvoor de Volkskredietbank middelen mag aantrekken op de geldmarkt. Voor de netto vlottende schulden geldt de kasgeldlimiet als norm. De standaard norm is gedefinieerd als 8,2% van de jaarlijkse begrotingsomvang aan het begin van het jaar. Op grond van artikel 3 lid 5 van de Wet Fido wordt jaarlijks door de provincie Groningen in overleg met de VKB een afwijkend percentage voor de kasgeldlimiet vastgesteld, zodat de netto vlottende schuld binnen de toegestane kasgeldlimiet blijft.
De begrote en gerealiseerde kasgeldlimiet 2021 en de begrote kasgeldlimiet 2022 worden weergegeven in de volgende tabel. Kasgeldlimiet (bedragen x 1.000)
2021
2022
( r eal i sat i e)
( b eg r o o t )
€
4.164 €
4.424 €
4.214
€
40% 1.666 €
40% 1.770 €
40% 1.686
(b)
€ € € € €
6.000 6.000
€ € € € €
7.397 7.397
€ € € € €
6.000 6.000
(c)
€ € € € €
60 4.500 4.560
€ € € € €
79 417 5.490 5.985
€ € € € €
60 4.500 4.560
€ € €
1.440 € 1.666 € 226 €
1.412 € 1.770 € 357 €
1.440 1.686 246
Omvang begrotingstotaal per 1 januari: Toegestane kasgeldlimiet - in procenten - in bedrag Vlottende schuld - opgenomen gelden < 1 jaar - schuld in rekening-courant - gestorte gelden door derden < 1 jaar - overige geldleningen niet zijnde vaste schuld Totaal vlottende schuld Vlottende kasgeldmiddelen - uitgeleende gelden < 1 jaar - contante gelden in kas - tegoeden in rekening-courant - overige uitstaande gelden < 1 jaar Totaal vlottende kasgeldmiddelen Toets kasgeldlimiet Totaal netto vlottende schuld Toegestane kasgeldlimiet Ruimte (positief) / Overschrijding (negatief)
2021 ( b eg r o o t )
(a)
(b) - (c) (a)
De ruimte binnen de kasgeldlimiet 2021 bedroeg € 357.000,-.
Jaarstukken 2021 (v.3.290322)
20 │53
4.4
Bedrijfsvoering
4.4.1 Algemeen Een juiste bedrijfsvoering is van belang om de taken van de Volkskredietbank verantwoord uit te kunnen voeren. De Volkskredietbank beschikt over een werkorganisatie onder leiding van een directeur. De werkorganisatie voert taken op het gebied schuldhulpverlening uit. Voor een verdere toelichting op de bedrijfsvoering wordt verwezen naar het ‘woord van de directie’ op pagina 6 en hoofdstuk 2 vanaf pagina 7 en verder. 4.4.2 Financieringssystematiek Op transparante wijze wordt onderscheid gemaakt tussen bestaanskosten en de productkosten. De bestaanskosten worden op basis van het inwoneraantal omgerekend naar een vaste bijdrage voor elke GR-gemeente en de productkosten worden berekend voor elke gemeente afzonderlijk op basis van de productafname. 4.4.3 Automatisering en telefonie De VKB heeft de automatisering uitbesteed. De VKB is aangesloten op en maakt gebruik van de diensten van CSN Groep B.V. De diensten worden door middel van een dienstverleningsovereenkomst uitgevoerd. In 2022 wordt een Europese aanbesteding gedaan voor de ICT binnen de VKB. Naast de standaard hard- en software voor een werkplek wordt gebruik gemaakt van de softwareprogramma’s Allegro, Xtendis, Scienta, Elvy en Exact Globe Next. In 2021 is MS 365 geïmplementeerd. In 2021 is een nieuwe telefooncentrale geïmplementeerd en in gebruik genomen.
De VKB is aangesloten op en maakt gebruik van de diensten van Telecom Service Leek B.V. 4.4.4 Gegevensbescherming Informatie is één van de belangrijkste bedrijfsmiddelen van de VKB. Toegankelijke en betrouwbare informatie is essentieel voor de VKB om zijn (wettelijke) taken te kunnen uitvoeren en om daarover transparant en proactief verantwoording te kunnen afleggen. Daarnaast verwerkt de VKB bij de uitvoering van zijn taken persoonsgegevens van gevoelige aard, zoals financiële gegevens. Deze informatie is dus waardevol en moet beschermd worden. Privacy en gegevensbescherming is daarom een blijvend relevant onderwerp voor de VKB. Het zorgvuldig verwerken van privacygevoelige informatie is essentieel voor het vertrouwen van inwoners in de VKB. De VKB spant zich in om gegevensbescherming en informatiebeveiliging blijvend op niveau te houden. Zo is de VKB transparant naar inwoners over wat het met de persoonsgegevens doet en is er aandacht voor de rechten van betrokkenen. Door cliënten ingediende AVG-verzoeken worden zorgvuldig en tijdig afgehandeld. Uiteraard is er ook een werkende procedure voor het melden en registreren van beveiligingsincidenten en datalekken. Recent is met behulp een externe deskundige een begin gemaakt met het structureel vormgeven van informatiebeveiliging.
