09-05 Begroting 2022 definitief 30032021
Tekst van het document
Begroting 2022
(versie: definitief)
Inhoudsopgave 1
VOORWOORD ............................................................................................................... 3
2
BELEIDSBEGROTING ................................................................................................... 5
3
2.1
INLEIDING ................................................................................................................. 5
2.2
DE ORGANISATIE ....................................................................................................... 5 2.2.1 Deelnemende gemeenten en bestuur ........................................................... 5 2.2.2 Huisvesting en bereikbaarheid ...................................................................... 6
2.3
PROGRAMMAPLAN ..................................................................................................... 6 2.3.1 Wat willen we bereiken? ............................................................................... 6 2.3.2 Wat gaan we daarvoor doen? ....................................................................... 7 2.3.3 Wat mag het kosten?.................................................................................. 11
2.4
PARAGRAFEN ......................................................................................................... 14 2.4.1 Weerstandsvermogen en risicobeheersing ................................................. 14 2.4.2 Onderhoud kapitaalgoederen ..................................................................... 16 2.4.3 Financiering ............................................................................................... 16 2.4.4 Bedrijfsvoering ........................................................................................... 18 2.4.5 Verbonden partijen ..................................................................................... 21
FINANCIËLE BEGROTING .......................................................................................... 22 3.1
OVERZICHT VAN LASTEN EN BATEN 2022 ................................................................... 22 3.1.1 Programmarekening ................................................................................... 22 3.1.2 Categoriale indeling van baten en lasten 2022 ............................................ 23 3.1.3 Uitgangspunten begroting 2022 .................................................................. 24
3.2
TOELICHTING OP EN ANALYSE VAN DE CATEGORIALE INDELING 2022 ............................. 24
3.3
UITEENZETTING VAN DE FINANCIËLE POSITIE 2022 ...................................................... 27
3.4
MEERJARENRAMING 2022 - 2025 ............................................................................. 28
4
VASTSTELLEN BEGROTING 2022 ............................................................................. 31
5
OVERIGE ..................................................................................................................... 32 5.1
BIJDRAGE GEMEENTEN 2022.................................................................................... 32
5.2
OVERZICHT VAN DE GERAAMDE LASTEN EN BATEN PER TAAKVELD ................................ 32
5.3
DECLARATIEWIJZE................................................................................................... 33
5.4
BTW COMPENSATIE ................................................................................................ 33
5.5
VERDEELSLEUTEL ................................................................................................... 34
Begroting 2 (versie: definitief)
2 | 34
1
Voorwoord
Voor u ligt de begroting 2022. Met deze begroting geven wij invulling aan de richting zoals neergelegd in het Toekomstplan VKB 2021-2024. Op basis van deze begroting kunnen wij invulling geven aan onze taken en doelstellingen voor de inwoners van onze gemeenten. We gaan hierbij uit van de situatie op moment van schrijven (voorjaar 2021), te weten uitvoering onder de noemer van de Gemeenschappelijke Regeling van – inmiddels- vijf gemeenten, te weten Gemeente Het Hogeland, Gemeente Eemsdelta, Gemeente Veendam, Gemeente Pekela en Gemeente Oldambt. De Corona pandemie zorgt voor de nodige onzekerheden nu en in de toekomst. We hebben op dit moment onvoldoende zicht op welke gevolgen er zijn voor onze inwoner door de Corona pandemie en de nasleep daarvan. We houden rekening met meerdere scenario’s, maar op dit moment is er onvoldoende aanleiding om hiermee voor de begroting die thans voorligt al op vooruit te lopen. We houden de ontwikkelingen goed in de gaten en zullen anticiperen op deze ontwikkelingen daar waar mogelijk. Hierbij ligt er een bestuurlijke wens om meer te kunnen flexibiliseren, waarbij vanuit kostenoogpunt het inrichten van een flexibele schil op zichzelf en om daar te komen ook investering behoeven. We hebben in 2020 een start gemaakt met werken vanuit een aangescherpte klantvisie.
In 2021 zijn we daarop verder gegaan met een organisatie-breed Lean traject en nemen we ook onze aansturing verder onder de loep. Dit soort trajecten passen sowieso bij een lerende organisatie, en gegeven de op afstand en thuiswerksituatie door Corona nodigt dit nog eens extra uit om processen onder de loep te nemen. Het doel is om kostenefficiënter te werk te kunnen gaan en ontwikkelingen in de organisatie in gang te zetten om dat mogelijk te maken. Ook de ontwikkelingen bij onze gemeenten nodigen uit tot een nadere blik op onze dienstverlening en kostenstructuur. De financiële situatie op gemeente niveau werkt door in al haar samenwerkingsverbanden, zo ook deze in deze GR. Bestuurlijk ligt er de wens om de kosten en de bedrijfsvoering kritisch onder de loep te nemen. We onderzoeken welke scenario’s er zijn om op een meer efficiënte en slimme manier te kunnen gaan werken. Hierbij zal ook gekeken worden naar een sterkere symbiose tussen het gemeentelijk apparaat en de organisatie en inrichting van de VKB. In de begroting 2022 is overigens al een reductie van het aantal FTE opgenomen als onderdeel van sturen op kosten. Als gevolg van de gemeentelijke herindelingen in 2020 is het bestuur van de GR er anders uit komen te zien. Voorjaar 2021 is er sprake van 5 bestuursleden in het Algemeen Bestuur, waarvan 2 leden samen het Dagelijks Bestuur vormen.
In het lopende jaar 2021 zal het Algemeen Bestuur zich buigen over de vorm en aansturing van de GR, waarbij ook het scenario van een bedrijfsvoering organisatie zal worden onderzocht. Zoals aangegeven, de begroting is geënt op het Toekomstplan en de parameters zoals we deze voorjaar 2021 kennen. Tegelijkertijd zien we dat op alle niveaus er beweging is. Als directeur zal ik de GR zo goed mogelijk in die beweging de goede kant mee op sturen, opdat we meer wendbaar kunnen zijn zonder daarbij in te leveren op de kwaliteit van onze dienstverlening aan de inwoners. Wij staan voor het leveren van sterke dienstverlening aan de inwoners van onze gemeenten. Wij bieden lichte hulp waar dat kan en zwaardere hulp waar dat nodig is. We zetten in op het voorkomen van financiële problemen vanuit preventie en voorlichting, staan hen bij die in financiële nood zijn terecht gekomen en bevorderen de zelfredzaamheid voor hen die weer klaar zijn voor eigen regie.
Begroting 2022 (versie: definitief)
3 | 34
De gevolgen van de Corona pandemie op de financiële situatie van inwoners is momenteel nog niet in harde cijfers te vatten. Maar wij blijven hart en oog houden voor de ontwikkelingen in de samenleving en anticiperen daar waar nodig in samenspraak met ons bestuur. Dit gezegd hebbende vertrouw ik erop een heldere begroting te kunnen aanbieden voor het jaar 2022.
Met vriendelijke groet,
Sharon Smit Directeur Volkskredietbank Noord-Oost Groningen
Begroting 2022 (versie: definitief)
4 | 34
2 2.1
Beleidsbegroting Inleiding
Voor u ligt de begroting 2022. Op grond van artikel 3 van de Financiële Verordening ex art. 212 van de Gemeentewet dient de begroting en de meerjarenraming mede op basis van een voortschrijdend beleidsplan uitvoering te geven aan het doel en de taakstelling van de Volkskredietbank.
