11.3 Ontwerpbegroting 2027 GR GGD Groningen

Ontwerpbegroting 2027 GGD Groningen

1

Beleidsbegroting 2027 & Financiële begroting 2027 GGD Groningen

Vastgesteld door het Algemeen Bestuur GGD Groningen en ondertekend op ………………………………. .

mw. M. Molema,

dhr. E. Offereins,

voorzitter

penningmeester

2

Inhoudsopgave Voorwoord...........................................................................................................................................................3 Deel I: Beleidsbegroting ............................................................................................................................... 5 Algemeen ............................................................................................................................................................ 5 Deelprogramma’s Gezondheid ................................................................................................................. 8 1.

Gezond en veilig opgroeien........................................................................................................................................ 9

2.

Gezondheid beschermen en bevorderen ..................................................................................................... 11

3.

Adviseren over gezonde wijken, dorpen en steden ............................................................................ 23

4. Inspecteren en adviseren van locaties ter bevordering van de kwaliteit, veiligheid en hygiëne .......................................................................................................................................................................................... 27 Verplichte paragrafen................................................................................................................................. 29 Weerstandsvermogen en risicobeheersing ......................................................................................................... 30 Financiering........................................................................................................................................................................................35 Bedrijfsvoering ................................................................................................................................................................................37 Deel II Financiële begroting .....................................................................................................................

41 Meerjarenbegroting 2027-2030........................................................................................................................................42 Lasten 2027 ........................................................................................................................................................................................42 Baten 2027 ..........................................................................................................................................................................................43 Mutatie reserves ............................................................................................................................................................................45 Incidentele baten en lasten .................................................................................................................................................45 Overzicht taakvelden 2027 ...................................................................................................................................................45 Uiteenzetting financiële positie .......................................................................................................................................

46 Uiteenzetting financiële positie: vaste activa en vaste passiva ........................................................... 46 Bijlage 1: Indexatie ....................................................................................................................................... 48 3.2Prijsindex ................................................................................................................................... 49 3.3Gewogen index ......................................................................................................................... 51 Bijlage 2: Specificatie gemeentelijke bijdrage GGD 2026 ...........................................................51 Bijlage 3: Nota nadere regels voor waardering, activering en afschrijving GGD Groningen 2026.............................................................................................................................................. 53

3

Voorwoord Voor u ligt de ontwerpbegroting 2027 van GGD Groningen. In deze begroting zijn de uitgangspunten (besluit AB 18 december 2025) uitgewerkt en vertaald naar een concreet financieel en beleidsmatig kader voor het komende jaar. De ontwerpbegroting geeft inzicht in de middelen die nodig zijn om onze wettelijke taken en maatschappelijke opdracht zorgvuldig en toekomstgericht te kunnen uitvoeren. Het Algemeen Bestuur heeft in oktober 2025 besloten tot een structurele bezuiniging van € 397.000. Deze maatregel wordt verwerkt middels begrotingswijziging in de begroting 2026 en maakt integraal deel uit van deze ontwerpbegroting 2027. De benodigde begrotingswijziging over 2026 wordt gelijktijdig met het voorstel voor de begroting 2027 in procedure gebracht. Daarnaast is in deze ontwerpbegroting rekening gehouden met een beperkte uitbreiding van middelen voor informatiebeveiliging (CISO). Deze versterking vloeit enerzijds voort uit de ontvlechting van de ICT van de GGD uit de gemeente Groningen per 1 januari 2026 en anderzijds uit aangescherpte eisen vanuit wet- en regelgeving. De eerder vrijgevallen middelen uit de ontvlechting worden benut voor het aanvullen van de reserve, en de verwachting is dat aanvullende structurele voordelen kunnen worden ingezet om te voldoen aan de nieuwe ICT‑vereisten.

Hiermee wordt een belangrijke stap gezet richting een zelfstandig en robuust ingericht informatiebeveiligingsbeleid. Zoals in onder meer de Zomerbrief 2025 is aangegeven, staat de organisatie – en in het bijzonder de Jeugdgezondheidszorg (JGZ) – onder toenemende druk. De krappe formatie, de hoge werkdruk en het oplopend ziekteverzuim hebben geleid tot structurele knelpunten in de uitvoering. Met deze ontwerpbegroting zetten wij daarom een duidelijke stap naar het toekomstbestendig maken van de JGZ. In plaats van de knelpunten uitsluitend te bezien vanuit de beschikbare middelen, richten wij ons op het duurzaam versterken van de JGZ‑keten. In de eerste kwartalen van 2026 worden, samen met het bestuur en in nauwe samenwerking met de gemeenten, verschillende scenario’s uitgewerkt die moeten leiden tot een structurele aanpak die zowel recht doet aan de wettelijke taken als aan de kwaliteit en continuïteit van onze dienstverlening. Om de noodzakelijke versterking van de jeugdgezondheidszorg zorgvuldig en doelgericht vorm te geven, heeft het bestuur recent besloten voor de duur van een half jaar een interim‑adjunct directeur voor de JGZ te benoemen.

Deze tijdelijke bestuurlijke inzet richt zich op het verder ontwikkelen van ons beleid op het gebied van gezondheidsbevordering en advisering voor kinderen en jongeren, passend bij onze gezamenlijke ambitie om alle jeugdigen in Groningen gelijke kansen te bieden. In aansluiting op dit besluit wordt rond de zomer een doorontwikkelplan opgeleverd waarin verschillende scenario’s worden uitgewerkt voor een toekomstbestendige inrichting van de JGZ op de langere termijn. Het ligt daarmee in de rede dat deze scenario’s op dat moment, en niet reeds in deze ontwerpbegroting, worden gepresenteerd, zodat zij met de vereiste zorgvuldigheid en deskundigheid kunnen worden ontwikkeld.

4

Deze ontwerpbegroting vormt daarmee niet alleen een financieel document, maar ook een richtinggevend instrument voor de verdere ontwikkeling van GGD Groningen in een periode waarin zowel interne organisatieversterking als maatschappelijke opgaven stevige keuzes en gezamenlijke inzet vragen.

Met groet, Dagelijks Bestuur GGD Jaap Koopman, Directeur Publieke Gezondheid GGD Groningen

5

Deel I: Beleidsbegroting De beleidsbegroting bestaat uit het programma Gezondheid dat onderverdeeld is in de deelprogramma’s: 1. 2. 3. 4.

gezond en veilig opgroeien gezondheid beschermen en bevorderen adviseren over gezonde wijken, dorpen en steden, en inspecteren en adviseren van locaties ter bevordering van de kwaliteit, veiligheid en hygiëne.

6

Algemeen Sinds 1 januari 2025 is de Gemeenschappelijke regeling Publieke Gezondheid & Zorg gewijzigd in de Gemeenschappelijke regeling GGD Groningen. Dit betekent dat de GGD en de RIGG (Regionale Inkooporganisatie Groninger Gemeenten) niet meer samen in een gemeenschappelijke regeling zijn ondergebracht, maar nu ieder hun eigen gemeenschappelijke regeling hebben. Binnen de Gemeenschappelijke regeling GGD Groningen werken de 10 Groninger gemeenten samen op het terrein van de publieke gezondheid. GGD Groningen werkt met overtuiging aan de gezondheid en veiligheid van alle inwoners in de provincie Groningen. Ongeveer 450 GGD-professionals zetten zich, namens alle Groninger gemeenten, dagelijks in om de gezondheid en veiligheid van de inwoners in onze regio te bevorderen. Wij streven naar een provincie waarin iedereen zich gezond voelt. Waar iedereen in staat is om gezond te leven. Waar iedereen zich kan ontplooien in een gezonde en veilige fysieke en sociale leefomgeving. Van vóór de geboorte tot aan de dood. In reguliere tijden en in crisissituaties. Voor gezonde mensen en voor mensen met een ziekte of beperking. En omdat niet iedereen dezelfde kansen heeft op een gezond leven, hebben wij bijzondere aandacht voor de kwetsbaren in onze samenleving. Deze ambities geven wij vorm en inhoud in nauwe samenwerking met onze opdrachtgevers en ketenpartners.

