10-02-01 Veendam beleidsplan idverde

• Voor een groeninrichting voorzien van georganiseerde vorm van recreatie (voetballen, hockey, e.d.) wordt het groen zo kosteneffectief mogelijk onderhouden. Waar mogelijk is op basis van natuurlijke processen , waar dit noodzakelijk is op basis van beeldkwaliteit (veelal kwaliteitsniveau B). • Waar mogelijk zijn groenarealen aaneengesloten, wat bijdraagt aan de kwaliteit van ecologische verbindingen en daarmee aan de ontwikkeling van duurzame ecosystemen.

30

FUNCTIEKAART NATUURGROEN Natuurgroen is gericht op het in stand houden of creëren van voorwaarden voor een hoge soortenrijkdom aan planten en dieren. Het groen heeft een duidelijk minder nette uitstraling, kent een zekere variatie en gelaagdheid. Het beheer en onderhoud wordt tot een minimum beperkt. Functie en inrichting • De natuurwaarden van de plek gaan boven beleving, gebruik en actieve vormen van recreatie. • Veiligheid in deze gebieden is alleen direct langs wandelpaden en verblijfplekken geborgd. • Het betreft veelal de gebieden waar betreding door mensen en honden niet gangbaar is, en eigenlijk alleen door mensen wordt betreden wanneer dit voor de uitvoering van beheer- en onderhoudswerkzaamheden noodzakelijk is. Natuur en biodiversiteit • Natuurlijke processen krijgen volop ruimte, waar mogelijk wordt toegewerkt naar een natuurlijke evenwicht. • Er wordt alleen ingegrepen wanneer dit noodzakelijk is, of om kansen voor bevordering van natuurwaarden te verzilveren. Het creëren van zachte bosranden (mantel en/of zoomvegetatie) is hiervan een concreet voorbeeld. • Binnen het beheer en onderhoud wordt er niet uitsluitend extensief beheer gepleegd, maar wordt ook daadwerkelijk ecologisch beheerd.

Dit houdt in dat er rekening gehouden wordt met de optimale werkwijze en het optimale tijdstip en materieel, om de biodiversiteit zo goed mogelijk in stand te houden en mogelijk te verhogen. • Er wordt nagestreefd dat er jaarrond voldoende voedselaanbod, verblijfs-, schuilen voortplantingsgelegenheid is voor de in het gebied levende soorten dieren (en planten). Gefaseerd beheer kan hier uiting aan geven. • Bijzondere natuurwaarden (soorten planten en dieren, elementen met een hoge soortenrijkdom) worden door passend instandhoudingsbeheer voor de toekomst behouden.

31

FUNCTIEKAART GROENAANKLEDING Betreft de groenarealen waar beleving, recreatie of natuurwaarden niet centraal staan. Het groen heeft een (zeer) functioneel karakter. Denk hierbij aan begeleidend groen langs wegen (bermen, bomen), opvullend groen in wijken (gras, heestervakken) en afschermend groen tussen deelgebieden of op industrieterreinen. Functie en inrichting • De groeninrichting is primair gericht op het ‘aankleden’ van het verstedelijkt gebied binnen de grenzen van de bebouwde kom van Veendam. • Het groen heeft een opvullend en functioneel karakter, met een beperkte variatie en is financieel voordelig in onderhoud. • Het functionele karakter draagt bij aan herkenbaarheid en identiteit op wijk- en buurtniveau. Tevens heeft het groen een begeleidende en (visueel) sturende werking, denk aan bermen en bomen langs wegen. • In verkeerssituaties borgt de inrichting de verkeersveiligheid. • Het groen geeft geen gevoel van sociale onveiligheid. Natuur en biodiversiteit • De groeninrichting is afgestemd op een zo kosteneffectief mogelijk beheer en onderhoud. Veelal betekent dit een beheer op beeldkwaliteit B. • Waar dit mogelijk is, niet leidt tot overlast en/of verstoring van het beeld, vindt beheer aangepast aan natuurlijke processen plaats. • Het (nieuw) toe te passen sortiment is divers en aantrekkelijk voor wilde bijen en andere insecten.

Dit doordat er rekening is gehouden met aansluitende bloeiperioden, aantrekkingskracht, etc. • Waar mogelijk zijn groenarealen aaneengesloten wat bijdraagt aan de kwaliteit van ecologische verbindingen en daarmee aan de ontwikkeling van duurzame ecosystemen.

32

FUNCTIEKAART KIJKWATER Kijkwater versterkt het beeld van Veendam als ‘Parkstad’. Het betreft watergangen met aangrenzende achtertuinen van woningen, zoals een vijver in een stadspark, en de watergangen met een bijzondere vormgeving. De waterkanten zijn overwegend beschoeid (hardhout), het water is beleefbaar, van goede kwaliteit en nagenoeg vrij van ongewenste beplanting, natuurlijk afval en drijfvuil. Functie en inrichting • Het water is ingericht om naar te kijken en passief te beleven. Er zijn geen specifieke voorzieningen om het water voor bijvoorbeeld recreatief gebruik geschikt te maken. • Beheer en onderhoud is erop gericht het water vanaf de oevers langs woningen en gebieden met een intensieve gebruiksfunctie zichtbaar te houden. Vanaf deze zijde is de beeldkwaliteit van de oever tot 2 meter uit de waterkant van een hoogwaardige beeldkwaliteit.

Type oeverkant: beschoeide oever

beschoeide oever

Natuur en biodiversiteit • Aan de zijde waar het water niet grenst aan woningen of gebieden met een intensieve gebruiksfunctie, bestaat deze waar (technisch) mogelijk uit een natuurvriendelijke oever: flauw of glooiend. • Op natuurlijke oevers ontwikkelt zich een gevarieerde vegetatie op plekken waar dit niet tot overlast leidt. Hier wordt gestuurd op variatie en ecologische processen. beschoeide oever

beschoeide oever

beschoeide oever

standaardoever

standaardoever

natuurvriendelijk

standaardoever

natuurvriendelijk

v

natuurvriendelijk

natuurvriendelijk

v

kademuur

kademuur

v

standaardoever

oever langs beken

kademuur

v v

33

standaardoever

oever langs beken

natuurvriendelijk

kademuur

oever langs beken

kademuur

oever langs beken

oever langs beken

FUNCTIEKAART RECREATIEWATER Recreatiewater bevindt zich met name binnen een natuurlijke context, wat er mede voor zorgt dat deze gebieden aantrekkelijk zijn voor recreatief gebruik op diverse manieren: zwemmen, varen, vissen, etc. Waar passend en nodig worden hiervoor voorzieningen aangelegd (zoals aanlegsteigers, visplekken). De waterkwaliteit is voor een groot deel van het jaar van goede kwaliteit en geschikt voor het beoogd recreatief gebruik. Functie en inrichting • Het actief beleven en gebruik maken van het water staat centraal. Dit betekent het faciliteren en geschikt maken van water voor verschillende vormen van recreatie. • Borgen van een goede waterkwaliteit gedurende grote delen van het jaar, waar mogelijk jaarrond. • De watergebieden zijn ontstaan door afgravingen en kennen vanaf de kant een geleidelijk aflopend profiel, dit ten behoeve van de veiligheid van recreanten in het water. • Vanaf de waterkant (de gebruikskant / gebruiksplekken) is het water goed toegankelijk en blijft vanaf de oever het zicht op het water behouden. • Waar mogelijk wordt gewerkt aan het verbinden van waterstructuren om het recreatief gebruik ervan en de waterkwaliteit te bevorderen.