2.2
De organisatie
2.2.1 Deelnemende gemeenten en bestuur De uitvoeringsorganisatie VKB staat onder toezicht van een Algemeen Bestuur. Dit Algemeen Bestuur bestaat uit wethouders van de aangesloten gemeenten die schuldhulpverlening in hun portefeuille hebben. Uit dit Algemeen bestuur is een Dagelijks Bestuur gevormd van drie wethouders. Het Dagelijks Bestuur houdt toezicht op de dagelijkse gang van zaken binnen de Volkskredietbank en is verantwoording verschuldigd aan het Algemeen Bestuur.
Het huidige bestuur wordt gevormd door (peildatum: maart 2021):
Bestuursfunctie
Naam bestuurder
Gemeente
Voorzitter Vice-voorzitter Overige leden:
Mw. M. de Visser Dhr. H. Hemmes Dhr. J.A. Ronde Dhr. G. Engelkens Dhr. B. Wierenga
Het Hogeland Pekela Eemsdelta Oldambt Veendam
De dagelijkse leiding over de organisatie ligt bij de directeur. De directeur is tevens ambtelijk secretaris van het bestuur.
Begroting 2022 (versie: definitief)
5 | 34
2.2.2 Huisvesting en bereikbaarheid De Volkskredietbank is gevestigd aan de Stationsweg 2 in Appingedam. De openingstijden voor de klant zijn: • •
Op werkdagen tussen 09.00 - 12.00 en tussen 13.00 - 16.00 uur. Op dinsdag én donderdag van 18.00 - 20.00 uur.
Daarnaast zijn de consulenten voor de klant elke ochtend van 8:30 tot 10:30 uur telefonisch bereikbaar. Gelet op de uitgestrektheid van het werkgebied worden de klanten op afspraak uitgenodigd op locaties in de gemeenten. Op diverse lokale werkpleinen worden financieel adviseurs van de VKB ingezet voor het bevorderen van de vroegsignalering. Daarnaast kunnen de inkomensconsulenten waar nodig worden geadviseerd en de samenwerking versterkt.
Programmaplan
2.3
2.3.1 Wat willen we bereiken? In artikel 3 van de Gemeenschappelijke Regeling wordt de missie van de Volkskredietbank expliciet benoemd. De bank is een kredietbank en heeft geen winstoogmerk. De regeling wordt getroffen ten bate van een zo doelmatig mogelijke uitvoering van de volgende belangen: • • •
het verlenen van hulp om te komen tot een financieel stabiele situatie bij burgers die in financiële moeilijkheden verkeren of dreigen te raken; het op zakelijke en sociaal verantwoorde wijze voorzien in de behoefte aan sociale kredieten; het voorkomen van maatschappelijk minder gewenste vormen van financiële dienstverlening.
De visie en doelen van de bij de VKB aangesloten gemeenten zijn weergegeven in het (concept) Beleidsplan Integrale Schuldhulpverlening 2021-2024. Financiële problemen kunnen vergaande gevolgen hebben voor het dagelijks leven, zoals belemmering voor werk of sociale activiteiten. Om die reden zijn de volgende doelstellingen van integrale schuldhulpverlening omschreven: 1. Voorkomen van schulden: aandacht voor preventie, vroegsignalering en nazorg verkleint de kans dat grotere of nieuwe schulden en daarmee samenhangende maatschappelijke problemen (opnieuw) ontstaan. 2. Oplossen van schulden: Het doel van het oplossen van schulden is om de inwoner een schuldenvrije toekomst geven. Hiervoor worden de producten schuldbemiddeling, 100% betalingsregeling of saneringskrediet ingezet. In die gevallen moet het vinden van een oplossing voor schulden worden bewerkstelligd binnen een termijn van maximaal 36 maanden. De looptijd van een traject kan op grond van bijzondere omstandigheden worden verlengd. Het is belangrijk dat na het traject goede nazorg wordt verleend om te voorkomen dat er nieuwe schulden ontstaan. 3. Duurzame resultaten: een investering in integrale schuldhulpverlening waarbij wordt gewerkt aan het vergroten van de financiële zelfredzaamheid levert een langdurig resultaat en verkleint de kans op herhaling van schulden.
Het zorgt er verder voor dat klanten zich op andere terreinen kunnen ontwikkelen (bijvoorbeeld re-integreren). Producten die hiervoor worden ingezet zijn bijvoorbeeld: budgetbeheer, budgetcoaching of een schuldregeling.
Begroting 2022 (versie: definitief)
6 | 34
4. Bevorderen participatie: het vergroten van de financiële zelfredzaamheid en het oplossen of beheersbaar maken van de schulden zorgen ervoor dat de financiële situatie geen belemmering meer vormt voor een burger om actief deel te nemen aan de samenleving. De ondersteuning is maatwerk. 5. Voorkomen van maatschappelijke kosten: een investering in integrale schuldhulpverlening voorkomt hoge maatschappelijke kosten zoals de kosten voor huisuitzetting, herhuisvesting, maatschappelijke opvang, extra beroep op bijstand en afsluiting energie.
2.3.2 Wat gaan we daarvoor doen? Een integrale aanpak van problematische schulden kenmerkt zich door het tegelijkertijd werken aan financieel-technische en andersoortige problemen. Gemeenten hebben een taak op het gebied van werk en inkomen, zorg, onderwijs en jeugd. Dit is vastgelegd in de Participatiewet, de Wet maatschappelijke ondersteuning, de Wet passend onderwijs en de Jeugdwet. De zorgtaak op het gebied van schuldhulpverlening hangt hier nauw mee samen. Financiële problemen en schulden kunnen een belangrijke belemmerende factor zijn voor volwaardige deelname aan de samenleving. Integrale schuldhulpverlening dient bij te dragen aan het bereiken van de beleidsdoelen op het terrein van armoedebestrijding, participatie, reintegratie, welzijn, zorg en openbare orde.
2.3.2.1 Dienstverlening VKB De VKB heeft verschillende vormen van schuldhulpverlening ‘onder één dak’. Daardoor kunnen mensen met schulden op maat en breed geholpen worden en is doorstroom naar een andere vorm van schuldhulpverlening betrekkelijk eenvoudig. Schuldhulpverlening moet zoveel mogelijk aansluiten op de ontwikkelingen in het sociaal domein en de ontwikkelingen binnen de GR-gemeenten. Aan de hand van onderstaand infographic wordt inzichtelijk gemaakt hoe de VKB de in het (concept) Beleidsplan Integrale Schuldhulpverlening 2021-2024 opgenomen doelstellingen vertaalt naar de uitvoering. Preventie activiteiten worden op maat afgestemd en zullen met name zijn gericht op onze bestaande klantgroepen, zoals jongeren. Door de Corona situatie zijn de mogelijkheden op locatie beperkt. Infographic dienstverlening
Begroting 2022 (versie: definitief)
7 | 34
2.3.2.2 Het kernpakket van de schuldhulpverlening VKB Een inwoner in Noord-Oost Groningen kan voor deskundige schuldhulpverlening terecht bij de VKB. Deze dienstverlening vormt het kernpakket van de VKB (de twee rechter kolommen). Hiermee geeft de VKB handen en voeten aan de uitvoering van de Wgs en het beleidskader. Het kernpakket wordt door alle GR-gemeenten bij de VKB afgenomen en wordt gedeeltelijk uit de vaste bijdrage bekostigd. Het kernpakket bestaat uit twee onderdelen die onderling afhankelijk zijn: 1) De frontoffice; 2) De schuldhulpverleningstrajecten. 2.3.2.2.1 De Frontoffice Als mensen met problematische schulden binnenkomen bij de VKB, worden ze opgevangen door medewerkers van de frontoffice (het gele tandwiel). De frontoffice is een laagdrempelige voorziening waar mensen uiteindelijk via een resultaatgericht plan van aanpak worden doorgeleid naar de juiste vorm van schuldhulpverlening. De kern van de ondersteuning via de frontoffice is de intake met het plan van aanpak en, indien nodig, de crisisinterventie. De medewerkers van de frontoffice werken zoveel mogelijk op locatie. Op die manier zijn ze toegankelijk voor de inwoners maar ook voor de medewerkers van de gemeentelijke toegang voor doorverwijzing of collegiaal overleg. De frontoffice levert maatwerk. Dat wil zeggen, een persoonlijke werkwijze die aansluit op de situatie van de inwoner.