Voor GGD Groningen staat 2027 in het teken van continuïteit én noodzakelijke vernieuwing. De organisatie opereert in een dynamische context waarin politieke, maatschappelijke en financiële ontwikkelingen elkaar in hoog tempo opvolgen. De gemeenteraadsverkiezingen van 2026 leiden tot nieuwe colleges en verschuivingen in bestuurlijke samenstellingen binnen onze regio. Dit biedt een natuurlijk moment om samen met onze bestuurlijke partners de koers voor de komende jaren te actualiseren en vast te leggen in een nieuwe Meerjarenagenda. Met de beëdiging van het nieuwe kabinet zijn de landelijke beleidskaders voor de komende jaren nader geconcretiseerd. Hoewel het kabinet een duidelijke nadruk legt op versterking van preventie en publieke gezondheid, blijft de financiële ruimte voor structurele investeringen beperkt. Tegelijk groeit, in een onrustige geopolitieke werkelijkheid, de aandacht voor weerbaarheid van burgers en organisaties. Voor GGD Groningen betekent dit dat onze rol binnen de Geneeskundige Hulpverleningsorganisatie in de Regio (GHOR) en de Veiligheidsregio Groningen verder aan betekenis wint. Daarbij blijven de financiële uitdagingen onverminderd groot: jaren van scherp begroten en de noodzaak tot bezuinigen in 2026 onderstrepen dat ook de uitgangspunten voor de begroting 2027 met grote zorgvuldigheid moeten worden vastgesteld.

Eind 2025 verscheen de Landelijke nota gezondheidsbeleid 2025-2028 - Samen werken aan gezondheid, waarin duidelijke landelijke thema’s en prioriteiten zijn benoemd. Gemeenten hebben 2 jaar de tijd om deze te vertalen naar lokaal gezondheidsbeleid. Binnen onze Gemeenschappelijke regeling hebben alle 10 gemeenten aangegeven samen te willen werken aan een provinciale aanpak, met ruimte voor lokale accenten. Deze gezamenlijke beweging sluit aan bij het aflopen van onze huidige Meerjarenagenda Publieke Gezondheid in 2026. In 2027 verbinden we daarom de thema’s uit de landelijke nota met de ambities van onze nieuwe Meerjarenagenda, en werken we intensief samen met gemeenten aan een robuuste en samenhangende regionale aanpak. Daarnaast tekenen de langetermijnontwikkelingen zich steeds duidelijker af. De Volksgezondheid Toekomst Verkenningen laten zien dat structurele maatschappelijke veranderingen - vergrijzing, 7

meer chronische aandoeningen, mentale druk onder jongeren, personeelstekorten en hardnekkige gezondheidsverschillen - de gezondheid van inwoners diepgaand beïnvloeden. In Groningen komen daar regionale factoren bij zoals aardbevingen, energiearmoede en grote sociale en gezondheidsverschillen. Klimaatverandering en leefomgeving raken vooral de meest kwetsbare groepen. Deze ontwikkelingen vragen om een brede aanpak waarin gezondheid steeds meer een gezamenlijke verantwoordelijkheid is van gemeenten, het sociaal domein, onderwijs en ruimtelijke ordening. Met onze kennis en expertise blijft GGD Groningen daarom de rol van verbinder, adviseur en bewaker vervullen. In landelijke trajecten zoals de Landelijke nota gezondheidsbeleid, de uitwerking van het Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord (AZWA) en de regionale samenwerking binnen Nij Begun en 3Noord (samenwerking GGD Groningen, GGD Drenthe en GGD Fryslân) zetten wij ons in om gezondheid structureel te versterken. De begroting 2027 biedt hierbij de basis om samen met onze partners te werken aan het beschermen, bevorderen en bewaken van de gezondheid van alle inwoners van de provincie Groningen. Wat zijn de belangrijkste wijzigingen in de begroting 2027? In de uitgangspunten (besluit AB 18 december 2025) zijn een aantal voorstellen meegenomen die zijn verwerkt in deze begroting: -

Bezuinigingen 2026 De bezuinigingsvoorstellen leiden in 2027 tot een verlaging van de inwonersbijdrage van ca. € 400.000. Dit is verwerkt over de verschillende deelprogramma’s. Uitbreiding secretariaat De dekking voor de kosten van het secretariaat en voorzitterschap was niet voldoende. Daarom is er € 36.000 toegevoegd aan de begroting. Uitbreiding bedrijfsvoering Bij de uitgangspunten is gevraagd om uitbreiding op bedrijfsvoering, ter dekking van functies voor communicatie en informatiebeveiliging. Dit betekent een uitzetting van de inwonersbijdrage van € 150.000.

Wel zijn er veel (onzekere) ontwikkelingen. Denk hierbij aan de financiële effecten van het coalitieakkoord Aan de slag. De al dan niet voortzetting van financiering van GGD-taken vanuit bepaalde onderdelen van het Integraal Zorgakkoord (IZA) en AZWA, versterking infectieziektebestrijding en covid-vaccinatiecampagnes, samenwerking GGD’en 3Noord (Drenthe, Fryslân en Drenthe), toekomst vaccinatiestelsel, vaccinatieregiecentrum, ICT-ontwikkelingen, gezamenlijke huisvesting Veiligheidsregio Groningen/GGD Groningen, uitkomsten caoonderhandelingen en de gemeenteraadsverkiezingen 2026. Mochten financiële effecten voor 2027 aan de orde zijn, dan worden deze via een begrotingswijziging later alsnog in de begroting 2027 verwerkt.

Afname van facultatieve taken Als gemeenten facultatieve taken voor 2027 willen opzeggen of verminderen, kan dat conform artikel 30 GR GGD Groningen, tot 31 december 2025 schriftelijk aan de directeur GGD Groningen kenbaar worden gemaakt. Onderstande opzeggingen zijn door de GGD ontvangen. 8

Gemeente Alle gemeenten Groningen

Opdracht DVO Zorg voor Jeugd-applicatiebeheer Verzuimbegeleiding vo/MAZL Totaal

Bedrag 2027 102.504 383.130 485.634

De opzeggingen zijn nog niet financieel verwerkt in deze ontwerpbegroting. Het Zorg voor Jeugd applicatiebeheer betreft een taak die uit een verplichting voor gemeenten voorkomt. Er is sprake van dat de wetgeving hieromtrent zal wijzigen en de taak komt te vervallen. Wanneer dit definitief wordt, zal er een collectief voorstel komen naar alle gemeenten hoe om te gaan met de voortvloeiende frictiekosten. De opzegging van de gemeente Groningen betreffende verzuimbegeleiding is ontvangen. Ten tijde van schrijven zijn er nog gesprekken gaande over een eventuele voortzetting. In het Algemeen Bestuur is ook een voorstel geweest voor een collectieve uitvoering van MAZL over alle gemeenten. Wanneer er uitsluitsel is over financiering van de taak, zal middels een begrotingswijziging de opzegging verwerkt worden wanneer nodig.

9

Deelprogramma’s Gezondheid 1. Gezond en veilig opgroeien De Jeugdgezondheidszorg (JGZ) is het belangrijkste product dat onder het deelprogramma Gezond en veilig opgroeien valt. Beleidsdoel De Jeugdgezondheidszorg (JGZ) vormt een preventieve basisvoorziening voor alle kinderen en gezinnen in de provincie Groningen, van -9 maanden tot 18 jaar. De JGZ heeft een uniek bereik van 98% van alle kinderen en werkt daarmee als een belangrijke pijler onder een gezonde, veilige en kansrijke jeugd. Door vroegsignalering, preventieve interventies, normalisering en lichte opvoedondersteuning draagt de JGZ bij aan gezonde ontwikkeling, het versterken van veerkracht, het voorkomen van problemen en het beperken van instroom in jeugdzorg en het curatieve domein. De JGZ richt zich hierbij op fysieke, mentale én financiële gezondheid en werkt samen met kinderen en ouders vanuit een brede contextbenadering. De belangrijkste speerpunten zijn het versterken van het gewone leven, het helder onderscheiden van jeugdgezondheidszorg en jeugdzorg, investeren in bewezen effectieve preventie en het vormgeven van generatiebewust preventiebeleid.