Type oeverkant: beschoeide oever

beschoeide oever

beschoeide oever

standaardoever

Natuur en biodiversiteit • De natuurlijke context levert een belangrijke bijdrage aan de aantrekkingskracht van het gebied als geheel voor diverse vormen van recreatief gebruik. Dit door het borgen van de natuurlijke samenhang tussen groen en water. • De waterpartijen zijn waar mogelijk voorzien van een flauwe oever. Op oevers die niet zijn ingericht op een recreatieve functie en waar dit niet tot overlast leidt, ontwikkelt zich een gevarieerde vegetatie. beschoeide oever

beschoeide oever

standaardoever

standaardoever

natuurvriendelijk

natuurvriendelijk

x

natuurvriendelijk

natuurvriendelijk

v

kademuur

kademuur

x

standaardoever

oever langs beken

kademuur

v v

34

standaardoever

oever langs beken

natuurvriendelijk

kademuur

oever langs beken

kademuur

oever langs beken

oever langs beken

FUNCTIEKAART NATUURWATER Natuurwater is gericht op het bereiken van een gevarieerde soortenrijkdom op de oever. Het benutten van oevers voor geleidelijke overgangen van nat naar droog resulteert in een variatie aan gradiënten en daarmee de kans op ontwikkeling van natuurwaarden. Door gericht beheer en onderhoud wordt overwoekering (en daarmee het ontstaan van monoculturen) voorkomen. Functie en inrichting • De natuurwaarden van dit water gaan boven beleving, gebruik en actieve vormen van recreatie. Het betreft veelal water dat in verbinding staat met andere wateren, maar niet dezelfde gebruiksfunctie deelt. • Natuurwater is over land beperkt bereikbaar, maar over water beter bereikbaar, omdat het in verbinding staat met andere watergangen.

Type oeverkant: beschoeide oever

Natuur en biodiversiteit • Natuurwaarden ontstaan binnen de context van de groeninrichting en door de verbinding met andere wateren. Het bereiken van een natuurlijk evenwicht staat hierbij centraal. • Ingrijpen vindt alleen plaats wanneer dit noodzakelijk is, of om kansen voor bevordering van natuurwaarden te verzilveren. Het actief bestrijden van woekerende soorten maakt hier onderdeel van uit. • Bijzondere natuurwaarden (o.a. leef- en voedselgebieden onder en boven de waterlijn) worden door passend instandhoudingsbeheer voor de toekomst behouden.

beschoeide oever

beschoeide oever

beschoeide oever

beschoeide oever

standaardoever

standaardoever

natuurvriendelijk

standaardoever

natuurvriendelijk

x

natuurvriendelijk

natuurvriendelijk

v

kademuur

kademuur

v

standaardoever

oever langs beken

kademuur

x v

35

standaardoever

oever langs beken

natuurvriendelijk

kademuur

oever langs beken

kademuur

oever langs beken

oever langs beken

FUNCTIEKAART HOOFDWATER Betreft het hoofdwatersysteem waar af- en aanvoer van water de primaire functie is. Voor deze gebieden geldt dat de doorstroming gegarandeerd moet zijn. Idealiter zit er ‘trek’ in het water. Bij deze wateren is er afhankelijkheid van het Waterschap Hunze en Aa’s. Functie en inrichting • Het water heeft primair een watervoerende functie (zowel af- als aanvoer). • De watervoerende functie voorkomt wateroverlast tijdens momenten van (piek)buien. • De situering van het water is bepalend voor de inrichting van het waterprofiel. In het centrum van Veendam bestaat dit profiel uit (hoge) kadermuren, in overige gebieden uit beschoeide oevers (gebruikskant) of flauwe oevers. • Oevervegetatie op een flauwe oever mag niet leiden tot een beperking van de minimale functie-eisen van het hoofdwater (doorvoer waterdebieten). • Het beheer en onderhoud van hoofwatergangen is zoveel mogelijk functioneel en kosteneffectief. Alleen voor het centrumgebied van Veendam geldt het nastreven van een hoge beeldkwaliteit.

Type oeverkant: beschoeide oever

beschoeide oever

Natuur en biodiversiteit • De doorstroming van het water levert een bijdrage aan de waterkwaliteit en het leven in het water. • In geval van flauwe oevers ontstaat ruimte voor het ontwikkelen van natuurwaarden. • Voor het (preventief) behoud van de waterdoorstroming wordt de ontwikkeling van woekerende monoculturen actief bestreden. beschoeide oever

beschoeide oever

beschoeide oever

standaardoever

standaardoever

natuurvriendelijk

standaardoever

natuurvriendelijk

standaardoever

natuurvriendelijk

kademuur

oever langs beken

kademuur

v x v v x

36

standaardoever

natuurvriendelijk

kademuur

oever langs beken

natuurvriendelijk

kademuur

oever langs beken

kademuur

oever langs beken

oever langs beken

FUNCTIE-OVERZICHTSKAART GROEN

! ( G1

! ( G2

! ( G4

! ( G3

! ( G3

Legenda

! (

Bijzonderheden Zoekgebied Natuurgroen Kijkgroen

Recreatiegroen (niet georganiseerd) D !! D ! D! ! ( ( ( Recreatiegroen (georganiseerd) D ! D ! D Groenaankleding ( ! ( ( ! !

37

Esri Ne

eV retaw traakeitcnuF

FUNCTIE-OVERZICHTSKAART WATER

! (

( !

I

I

! (

( !

W1

1W

! (

( !

W3

3W

( ! 4W

! ( W2

! ( W4

! ( W3

( ! 3W

Esri Ne

Legenda Recreatiewater Natuurwater Kijkwater Hoofdwater

! ( ! (

Bijzonderheden Knelpunten Zoekgebied

38

GEBIEDSTYPENKAART

Legenda Centrum Begraafplaatsen Bedrijventerrein Buurten Hoofdontsluitingwegen Sport en recreatie Buitengebied

39

OVERZICHTSKAART GROEN EN WATER

E Legenda Sloten

Heesters niet opgaand

Wadi's

Heesters opgaand

Waterpartijen - Vijver

Oeverrand zacht

groenelementen

Ruigte

Bermen

Ruw gras

Boomspiegels

Struikrozen

Bosplantsoen

Vaste planten

Gazon

Zandstrand

Hagen

40

' ­ K4

KANSENKAART

' ­ K2

' ­ K1

' ­ K3

' ­ ' ­ K1

K5

' ­ K6

E Legenda

' ­

Kansen Zoekgebied

41

BIJZONDERE LOCATIES GROEN EN WATER G1 Begraafplaatsen Vestigingsplaats, onderdeel leefgebied van diverse beschermde / bijzondere soorten planten en dieren. Draagt bij aan de totale soortenrijkdom in het gebied.