De frontoffice is een samenspel met de gemeentelijke toegang. Dubbele intakes en vertragingen in het proces worden zoveel mogelijk voorkomen. Dat is immers voor de cliënt onprettig, en dat kost geld. Mensen kunnen op twee manieren bij de VKB binnenkomen: Mensen zoeken rechtstreeks contact met de VKB Deze mensen hebben financiële zorgen en komen zonder dossier, op advies of uit zichzelf, bij de VKB voor hulp. Zij worden zo snel mogelijk gekoppeld aan een medewerker van de frontoffice (het gele tandwiel) die met hen een Intake Compleet doorloopt. Dat houdt in: een intake, dossierverzameling, analyse, stabilisatie, een plan van aanpak en, indien nodig, doorgeleiding naar collega’s van de VKB voor een passend schuldhulpverleningstraject. Indien er sprake is van een crisissituatie, bijvoorbeeld een dreigende huisuitzetting, dan wordt deze Intake Compleet aangevuld met een crisisinterventie zoals het opstarten van spoedbudgetbeheer en het aanvragen van een moratorium. Mensen melden zich (eerst) bij de gemeentelijke toegang Er zijn ook mensen die met een hulpvraag niet bij de VKB, maar bij de gemeente aankloppen (bij het oranje tandwiel). Mogelijk voornamelijk wanneer er sprake is van problemen op meerdere levensgebieden. De ervaring leert dat financiële problemen daar vaak onderdeel van uitmaken.
Wanneer in een gemeentelijke toegang voldoende deskundigheid aanwezig is, dan kan de financiële situatie alvast enigszins worden gestabiliseerd en de ondersteuning worden opgestart. Indien nodig kan iemand vervolgens worden overgedragen naar de frontoffice van de VKB of naar andere vormen van hulpverlening. Het voordeel van deze ketenbenadering is dat mensen met een correct en relevant dossier binnenkomen bij de collega’s van de frontoffice. Daar kan dan worden volstaan met een korte intake, d.w.z. een analyse van het dossier en een gesprek, waardoor een gericht plan van aanpak snel kan worden gemaakt en in uitvoering kan gaan. Wanneer er onvoldoende deskundigheid is bij een gemeentelijke toegang en een inwoner wordt doorverwezen zonder, of met een incompleet dossier, dan zal de medewerker frontoffice alsnog een Intake Compleet moeten afnemen (zie hierboven).
Begroting 2022 (versie: definitief)
8 | 34
2.3.2.2.2 De Schuldhulpverleningstrajecten Het tweede onderdeel van het kernpakket zijn de schuldhulpverlengingstrajecten (groene tandwiel). Op basis van een plan van aanpak bij de frontoffice kunnen inwoners met problematische schulden verder worden geholpen door andere medewerkers van de VKB. Voor deze mensen wordt een schuldhulpverleningstraject gestart. De VKB biedt diverse vormen van schuldhulpverlening zoals Schuldregeling, Schuldbemiddeling, Dwangakkoord, Wsnp, Financieel beheer, Saneringskredieten en Budgetbeheer. Deze producten blijven in ontwikkeling. Ter illustratie van een inhoudelijke vernieuwing worden twee producten eruit gelicht: Budgetbeheer en Schuldregeling. Budgetbeheer Het uitgangspunt bij budgetbeheer blijft: lichte ondersteuning waar het kan en zwaardere waar nodig. Het doel is dat mensen weer financieel zelfredzaam worden. Er wordt nu steviger ingezet op maatwerk en coaching. Dat betekent dat de dienstverlening nog meer wordt afgestemd op de individuele situatie van de klant. We onderscheiden daarbij grofweg drie vormen budgetbeheer: Regulier Budgetbeheer Dit is de meest uitgebreide vorm van inkomensbeheer en budgetbegeleiding middels coaching.
De insteek is een totaal pakket budgetbeheer waarbij afhankelijk van de situatie en de fase waarin iemand zit, op basis van de professionele inschatting van de consulent, een bepaalde werkwijze en tempo wordt gehanteerd. Bij deze werkwijze wordt door gesprekken, coaching of het samenwerken met ketenpartners gemonitord of cliënt af zou kunnen met een lichtere vorm van dienstverlening. Beperkt Budgetbeheer Maatwerk betekent ook rekening houden met mensen die, direct aan het begin of na verloop van tijd, lichte ondersteuning nodig hebben. Voor hen is het product Beperkt Budgetbeheer. Dit product, waarbij de ondersteuning uitgaat van een redelijke mate van zelfstandigheid van de cliënt, wordt bijvoorbeeld ingezet in de laatste fase van het proces budgetbeheer. Het kan eventueel ook worden ingezet voor mensen die mogelijk onder bewind komen bij de VKB en moeten wachten op de beschikking van de rechtbank. Beschermd Budgetbeheer Beschermd budgetbeheer is bedoeld voor bestaande cliënten voor wie zelfredzaamheid ondanks coaching of flankerende hulp binnen vier jaar (nog) geen optie is. In een bepaalde fase in hun proces is er de mogelijkheid een nieuw product in te zetten: beschermd budgetbeheer. Beschermd budgetbeheer volstaat in een stabiele situatie en het voortzetten van het betalingsverkeer via de VKB.
Het is geen uitbreiding van de doelgroep budgetbeheer, maar een andere vorm van dienstverlening. Op dit moment wordt er zoals bestuurlijk is afgesproken gewerkt in een pilot vorm waarbij 10 cliënten in deze vorm worden geholpen. De eerste evaluatie van deze pilotgroep vindt plaats in de eerste week van maart 2021 Schuldregeling Bij het regelen van de schulden ligt de focus op het laten slagen van het minnelijke schuldregelingstraject. Er wordt ingezet op goede informatievoorziening richting de schuldeisers om ze te overtuigen om akkoord te gaan. Waar nodig wordt een dwangakkoord ingezet om het minnelijke traject te laten slagen. Deze manier van werken zorgt er voor dat meer aanvragen in het minnelijke traject slagen dan voorheen. Als het minnelijke traject niet mogelijk is, dan wordt er een goede doorgeleiding naar de Wsnp gedaan. Ongeveer 75% van de geslaagde minnelijke schuldregelingen wordt omgezet in een saneringskrediet. Het saneringskrediet is voordelig voor klanten, schuldeisers en de VKB. Klanten houden nog maar één schuldeiser over (de VKB) en daarnaast kunnen zij zich eerder richten op de toekomst doordat de schulden direct gesaneerd zijn.
Begroting 2022 (versie: definitief)
9 | 34
Schuldeisers ontvangen direct het afgesproken bedrag en kunnen daardoor het dossier sluiten na uitbetaling, dit biedt hun zekerheid. Voor de VKB heeft dit als voordeel dat de hercontroles voor een schuldbemiddeling niet meer gedaan hoeven te worden. De focus ligt op het laten slagen van schuldregelingen en daardoor worden inwoners sneller geholpen.