Wettelijk kader en beleidscontext De JGZ valt onder de wettelijke taken vanuit de Wet publieke gezondheid (Wpg) en wordt uitgevoerd binnen de landelijke beleidskaders van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS), het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) en de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ). Daarnaast maken regionale en lokale afspraken en aanvullende opdrachten van gemeenten onderdeel uit van de uitvoeringspraktijk. Ook loopt er een aanbestedingsprocedure van het Centraal Orgaan opvang Asielzoekers (COA) voor de Publieke Gezondheidszorg Asielzoekers (PGA) JGZ, wat gevolgen kan hebben voor de toekomstige uitvoering. Hiermee beweegt de JGZ zich in een breed veld van wettelijke verplichtingen, landelijke richtlijnen, regionale samenwerking en aanvullende maatwerkopdrachten. Wijziging ten opzichte van de vorige begroting Voor 2027 is sprake van nieuw beleid, intensivering én mogelijke afbouw. Door de stijgende werkdruk en toenemende complexiteit is bij gelijkblijvend budget het afschalen van taken onafwendbaar. Tegelijkertijd vragen landelijk beleid, vernieuwde richtlijnen en regionale ontwikkelingen om doorontwikkeling en innovatie binnen de JGZ. De scenarionotitie ondersteunt gemeenten bij het maken van keuzes over de gewenste omvang en opdracht.

Vanuit het perspectief van publieke gezondheid en generatiebewuste preventie is intensivering van het budget wenselijk, zodat het wettelijk basispakket volledig kan worden uitgevoerd en ruimte ontstaat voor innovatie. Mogelijke afbouw betreft het vervallen van de PGA JGZ-opdracht als GGD GHOR Nederland deze aanbesteding niet gegund krijgt en het mogelijk wegvallen van de extra financiering voor Oekraïense kinderen.

10

Activiteiten en prestaties Belangrijkste activiteiten • • •

Uitvoeren van het volledige wettelijke basispakket JGZ 0–18 jaar, inclusief contactmomenten, monitoring, vaccinaties, opvoedondersteuning en vroegsignalering. Doorontwikkelen van de JGZ-werkwijze, passend bij landelijke en regionale ontwikkelingen. Voorbereiding, aanbesteding en implementatie van digitale dossiervorming (DD JGZ).

Beoogde prestaties/indicatoren • • •

Helderheid voor gemeenten over de mogelijkheden om het basispakket JGZ in volle breedte uit te voeren. Voortgang in de doorontwikkeling van JGZ 0–18 jaar. Succesvolle afronding van de aanbesteding Digitale Dossiers JGZ.

Samenwerking en afhankelijkheden De JGZ werkt intensief samen met partners in het sociaal domein, onderwijs, ziekenhuizen, huisartsen, geboortezorg, voorschoolse voorzieningen, zorgverzekeraars en diverse andere netwerkpartners. Daarnaast bestaan afhankelijkheden van landelijke financieringsstromen en aanvullende opdrachten van gemeenten, GGD GHOR Nederland, COA en programma’s, zoals Nij Begun en het Nationaal Programma Groningen (NPG). Deze samenwerkingsverbanden en financiële structuren zijn essentieel voor continuïteit van het volledige basispakket en de mogelijkheid tot innovatie Beleidsmatige risico’s en aandachtspunten De belangrijke risico’s zijn onvoldoende financiering voor het uitvoeren van het volledige basispakket JGZ, tijdelijke maatwerkopdrachten van gemeenten zonder structurele financiering en opdrachten die achteraf op basis van productie worden vergoed (P x Q). Daarnaast vormt de financiering van het Rijksvaccinatieprogramma op basis van een prijs per prik een risico bij fluctuerende vraag. Er is sterke afhankelijkheid van diverse financieringsstromen, waaronder via GGD GHOR NL/COA, Nij Begun, NPG en de Alliantie van Kracht. De huidige inwonersbijdrage sluit onvoldoende aan bij de problematiek in de provincie Groningen, waardoor preventie ontoereikend kan zijn en generatieproblematiek onvoldoende kan worden doorbroken. Wat kost het? Gezond en veilig opgroeien

Begroting Begroting Begroting Begroting Begroting

Baten of lasten Lasten

Programma-onderdeel Totaal uitgaven

2026 -24.434

2027 -25.732

2028 -25.732

2029 -25.732

2030 -25.808

Baten

Inwonersbijdrage Overige inkomsten Totaal inkomsten

16.409 8.026 24.434

17.047 8.686 25.732

17.047 8.686 25.732

17.047 8.686 25.732

17.144 8.664 25.808

11

Saldo voor mutatie in reserves Toevoeging Onttrekking Gerealiseerd resultaat

0 0 0 0

0 0 0 0

0 0 0 0

0 0 0 0

2. Gezondheid beschermen en bevorderen Het deelprogramma Gezondheid beschermen en bevorderen van GGD Groningen omvat meerdere producten op het gebied van het beschermen en bevorderen van gezondheid. De GGD houdt zich bezig met tal van activiteiten op het gebied van gezondheidsbescherming, gezondheidsbevordering en veiligheid. Burgers beschermen als er risico’s zijn voor infectieziekten is een wettelijke taak van de GGD. We zijn scherp op het in beeld brengen en voorkomen van besmettelijke ziekten door surveillance, testen en vaccinatiecampagnes. Specifiek ook met het afnemen van soa-testen tijdens het spreekuur seksuele gezondheid en de screening op tuberculose. Ook adviseren we (zorg)instellingen over hun hygiënebeleid, dat met covid-19 meer onder de aandacht is gekomen. Naast advies over gezond reizen, geeft GGD Groningen ook de benodigde vaccinaties. Daarnaast verzorgt de GGD desgewenst vaccinaties aan bedrijven en (onderwijs)instellingen. GGD Groningen heeft tevens een centrale rol in het bewaken, beschermen en bevorderen van de gezondheid van asielzoekers en vergunninghouders in de regio. De forensische geneeskunde verzorgt de lijkschouw voor de gemeenten en voert de medische arrestantenzorg en sporenonderzoek bij verdachten of slachtoffers uit. Deze laatste 2 op basis van een contract met politie en justitie.

De forensisch artsen van de GGD beoordelen ook personen met verward gedrag of psychische zorgbehoefte op verzoek van politie op de politiebureaus. Openbare Geestelijke Gezondheidszorg (OGGz) is een vangnettaak van GGD Groningen en richt zich op zorgwekkende zorgmijders en personen met verward gedrag. Het gaat hierbij vaak om zeer complexe problematiek, waarbij bijvoorbeeld sprake is van overlast, vervuiling, verslaving, verwaarlozing en/of ernstige psychische problematiek. OGGz bevordert dat ook deze mensen de hulp en zorg krijgen die ze nodig hebben. Ook coördineren we voor een aantal gemeenten de lokale OGGz-netwerken en zorgen we voor afstemming met de ketenpartners. Het Verkennend Onderzoek voor gemeenten in het kader van de Wet verplichte geestelijke gezondheidszorg (Wvggz), van kracht sinds 1 januari 2020, wordt in een aantal gemeenten door OGGz-medewerkers uitgevoerd. Milieu en Gezondheid richt zich op de invloed van het milieu op de gezondheid van bevolkingsgroepen. We geven adviezen over onder andere gevaarlijke stoffen, straling, geluid en geur in het binnen- en buitenmilieu, met een gezonde en veilige leefomgeving als oogmerk. We merken dat door de vele maatschappelijke opgaven de schaarse ruimte steeds meer onder druk komt te staan en dat de waardering voor een gezonde en veilige leefomgeving meer in beeld komt.

We zetten ons in voor een gezonde en veilige fysieke leefomgeving door te adviseren op visies, plannen en vergunningverlening vanuit de Omgevingswet, de energietransitie, klimaatadaptatie en andere plannen.

12

0 0 0 0

De GGD is ook een crisisdienst en kent daarom een aantal functies die 7 dagen per week 24 uur bereikbaar zijn (infectieziektebestrijding, gezondheidskundig adviseur gevaarlijke stoffen en forensische geneeskunde). Daarnaast wordt nauw samengewerkt met de Geneeskundige Hulpverleningsorganisatie in de Regio (GHOR). De GGD heeft een overkoepelend Integraal Crisisplan met onderliggende plannen.