W1 Zwemwaterlocaties Vestigingsplaats, onderdeel leefgebied van diverse beschermde / bijzondere soorten planten en dieren. Draagt bij aan de totale soortenrijkdom in het gebied.

G2 Borgerswold, geïsoleerd deel Betreft het noordwestelijk gelegen deel van Borgerswold waar geen recreatie plaatsvindt. Eigenlijk komen hier helemaal geen mensen, tenzij er werk te verrichten is. De plek wordt gekenmerkt door bijzondere natuurwaarden.

W2 Hertenkamp Dit is een plek waar dieren verblijven die drinken vanuit een natuurlijke waterbron. Het behoudt van de waterkwaliteit (schoon, vers water) is hiervoor nodig en kan alleen bereikt worden wanneer er stroming in het water zit. De ontlasting die ze achterlaten in het water beïnvloed de waterkwaliteit negatief.

G3 Eilanden Wildervank / Langebosch Waar in Wildervank / Langbosch wonen aan het water en daarmee recreatie centraal staat, zijn er enkele geïsoleerde eilandjes waar natuurlijke processen hun gang gaan. Dit resulteert in ecologisch waardevol groen.

W3 Eilanden Wildervank Grenzend aan het gebied zoals benoemd onder ‘G2’, het noordwestelijk deel van Borgerswold, is er een rust- en stiltegebied. Dit gebied grenst direct aan het recreatiegebied van Borgerswold. Dat er geen duidelijke verbinding is tussen beide gebieden, moet ervoor zorgen dat het rust- en stiltegebied als zodanig behouden blijft.

G4 Braakliggend terrein Een plek waar even niets gebeurd en om die reden ruimte is gegeven aan ontwikkeling van tijdelijke natuur. Door extensief beheer (maximaal jaarlijks ingrijpen) kan er binnen verstedelijkt gebied ruimte ontstaan voor natuur.

W4 Braakliggend terrein Waterpartij met een hoge belevingswaarde op een centraal toegangspunt (entree) van Veendam. Doel is het behoud van kwaliteit en uitstraling van de bestaande inrichting.

-

Knelpunt: vederkruid Locatie Buitenwoel wordt gekenmerkt door een grote overlast van ongelijkbladig vederkruid. In de zomer van 2018 is de locatie behandeld door er met een harkboot doorheen te gaan (harken, woelen van de bodem) om zo de soort te bestrijden en terug te dringen.

42

PARTICIPATIEPROCES De gemeente vindt het belangrijk om inwoners, medewerkers en raadsleden te betrekken bij de ontwikkeling van nieuwe beleid. Zeker wanneer dit gaat over groen en water in Veendam, omdat iedereen daar mee te maken heeft. Groen en water zijn beeldbepalend en faciliteren op verschillende manieren een veilige, gezonde en uitnodigende leefomgeving. Het participatieproces is aan de start van de ontwikkeling van dit beleidsplan in gang gezet. Dit met als doel om informatie op te halen, te weten wat er leeft en welke behoeften er zijn. Hiervoor zijn enkele interactieve werkvormen ontwikkeld, met inzet van diverse posters (zie afbeeldingen). In deze werkvormen zijn de volgende thema’s behandeld: • Klimaatadaptatie (hoe om te gaan met de gevolgen van klimaatverandering) • Beleving van groen en water • Natuur en biodiversiteit Naast de inhoudelijke thema’s was er op de poster ‘ei kwijt’ ruimte om overige opmerkingen te plaatsen, om zo de beleidsmakers van informatie te voorzien waar niet direct om gevraagd is, maar die wel zeer relevant kan zijn. De participatieavond heeft op 7 februari 2019 plaatsgevonden in de raadzaal van het gemeentehuis in Veendam. Hierbij waren ca. 25-30 personen aanwezig. Wethouder Wieringa heeft de avond geopend, gevolgd door een inhoudelijke toelichting op het programma van de avond door Hans Luiten (BTL Advies).

Daarna is in groepen gewerkt aan de verschillende werkvormen. • Groep 1: de aanwezige raadsleden (ca. 1/3 deel van de aanwezigen) • Groep 2: ambtenaren (groen en water gerelateerd), vertegenwoordigers van wijkteams en inwoners Er is een diversiteit aan bruikbare informatie opgehaald, die door het projectteam is getoetst op haalbaarheid. Waar mogelijk zijn de uitkomsten meegenomen in de uitwerking van dit beleidsplan. Afgesproken is om het participatieproces na afronding van dit beleidsplan verder inhoud te geven. Dit door de uitkomsten ervan uit te leggen aan de verschillende wijkteams (eventueel ook rechtstreeks aan inwoners). De vorm waarin dit te doen, is nader te bepalen.

43

KADERSTELLENDE DOCUMENTEN Altenburg & Wymenga ecologisch onderzoek, Feanwâlden. (2016). A&W-rapport 2210 (Inventarisatie beschermde natuurwaarden en gebruik gedragscodes groenbeheer in Veendam en Pekela). • Uitvoeringsplan voor behoud van beschermde natuurwaarden, de verscheidenheid aan soorten planten en dieren. Informatie geënt op de voormalige Flora- en faunawet (overgegaan naar Wet natuurbescherming). Inclusief landschappelijke analyse, verspreidingskaarten, afstemming werkzaamheden op natuurkalenders en aanpak invasieve exoten. • Status: Informatief

•

concrete aanbevelingen om de kwaliteit van de groeninrichting te verbeteren. Status: Informatief

BTL Advies, apeldoorn. (2013). Groenvisie gemeente Veendam. • Een visie op het groen in Veendam, waar ook de bomen onderdeel van uit maken. De groenvisie definieert groenstructuren en reikt kansen aan om deze te versterken. In het kader van de destijds bestaande bezuinigingsopgave zijn voorstellen gedaan om op termijn kosten te besparen in beheer en onderhoud. • Status: Informatief

Altenburg & Wymenga ecologisch onderzoek, Feanwâlden. (2018). A&W-rapport 2495 (Inventarisatie invasieve en inheemse waterplanten in Veendam. Resultaten veldseizoen 2018). • Resultaten van inventarisatie inheemse en invasieve waterplanten in Veendam, en wat hiervan de gevolgen zijn t.a.v. waterkwaliteit en behoud waterdoorstroming. Inclusief concrete acties om de waterplanten te beheersen / bestrijden. • Status: Informatief