2.3.2.3 Het keuzepakket van de VKB Om tegemoet te komen aan de verschillende individuele ambities binnen de GR-gemeenten is in het vorig hoofdstuk aangegeven dat een samenwerkingsvorm met enige flexibiliteit wenselijk is. Concreet betekent dat dat naast het kernpakket voor iedereen, er een keuzepakket is waarbij via dienstverleningsovereenkomsten (DVO’s) afzonderlijke afspraken gemaakt kunnen worden met de VKB. Wij onderscheiden daarin twee mogelijkheden: inzet van de VKB binnen de gemeentelijke toegang en beschermingsbewind. Voor bewind verwijzen we naar hoofdstuk 5 van het Toekomstplan. 2.3.2.3.1 Keuzepakket: Inzet VKB binnen gemeentelijke toegang De eerste stap bij (dreigende) financiële problemen is om de situatie integraal te bekijken en snel en deskundig, samen met de inwoner, aan te pakken. Gemeenten zijn volop bezig met de ontwikkeling van een toegang (het oranje tandwiel) waarin dit kan worden opgepakt. De wijze waarop dat wordt vormgegeven, verschilt per gemeente. Zo is er bijvoorbeeld een zorgbalie, een geldteam, een ‘erop af team’ en/of ondersteuning via een sociaal team. De afgelopen periode heeft de VKB daar in afzonderlijke gemeenten en met verschillende intensiteit een bijdrage aan geleverd. Door als VKB nauw samen te werken met gemeentelijke medewerkers en andere partners wordt de integrale benadering bevorderd.
Door korte lijnen is er snelheid in het proces en is onderlinge uitwisseling van kennis eenvoudiger. Ook kan, indien dat nodig blijkt, een schuldhulpverleningstraject binnen de VKB sneller en effectiever worden opgestart wanneer in een gemeentelijke toegang op deskundige wijze al is begonnen met stabilisatie. Deze inzet van de VKB aan het begin van het proces is dus optioneel. Gemeenten hebben de mogelijkheid om, uiteraard in samenwerking met de VKB, te bepalen of en welke inzet nodig is. Preventie Preventie in de hele keten van schuldhulpverlening is belangrijk. Met name het voorkomen van schulden bij jongeren is een punt van aandacht. In de regio Noord-Oost Groningen waar intergenerationele armoede een veelvoorkomend verschijnsel is, is het belangrijk de spiraal te doorbreken en jongeren te begeleiden. Tot en met 2020 werd met een aantal gemeenten aparte afspraken gemaakt over preventie-activiteiten (het pluspakket). De constatering is dat dit pluspakket weinig wordt afgenomen. Het komende jaar gaat de VKB in gesprek met de GR-gemeenten om in het proces van nieuwe beleidsvorming mee te denken over de gemeentelijke ambities en mogelijkheden als het gaat om preventie. Ook onderzoeken we welke mogelijkheden voor samenwerking er kunnen zijn met kennisinstellingen op het gebied van preventie onder jongeren (studenten).
Vroegsignalering Sinds 1 januari 2021 hebben gemeenten de wettelijke taak om zich toe te leggen op vroegsignalering. De VKB kan met de expertise de ze hebben hierin een belangrijke rol spelen voor de gemeenten. Dat kan door aan de voorkant betrokken te zijn door de VKB onderdeel te laten zijn van vroegsignalering in de gemeenten (wijkteams, geldteams etc.). Dit kan ook aan de achterkant, door inwoners vanuit vroegsignalering door te verwijzen naar de VKB. Met elke gemeente kunnen hier afzonderlijk afspraken over gemaakt worden.
2.3.2.4 Klantvisie en klantbenadering Naast inhoudelijke aanscherping en vernieuwing is er ook een ander element dat maakt of de dienstverlening effectief is: de klantvisie en de klantbenadering. Daarover gaat deze paragraaf. Uit het rapport “Weten is nog geen doen” van de Wetenschappelijke Raad voor Regeringsbeleid (WRR)1 blijkt dat er een behoorlijk verschil is tussen wat de overheid van 1
Weten is nog geen doen, een realistisch perspectief op redzaamheid, Den Haag: Wetenschappelijke Raad voor Regeringsbeleid (WRR) 2017.
Begroting 2022 (versie: definitief)
10 | 34
burgers verwacht en wat zij daadwerkelijk in staat zijn om te doen. Rationeel weten mensen vaak wel wat ze moeten doen, maar met alle stress, verleidingen en tegenslagen is het erg moeilijk om zich aan een plan te houden. Dit geldt niet alleen voor kwetsbare groepen in de maatschappij maar ook voor hoger opgeleiden en mensen met een goede maatschappelijke positie. Dichtbij de burger betekent dus niet alleen fysiek in de buurt van de burger. Minstens zo belangrijk is de dienstverlening en verwachtingen van burgers (en dus ook de verplichtingen die worden opgelegd) af te stemmen op de persoonlijke situatie. Het stellen van reële en haalbare doelen is dus essentieel. In de loop van 2020 is een klantvisie binnen de VKB ontwikkeld. Daarbij is een drietal kernwaarden geformuleerd, te weten: betrokken, betrouwbaar en bereikbaar. De VKB wil een klant-gedreven organisatie zijn die staat voor professionele en uniforme dienstverlening. De klant is bij ons in vertrouwde handen, we zoeken de actieve samenwerking op met de klant en met onze samenwerkingspartners om gezamenlijk tot oplossingen te komen voor ieders persoonlijke situatie. We zijn betrokken bij de klant en leveren betrouwbare dienstverlening die kwalitatief hoogstaand is en uniform. Onze klant en onze partners kunnen ons via diverse kanalen bereiken.
In dit kader wordt binnen de VKB ook gewerkt aan een meer stress-sensitieve benadering van de cliënten. Daarbij wordt de methodiek van ‘motiverende gespreksvoering’ toegepast. Motiverende gespreksvoering is een klantgerichte, non-directieve manier van begeleiding die als doel heeft mensen zelf hun eigen wensen en tegenstrijdigheden te laten onderzoeken, om hen op die manier verder te helpen in het proces van gedragsverandering. Uit onderzoek blijkt dat motiverende gespreksvoering leidt tot meer gemotiveerde klanten, minder uitval en meer kans op structurele gedragsverandering.
2.3.2.5 Samenvattend Zoals de infographic visualiseert, wordt het Toekomstplan in de uitvoering op de volgende wijze vertaald: • Schuldhulpverlening als kern van de organisatie. Dit kernpakket bestaat uit de frontoffice en schuldhulpverleningstrajecten. Alle GR-gemeenten nemen deze dienstverlening af bij de VKB. • Keuzepakket voor GR-gemeenten afzonderlijke middels DVO. Dit keuzepakket bestaat uit de inzet van de VKB als onderdeel van de gemeentelijke toegang en uit beschermingsbewind. • Met de klantvisie als uitgangspunt blijven wij inspelen op ontwikkelingen binnen onze klantgroep. Een onderdeel daarvan is de methodiek van de motiverende gespreksvoering.
2.3.3 Wat mag het kosten? Het programmaplan is gebaseerd op de gerealiseerde cijfers 2020. Voorts is het in het rekenmodel gebruikte werkvolume mede gebaseerd op de gerealiseerde gegevens over 2020, de begroting 2021 en het Toekomstplan 2021-2024. De onderliggende producten zijn per product op ambtelijk niveau afgestemd. Daarnaast is in het kader van de totstandkoming van de programmabegroting het rekenmodel tezamen met de gemeente specifieke gegevens vertaald in de productraming, die voor het management leidend zal zijn bij de dagelijkse sturing. De financiële vertaalslag ligt uiteraard in de financiële begroting verderop in dit document. De begroting is opgesteld op basis van een inschatting van de aantallen producten voor het kern- en keuzepakket. De specificatie van de aantallen per gemeente wordt hieronder weergegeven.