13

Infectieziektebestrijding Beleidsdoel De afdeling Infectieziektebestrijding (IZB) richt zich op het voorkomen, beschermen en bestrijden van infectieziekten en het beheersen van uitbraken. De inzet is gericht op het beperken van risico’s voor de volksgezondheid, het voorkomen van verspreiding en het waarborgen van een snelle, deskundige en effectieve respons bij signalen of calamiteiten. De uitvoering gebeurt aan de hand van 7 kerntaken binnen de publieke gezondheidszorg. Wettelijk kader en beleidscontext De werkzaamheden van IZB vallen onder de wettelijke taak van de Wet publieke gezondheid (Wpg) en sluiten aan bij landelijke beleidskaders van het ministerie van VWS, het RIVM en de IGJ. De afdeling voert dagelijks infectieziektebestrijding uit, inclusief surveillance en uitbraakrespons, conform de landelijke richtlijnen van het RIVM. Daarnaast is sprake van intensieve regionale en bovenregionale samenwerking, onder andere met andere GGD’en. Deze beleidscontext borgt een uniforme, deskundige en wettelijk verankerde aanpak van infectieziekten. Wijziging ten opzichte van de vorige begroting De infectieziektebestrijding wordt in 2027 ongewijzigd gecontinueerd. Wel is relevant dat de Regeling Specifieke Uitkering (SPUK) Versterking GGD’en beschikbaar blijft in 2027, waarmee formatie en versterking van capaciteit kunnen worden voortgezet.

Dit ondersteunt de structurele uitvoering van de 7 kerntaken en draagt bij aan verdere professionalisering en paraatheid. Activiteiten en prestaties Belangrijkste activiteiten De afdeling IZB voert een breed pakket wettelijke taken uit binnen de 7 kerntaken van de infectieziektebestrijding, waaronder: • • • • •

Infectieziektebestrijding en bron- en contactonderzoek. Surveillance en monitoring van infectieziekten. Advies en ondersteuning aan zorgprofessionals en instellingen. Voorbereiding op en respons bij uitbraken. Ondersteuning van vaccinatieprogramma’s.

Beoogde prestaties/indicatoren • • •

Verhogen van de vaccinatiegraad. Versterken van pandemische paraatheid. Opzetten van een Academische Werkplaats Infectieziektebestrijding.

Samenwerking en afhankelijkheden De afdeling IZB werkt intensief samen met een breed netwerk van partners, waaronder het RIVM, laboratoria, ziekenhuizen, huisartsen, GGD’en in het noorden (3Noord), de LFI, AMR-netwerken, de Academische Werkplaats Infectieziektebestrijding, gemeenten, asielzoekerscentra, het COA, 14

kindercentra, scholen, zorginstellingen, de Hanzehogeschool, de Rijksuniversiteit Groningen, de GHOR en de Veiligheidsregio Groningen. Voor de uitvoering is de afdeling mede afhankelijk van financiering via de SPUK Versterking GGD’en, waarmee de portefeuilles voor de 7 kerntaken zijn ingericht. Beleidsmatige risico’s en aandachtspunten Belangrijke risico’s zijn het tekort aan artsen Maatschappij & Gezondheid (M&G) en onzekerheid over de beschikbaarheid van rijksmiddelen vanaf 2028. Deze factoren kunnen zowel de uitvoeringskwaliteit als de structurele capaciteit voor infectieziektebestrijding beïnvloeden.

Tuberculosebestrijding Beleidsdoel Het budget voor tuberculosebestrijding wordt ingezet om tuberculose (tbc) vroegtijdig op te sporen, transmissie te voorkomen en complicaties te beperken. Door actieve bron- en contactopsporing, screening van risicogroepen en professionele begeleiding tijdens behandeling wordt verdere verspreiding tegengegaan en therapietrouw bevorderd. Hiermee blijft de ziektelast in de regio laag en worden uitbraken voorkomen, wat direct bijdraagt aan het beschermen van de publieke gezondheid. Wettelijk kader en beleidscontext De bestrijding van tuberculose is een wettelijke taak onder de Wet publieke gezondheid (Wpg). De uitvoering vindt plaats conform landelijke richtlijnen en het Nationaal Plan Tuberculosebestrijding (RIVM/KNCV). De GGD is verantwoordelijk voor bron- en contactonderzoek, screening van risicogroepen, meldingsplichtige surveillance en de regie op behandeling. Regionale en lokale samenwerkingsafspraken borgen de aansluiting met ketenpartners, zoals zorginstellingen, opvanglocaties en andere betrokken organisaties. Wijziging ten opzichte van de vorige begroting Voor 2027 wordt nieuw beleid voorzien in het kader van de samenwerking binnen de Algemene Gezondheidszorg (AGZ) 3Noord. In 2025 is door de 3 directeuren Publieke Gezondheid (DPG’s) een manifest opgesteld als basis voor verdere planvorming in 2026 en implementatie in 2027.

Deze ontwikkeling kan leiden tot aanvullende regionalisering van taken, gezamenlijke prioriteiten en nieuwe uitvoeringskaders voor tbc-bestrijding. Activiteiten en prestaties Belangrijkste activiteiten • • •

Screening van risicogroepen en uitvoering van vaccinaties volgens landelijke richtlijnen. Uitvoering van bron- en contactonderzoek na meldingen of signalen van tbc. Begeleiding, monitoring en regie op behandeling van tbc-patiënten, inclusief ondersteuning bij therapietrouw.

Beoogde prestaties/indicatoren 15

• • •

Aantal screeningsfoto’s (2025: 12.416 foto’s in Ter Apel en 1.500 in Zevenaar). Behandelresultaten actieve tbc (2025: 163 patiënten behandeld). Bereik van risicogroepen door structurele en ad-hoc screeningsactiviteiten.

Samenwerking en afhankelijkheden De uitvoering van tbc-bestrijding vindt plaats in nauwe samenwerking met gemeenten binnen de kaders van de Wpg. Daarnaast wordt structureel samengewerkt met ziekenhuizen, longartsen, huisartsen, laboratoria en apotheken voor diagnostiek, behandeling en meldingen. In de opvangketen is afstemming met het COA, de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) en opvanglocaties essentieel voor tijdige screening en begeleiding van risicogroepen. Deze ketensamenwerking vormt een cruciale randvoorwaarde voor effectieve bestrijding en het voorkomen van transmissie. Beleidsmatige risico’s en aandachtspunten Fluctuaties in caseload door migratie, internationale ontwikkelingen of lokale clusters kunnen de uitvoeringsdruk vergroten. Daarnaast bestaat personele kwetsbaarheid door schaarste aan gespecialiseerd tbc-personeel, waarbij piekbelasting leidt tot een verhoogd risico op uitval door ziekte. Veranderingen in landelijk beleid en financiering kunnen direct impact hebben op de uitvoerbaarheid van screening en begeleiding. De nieuwe laboratoriumkoppeling die eind 2026 wordt ingevoerd, kan extra kosten en implementatierisico’s met zich meebrengen.

Seksuele Gezondheid Beleidsdoel Het budget voor seksuele gezondheid wordt ingezet ter uitvoering van de wettelijke taken vanuit de Wet publieke gezondheid (Wpg), gericht op het beschermen en bevorderen van de seksuele gezondheid van inwoners in de provincie Groningen. Hiermee wordt laagdrempelige en toegankelijke soa- en hiv-zorg geborgd, inclusief preventie, vroegtijdige opsporing, behandeling en bron- en contactonderzoek. Er is specifieke aandacht voor groepen met een verhoogd risico. Daarnaast ondersteunt het budget professionele voorlichting, begeleiding en regionale samenwerking, waarmee gezondheidsverschillen worden verkleind en de continuïteit en kwaliteit van de seksuele gezondheidszorg worden versterkt. Wettelijk kader en beleidscontext De Wpg vormt de wettelijke basis voor de uitvoering van soa-zorg, infectieziektebestrijding, bron- en contactonderzoek en preventieprogramma’s. Landelijk sluit het beleid aan bij het Nationaal Actieplan soa, hiv en seksuele gezondheid (2023–2027), waarin een integrale en positieve benadering van seksualiteit centraal staat. Regionaal wordt samengewerkt binnen het Centrum Seksueel Geweld Groningen/Drenthe (CSG), waarin GGD’en, het UMCG, politie en zorgpartners gezamenlijk integrale ondersteuning bieden aan slachtoffers van seksueel geweld.