Terrein beherende organisatie binnen de provincie Groningen, Groningen. (2019). Exoten in toom. • Bevat strategie voor invasieve exoten (beheersen, bestrijden of voorkomen) en wat dit betekent voor de aanpak op soortniveau. • Status: informatief, het document zelf heeft nog geen status. Nederlandse overheid. (2019, 1 januari). wetten.nl - Regeling - Wet natuurbescherming - BWBR0037552. Geraadpleegd 1 juli 2019, van https://wetten.overheid.nl/ BWBR0037552/2019-01-01 • Sinds 1 januari 2017 is de Wet natuurbescherming van kracht. Deze vervangt 3 wetten; de Natuurbeschermingswet 1998, de Boswet en de Flora- en Faunawet. Vanaf dat moment bepalen de provincies voor hun gebied wat wel en niet mag in de natuur. Zij zijn verantwoordelijk voor de vergunningen en ontheffingen. De Rijksoverheid is alleen nog verantwoordelijk voor de ontheffingsaanvragen en de gedragscodes. • Status: Kaderstellend

Bureau Maris b.v., Zeewolde. (2017). Landschappelijk Cascoplan Borgerswold Veendam. • Bevat kansen voor ontwikkeling van Borgerswold, gebaseerd op een landschappelijke analyse waarbij rekening gehouden is met een diversiteit aan factoren waaronder het behoud van voldoende doorstroming en de waterkwaliteit. Het plan bevat tal van concrete ideeën voor meer recreatiemogelijkheden in Borgerswold. • Status: Informatief BügelHajema Adviseurs, Amersfoort. (februari 2015). Structuurvisie Gemeente Veendam. • Zet een diversiteit van planuitwerkingen naast elkaar, met als doel inzichtelijk te maken waar overeenkomsten zijn, of juist verschillen zitten. In het perspectief van ontstaansgeschiedenis, landschappelijke opbouw en ruimtelijke opgaven is een overkoepelde visie vastgesteld. • Status: Kaderstellend Gemeente Veendam, Veendam. (2018). Kwaliteitsopname openbare ruimte gemeente Veendam (Alles over groenbeheer). • Een analyse van de kwaliteit van de groeninrichting (oktober 2018) aan de hand van beeldmeetlatten (CROW). Rapportage bevat conclusies, interpretatie hiervan en 44

PARKSTAD VEENDAM Veendam is een typische veenkoloniale gemeente. Het dorp en de lintkernen hebben een lange historie, wat terug te zien is in de groenstructuur. Zo heeft Veendam haar eigen historische en karakteristieke eigenschappen. Opvallende groenelementen zijn onder andere de boomstructuren langs de lintkernen en aanwezige waterstructuren. Veendam heeft de bijnaam ‘Parkstad’ te danken aan de hoeveelheid groen in de verschillende kernen. De vanouds strakke inrichting en hoge kwaliteit van het onderhoudsniveau hebben het parkachtige beeld altijd versterkt. Zoals in dit beleidsplan naar voren komt gaat de beleving van groen en water samen. In Veendam zijn het de vele waterpartijen die samen met de groeninrichting zorgen voor een totaalbeleving. De harde oeverkanten (beschoeid met hout) en korte gemaaide oevers versterken het parkachtige beeld van Parkstad Veendam. In het kader van eerdere bezuinigingsopgaven is eerder al ingeleverd op de kwaliteit van het onderhoud, wat ook de beleving van groen (en water) veranderd. In een doorvertaling naar dit groen- en waterbeleidsplan zal selectief en op specifieke plekken worden gewerkt aan behoud, en waar nodig versterking, van de beleving van Veendam als Parkstad.

45

KLIMAATVERANDERING De status en gevolgen van klimaatverandering staan mondiaal op de agenda en vergen op allerlei niveaus maatregelen om de snelheid van dit proces te vertragen en de effecten ervan te beheersen. Verandering van het klimaat leidt steeds vaker tot extremen: hogere temperaturen, langere perioden van droogte en hevige neerslag. Er zijn verschillende instanties die zich bezighouden met het onderzoek naar klimaatverandering en op basis hiervan voorspellingen geven voor de toekomst op lange termijn. Het KNMI vertaalt dit naar verschillende klimaatscenario’s, op een schaal van meest gunstig tot minst gunstig scenario. De nieuwste scenario’s worden in 2021 verwacht. Ten aanzien van de openbare ruimte vergt de problematiek omtrent klimaatverandering een eigentijdse visie en aanpassingen aan de openbare ruimte, om deze gezond en veilig te houden. Gegeven de langere perioden van droogte is er de uitdaging om water niet zo snel mogelijk af te voeren, maar juist vast te houden en waar mogelijk lokaal te benutten. Groenen waterelementen zijn bepalende factoren voor het leefbaar en aantrekkelijk houden van het stedelijk gebied. Juist in de combinatie ontstaat toegevoegde waarde en de kans voor ontwikkeling van een diversiteit aan natuurwaarden.

46

RECREATIEVE ACTIVITEITEN VEENDAM Een brede variatie in uitstraling, beleving en gebruik van groen en water komt goed tot uitdrukking in het in Veendam gelegen recreatiepark Borgerswold. Hier maken recreanten gebruik van de watervoorzieningen door te varen, zwemmen of waterskiën. De wijze waarop onderhoud wordt gepleegd is afhankelijk van het gebruik. De meest gebruikte entrees, voor fietsen en automobilisten toegankelijk, hebben een bijpassende parkachtige uitstraling met een relatief hoog onderhoudsniveau. De wandelpaden zijn daarentegen meer gericht op natuurlijk beheer, waarbij minder frequent onderhoud plaatsvindt. De mountainbikepaden en ruiterpaden worden in overleg en samenwerking met de betrokken verenigingen periodiek uitgevoerd om gevaarlijke situaties te voorkomen. De sleutelwoorden tot een voortdurende ontwikkeling van (de beleving van) Borgerswold zijn maatwerk en samenwerking, met gevestigde ondernemers, bezoekers, inwoners en gebruikers zoals de scoutingvereniging.

47

FUNCTIES EN DIENSTEN VAN GROEN De betekenis van een boom is veel meer divers dan misschien op het eerste gezicht wordt gedacht. Dit geldt niet alleen voor bomen, maar voor al het groen, het water en de samenwerking tussen deze onderdelen. We kunnen de betekenis hiervan uitdrukken in functies en als diensten. Hierbij wordt onderscheid gemaakt tussen culturele diensten, regulerende diensten en productiediensten (zie afbeelding). Een dienst is vaak het resultaat van een natuurlijk proces dat in evenwicht is. Het geheel van planten en dieren in een gebied en hoe zij in verhouding staan tot elkaar en hun omgeving, noemen we een ecosysteem. De dienst als gevolg van een evenwichtig ecosysteem is te vertalen als een ‘ecosysteemdienst’. Gevolgen van klimaatverandering, grondgebruik, overexploitatie en vervuiling zijn de belangrijkste factoren voor verstoring van het evenwicht binnen een ecosysteem en daarmee de afname van ecosysteemdiensten.

invoegen groenplaat, mogelijk iets grafisch / abstracter

Functies en diensten van groen (een selectie): • Gezondheid: een groene omgeving zorgt passief en actief voor de gezondheid. Zo verlaagt een groen uitzicht stress en nodigt een groene inrichting uit tot sportiviteit. • Ruimtelijk: groen zorgt voor samenhang en identiteit, dit leidt tot herkenbaarheid en mogelijkheden tot oriëntatie. • Esthetisch: groen creëert landschappen en kleed steden aan. • Cultuurhistorisch: groen benadrukt historische elementen en structuren, daarnaast hebben groenelementen individueel ook regelmatig een historische waarde. • Ecologisch: groen biedt ruimte aan flora en fauna. • Milieu: groen zuivert de lucht en draagt bij aan een aangenaam klimaat. • Economisch: groen draagt bij aan een aantrekkelijke woonomgeving, dit is terug te zien in de beduidend hogere huizenprijzen in groene woonomgevingen. • Educatief: groen biedt een massa aan belevingsmogelijkheden (recreatief, meditatief, e.d.) en informatie. • Recreatief: een groene omgeving biedt ruimte aan talloze recreatieve functies, zoals spelen, vissen, wandelen, fietsen en rusten.