Begroting 2022 (versie: definitief)
11 | 34
2.3.3.1 Producten kernpakket
Opdrachtgever Tarief Eemsdelta Het Hogeland Oldambt Pekela Veendam Totaal
Opdrachtgever Tarief Eemsdelta Het Hogeland Oldambt Pekela Veendam Totaal
Crisis intake compleet FO € 1.150 2 20 5 16 4 10 55
Intake compleet FO € 690 4 160 48 141 53 87 489
Financ. beheer € 173 3 10 4 4 3 5 26
Plan van aanpak gesprek SHV € 345 2 40 4 35 8 20 107
Dwangakkoord, incl. zitting € 345 6 15 5 15 3 9 47
Advies gesprek € 230 3 30 25 10 12 18 95
Budgetbeh. (incl. opstart, afronding en coaching) € 978 14 350 83 199 60 151 843
Intake SR € 230 12 35 10 27 10 18 100
Schuldregeling € 805 6 110 28 104 27 61 330
Schuldbemiddeling € 345 4 80 18 60 20 37 215
Budgetbeheer beperkt € 288 6 20 6 13 8 10 57
Beschermd budgetbeheer € 575 4 70 14 34 5 26 149
Leenaanvraag 4 23 100 26 75 224
Cursus 'Gelet o/h budget' € 801
Cursus '€uries €nzo' € 801
Cursus 'Kostdat' € 801
6 6
-
-
Wsnpverklaring € 230 4 40 14 31 8 28 121
Totaal kern pakket
€ € € € € €
682.700 173.600 471.600 144.900 324.500 1.797.300
2.3.3.2 Producten keuzepakket
Opdrachtgever Tarief
Leenaanvraag met borg -
Eemsdelta Het Hogeland Oldambt Pekela Veendam Totaal
Begroting 2022 (versie: definitief)
11 4 15 30
Algemene Training voor- soc.domein lichting profess. € 801 € 801 -
-
12 | 34
Totaal keuze pakket
€ € € € € €
4.800 4.800
2.3.3.3 Beschermingsbewind (keuzepakket) Beschermingsbewind wordt primair door de cliënt betaald. Ongeveer twee-derde van alle cliënten zal hiervoor bijzondere bijstand aanvragen. Deze kosten zullen derhalve wel op de gemeentebegroting drukken maar niet primair als 'uitgaven VKB' zichtbaar zijn. Van belang hierbij is dat beschermingsbewind alleen door de rechter kan worden opgelegd en ook alleen door de rechter beëindigd kan worden. De rechtbank bepaalt tevens het soort bewind. De geschatte verdeling van het aantal dossiers per gemeente blijkt uit onderstaand overzicht:
Opdrachtgever
Jaarbeloning Regulier Schulden
Intake
ER&V
€ 513
€ 214
€ 1.211
€ 1.567
4 11 2 7 3 6 29
11 2 7 3 6 1 30
2 101 19 68 29 59 9 283
34 6 23 10 20 3 94
Tarief
Eemsdelta Het Hogeland Oldambt Pekela Veendam Buiten werkgebied Totaal
Totaal
€ € € € € € €
2 184.000 34.200 124.100 51.300 107.000 17.100 517.700
De uurtarieven voor bewindvoering worden bepaald door het rijk. Daar heeft de gemeente geen invloed op. Ter indicatie: de uurprijs is voor 2020 vastgesteld op € 69,80 (exclusief btw). Op dit moment brengt de VKB geen BTW in rekening voor beschermingsbewind. In paragraaf 2.4.1 wordt specifiek ingegaan op het eventuele risico wat de VKB hier nog loopt. Raming lasten en baten
Beschermingsbewind
Realisatie 2020
Primaire begroting 2021
Primaire begroting 2022
€ 618.395 463.790 -154.605
€ 578.300 490.700 -87.600
€ 538.271 517.700 -20.571
Lasten Baten Saldo
2.3.3.4 Vaste bijdrage: overhead en bestaan De VKB heeft te maken met kosten voor bestuursondersteuning en niet product- / dienstverleningspecifieke activiteiten en voorzieningen gericht op een effectief en efficiënt beheer van de bedrijfsvoering. Er vindt een algemene interne ondersteuning aan de diverse organisatieonderdelen, het management, het dagelijks bestuur en algemeen bestuur plaats. Bij de algemene interne ondersteuning gaat het onder meer om de personeelszorg, communicatie, juridische zaken, de financiële administratie, de kwantitatieve, kwalitatieve en financiële informatievoorziening en applicatiebeheer en de facilitaire ondersteuning. De begrote lasten worden bepaald door de kosten van het in standhouden van de gemeenschappelijke regeling. Deze zogenaamde bestaanskosten zijn de materiele kosten en ondersteunde diensten (overhead) zoals beschreven in de ‘notitie overhead’ van de Commissie BBV.
Begroting 2022 (versie: definitief)
13 | 34
Raming lasten en baten
Realisatie 2020
Vaste bijdrage
Primaire begroting 2021
Primaire begroting 2022
€ € € Lasten 1.645.782 1.567.900 1.588.600 Baten 1.645.782 1.567.900 1.588.600 Saldo 0 0 In de begroting wordt uitgegaan van budgettair neutrale situatie op de overhead en bestaanskosten. Deze kosten worden middels een tarief per inwoner in rekening gebracht bij de deelnemende gemeenten. De verdeling per gemeente ziet er als volgt uit:
Opdrachtgever
Inwoners (CBS 2020)
Tarief Eemsdelta Het Hogeland *) Oldambt Pekela Veendam Totaal
45.528 15.414 38.292 12.166 27.419 138.819
Vaste bijdrage 2022 € 11,44 € 521.000 € 176.400 € 438.200 € 139.200 € 313.800 € 1.588.600
*) betreft het aantal inwoners van de voormalige gemeente Eemsmond.
2.4
Paragrafen
In het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV) zijn meerdere verplichte paragrafen opgenomen voor provincies, gemeenten en hun gemeenschappelijke regelingen. Deze zijn niet allemaal relevant voor de VKB. Om die reden zijn de paragrafen lokale heffingen en grondbeleid niet opgenomen. Hieronder staan de paragrafen: 1. Weerstandvermogen en risicobeheersing; 2. Onderhoud kapitaalgoederen; 3. Financiering; 4. Bedrijfsvoering; 5. Verbonden partijen.
2.4.1 Weerstandsvermogen en risicobeheersing Weerstandsvermogen is van belang om de financiële gezondheid van de Volkskredietbank te kunnen beoordelen. Het is bedoeld om risico’s waarvoor geen voorzieningen zijn getroffen op te kunnen vangen. Het gaat hierbij om de verhouding tussen: • De weerstandscapaciteit, dit is de beschikbare financiële ruimte die zonder ingrijpende beleidswijzigingen beschikbaar is; • De aanwezige risico’s. De weerstandscapaciteit bestaat uit twee onderdelen, de structurele en de incidentele weerstandscapaciteit. De structurele weerstandscapaciteit is met name van belang voor het opvangen van optredende risico’s die een over de tijd uitgestrekt effect hebben en om de incidentele
Begroting 2022 (versie: definitief)
14 | 34
weerstandscapaciteit aan te vullen na het optreden van risico’s. Een structureel middel om risico’s op te vangen kan bijvoorbeeld zijn de post onvoorzien in de begroting. De incidentele weerstandscapaciteit is het ter dekking van risico’s aanwezige vrije vermogen. De incidentele weerstandscapaciteit bestaat uit bijvoorbeeld de algemene en bestemmingsreserves en deze bedrage ultimo 2020 nihil. De aanwezige (structurele en incidentele) weerstandscapaciteit moet voldoende zijn om de financiële gevolgen van optredende risico’s op te kunnen vangen. Risico’s zijn van nature onzeker van aard en omvang. Indien dit niet zo was, zouden zij worden opgenomen in de begroting. De belangrijkste risico’s voor de Volkskredietbank zijn: • Er is onduidelijkheid over de vraag of de VKB verplicht is BTW in rekening te brengen bij het product beschermingsbewind. De VKB is van mening dat er geen BTW-plicht is omdat beschermingsbewind binnen de BTW-vrijstelling voor schuldhulpverlening valt. Begin 2018 heeft de belastingdienst aangegeven dat er voor de VKB wel een BTW-plicht bij beschermingsbewind zou gelden. Nadien is er een uitspraak van een rechtbank geweest in een vergelijkbare situatie. De rechtbank was het niet eens met het standpunt van de belastingdienst. Vervolgens heeft de belastingdienst hoger beroep tegen deze uitspraak van de rechtbank ingesteld.