Hiervoor wordt in 2022 een traject gestart waarbij beveiligingstesten worden gedaan en waarbij wordt bekeken waar de VKB omgeving nog veiliger gemaakt kan worden. Ook wordt gewerkt aan security awareness en -training en worden Incident Response services ingeregeld voor het geval VKB geraakt wordt door een digitale aanval. In 2022 zal verder gebouwd worden aan de inrichting van gegevensbescherming en informatiebeveiliging en het borgen daarvan als continu proces.
Jaarstukken 2021 (v.3.290322)
21 │53
Externe functionaris voor gegevensbescherming Als overheidsorganisatie is de VKB verplicht een functionaris voor gegevensbescherming (hierna: FG) aan te wijzen. De FG heeft een onafhankelijke positie in de organisatie en houdt toezicht op naleving van de AVG en het beleid gegevensbescherming. Tot voor kort was het FG-schap belegd binnen de functie van de Juridisch Beleidsadviseur. Het toezichthoudende aspect van de FG-rol is in de loop van de jaren binnen die functie meer gaan knellen, met name de combinatie met de rol als juridisch adviseur / privacy officer. Om het onafhankelijke toezicht nog beter te borgen en rolconflicten te voorkomen, is besloten het FG-schap extern te beleggen. Met ingang van 1 december 2021 wordt de FG-rol op detacheringsbasis ingevuld door de FG van de Provincie Groningen. 4.4.5 Gevolgen gemeentelijke herindelingen De voormalige Bellingwedde is met de voormalige gemeente Vlagtwedde gefuseerd tot de nieuwe gemeente Westerwolde. In verband daarmee is de gemeente Westerwolde per 1 januari 2020 uitgetreden uit de GR VKB. Daarbij is conform de uittreedbepalingen in de gemeenschappelijke regeling een uittreedsom betaald. De dienstverlening aan de inwoners uit de voormalige gemeente Bellingwedde die op 31 december 2019 gebruik maakten van de VKB, is voortgezet middels een dienstverleningsovereenkomst met de gemeente Westerwolde.
Deze dienstverlening is door de gemeente Westerwolde middels een eenmalige betaling afgekocht. Op 1 januari 2019 is de gemeente Eemsmond gefuseerd met de gemeenten Bedum, Winsum en De Marne tot de nieuwe gemeente Het Hogeland. De nieuwe gemeente Het Hogeland neemt de plaats in van de opgeheven gemeenten. Het Hogeland heeft de schuldhulpverlening niet alleen ondergebracht bij de VKB maar heeft voor de schuldhulpverlening aan de inwoners van de voormalige gemeenten Bedum, De Marne en Winsum ook een dienstverleningsovereenkomst met de Groningse kredietbank. De gemeenten Appingedam, Delfzijl en Loppersum zijn per 1 januari 2021 gefuseerd tot de nieuwe gemeente Eemsdelta. Omdat deze drie gemeenten allen reeds lid waren van de GR VKB, heeft die herindeling geen financiële gevolgen voor de GR. 4.4.6 Visie en missie Volkskredietbank Door de jaren heen zijn bij de VKB bepaalde werkwijzen ontstaan, welke in de tegenwoordige tijd niet altijd meer even logisch of wenselijk bleken. Dit zijn deels processen en taken die door de jaren heen op bepaalde plekken in de organisatie terecht zijn gekomen, maar ook heeft dit te maken met hoe we met elkaar zijn gaan samenwerken binnen de organisatie. Daarnaast is het speelveld van het Sociaal Domein enorm in beweging. Dit is een gevolg van veranderende wetten en regels of taken, maar ook van de samenleving zelf die ook in beweging is.