48

BETROKKEN PARTIJEN IN BEHEER EN ONDERHOUD De gemeente is niet de enige die de regie voert over het regulier beheer en onderhoud van het groen en water in Veendam. De inzet van de eigen dienst heeft vooral betrekking op de uitvoering van onderhoudswerkzaamheden binnen de grenzen van de bebouwde kom. Onderstaand is aangegeven welke partijen verder betrokken zijn en welke rol zij innemen. Provincie Groningen De provincie beheerd de (voormalige) afvalberg in Borgerswold. Uit deze berg wordt nog steeds gas gewonnen. Het gebied is omheind en daardoor niet vrij toegankelijk. In dit gebied geldt een 0-stand voor o.a. vossen en konijnen. Ook recreatieve activiteiten worden hier niet (meer) georganiseerd. Doel is het in staat houden van de scheidende laag tussen afval en opgebrachte grond. Waterschap Hunze en Aa’s In lijn met Overdracht Stedelijk Water (Rijksbeleid) streeft de gemeente Veendam er naar om het beheer en onderhoud van het stedelijk water ook over te dragen aan het Waterschap Hunze en Aa’s. Inzet van de gemeente Veendam houdt hierbij in dat de eigen doelstellingen voor het stedelijk water gehandhaafd blijven. De watercomponent in dit beleidsplan vormt hiervoor de basis. Verwacht wordt dat de uitvoering van de onderhoudstaken door het waterschap weer teruggelegd wordt bij de gemeente Veendam.

In de praktijk leidt dit er toe dat er in de uitvoering weinig verandert, alleen de verantwoordelijkheid voor het te behalen resultaat verplaatst. Vastgoedeigenaren Dit zijn eigenaren van veelal woningen en appartementencomplexen bedoeld voor de (sociale) verhuur. Een deel van de voormalig verhuurde panden is gesloopt, zonder dat er opnieuw gebouwd wordt. Het terrein wordt veelal als grasvegetatie onderhouden, waar de vastgoedeigenaar verantwoordelijk voor is. In de praktijk wordt dit werk uitgevoerd door een groenaannemer. Aannemers Dit zijn marktpartijen die het werk uitvoeren dat niet inpasbaar is binnen de capaciteit van de eigen dienst, of waar het de uitvoering van heel specifieke (en vaak specialistische) werkzaamheden betreft. Dit kan het uitvoeren van maaiwerkzaamheden betreffen (nu verantwoordelijk voor ca. 1/3 deel in Veendam), maar ook het snoeien van bomen, uitvoeren van boominspecties en bestrijden van ziekten en aantastingen. 49

LOKALE BESLUITEN EN AFSPRAKEN Onderwerp

Toelichting

Inzet eigen dienst

Een belangrijk deel van de eigen dienst wordt ingevuld vanuit de Wet sociale werkvoorziening (Wsw). Binnen een gekaderd pakket aan werkzaamheden is het streven hiervoor altijd de eigen dienst in te zetten, indien mogelijk. Enkel in geval van beperkte capaciteit worden derden (aannemers) ingezet.

Werk door derden

Betreft werk uit te voeren door aannemers, veelal specialistisch werk (snoeien bomen, uitvoeren inspecties, e.d.). Bij beperkte capaciteit van de eigen dienst van de gemeente Veendam, worden aannemers ingezet om zgn. ‘bulkwerkzaamheden’ uit te voeren, waar het maaien van grasvegetatie en schonen van vijvers en overige waterpartijen onderdeel van is.

Beschikbaarheid van budget

Er wordt gewerkt binnen de beschikbaarheid van gesteld budget. Het budget waar de groenbeheerder invloed op uitoefent, is hetgeen beschikbaar gesteld voor werkzaamheden uit te voeren door de markt. Hierin is het zaak om jaarlijks te actualiseren t.a.v.: • Het beheerareaal: aanpassingen in het beheerareaal betekent een evenredige toename in beheerbudget. • De verdeling van werkzaamheden: wijzigingen in uit te voeren werkzaamheden betekent een marktconforme aanpassing van het beheerbudget. Een voorbeeld: wanneer maaiwerkzaamheden van de eigen dienst 1 op 1 verplaatsen naar uitvoer door derden, dan vergt het de beschikbaarheid van aanvullend budget, teneinde een verlies van kwaliteit van (delen van) het beheerareaal te voorkomen.

Bestrijden / beheersen woekerende soorten

Geldt voor zowel soorten in het water als op het land. Voor beide typen de strategie aanhouden als bepaald binnen uitwerking EXIT (EXoten In Toom). Uitgangspunt is altijd de soort beheersen waar dit kan en bestrijden (elimineren) waar dit nodig is. Dit met als doel het voorkomen van monoculturen Inzet van chemische middelen (alleen indien de soort voorkomt op de uitzonderingslijst) is toegestaan, maar veelal niet de enige of beste methode.

Stimuleren van bijenpopulaties

Het behouden en waar mogelijk versterken van wilde bijenpopulaties door optimalisatie van het leefgebied van de bij. Kruidachtige bermvegetatie, randen van het bosplantsoen zijn hiervan concrete voorbeelden.

Duurzaam beheer en onderhoud van groen

Een duurzame aanpak begint bij het ontwerp en de inrichting van een plek, maar heeft ook betrekking op het dagelijks beheer en onderhoud: hoe pak je dit aan en wat gebeurt en met de vrij te komen materialen?

50

Ecoberm Gazon Greppel, droge sloot Heesters Lijnhagen Ruw gras Struikrozen Vaste planten

Overigen Zandstrand

Verhardingen Diversen: grasklinker Gesloten verharding Halfverhardingen Onverhard Open verhardingen (elementen)

Overig, hoofdwater

Overig, groenaankleding

Natuur

Recreatie

Water Sloten (eenzijdig) Sloten (tweezijdig) Vijvers

Kijken

Beheergroep kan / mag binnen de functie voorkomen.