De belastingdienst zal naar verwachting gedurende die procedure niet bereid zijn het standpunt aan te passen. Daarom is besloten de huidige werkwijze voort te zetten, het standpunt van de VKB vast te leggen en na afloop van het hoger beroep opnieuw in overleg te treden met de belastingdienst. Omdat de VKB tot op heden nog geen BTW in rekening heeft gebracht, bestaat er in beginsel een BTW-risico voor het verleden. Indien uiteindelijk blijkt dat het standpunt van de belastingdienst juist is, dan kan er een eventuele naheffing van omzetbelasting plaatsvinden over een periode van maximaal vijf jaar. Omvang risico: maximaal € 531.000,-; •
Alle in de begroting opgenomen aannames zijn gebaseerd op een voorspelling omtrent het aantal aanvragen en diensten. Indien er in een jaar sprake zal zijn van een (grote) stijging of daling in het aantal aanvragen en diensten, zal dit kunnen leiden tot frictiekosten en een extra financiële bijdrage van de gemeenten. Omvang risico: p.m.;
•
De voormalige directeur is eind 2018 wethouder geworden in de gemeente Veendam en op grond van de rechtspositionele regels is er sprake van een terugkeergarantie vanwege politiek verlof. Omvang risico: loonsomkosten (schaal 13 max. en arbeidsomvang van 32 uur (0,89 fte) per week) van € 100.000,- per jaar.
Uitgangspunt bij risico’s is dat het meestal incidentele tegenvallers zijn. Daarnaast zullen niet alle risico’s op hetzelfde moment plaatsvinden. De Volkskredietbank is een uitvoeringsorgaan van de deelnemende gemeenten. In dat kader ontvangt de Volkskredietbank op basis van de opgestelde begroting financiële bijdragen van de deelnemende gemeenten en is het niet nodig dat de Volkskredietbank over een eigen weerstandsvermogen beschikt. Een nadelig exploitatiesaldo wordt op basis van de gemeenschappelijke regeling volledig doorberekend aan de deelnemende gemeenten. In het weerstandsvermogen wordt daarom voorzien door de deelnemende gemeenten zelf. Een eventueel nadelig exploitatiesaldo brengen de gemeenten ten laste van de door hen opgebouwde weerstandscapaciteit. Hiermee is de weerstandscapaciteit van de VKB als zodanig gewaarborgd.
2.4.1.1 Kengetallen Ingevolge artikel 11 van het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeente (BBV) dient een aantal kengetallen opgenomen te worden. De financiële kengetallen zijn een uniforme set van kengetallen die een betere inzicht geven in de financiële posities van de gemeenten en provincies, en daarmee ook informatie over de weer- en wendbaarheid van
Begroting 2022 (versie: definitief)
15 | 34
hun begrotingen. De berekening van de kengetallen is conform de ministeriële richtlijnen voor de wijze waarop kengetallen worden vastgesteld en opgenomen in de begroting.
Kengetallen
Netto schuldquote Netto schuldquote gecorrigeerd vvoor alle verstrekte leningen Solvabiliteitsratio Liquiditeitsratio
Realisatie 2020
Primaire begroting 2021
Primaire begroting 2022
Meerjaren begroting 2023
Meerjaren begroting 2024
Meerjaren begroting 2025
2,2%
5%
3%
3%
3%
4%
2,2%
5%
3%
3%
3%
4%
0% 0,9
0% 0,8
0% 0,9
0% 0,9
0% 0,9
0% 0,9
Netto schuldquote Hoe hoger de schuld, hoe hoger de netto schuldquote. De netto schuldquote weerspiegelt het niveau van de schuldenlast ten opzichte van de eigen middelen en geeft een indicatie van de druk van de rentelasten en de aflossingen op de exploitatie. Normaliter bevindt de netto schuldquote zich ergens tussen de 0% en 100%. Solvabiliteitsratio Dit kengetal geeft inzicht in de mate waarin de VKB in staat is aan haar financiële verplichtingen te voldoen. Liquiditeitsratio De liquiditeit laat zien wat de mate is waarin de VKB in staat is om aan haar direct opeisbare verplichtingen te kunnen voldoen. De liquiditeitsratio is conform het gevoerde beleid al een langere periode onder de 1. De huidige uitkomst geeft aan dat er op korte termijn onvoldoende vorderingen en gelden zijn om de korte schulden te voldoen. Door de waarborgen die een gemeentelijke kredietbank als overheidsorgaan (gemeenschappelijke regeling) met zich meebrengt, is er geen noodzaak het toegepaste beleid te wijzigen.
2.4.2 Onderhoud kapitaalgoederen De investeringen zijn met name gericht op het in stand houden en vervangen van de telefonie en automatisering. Het personeel is gehuisvest in het kantoorpand aan de Stationsweg 2 te Appingedam. Dit pand wordt gehuurd. In 2019 is besloten de huurovereenkomst van het pand niet op te zeggen en daarmee te gaan voor een verlenging van de huidige huurovereenkomst van vijf jaar. Daarbij de mogelijkheid open te houden om te ‘krimpen in eigen huis’ wanneer de toekomstige ontwikkelingen daartoe aanleiding geven. Per 1 juli 2021 wordt de huur van de tweede verdieping van het kantoorpand beëindigd. Het binnen onderhoud van het kantoorpand komt voor rekening en risico van de Volkskredietbank. Voor wat betreft de inrichting dan wel bouwkundige aanpassingen van de kantoorruimten is de Volkskredietbank eveneens verantwoordelijk. Deze kosten worden aangemerkt als huurderinvesteringen. Het externe (groot) onderhoud van het kantoorpand komt voor rekening en risico van de verhuurder.
2.4.3 Financiering Deze paragraaf bevat de beleidsrealisatie ten aanzien van het risicobeheer van de financieringsportefeuille. Overeenkomstig de regelgeving heeft het bestuur het treasurystatuut vastgesteld. Het treasurystatuut stelt kaders en doelstellingen voor de uitvoering van het treasurybeleid. Het treasurystatuut is gebaseerd op de Wet Financiering Decentrale Overheden (Wet Fido). Een belangrijk doel van deze wet is de bevordering van een solide financieringstructuur van decentrale overheden. De treasuryfunctie wordt onderverdeeld in risicobeheer en kasbeheer.