De manier waarop overheidsorganisaties georganiseerd zijn, kan het verschil maken voor de inwoners die zij bedienen. Vanuit die overtuiging én onze opdracht als uitvoeringsorganisatie, heeft het MT opnieuw gekeken naar wat de inwoners en onze opdrachtgevers van ons als organisatie mogen verwachten. De Volkskredietbank voert de schuldhulpverlening uit namens de vijf in de GR deelnemende gemeenten. Als opdrachtgevers hebben de gemeenten een aantal uitgangspunten geformuleerd betreffende onze dienstverlening aan hun inwoners. Tot deze uitgangspunten behoren: dienstverlening dicht bij de inwoners organiseren, een integrale benadering van de problematiek, een goede kwaliteit van dienstverlening, vroegtijdige signalering en een duidelijke verbinding met het veld. Dit leidt tot een aantal aanwijzingen voor de dienstverlening, te weten: een goede toegankelijkheid organiseren, de inwoner centraal stellen, effectieve dienstverlening organiseren en het bevorderen van participatie. Deze uitgangspunten hebben we meegenomen in het visie en missie traject dat in 2021 is opgestart. Wij hebben een VKB breed traject gestart onder de noemer ‘VKB, op weg naar een
Jaarstukken 2021 (v.3.290322)
22 │53
inwonergerichte organisatie’. Onder externe begeleiding hebben alle medewerkers de gelegenheid gekregen om een bijdrage te leveren in verschillende medewerkerssessies. Hierbij is gezamenlijk voeding gegeven aan wat aandacht nodig heeft op de korte en middellange termijn bij de VKB, om een meer slagkrachtige en wendbare organisatie te zijn die voorbereid is op wat de nabije toekomst van haar vraagt. Gelijklopend met het medewerkerstraject is op management niveau het visievorming traject gestart. Het doel daarvan was om niet slechts oplossingen te zoeken voor opgehaalde knelpunten, maar om een gezamenlijke visie te ontwikkelen voor de toekomst van de VKB en daarmee een structurele bijdrage te leveren aan een sterkere toekomst voor de VKB als organisatie. Dit heeft geresulteerd in een definiëring van het bestaansrecht van de VKB en heeft een visie en missie opgeleverd. Deze visie en missie dienen als kader en bieden uitgangspunten op basis waarvan de verdere organisatie is ingericht. De medewerkers zijn steeds meegenomen in alle ontwikkelingen door middel van plenaire digitale bijeenkomsten.
Bestaansrecht van de VKB “Het verschil maken door te werken aan een schuldenvrije en duurzame samenleving en daarmee het levensgeluk van de inwoners nu en in de toekomst te verbeteren.” Visie VKB “De VKB is dé inwonersgerichte, betrouwbare, deskundige en resultaatgerichte dienstverlener die inwoners met geldzorgen bijstaat. De VKB heeft een ondernemende houding en levert maatwerk vanuit een sterk ontwikkeld inlevingsvermogen. Dit doet de VKB samen met andere organisaties om zo op integrale wijze een bijdrage te leveren aan een meer duurzame toekomst voor onze inwoners.” Missie VKB “Waar wij aan werken is een schulden(zorgen)vrije toekomst voor alle inwoners. In 2025 hebben wij alle inwoners met geldzorgen in beeld en bieden wij hen passende hulp.” Om deze visie en missie te realiseren hebben we een nieuwe organisatie structuur voor de VKB gelanceerd, waarmee we invulling geven aan knelpunten en nieuwe kansen organiseren. Belangrijke wijziging is dat we van een meer naar binnen gerichte organisatie ontwikkelen naar een naar buiten gerichte organisatie. Hiertoe hebben wij dan ook in plaats van ons te organiseren langs producten en diensten, ervoor gekozen om te gaan werken in Regioteams. Daarnaast is er een aantal wijzigingen doorgevoerd aangaande de interne organisatie, dit alles om processen beter op elkaar af te stemmen.
Dit alles heeft bijgedragen aan de verdere professionalisering van de organisatie en haar medewerkers. De nieuwe organisatiestructuur wordt met ingang van 2022 effectief.
Jaarstukken 2021 (v.3.290322)
23 │53
4.4.7
Personeel
De Volkskredietbank levert, ondergebracht in een 9-tal afdelingen, verschillende financiële diensten. Het organogram van de uitvoeringsorganisatie van de VKB is hieronder weergegeven.
De uitvoeringsorganisatie staat onder leiding van de directeur en onder toezicht van het Dagelijks en het Algemeen Bestuur. Bedrijfsbureau en staf: Aan het bedrijfsbureau zijn als kerntaken toebedeeld, de bestuursondersteuning, managementondersteuning, klachten afhandeling, interne controlling op voortgang van de processen en de bijbehorende verslaglegging, het bijhouden van de relevante wet- en regelgeving, de aanpalende beleidszaken en tenslotte de controle op de kwaliteit en de voortgang van de werkprocessen. Teamleider / Hoofd financiële administratie: De teamleiders c.q. het hoofd financiële administratie sturen de betreffende functionele afdelingen aan. Zij vormen de schakel tussen de afdelingen en de directie. Financiële Administratie: De kerntaak betreft de planning-en-controlcyclus (P&C) oftewel op een systematische manier de financiële koers van de organisatie in de gaten houden. Hiermee wordt richting gegeven aan het financieel proces met behulp van diverse rapportages zoals begroting, jaarstukken en maraps. Daarnaast verzorgt deze afdeling het betalingsverkeer, de dagelijkse bank administratie alsmede de debiteurenbewaking. Deze afdeling is organisatie ondersteunend. Zo verzorgen zij o.a. de administratieve ondersteuning van de afdelingen en de administratieve afhandeling van het schuldregeling traject.