51

Overig, hoofdwater

Overig, groenaankleding

Natuur

Water Sloten (eenzijdig) Sloten (tweezijdig) Vijvers

Recreatie

Overig, hoofdwater

Overig, groenaankleding

Natuur

Recreatie

Kijken

Groen (beplantingen) Blokhagen Bosplantsoen Ecoberm Gazon Greppel, droge sloot Heesters Lijnhagen Ruw gras Struikrozen Vaste planten

Kijken

Verhardingen Diversen: grasklinker Gesloten verharding Halfverhardingen Onverhard Open verhardingen (elementen)

BEHEERGROEP - FUNCTIE MATRIX

Inleiding

3.1

Visie

Beleidsthema’s

KLIMAATADAPTIEF VEENDAM i

Gewenste situatie

Onderbouwing van de keuze:

Beheer / onderhoud

X

Bijlagen

-------------------------------- De gemeente Veendam neemt de gevolgen van klimaatverandering zeer serieus. Ondanks

dat Veendam geen sterk verstedelijkt gebied is, is het nodig om tijdig maatregelen te treffen om zo goed mogelijk voorbereid te zijn op de toekomst. Hiermee wil de gemeente voor Gevolgen van Klimaatadaptatie is klimaatverandering Werken aan een klimaatadaptief Veendam inwoners betekent en bezoekers het maken een veilige vanen slimme gezonde leefomgeving borgen. Het voorkomen van altijd de norm bij <<< Ambitie >>> zijn van onderschikt wateroverlast en hittestress maakt hier onderdeel van uit. De bestaande inrichting levert al besluitvorming belang keuzes in bestaande en nog te ontwikkeleneen groenelementen De Veendam. Niet omdat het specifiek met belangrijke bijdrageen aan–structuren. een klimaatadaptief het oog hierop maar omdat het een natuurlijk effect is van groen en water. Dit is keuze van de inrichting wordt daarbij aangepast aanis ingericht, de groeiplaats (bodem, slechts een onderdeel van de diensten die groen levert. Een voorbeeld: wanneer groen vooral ingericht is op het huisvestenals vangevolg een diversiteit waterhuishouding) en de verwachte natte en droge periodes van aan planten en dieren (natuurwaarden), Klimaatadaptie geeft aan op welke wijze wordt omgegaan met de dan levert het automatisch óók een bijdrage aan een klimaatadaptief Veendam. Dit onder klimaatverandering.

Bomen leveren een belangrijke eenteduurzaam andere doorbijdrage water op teaan vangen, gebruiken en weer te verdampen. Lees meer...

gevolgen van klimaatverandering. Ondanks de beperkte verstedelijking groenbestand. Een volwassen boom levert verhoudingsgewijs veel meer is dit ook voor de gemeente Veendam een belangrijke thema. Juist in de voordelen op dan allemaal jonge boompjes. Door te variëren in sortiment, samenwerking tussen groen en water kan een extra toegevoegde plantafstand, en de uniformiteit ervan te doorbreken, leveren bomen een waarde ontstaan, die de onderdelen afzonderlijk niet kunnen ‘leveren’. duurzame bijdrage aan de leefbaarheid en uitstraling van de gemeente Veendam. Het slim inrichten van de buitenruimte maakt het mogelijk om de Variatie in sortiment betekent niet per definitie een sterke variatie in de natuurlijke kwaliteiten van groen en water optimaal te benutten. Zo beeldbeleving. Voor die gebieden waar een meer uniform beeld gewenst is, kan leveren bomen een grote bijdrage in het verkoelen van het stedelijk dit worden bereikt door het toepassen van een subtiele variatie, zoals het gebruik gebied, maar vertragen zij ook de snelheid waarmee neerslag de bodem van verschillende cultuurvariëteiten binnen dezelfde soort. bereikt. Specifieke groeninrichtingen (bijvoorbeeld wadi’s) zijn bedoeld Een voorbeeld: in Amsterdam wordt de iep (Ulmus) veelvuldig gebruikt.

In één om regenwater op te vangen, vast te houden en door infiltratie af te straat kunnen tot wel zes verschillende iepen zijn gebruikt. Het verschil in voeren. Daarnaast bieden groeninrichtingen ook plaats aan diverse uitstraling is minimaal, de gemiddeld inwoner en bezoeker ervaart dit niet, de natuurwaarden (planten en dieren). Het maximaal benutten van deze toegevoegde waarde aan de duurzaamheid van het bomenbestand is substantieel. positieve eigenschappen van groen en water vergt een duurzame en robuuste inrichting met daarop afgestemd beheer en onderhoud. Lees meer....

52

Inleiding

3.1

Visie

Beleidsthema’s

KLIMAATADAPTIEF VEENDAM i

Gewenste situatie

Onderbouwing van de keuze:

Beheer / onderhoud

X

Bijlagen

-------------------------------- De gemeente Veendam neemt de gevolgen van klimaatverandering zeer serieus. Ondanks

dat Veendam geen sterk verstedelijkt gebied is, is het nodig om tijdig maatregelen te treffen om zo goed mogelijk voorbereid te zijn op de toekomst. Hiermee wil de gemeente voor Gevolgen van Klimaatadaptatie is klimaatverandering Er zijn specifieke gebieden in de gemeente Veendam waar inwoners vanuiten hetbezoekers oogpunt van eenklimaatadaptie veilige en gezonde winst leefomgeving borgen. Het voorkomen van altijd de norm bij <<< Ambitie >>> zijn van onderschikt te behalen is. Eén van de kansen bevindt zich in de wijk Sorghvliet. wateroverlast Doorenhet hittestress realiserenmaakt van voorzieningen hier onderdeel van uit. De bestaande inrichting levert al besluitvorming belang om hemelwater op te vangen, vast te houden en wanneer eennodig belangrijke af te voeren, bijdrage wordt aanheel een lokaal klimaatadaptief gewerkt Veendam. Niet omdat het specifiek met aan een veiliger en gezonder leefklimaat. Alles heeft een hetprijs, oog hierop er zijn isbeperkte ingericht, budgetten maar omdat en er hetwordt een natuurlijk effect is van groen en water. Dit is gewerkt binnen gestelde kaders. Dit betekent dat niet alles slechts mogelijk een onderdeel is, maar datvan er de vanuit diensten een realistische die groen levert. Een voorbeeld: wanneer groen vooral blik op de buitenruimte gewerkt wordt.