Begroting 2022 (versie: definitief)
16 | 34
2.4.3.1 Risicobeheer Conform artikel 13 Besluit Begroting en Verantwoording zullen opmerkingen gemaakt moeten worden omtrent beleidsvoornemens inzake risicobeheer. Het betreft hier rente-, debiteuren-, koers-, en valutarisico’s. Voor de Volkskredietbank zijn de twee laatstgenoemde risico’s niet van toepassing. Voor risico’s die kwantificeerbaar zijn, dienen voorzieningen te zijn gevormd. Renterisico Onder dit risico wordt begrepen het risico dat de Volkskredietbank loopt als gevolg van mogelijke renteschommelingen. Voorkomen dient te worden dat de Volkskredietbank in financiële moeilijkheden komt door rentestijgingen. Dit risico kan worden beperkt door de financieringsbehoefte te spreiden over de jaren. De mate van deze spreiding wordt uitgedrukt in de renterisico norm. In de renterisico norm worden nieuw aan te trekken leningen in een jaar uitgedrukt als percentage van het begrotingstotaal. Het
begrote
renterisico
wordt
weergegeven
Renterisiconorm (bedragen x 1.000) 1a 1b 2 3a 3b 4 5 6 7 8 9 10 11
Renteherziening op vaste schuld o/g Renteherziening op vaste schuld u/g Netto renteherziening op vaste schuld Nieuwe aangetrokken vaste schuld Nieuwe verstrekte lange leningen Netto nieuw aangetrokken vaste schuld Betaalde aflossingen Herfinanciering Renterisico op vaste schuld De begrotingsomvang per 1 januari Het normpercentage Renterisiconorm Ruimte (positief) / Overschrijding (negatief)
in
de
volgende
tabel.
2022 ( b eg r o o t )
€ € (1a - 1b) € € € (3a - 3b) € € (laagste van 4 en 5) € (2 + 6) € € (8 x 9) (10 - 7)
€ €
500 -500 -500 -500 4.214 20% 843 1.343
Uit deze opstelling blijkt dat de Volkskredietbank binnen de grenzen van de renterisico norm opereert. Ook voor de komende jaren verwacht de Volkskredietbank geen overschrijding van deze norm. Kredietrisico Kredietrisicobeheer (of debiteurenrisicobeheer) is het beheersen van de risico’s die voortvloeien uit de mogelijkheid op een waardedaling van de vorderingspositie ten gevolge van het niet (tijdig) na kunnen komen van de verplichtingen door de tegenpartij. Ten aanzien van het debiteurenrisico, kan jaarlijks 4% van de netto uitbetaalde leningen in dat jaar worden toegevoegd aan de voorziening dubieuze leningdebiteuren. Er wordt ten aanzien van leningdebiteuren een (pro)actief beleid gevoerd. Voor wat betreft niet-kwantificeerbare risico’s wordt verwezen naar de eerdere paragraaf betreffende het weerstandsvermogen en risicobeheersing.
2.4.3.2 Kasbeheer De kasgeldlimiet is het maximum bedrag waarvoor de Volkskredietbank middelen mag aantrekken op de geldmarkt. Voor de netto vlottende schulden geldt de kasgeldlimiet als norm. De standaard norm is gedefinieerd als 8,2% van de jaarlijkse begrotingsomvang aan het begin van het jaar. Op grond van artikel 3 lid 5 van de Wet Fido wordt jaarlijks door de provincie Groningen in overleg met de VKB een afwijkend percentage voor de kasgeldlimiet vastgesteld, zodat de netto vlottende schuld binnen de toegestane kasgeldlimiet blijft. Voor 2021 is die vastgesteld op 40%. De begrote kasgeldlimiet wordt weergegeven in de volgende tabel.
Begroting 2022 (versie: definitief)
17 | 34
2022
Kasgeldlimiet (bedragen x 1.000)
( b eg r o o t )
€
4.214
€
40% 1.686
(b)
€ € € € €
6.000 6.000
(c)
€ € € € €
60 4.500 4.560
€ € €
1.440 1.686 246
Omvang begrotingstotaal per 1 januari: Toegestane kasgeldlimiet - in procenten - in geld Vlottende schuld - opgenomen gelden < 1 jaar - schuld in rekening-courant - gestorte gelden door derden < 1 jaar - overige geldleningen niet zijnde vaste schuld Totaal vlottende schuld Vlottende kasgeldmiddelen - uitgeleende gelden < 1 jaar - contante gelden in kas - tegoeden in rekening-courant - overige uitstaande gelden < 1 jaar Totaal vlottende kasgeldmiddelen Toets kasgeldlimiet Totaal netto vlottende schuld Toegestane kasgeldlimiet Ruimte (positief) / Overschrijding (negatief)
(a)
(b) - (c) (a)
De ruimte binnen de begrote kasgeldlimiet bedraagt € 246.000,- positief.
2.4.3.3 Schatkistbankieren De aanwezige bankgelden betreffen gelden van cliënten. Deze derden gelden zijn uitgezonderd van het verplichte schatkistbankieren. De Volkskredietbank is daardoor vrijgesteld van het schatkistbankieren.
2.4.4 Bedrijfsvoering 2.4.4.1 Algemeen In deze paragraaf wordt aandacht besteed aan de beleidsmatige en toekomstige aspecten van de bedrijfsvoering. Een juiste bedrijfsvoering is van belang om de taken van de VKB verantwoord uit te kunnen voeren. De VKB beschikt over een werkorganisatie onder leiding van een directeur. De werkorganisatie voert taken op het gebied schuldhulpverlening uit. Voor een verdere toelichting op de bedrijfsvoering wordt verwezen naar het voorwoord op pagina 3 en het programmaplan vanaf pagina 6 en verder.
2.4.4.2 Automatisering De VKB heeft de automatisering uitbesteed. De VKB is aangesloten op en maakt gebruik van de diensten van CSN Groep B.V. De diensten worden door middel van een dienstverleningsovereenkomst uitgevoerd. Naast de standaard software voor een werkplek wordt gebruik gemaakt van de softwareprogramma’s Allegro, Xtendis, Scienta en Exact Globe Next.
2.4.4.3 Toekomstplan 2021-2024 Het Toekomstplan 2021-2024 is een plan in ontwikkeling. Een plan dat voldoende ruimte biedt om in te spelen op veranderingen in het gemeentelijk sociaal domein, zowel inhoudelijk als financieel, én een plan dat ruimte biedt om te anticiperen op krimp dan wel uitbreiding van de dienstverlening van de VKB. Het Toekomstplan geeft aan hoe de VKB de komende jaren de schuldhulpverlening wil vormgeven. Er ligt een doorlichting op de bedrijfsvoering en de
Begroting 2022 (versie: definitief)
18 | 34
financiering aan ten grondslag. Daarnaast is gekeken naar de inhoud van de dienstverlening en naar de wijze waarop de VKB betrokken wil zijn bij het bredere sociaal domein.
2.4.4.4 Gegevensbescherming Informatie is één van de belangrijkste bedrijfsmiddelen van de VKB. Toegankelijke en betrouwbare informatie is essentieel voor de VKB om zijn (wettelijke) taken te kunnen uitvoeren en om daarover transparant en proactief verantwoording te kunnen afleggen. Daarnaast verwerkt de VKB bij de uitvoering van zijn taken persoonsgegevens van gevoelige aard, zoals financiële gegevens. Deze informatie is dus waardevol en moet beschermd worden. Privacy en gegevensbescherming is daarom een blijvend relevant onderwerp voor de VKB. Het zorgvuldig verwerken van privacygevoelige informatie is essentieel voor het vertrouwen van inwoners in de VKB. De VKB spant zich in om gegevensbescherming en informatiebeveiliging blijvend op niveau te houden. Daarvoor zijn zowel organisatorische als technische maatregelen nodig. Dit betreft bijvoorbeeld aanpassingen van processen, technische wijzigingen van applicaties of in de ICT-infrastructuur.