Daarnaast werken gemeenten binnen het Gronings Offensief aan versterking van de regionale aanpak van seksueel geweld, waarbij in 2025 wordt geïnvesteerd in borging van behaalde resultaten. Gemeenten kunnen aanvullende opdrachten

16

verstrekken, bijvoorbeeld voor campagnes, interventies of projecten gericht op specifieke doelgroepen. Wijziging ten opzichte van de vorige begroting Voor 2027 wordt nieuw beleid voorzien in het kader van de regionale samenwerking binnen Algemene Gezondheidszorg (AGZ) 3Noord. In 2025 is hiervoor een manifest opgesteld door de directeuren Publieke Gezondheid (DPG’s) en het AGZ-beraad, gericht op planvorming voor 2026 en uitrol in 2027. Deze ontwikkeling kan leiden tot aanvullende taken, regionale afstemming en nieuwe uitvoeringsverantwoordelijkheden binnen de seksuele gezondheidszorg. Activiteiten en prestaties De uitvoering omvat zowel zorgverlening als preventie, samenwerking en monitoring. Seksuele gezondheidszorg • • • • •

Consulten voor soa- en hiv-testen, inclusief PrEP-zorg. Behandeling van soa’s en het uitvoeren van bron- en contactonderzoek. Vaccinaties voor risicogroepen, waaronder hepatitis A en B. Consulten rondom onbedoelde zwangerschap en psychosociale hulp na abortus. Monitoring en begeleiding van PrEP-cliënten.

Preventie en gezondheidsbevordering • • • •

Voorlichting aan risicogroepen, zoals mannen die seks hebben met mannen, jongeren < 25 jaar, migranten en sekswerkers. Outreachende spreekuren en pop-uplocaties binnen de regio. Online informatievoorziening en deelname aan landelijke campagnes. Training van professionals en inzet van sleutelpersonen.

Surveillance en signalering • •

Monitoring van regionale soa-trends en epidemiologische duiding. Rapportages aan het RIVM en invoer in landelijke surveillancesystemen.

Samenwerking en beleidsontwikkeling • • •

Afstemming met gemeenten over prioriteiten en aanvullende opdrachten. Regionale ketensamenwerking via o.a. het CSG. Deelname aan landelijke netwerken en implementatie van richtlijnen en kwaliteitskaders.

Beoogde indicatoren • • •

Aantal soa-testen. Aantal PrEP-cliënten in zorg. Aantal uitgevoerde voorlichtingsbijeenkomsten.

17

Samenwerking en afhankelijkheden De GGD werkt intensief samen met gemeenten als opdrachtgever, die regionale prioriteiten vaststellen en aanvullende opdrachten financieren. Ketensamenwerking vindt plaats met huisartsen, ziekenhuizen, welzijnsorganisaties, jongerenwerk, migrantenorganisaties en politie. Landelijke kaders (Wpg, RIVM/LCI-richtlijnen, VWS-prioriteiten) bepalen in belangrijke mate de uitvoering. De inzet is mede afhankelijk van rijksmiddelen (ASG-gelden) en gemeentelijke bijdragen. Tekorten in personele capaciteit of middelen kunnen leiden tot langere wachttijden, vermindering van outreachend werk en beperkte mogelijkheid tot deelname aan landelijke campagnes. Beleidsmatige risico’s en aandachtspunten De uitvoering is gevoelig voor wijzigingen in landelijke richtlijnen, beleidsprioriteiten en financiering. De afhankelijkheid van ASG-middelen en gemeentelijke bijdragen maakt de omvang van activiteiten deels onzeker. Personeelsschaarste kan de toegankelijkheid en bereikbaarheid van zorg beïnvloeden. Daarnaast brengt de implementatie van een nieuwe laboratoriumkoppeling eind 2026 mogelijk extra kosten en afstemmingsvraagstukken met zich mee.

Reizigersadvisering Beleidsdoel Met dit budget wordt beoogd om de publieke gezondheid te bevorderen door reizigers te beschermen tegen importziekten. Door middel van vaccinaties en voorlichting wordt voorkomen dat reizigers ziek terugkeren of dat infectieziekten zich in Nederland kunnen verspreiden. Wettelijk kader en beleidscontext Dit programma valt binnen het regionale en lokale beleid en vormt een mix van publieke preventieve taken en een markttaak. De reizigerszorg levert daarmee een belangrijke bijdrage aan de infectieziektepreventie in de regio, waarbij zowel publieke verantwoordelijkheid als dienstverlening aan individuele burgers samenkomt. Wijziging ten opzichte van de vorige begroting De werkzaamheden worden ongewijzigd voortgezet. Er zijn geen inhoudelijke wijzigingen in de opdracht, waardoor de focus blijft liggen op de continuering van bestaande activiteiten. Activiteiten en prestaties De belangrijkste activiteiten bestaan uit het vaccineren van reizigers om hen te beschermen tegen (reisgerelateerde) infectieziekten en daarmee het risico op importziekten te verkleinen. Daarnaast worden beroepsvaccinaties uitgevoerd en vaccinaties op maat aangeboden voor specifieke doelgroepen. De beoogde prestaties richten zich op het zo goed mogelijk beschermen van reizigers, het hanteren van korte wachttijden en het bieden van laagdrempelige toegankelijkheid.

Hiermee wordt gestreefd naar een hoge klanttevredenheid en optimale gezondheidsbescherming.

18

Samenwerking en afhankelijkheden De uitvoering vindt plaats binnen de bestaande regionale samenwerking, in het bijzonder binnen de 3Noord-samenwerking. Daarnaast is er landelijke afstemming waar nodig. Er zijn geen specifieke afhankelijkheden van landelijk beleid, subsidies of andere externe factoren. Beleidsmatige risico’s en aandachtspunten Belangrijke aandachtspunten zijn het borgen van voldoende klantenaantallen om de dienstverlening kostenefficiënt te kunnen blijven uitvoeren, en het waarborgen van voldoende capaciteit en personeel om te voldoen aan de vraag.

Forensische geneeskunde In 2027 werken we toe naar een landelijk stelsel voor forensische geneeskunde. De voorbereidingen hiervoor vinden plaats via een ledenproject van GGD GHOR Nederland, met gezamenlijke financiële bijdragen van alle GGD’en. Tegelijkertijd blijft de afhankelijkheid van externe inhuur een aandachtspunt. We richten ons op de beperking hiervan en op een doelmatige organisatie van de beschikbare capaciteit. Onzekerheden rond structurele financiering vanuit het Rijk en landelijke keuzes over de toekomstige inrichting, vragen om flexibiliteit in middelen en fasering.

Openbare Geestelijke Gezondheidszorg Beleidsdoel Het team OGGz versterkt de publieke gezondheid door het vroegtijdig signaleren, bereiken en begeleiden van inwoners met complexe psychosociale en psychiatrische problematiek die zorg mijden of onvoldoende aansluiting vinden bij reguliere voorzieningen. Door vroegsignalering, outreachende bemoeizorg en intensieve ketensamenwerking wordt verergering van gezondheidsproblemen, maatschappelijke uitval, overlast en crisissituaties voorkomen. De inzet draagt bij aan preventie, stabilisatie van gezondheid én het vergroten van maatschappelijke participatie van kwetsbare inwoners. Wettelijk kader en beleidscontext De OGGZ is wettelijk ingebed binnen de Wmo. Daarnaast valt het Verkennend Onderzoek onder de Wvggz. Regionaal maakt de OGGZ onderdeel uit van de brede mentale gezondheidsaanpak en van actielijn 3 binnen Gezond Groningen. De uitvoering vindt plaats in opdracht van de centrumgemeente en in nauwe afstemming met de lokale gemeenten. Deze combinatie van wettelijke taken, landelijk beleid en regionale afspraken vormt de basis voor een geïntegreerde en breed gedragen aanpak.