Het kan zijn ingericht dat andere is op doelstellingen het huisvesten in bepaalde van een diversiteit situatie aan planten en dieren (natuurwaarden), Klimaatadaptie geeft aan op welke zwaarder wijze wegen wordt dan klimaatadaptatie, omgegaan met bijvoorbeeld de wanneer dan levert tijdelijke het automatisch natuur in óók het stedelijk een bijdrage gebied aan een klimaatadaptief Veendam. Dit onder water op tedat vangen, te gebruiken en weer te verdampen. Lees meer... vervangen wordt door woningbouw. In dat geval is hetandere zaak omdoor te voorkomen aanpassingen in de gevolgen van klimaatverandering.bestaande Ondanks de beperkte verstedelijking situatie een negatieve impact hebben op een veilige en gezonde leefomgeving.

is dit ook voor de gemeente Veendam een belangrijke thema. Juist in de samenwerking tussen groen en water kan een extra toegevoegde waarde ontstaan, die de onderdelen afzonderlijk niet kunnen ‘leveren’. Het slim inrichten van de buitenruimte maakt het mogelijk om de

natuurlijke kwaliteiten van groen en water optimaal te benutten. Zo leveren bomen een grote bijdrage in het verkoelen van het stedelijk gebied, maar vertragen zij ook de snelheid waarmee neerslag de bodem bereikt. Specifieke groeninrichtingen (bijvoorbeeld wadi’s) zijn bedoeld om regenwater op te vangen, vast te houden en door infiltratie af te voeren. Daarnaast bieden groeninrichtingen ook plaats aan diverse natuurwaarden (planten en dieren). Het maximaal benutten van deze positieve eigenschappen van groen en water vergt een duurzame en robuuste inrichting met daarop afgestemd beheer en onderhoud. Lees meer....

53

Inleiding

3.2

Visie

Beleidsthema’s

BELEVING EN GEBRUIK VAN GROEN EN WATER i

Gewenste situatie

Onderbouwing van de keuze:

Beheer / onderhoud

X

Bijlagen

----------------------------------- De inrichting van groen en water in de gemeente Veendam is er voor de inwoners en

gebruikers. Beleving en gebruik vormt een belangrijk aspect. Het levert een bijdrage aan de identiteit van Parkstad Veendam en nodigt uit tot bewegen, verblijven, ontmoeten. Aspecten Beleving en gebruik Het versterken van de van groen en water beleving en gebruiksDit vergt variatie in de bestaande groeninrichting die allemaal door bijdragen onderaan andere de gezondheid de formele en onderlinge verbondenheid van de inwoners in <<< Ambitie >>> is van ondergeschikt mogelijkheden is altijd de gemeente Veendam. We kijken op twee manieren naar groen en water: belang de norm. opzet te verzachten naar een meer informele sfeer.Groen Dit wordt • Beleving: en wateronder dat menandere de parkachtige opzet van Veendam laat ervaren. Gekenmerkt door een gevarieerde inrichting bereikt door onderscheid te maken in sortiment, plantverbanden en –afstanden. (formeel en informeel) met gemiddeld gezien een hoge kwaliteit van het onderhoud. Voorbeelden hiervan zijn schone waterpartijen, voorzien van houten beschoeiing (de oeverrand) en korte grasvegetatie Hiermee ontstaan nieuwe situaties die uitnodigen tot nieuwe vormen van gebruik Het groen en water in de gemeente Veendam leveren een bijdrage aan op de oever. en beleving.

Denk hierbij aan bomen in groepjes in plaats rijtjes, variatie karakter dat de mogelijkheid biedt om er • Gebruik: Groenvan en water metmet een uitnodigend de herkenbaarheid en identiteit van het landschap. Het maakt het actief gebruik van vruchten te maken. Lees meer... in hoogte, kleur en vorm. Bomen die voor mensen eetbare opleveren.

verleden en de ontstaansgeschiedenis van het dorp zichtbaar. Spannende bosjes voor de jonge jeugd, die bovendien een educatief karakter Lintbebouwing langs doorgaande watergangen, begeleid door bomen kunnen hebben (zoals in Ommelanderwijk). Alleen op de plekken waar dit kan en lager groen, is hierin kenmerkend en levert een bijdrage aan een wordt deze nuance gemaakt en dit wordt bovendien per situatie apart bekeken. ‘leesbaar landschap’. Beleving en gebruik van groen en water betekent Dit beleidsplan biedt hiervoor voldoende concrete handvatten, met als doel de zowel het kunnen zien en ervaren (kijkgroen), als het bieden van de invulling in lijn met een overkoepelende visie te waarborgen. mogelijkheid om hierin actief te recreëren (recreatiegroen). Lees meer... Vormen van recreatie kunnen zowel georganiseerd (gebruik van sportvelden), als

niet georganiseerd zijn (wandelen, vissen). Niet al het groen en water is geschikt of bedoeld voor recreatie. Het duidelijk toekennen van functies aan specifieke gebieden geeft hierin duidelijkheid. Het is niet per definitie zo dat de gemeente verantwoordelijk is voor de instandhouding (het beheer en onderhoud) van elke plek, hoewel er vaak wel sprake is van onderlinge afstemming hierover.

54

Inleiding

3.2

Visie

Beleidsthema’s

BELEVING EN GEBRUIK VAN GROEN EN WATER i

Gewenste situatie

Onderbouwing van de keuze:

Beheer / onderhoud

X

Bijlagen

----------------------------------- De inrichting van groen en water in de gemeente Veendam is er voor de inwoners en

gebruikers. Beleving en gebruik vormt een belangrijk aspect. Het levert een bijdrage aan de identiteit van Parkstad Veendam en nodigt uit tot bewegen, verblijven, ontmoeten. Aspecten Beleving en gebruik Het versterken van de van groen en water beleving en gebruiksEr spelen ook andere belangen, zoals het leefbaar houden die allemaal van de gemeente bijdragen aan Veendam de gezondheid in de toekomst en onderlinge verbondenheid van de inwoners in <<< Ambitie >>> is van ondergeschikt mogelijkheden is altijd (zie ook H3.1) en het beschermen van natuurwaarden (H3.3). de gemeente Dit betekent Veendam. dat voor We kijken bepaalde op twee groenmanieren en naar groen en water: belang de norm. waterlocaties de mogelijkheid van beleving en gebruik •niet Beleving: als belangrijkste Groen doelstelling en water dat wordt mengezien. de parkachtige opzet van Veendam laat ervaren. Gekenmerkt door een gevarieerde inrichting (formeel en informeel) met gemiddeld gezien een hoge kwaliteit van het onderhoud. Voorbeelden hiervan zijn schone waterpartijen, voorzien van houten beschoeiing (de oeverrand) en korte grasvegetatie Het groen en water in de gemeente Veendam leveren een bijdrage aan op de oever. • Gebruik: Groen en water met een uitnodigend karakter dat de mogelijkheid biedt om er de herkenbaarheid en identiteit van het landschap. Het maakt het actief gebruik van te maken. Lees meer...

verleden en de ontstaansgeschiedenis van het dorp zichtbaar.

Lintbebouwing langs doorgaande watergangen, begeleid door bomen en lager groen, is hierin kenmerkend en levert een bijdrage aan een ‘leesbaar landschap’. Beleving en gebruik van groen en water betekent zowel het kunnen zien en ervaren (kijkgroen), als het bieden van de mogelijkheid om hierin actief te recreëren (recreatiegroen). Lees meer...