Kredietverstrekking: De afdeling kredietverstrekking heeft als kerntaken, het beoordelen van de aanvragen voor en het verstrekken van sociale leningen, herfinancieringen en saneringskredieten. Beschermingsbewind: Deze afdeling verzorgt het beschermingsbewind. Beschermingsbewind is een door de rechter opgelegde vorm van 'verplicht budgetbeheer' voor meerderjarige personen die wegens verkwisting, een geestelijke of lichamelijke tekortkoming niet in staat zijn zelf hun financiën goed te regelen.
Jaarstukken 2021 (v.3.290322)
24 │53
Preventie: De afdeling preventie houdt zich bezig met het ontwikkelen en uitvoeren van individuele en collectieve preventie activiteiten zoals het voeren van advies- en coachingsgesprekken en het geven van cursussen en voorlichting. Budgetbeheer: Budgetbeheer zorgt voor het uitvoeren en onderhouden van het budgetbeheer en budgetbegeleiding. Balie / receptie: De kerntaken van deze afdeling zijn het telefonisch ondersteunen van alle afdelingen, het ontvangen / te woord staan van cliënten aan de balie, het maken van afspraken en het verwerken van de post. Frontoffice: De Frontoffice doet aanmeldgesprekken, intakegesprekken, verzorgt de dossieropbouw en doet zo nodig crisis interventie. Schuldregeling: Het verzorgen van schuldbemiddeling, schuldsaneringstrajecten en het opstellen van verklaringen WSNP.
Wet normalisering rechtspositie ambtenaren Op 1 januari 2020 is de Wet normalisering rechtspositie ambtenaren (Wnra) in werking getreden. De Wnra zorgt er kort samengevat voor dat een belangrijk deel van de huidige ambtenaren dezelfde rechtspositie krijgt als ‘gewone’ werknemers. Deze ambtenaren zullen niet langer werkzaam zijn op basis van een ambtelijke aanstelling, maar op basis van een arbeidsovereenkomst. Dit brengt een aantal belangrijke veranderingen met zich mee. Eén van deze veranderingen is dat de (collectieve) arbeidsvoorwaarden van voormalige ambtenaren vanaf 1 januari 2020 in een collectieve arbeidsovereenkomst (cao) worden vastgelegd. Voor de VKB is de cao Samenwerkende Gemeentelijke Organisaties (SGO) van toepassing. Eind 2021 heeft het Dagelijks Bestuur - na verkregen instemming van de Ondernemingsraad (OR) - het technisch omgezette Personeelshandboek vastgesteld. In 2021 is een nieuw HR en opleidingsbeleid ontwikkelt en de OR heeft ingestemd met deze vernieuwingen. Dit HR en opleidingsbeleid is vervolgens verwerkt in het Personeelshandboek. De nieuwe versie van het Personeelshandboek inclusief het nieuwe HR en opleidingsbeleid en de wijzigingen in andere regelingen is vervolgens ter instemming voorgelegd aan de OR. De OR heeft eind 2021 hiervoor instemming verleend.
Het Dagelijks Bestuur heeft begin 2022 de wijzigingen in het Personeelshandboek vastgesteld met terugwerkende kracht vanaf 1 januari 2022. De loonkosten zijn gebaseerd op de schaallonen behorende bij de functies. De loonkosten bestaan onder andere uit: de jaarlonen inclusief 8% vakantietoelage, 6,75% eindejaarsuitkering, 1,5% levensloopbijdrage, 0,8% bovenwettelijke verlofuren en sociale lasten werkgeverspremies WGA, ZVW etc. en de werkgeverslasten OP/NP, AOP en VPL.
Jaarstukken 2021 (v.3.290322)
25 │53
Het onderstaande overzicht toont de personeelsbezetting ultimo 2021 en 2020: 31-12-2021
Personeelsbezetting
persoon
Management Bedrijfsbureau en staf Financiële admin. / kredietverstrekking Receptie / postverwerking Preventie Beschermingsbewind Frontoffice Budgetbeheer Schuldregeling Totaal
5 6 2 4 2 9 7 13 8 56
31-12-2020 fte persoon
4,4 4,4 1,9 3,4 1,4 7,2 6,0 11,7 6,3 46,7