19

Wijziging ten opzichte van de vorige begroting Voor 2027 is sprake van een inhoudelijke intensivering. De bestaande winterregeling voor buitenslapers wordt omgezet naar een structurele jaarregeling en samengevoegd met de inzet van de Straatzusters. De eerdere pilot heeft aantoonbare meerwaarde laten zien voor het bereiken en ondersteunen van de meest kwetsbare buitenslapers. Door beide trajecten te bundelen ontstaat een doorlopende, domeinoverstijgende en laagdrempelige voorziening die beter aansluit bij de behoefte van deze doelgroep. Activiteiten en prestaties De OGGZ richt zich op vroegsignalering en outreachende begeleiding van inwoners met complexe problematiek die niet bereikt worden door reguliere zorg. De activiteiten worden uitgevoerd in nauwe samenwerking met ketenpartners, gericht op het voorkomen van escalaties en het toeleiden naar passende zorg en ondersteuning. Beoogde prestaties omvatten onder andere: • • •

Het bereiken en ondersteunen van kwetsbare inwoners, zichtbaar in kenmerken, zoals geslacht en leeftijdsgroep. Inzicht krijgen in aard en complexiteit van de problematiek binnen de caseload. Het tijdig schakelen binnen de keten, passend bij de aard en urgentie van de situatie.

Samenwerking en afhankelijkheden De OGGZ wordt uitgevoerd in nauwe regionale samenwerking met GGZ-instellingen, maatschappelijke opvang, wijkteams, politie en Veiligheidsregio Groningen. Deze ketensamenwerking is een essentiële randvoorwaarde voor effectieve vroegsignalering, gecoördineerde inzet en een tijdige toeleiding naar passende zorg. Capaciteit, bereikbaarheid en informatie-uitwisseling binnen deze keten bepalen in belangrijke mate de uitvoeringskwaliteit. De inzet van de Straatzusters en de jaarregeling buitenslapers versterken deze samenwerking en zorgen voor duurzame verbinding tussen zorg en veiligheid. Beleidsmatige risico’s en aandachtspunten Belangrijke risico’s betreffen de toenemende druk op de OGGZ door zwaardere en complexere problematiek, waardoor inzet intensiever en langduriger wordt. Daarnaast levert de nadruk op veiligheid binnen de keten spanning op met de noodzakelijke zorginhoudelijke aandacht. Ook de afhankelijkheid van ketenpartners en schaarste in hun capaciteit kan leiden tot vertraging in toeleiding naar passende ondersteuning. Verder beperkt de privacywetgeving soms de noodzakelijke informatie-uitwisseling. Tot slot vraagt structurele borging van regionale samenwerking en regie blijvende aandacht, mede door afhankelijkheid van rijksmiddelen en gemeentelijke bijdragen.

20

Medische Milieukunde Beleidsdoel De medische milieukunde richt zich op de invloed van de leefomgeving op de gezondheid van inwoners. Belangrijke factoren hierbij zijn luchtverontreiniging, geluidhinder en een ongezond binnenmilieu, maar ook bredere gezondheidseffecten zoals hinder en ongerustheid over milieufactoren. Vanuit deze invalshoek levert team Medische Milieukunde (MMK) een structurele bijdrage aan vraagstukken rondom een gezonde leefomgeving voor alle Groningers. Team MMK verzorgt integrale gezondheidsadvisering binnen aanvragen in het kader van de Omgevingswet, in samenwerking met de gemeenten. Daarnaast wordt actuele wetenschappelijke kennis toegepast via landelijke afstemming binnen het MMK-netwerk van de GGD’en. Voor provinciale vraagstukken op het gebied van milieugezondheid wordt op offertebasis gewerkt. In crisissituaties waarbij mensen (mogelijk) worden blootgesteld aan gevaarlijke stoffen, levert MMK een bijdrage door inzet van Gezondheidskundig Advies Gevaarlijke Stoffen (GAGS). Dit gebeurt via een 24/7 piketregeling. Wettelijk kader en beleidscontext De taak van de medische milieukunde is vastgelegd in de Wet publieke gezondheid (Wpg). Daarnaast versterkt team MMK haar kennispositie door samenwerking binnen 3Noord en door actieve deelname aan landelijke werk- en kennisgroepen van GGD GHOR Nederland.

Binnen de Meerjarenagenda draagt team MMK bij aan de doelstelling Gezonde fysieke leefomgeving, onder andere door samen met een afvaardiging vanuit het AOG op te trekken. Ook werkt het team op offertebasis samen met de provincie Groningen, die als vergunningverlener voor zware industrie een vraag heeft naar gezondheidskundig milieuadvies. Wijziging ten opzichte van de vorige begroting Ten opzichte van de vorige begroting is de uitvoering ongewijzigd. De werkzaamheden worden gecontinueerd en er zijn geen inhoudelijke uitbreidingen of afbouwtrajecten voorzien. Activiteiten en prestaties De kernactiviteiten van team MMK bestaan uit het leveren van GAGS-piketzorg, het bijdragen aan een gezonde leefomgeving en het beantwoorden van burgervragen. Het GAGS-piket is 24 uur per dag, 7 dagen per week beschikbaar, met een maximale reactietijd van 15 minuten binnen Groningen, Drenthe en Friesland. Daarnaast adviseert team MMK over vraagstukken rondom de Omgevingswet en levert het gezondheidskundige inbreng in provinciale dossiers. Voor burgers geldt dat spoedvragen uit Groningen en Drenthe tijdens kantooruren direct worden doorverbonden met de dienstdoende collega van MMK of de afdeling Maatschappij en Gezondheid(MG) van GGD Drenthe. Nietspoedvragen worden binnen 5 werkdagen afgehandeld.

21

Samenwerking en afhankelijkheden Team MMK werkt intensief samen met regionale partners, zoals de provincie, alle gemeenten en Veiligheidsregio Groningen (VRG) in het kader van de GRIP-structuur en GAGS. Daarnaast bestaat er een vaste samenwerking met de Omgevingsdienst Groningen (ODG). Landelijk wordt afgestemd met GGD GHOR Nederland, het programmacollege Gezondheid en Milieu en met het RIVM binnen het Centrum Gezondheid en Milieu (CGM). De personele capaciteit vormt een belangrijke randvoorwaarde voor het realiseren van alle doelen en het leveren van adequate inhoudelijke inbreng. Beleidsmatige risico’s en aandachtspunten Een belangrijk aandachtspunt is de beperkte capaciteit, die bepaalt hoeveel het team kan bijdragen aan de vele vraagstukken rondom gezondheid en milieu. Daarnaast speelt de bredere beleidsontwikkeling richting gezondheid in alle beleid, wat ook voor team MMK extra inzet en aanwezigheid vraagt binnen integrale beleidsprocessen.

Crisisorganisatie Beleidsdoel De crisisorganisatie ondersteunt gemeenten en ketenpartners bij ingrijpende incidenten die gepaard gaan met psychosociale impact en risico op maatschappelijke onrust. Het protocol, dat geldt voor alle gemeenten in de regio, heeft tot doel de psychosociale gevolgen voor getroffenen en de samenleving te beperken en een snelle terugkeer naar reguliere hulpverlening te bevorderen. Het gaat hierbij om gebeurtenissen, zoals ernstige geweldsdelicten, zedenzaken, suïcides of vermissingen met grote maatschappelijke impact. Binnen dit protocol werken gemeenten, Openbaar Ministerie, politie, GGD en andere betrokken organisaties gecoördineerd samen. Wettelijk kader en beleidscontext De crisisorganisatie opereert binnen regionale en lokale beleidsafspraken en wordt uitgevoerd als aanvullende opdracht van gemeenten. Sinds 2022 zijn tussen gemeenten en de GGD structurele afspraken gemaakt over samenwerking bij ingrijpende gebeurtenissen. Een belangrijk onderdeel daarvan is de beschikbaarheid van een 24/7 hard piketfunctie vanuit de GGD, waarbij een vaste casuscoördinator het aanspreekpunt is en de regie voert wanneer dat nodig is. Deze regionale afspraken vormen de basis voor een gezamenlijke, tijdige en consistente aanpak. Wijziging ten opzichte van de vorige begroting De inzet van de crisisorganisatie blijft ongewijzigd ten opzichte van de vorige begroting.