55

Inleiding

3.3

Visie

Beleidsthema’s

NATUUR EN BIODIVERSITEIT i

Gewenste situatie

Onderbouwing van de keuze:

Beheer / onderhoud

X

Bijlagen

------------------------------- De gemeente Veendam heeft in het recente verleden geïnventariseerd welke (beschermde)

soorten en soortgroepen planten en dieren voorkomen binnen de gemeentegrenzen. De locaties waar deze soorten leven en verblijven zijn vastgelegd op verschillende kaarten. Behouden en Natuurwaarden zijn ontwikkelen van De afhankelijkheidsrelatie van de groene glazenmaker Benoemd is op welke (libelle) manieren ten opzichte de aanwezigheid van van de soorten bevordert kan worden, van onderschikt <<< Ambitie >>> natuurwaarden staat maar ook wat mogelijke bedreigingen zijn. Tot deze bedreiging behoort de aanwezigheid van belang. centraal krabbenscheer (waterplant)altijd toont aan dat dewoekerende aanwezigheid van deuitzondering ene soortvan eneen hetenkele soort vindt hiervoor tegenwoordig soorten. Met chemievrije van bestrijding Dit maakt beheren (en indien nodig bestrijden) van de beheer en onderhoud hiervan, de aanwezigheid een plaats. andere soorthetkan soorten intensiever en daarmee duurder. De relatie tussen krabbenscheer en de groene glazenmaker maakbetekent duidelijk dat woekerende soort (uitsluitend) een negatieve beïnvloeden. Het volledig weghalen van krabbenscheer, datnietdeelke groene Het groen en water in de gemeente Veendam is goed voor de diversiteit impact heeft op de omgeving. Lees meer...

glazenmaker verdwijnt. In het algemeen wordt gesteld dat een toename in variatie van planten en dieren. De betekenis van een boom is veel breder dan in een gebied een toename in de diversiteit van planten en dieren betekent. alleen de boom zelf, hij vormt een verblijf- en/of voedselplaats voor vele andere soorten insecten, schimmels, dieren, planten, etc. Juist wanneer groen en water samenwerken kunnen dergelijke effecten versterkt worden. Denk hierbij aan een waterpartij voorzien van een glooiende oever met verschillende soorten beplantingen. Dit biedt nest- en schuilgelegenheid voor verschillende dieren boven en onder de waterspiegel. Hiermee ontstaat er een ‘natuurlijk evenwicht’, dat ook zomaar verstoord kan worden. Dit gebeurt bijvoorbeeld wanneer woekerende soorten overhand krijgen. Denk hierbij aan de ontwikkeling van Japanse duizendknoop, grote waternavel en ongelijkbladig vederkruid. De inzet van chemievrij beheer levert veel voordelen op voor natuur en milieu, maar maakt het lastiger (en daarmee kostbaarder) om woekerende soorten te bestrijden. Lees verder...

56

Inleiding

3.3

Visie

Beleidsthema’s

NATUUR EN BIODIVERSITEIT i

Gewenste situatie

Onderbouwing van de keuze:

Beheer / onderhoud

X

Bijlagen

------------------------------- De gemeente Veendam heeft in het recente verleden geïnventariseerd welke (beschermde)

soorten en soortgroepen planten en dieren voorkomen binnen de gemeentegrenzen. De locaties waar deze soorten leven en verblijven zijn vastgelegd op verschillende kaarten. Behouden en Natuurwaarden zijn ontwikkelen van Het bepalen van passende beheeren onderhoudsmaatregelen Benoemd is op vraagt welkekennis manieren van de zaken aanwezigheid en een van de soorten bevordert kan worden, van onderschikt <<< Ambitie >>> natuurwaarden staat Veendam zorgvuldige afweging. Verder heeft de gemeente maar teook maken watmet mogelijke actuelebedreigingen wet- en regelgeving zijn. Tot en deze bedreiging behoort de aanwezigheid van belang. altijd centraal daaruit voortvloeiende gedragscodes, om naleving ervan woekerende in de werkuitvoering soorten. Met te borgen. uitzondering In het van recente een enkele soort vindt hiervoor tegenwoordig verleden is de Flora- en faunawet vervangen voor de Wet chemievrije natuurbescherming. bestrijding plaats. Dit heeft Dit impact maakt het op de beheren (en indien nodig bestrijden) van de lijst van beschermde soorten planten en dieren. De intrinsieke soorten intensiever waarde van endedaarmee soort is duurder. daarmeeDe niet relatie tussen krabbenscheer en de groene veranderd, de wettelijke status ervan is dat wel.

glazenmaker maak duidelijk dat niet elke woekerende soort (uitsluitend) een negatieve Het groen en water in de gemeente Veendam is goed voor de diversiteit impact heeft op de omgeving. Lees meer... Door gebieden duidelijk met een doel en functie te labelen wil de gemeente Veendam op specifieke plekken van planten en dieren. De betekenis van een boom is veel breder danstellen, met daarop afgestemd beheer en onderhoud. de (ontwikkeling van) natuurwaarden centraal kan onder andere leiden tot variatie maaibeheer. Zoals het niet wegmaaien van alle vegetatie, alleen de boom zelf, hij vormt een Dit verblijfen/of voedselplaats voorinvele maar het soms pleksgewijs laten overstaan hiervan. Hierdoor kan een kruidenvegetatie ontstaan langs bosranden, etc.Juist Dit iswanneer goed voor planten en aantrekkelijk voor onder andere bijen en andere soorten insecten, schimmels, dieren,waterpartijen, planten, etc. vlinders. Dergelijke beheeraanpassingen vragen om concessies ten aanzien van de huidige (en misschien groen en water samenwerken kunnen dergelijke effecten wel verwachte) beeldkwaliteit. Het isversterkt daarom zaak dit goed uit te leggen, argumenten hiervoor te geven en inwoners uit te dagen om hun eigen bijdrage hierin te leveren. Denk aan het plaatsen van nestkasten, worden.

Denk hierbij aan een waterpartij voorzien van een glooiende insectenhotels en wat al niet meer, om te werken aan het besef van urgentie, van het behouden en waar versterken vanDit de soortenrijkdom oever met verschillende soortenmogelijk beplantingen. biedt nest- planten en en dieren. Dit leidt als geheel tot een duurzamere groeninrichting en levert daarmee een bijdrage aan de leefbaarheid van Veendam in de toekomst. Natuur schuilgelegenheid voor verschillende dierengaatboven enomonder en biodiversiteit niet alleen alles watde boven de grond zichtbaar is, het meeste leven speelt zich in de bodem af. Juist door de inrichting af te stemmen op de groeiplaats kan een ecosysteem ontstaan waterspiegel. Hiermee ontstaat er een ‘natuurlijk evenwicht’, dat ook waarbij de boven- en ondergrondse situatie met elkaar in evenwicht zijn.

zomaar verstoord kan worden. Dit gebeurt bijvoorbeeld wanneer

woekerende soorten overhand krijgen. Denk hierbij aan de ontwikkeling van Japanse duizendknoop, grote waternavel en ongelijkbladig vederkruid. De inzet van chemievrij beheer levert veel voordelen op voor natuur en milieu, maar maakt het lastiger (en daarmee kostbaarder) om woekerende soorten te bestrijden. Lees verder...

57