De bestaande werkwijze, inclusief het 24/7 hard piket en de structurele samenwerking met gemeenten en ketenpartners, wordt gecontinueerd.

22

Activiteiten en prestaties Belangrijkste activiteiten De crisisorganisatie voert in opdracht van gemeenten een 24/7 piketregeling uit, bemenst door casuscoördinatoren psychosociale hulpverlening (PSHi). Deze professionals adviseren direct bij ingrijpende gebeurtenissen, rekening houdend met psychosociale behoeften en mogelijke maatschappelijke onrust. Wanneer gevraagd kan de casuscoördinator tevens de coördinerende of regisserende rol op zich nemen binnen het incidentproces. Beoogde prestaties/indicatoren • •

Continu beschikbaar 24/7 hard piket. Geen aanvullende kwantitatieve prestatie-indicatoren vastgesteld.

Samenwerking en afhankelijkheden De crisisorganisatie werkt in regionale context nauw samen met gemeenten, politie, Openbaar Ministerie en andere betrokken ketenpartners. Afhankelijkheden liggen vooral in de beschikbaarheid van capaciteit bij betrokken organisaties, de kwaliteit van onderlinge afstemming en de regionale borging van het crisisprotocol. Beleidsmatige risico’s en aandachtspunten Belangrijke aandachtspunten zijn mogelijke personeelstekorten, variaties in de vraag afhankelijk van incidentpatronen en afhankelijkheid van gemeentelijke opdrachten. Ook de 24/7 beschikbaarheid vraagt structurele borging van deskundigheid en continuïteit Wat kost het? Gezondheid beschermen en bevorderen

Begroting Begroting Begroting Begroting Begroting

Baten of lasten

Programma- onderdeel

2026

2027

2028

2029

2030

Lasten

Totaal uitgaven

-13.289

-14.269

-14.269

-14.269

-14.304

Inwonersbijdrage Overige inkomsten Totaal inkomsten Saldo voor mutatie in reserves Toevoeging Onttrekking Gerealiseerd resultaat

2.972 10.317 13.289 0 0 0 0

2.976 11.293 14.269 0 0 0 0

2.976 11.293 14.269 0 0 0 0

2.976 11.293 14.269 0 0 0 0

2.996 11.307 14.304 0 0 0 0

Baten

23

3. Adviseren over gezonde wijken, dorpen en steden Het deelprogramma Adviseren over gezonde wijken, dorpen en steden omvat de producten epidemiologie, gezondheidsbevordering en advisering publieke gezondheid. GGD Groningen ondersteunt gemeenten bij het maken van integraal lokaal beleid over gezondheid en een gezonde leefomgeving. De GGD helpt ook bij de implementatie. Het gedachtengoed van positieve gezondheid staat hierbij centraal. De insteek is om de mogelijkheden, veerkracht en eigen regie van mensen te versterken. De GGD verricht eigen epidemiologisch onderzoek en monitoring van kengetallen. Daarbij wordt gebruikgemaakt van beschikbare relevante (landelijke) data en kennis om advies op maat te geven. Beleidsdoel Het deelprogramma Adviseren over gezonde wijken, dorpen en steden omvat epidemiologie, gezondheidsbevordering en beleidsadvisering binnen het domein van de publieke gezondheid. Het team Beleid & Advies ondersteunt gemeenten bij het ontwikkelen van integraal lokaal gezondheidsbeleid en een gezonde leefomgeving, en bij de implementatie van effectieve programma’s en interventies. Hierbij staat het gedachtegoed van positieve gezondheid centraal: het versterken van veerkracht, eigen regie en de mentale en fysieke mogelijkheden van inwoners.

De GGD voert eigen epidemiologisch onderzoek en monitoring uit, aangevuld met landelijke databronnen, om gemeenten te voorzien van betrouwbaar, onafhankelijk en op maat gemaakt advies ter bevordering van gezondheid en welzijn. Wettelijk kader en beleidscontext Binnen de Wet publieke gezondheid (Wpg) heeft de afdeling Beleid & Advies 3 wettelijke taken: epidemiologie, advisering op gemeentelijk beleid en gezondheidsbevordering. 1. Epidemiologie brengt de gezondheid van inwoners in kaart via gezondheidsenquêtes en monitoring, die worden samengebracht in gezondheidsmonitoren. 2. Beleidsadvisering sluit aan bij landelijke ontwikkelingen en beleidskaders van onder andere het ministerie van VWS en het RIVM, zoals de Landelijke Nota Gezondheidsbeleid, AZWA, GALA en IZA. 3. De wettelijke taak gezondheidsbevordering omvat het uitrollen van integrale en effectieve interventies in gemeenten, waaronder Rookvrije Omgeving, Kind naar Gezonder Gewicht en We zijn zelf het medicijn. Wijziging ten opzichte van de vorige begroting Voor 2027 is sprake van nieuw beleid en nieuwe opdrachten. In het Aanvullend Zorg en Welzijnsakkoord (AZWA) worden extra taken voor GGD’en benoemd, zoals betrokkenheid bij de preventie-infrastructuur en uitbreiding van de rol van de Gezonde School-adviseur.

Ook in de Landelijke Nota Gezondheidsbeleid wordt versterking van de kennis- en adviesfunctie van de GGD genoemd, maar zonder duidelijke financiële dekking. Dit leidt ertoe dat nieuwe taken worden verwacht, terwijl structurele middelen nog ontbreken.

24

Activiteiten en prestaties Belangrijkste activiteiten • • •

Monitoring volksgezondheid, waaronder gezondheidsenquêtes en het samenstellen van gezondheidsmonitoren. Advisering op gemeentelijk beleid, inclusief ondersteuning bij de vertaling van landelijke beleidskaders naar lokaal beleid. Uitvoering van gezondheidsbevorderende programma’s, gericht op duurzame gedragsverandering en versterking van de preventieketen.

Beoogde prestaties/indicatoren • • •

Uitrol van de Gezondheidsmonitor Jeugd. Advisering van gemeenten bij de vertaling van de Landelijke Nota Gezondheidsbeleid naar lokaal beleid. Versterking van de functie Gezonde School-adviseur (nu 1 fte).

Samenwerking en afhankelijkheden De afdeling Beleid & Advies participeert in diverse regionale en bovenregionale samenwerkingen, waaronder Gezond Groningen (met name actielijn 2 Preventie en actielijn 3 Mentale Gezondheid), de 3Noord-samenwerking met GGD Drenthe en GGD Fryslân en netwerken, zoals Alliantie van Kracht, Kansrijke Start, Jong Leren Eten en het Gronings Provinciaal Beweegakkoord. De afdeling Beleid & Advies is sterk afhankelijk van subsidies, onder meer van ZonMw, Nationaal Programma Groningen (NPG) en het Platform Mentaal Gezond Groningen. Het aandeel subsidies in de begroting is gestegen van 30% in 2020 naar bijna 50% in 2025, wat druk geeft op structurele borging. Subsidies kennen vaak P×Q-verantwoording, waardoor uitval door ziekte leidt tot lagere inkomsten en risico’s voor de formatie en continuïteit. Voor cofinanciering en duurzame inzet is een solide gemeentelijke basisfinanciering noodzakelijk. Beleidsmatige risico’s en aandachtspunten De afhankelijkheid van tijdelijke subsidies vormt een substantieel risico, aangezien deze vaak wisselende looptijden en aanlooptijden hebben. Tijdige verwerving van nieuwe financiering is cruciaal om functies, zoals de regisseurs Mentale Gezondheid, interventies als Kind naar Gezonder Gewicht en de Rookvrije Omgeving structureel te kunnen continueren. P×Q-verantwoording maakt de afdeling kwetsbaar voor personele uitval.

Onvoldoende structurele financiële basis van de afdeling Beleid & Advies beperkt bovendien de cofinanciering bij subsidieaanvragen. De herijking van de Meerjarenagenda GGD Groningen in 2026/2027 vraagt om passende middelen om de kennis-, advies- en preventiefuncties adequaat te kunnen uitvoeren. Tot slot brengt de Omgevingswet extra adviesaanvragen met zich mee, zonder dat hiervoor aanvullende middelen zijn toegekend.

25

Wat kost het? Adviseren over gezonde wijken, dorpen en steden

Begroting Begroting Begroting Begroting Begroting

Baten of lasten Programma-onderdeel

2026

2027

2028

2029

2030

Lasten

Totaal uitgaven

-3.107

-3.295

-3.441

-3.295

-3.305

Inwonersbijdrage Overige inkomsten Totaal inkomsten Saldo voor mutatie in reserves Toevoeging Onttrekking Gerealiseerd resultaat

1.689 1.454 3.143 36 -36

1.754 1.578 3.332 36 -36

1.754 1.578 3.332 -110

1.754 1.578 3.332 36 -36

1.765 1.576 3.341 36 -36

0

0

Baten

0

26

0

110 0

4. Inspecteren en adviseren van locaties ter bevordering van de kwaliteit, veiligheid en hygiëne Beleidsdoel Team Toezicht & Advies draagt bij aan het waarborgen van de kwaliteit en veiligheid binnen sectoren met kwetsbare doelgroepen, zoals kinderopvangorganisaties en Wmo-aanbieders. Door het uitvoeren van toezichtstaken en het beoordelen van naleving van wettelijke kwaliteitseisen, wordt een veilige en gezonde leefomgeving gecreëerd. Deze werkzaamheden dragen direct bij aan het beschermen van kinderen en andere kwetsbare inwoners, en ook aan de gemeentelijke verantwoordelijkheid om kwaliteit en veiligheid binnen lokale voorzieningen te borgen. Wettelijk kader en beleidscontext Team Toezicht & Advies voert een breed pakket aan wettelijke taken uit. Het toezicht op de kinderopvang wordt uitgevoerd op basis van de Wet kinderopvang en geldt in alle 10 Groninger gemeenten. Ship sanitation-certificering vindt plaats op basis van de Wet publieke gezondheid (Wpg) en wordt uitgevoerd in de gemeenten Het Hogeland en Eemsdelta. Daarnaast is de GGD op grond van de Warenwetregeling verantwoordelijk voor de vergunningverlening van tattoo- en piercingshops. Gemeenten kunnen daarnaast aanvullende opdrachten verstrekken, zoals het toezicht op de Wmo (momenteel voor de gemeenten Het Hogeland en Eemsdelta) en hygiëne-inspecties bij seksbedrijven.

Hiermee vervult Toezicht & Advies een hybride rol van wettelijke toezichthouder én uitvoerder van gemeentelijke maatwerktaken Wijziging ten opzichte van de vorige begroting De uitvoering van de meeste toezichtstaken wordt in 2027 gecontinueerd. Wel is het Wmo-toezicht in de gemeente Oldambt per 31 december 2025 beëindigd. De afgelopen jaren zijn gemeentelijke toezichthouders door de GGD ingewerkt en nemen zij vanaf 2026 het Wmo-toezicht volledig over. Hiermee krimpt de opdrachtomvang licht, maar blijft de kern van het toezicht onverminderd relevant. Activiteiten en prestaties Belangrijkste activiteiten • • • • •

Jaarlijks toezicht op kinderopvanglocaties, met een inspectienorm van 100% voor de formele kinderopvang en 50% voor gastouderopvang. Uitvoering van Wmo-toezicht in de gemeenten Het Hogeland en Eemsdelta, inclusief het opstellen van een jaarlijks jaarverslag. Behandeling van aanvragen voor ship sanitation-certificaten conform wettelijke termijnen. Vergunningverlening en inspecties bij tattoo- en piercingshops. Hygiëne-inspecties bij seksbedrijven op verzoek van gemeenten.

Beoogde prestaties/indicatoren • •

Alle kinderopvangorganisaties worden jaarlijks bezocht (100%). De helft van alle gastouderopvanglocaties worden jaarlijks bezocht (50%). 27

• •

Tijdige afhandeling van de ship sanitation- en tattoo/piercing-vergunningaanvragen. Jaarlijkse regionale rapportages en kwaliteitsbeeld voor Wmo-toezicht.

Samenwerking en afhankelijkheden Team Toezicht & Advies werkt intensief samen met alle 10 Groninger gemeenten, onder meer via jaarlijkse startgesprekken, ambtelijke overleggen en werkgroepen kinderopvang. Voor de (brand)veiligheid wordt, waar nodig, samengewerkt met Veiligheidsregio Groningen. Binnen het Wmo-toezicht vindt afstemming plaats in provinciaal verband en met partijen zoals de IGJ, het RIGG, het Zorgkantoor en het RIEC Noord-Nederland, om een breed en gedeeld beeld van aanbieders en risico’s te vormen. De uitvoering is sterk afhankelijk van voldoende capaciteit en deskundigheid binnen het team. Beleidsmatige risico’s en aandachtspunten De toezichtstaak binnen de kinderopvang staat onder druk door toenemende complexiteit en regeldruk. Daarnaast is vervanging bij ziekte of verlof uitdagend door de lange inwerkperiode die toezichthouders nodig hebben. Hierdoor kunnen tijdelijke capaciteitsproblemen ontstaan die effect hebben op de tijdigheid en volledigheid van het toezicht. Het borgen van capaciteit en continuïteit is daarmee een belangrijk aandachtspunt voor de komende jaren. Wat kost het? Inspecteren en adviseren van locaties

Begroting Begroting Begroting Begroting Begroting

Baten of lasten Programma-onderdeel

2026

2027

2028

2029

2030

Lasten

Totaal uitgaven

-1.680

-1.734

-1.734

-1.734

-1.744

Baten

Totaal inkomsten Saldo voor mutatie in reserves Toevoeging Onttrekking Gerealiseerd resultaat

1.680 0 0 0 0

1.734 0 0 0 0

1.734 0 0 0 0

1.734 0 0 0 0

1.744 0 0 0 0

28

Verplichte paragrafen Volgens het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV) kent de begroting een aantal verplichte paragrafen. In deze beleidsbegroting zijn de paragrafen weerstandsvermogen, risicobeheersing, bedrijfsvoering, openbaarheid en financiering opgenomen. De overige verplichte paragrafen (lokale heffingen, onderhoud kapitaalgoederen, verbonden partijen en grondbeleid) zijn voor de GGD niet relevant en derhalve niet opgenomen.

Weerstandsvermogen en risicobeheersing Het BBV schrijft voor dat in de jaarrekening een beoordeling moet worden gegeven van het weerstandsvermogen. Deze beoordeling geeft aan hoe robuust de begroting is. Een robuuste begroting houdt volgens de BBV-voorschriften in dat niet elke financiële tegenvaller in de begroting dwingt tot bezuinigen. De beoordeling van het weerstandsvermogen bestaat uit de volgende componenten: A. de weerstandscapaciteit bestaande uit de middelen en mogelijkheden waarover de Gemeenschappelijke regeling beschikt of kan beschikken om niet begrote kosten te dekken B. een inventarisatie van de risico’s C. kengetallen om inzicht te krijgen in de financiële positie van de Gemeenschappelijke regeling. A. Weerstandscapaciteit en beoordeling weerstandsvermogen De beschikbare weerstandscapaciteit is gelijk aan de Algemene Reserve. De bestemmingsreserves dienen ter afdekking van geoormerkte incidentele uitgaven en zijn derhalve buiten de risico-afweging voor het weerstandsvermogen gehouden. In de financiële begroting is de aard van de bestemmingsreserve beschreven. Als we de weerstandscapaciteit in relatie tot het risicoprofiel schetsen, kunnen we concluderen dat de algemene reserve à € 375.000 na resultaatbestemming bij de jaarrekening 2025 de risico’s binnen het programma niet kan opvangen. Het weerstandsvermogen is dus niet toereikend.