2.4.4.5 Gevolgen gemeentelijke herindelingen De gemeente Westerwolde (fusie tussen voormalige gemeenten Bellingwedde en Vlagtwedde) is per 1 januari 2020 uitgetreden uit de GR. Er is overeengekomen dat inwoners uit de voormalige gemeente Bellingwedde zich tot 1 januari 2020 konden aanmelden bij de VKB. De voortzetting van de dienstverlening aan de huidige inwoners van Westerwolde is in een dienstverleningsovereenkomst vastgelegd. Op 1 januari 2019 is de gemeente Eemsmond gefuseerd met de gemeenten Bedum, Winsum en De Marne tot de nieuwe gemeente Het Hogeland. Het Hogeland heeft de schuldhulpverlening niet alleen ondergebracht bij de VKB maar heeft ook een dienstverleningsovereenkomst met de Groningse kredietbank voor de schuldhulpverlening aan de inwoners van de voormalige gemeenten Bedum, De Marne en Winsum. De gemeenten Appingedam, Delfzijl en Loppersum zijn per 1 januari 2021 gefuseerd en gaan verder onder de gemeentenaam Eemsdelta.
2.4.4.6 Personeel De Volkskredietbank levert, ondergebracht in een 9-tal afdelingen, verschillende financiële diensten. Het organogram van de uitvoeringsorganisatie van de VKB is hieronder weergegeven.
Begroting 2022 (versie: definitief)
19 | 34
De uitvoeringsorganisatie staat onder leiding van de directeur en onder toezicht van het Dagelijks en het Algemeen Bestuur. Bedrijfsbureau en staf: Aan het bedrijfsbureau zijn als kerntaken toebedeeld, de bestuursondersteuning, managementondersteuning, klachten afhandeling, interne controlling op voortgang van de processen en de bijbehorende verslaglegging, het bijhouden van de relevante wet- en regelgeving, de aanpalende beleidszaken en tenslotte de controle op de kwaliteit en de voortgang van de werkprocessen. Teamleider / Hoofd financiële administratie: De teamleiders c.q. het hoofd financiële administratie sturen de betreffende functionele afdelingen aan. Zij vormen de schakel tussen de afdelingen en de directie. Financiële Administratie: De financiële administratie verzorgt het betalingsverkeer, de dagelijkse bank administratie alsmede de debiteurenbewaking. Deze afdeling is organisatie ondersteunend. Zo verzorgen zij o.a. de administratieve ondersteuning van de afdelingen en de administratieve afhandeling van het schuldregeling traject. Kredietverstrekking: De afdeling kredietverstrekking heeft als kerntaken, het beoordelen van de aanvragen voor en het verstrekken van sociale leningen, herfinancieringen en saneringskredieten. Beschermingsbewind: Deze afdeling verzorgt het beschermingsbewind.
Beschermingsbewind is een door de rechter opgelegde vorm van 'verplicht budgetbeheer' voor meerderjarige personen die wegens verkwisting, een geestelijke of lichamelijke tekortkoming niet in staat zijn zelf hun financiën goed te regelen. Preventie: De afdeling preventie houdt zich bezig met het ontwikkelen en uitvoeren van individuele en collectieve preventie activiteiten zoals het voeren van advies- en coachingsgesprekken en het geven van cursussen en voorlichting. Budgetbeheer: Budgetbeheer zorgt voor het uitvoeren en onderhouden van het budgetbeheer en budgetbegeleiding. Balie / receptie: De kerntaken van deze afdeling zijn het telefonisch ondersteunen van alle afdelingen, het ontvangen / te woord staan van cliënten aan de balie, het maken van afspraken en het verwerken van de post. Frontoffice: De Frontoffice doet aanmeldgesprekken, intakegesprekken, verzorgt de dossieropbouw en doet zo nodig crisis interventie. Schuldregeling: Het verzorgen van schuldbemiddeling, schuldsaneringstrajecten en het opstellen van verklaringen Wsnp. De loonkosten zijn gebaseerd op de schaallonen behorende bij de functies en functiebeschrijvingen. De loonkosten bestaan onder andere uit: de jaarlonen inclusief 8% vakantietoelage, 6,75% eindejaarsuitkering, 1,5% levensloopbijdrage, 0,8% bovenwettelijke verlofuren (totaal IKB: 17,05%) en sociale lasten werkgeverspremies WGA, ZVW etc.
en de werkgeverslasten OP/NP, AOP en VPL.
Begroting 2022 (versie: definitief)
20 | 34
Wet normalisering rechtspositie ambtenaren (Wnra) Op 1 januari 2020 is de Wet normalisering rechtspositie ambtenaren (Wnra) in werking getreden. De Wnra zorgt er kort samengevat voor dat een belangrijk deel van de huidige ambtenaren dezelfde rechtspositie krijgt als ‘gewone’ werknemers. Deze ambtenaren zullen niet langer werkzaam zijn op basis van een ambtelijke aanstelling, maar op basis van een arbeidsovereenkomst. Dit brengt een aantal belangrijke veranderingen met zich mee. Eén van deze veranderingen is dat de (collectieve) arbeidsvoorwaarden van voormalige ambtenaren vanaf 1 januari 2020 in een collectieve arbeidsovereenkomst (cao) worden vastgelegd. Voor de VKB is de cao Samenwerkende Gemeentelijke Organisaties (SGO) van toepassing. Het bestuur heeft in 2019 de bevoegdheid gekregen om lid te worden van de werkgeversvereniging (WSGO) om de cao SGO te kunnen toepassen. De VKB is per 1 januari 2020 lid van de WSGO.
2.4.5 Verbonden partijen De Volkskredietbank is als Gemeenschappelijke Regeling een verbonden partij voor de deelnemende gemeenten. De Volkskredietbank heeft zelf geen verbonden partijen.
Begroting 2022 (versie: definitief)
21 | 34
3 3.1
Financiële begroting Overzicht van lasten en baten 2022
3.1.1 Programmarekening In het volgende overzicht worden de lasten en baten per programma weergegeven. Daarnaast zijn ook de gerealiseerde lasten en baten van 2020 opgenomen. LASTEN
Realisatie 2020
Primaire begroting 2021
Primaire begroting 2022
Programma: schuldhulpverlening
€ 3.219.050 3.219.050
€ 3.159.600 3.159.600
€ 3.191.416 3.191.416
Algemene dekkingsmiddelen Overhead Heffing voor de VPB Onvoorzien
1.031.421 1.031.421
1.004.400 1.004.400
1.022.600 1.022.600
Totaal lasten
4.250.471
4.164.000
4.214.016
24,3%
24,1%
24,3%
Realisatie 2020
Primaire begroting 2021
Primaire begroting 2022
€
€
€
4.250.471
4.059.400
4.208.940
4.250.471
4.059.400
4.208.940
-
-
-
4.250.471
4.059.400
4.208.940
Exploitatiesaldo voor bestemming
0
-104.600
-5.076
Westerwolde
-
104.600
5.076
Exploitatiesaldo na bestemming
0
-
-
BATEN
Programma: schuldhulpverlening
Algemene dekkingsmiddelen Overhead Heffing voor de VPB Onvoorzien
Totaal baten
Uit bovenstaand overzicht blijkt een sluitende begroting voor het jaar 2022.
Begroting 2022 (versie: definitief)
22 | 34
3.1.2 Categoriale indeling van baten en lasten 2022 In dit overzicht staan de baten en lasten van de begroting 2022 per categorie. Daarnaast zijn ook de gerealiseerde baten en lasten van 2020 opgenomen.
BATEN
E.1 Vaste bijdrage E.2 Exploitatiebijdrage E.3 Schuldhulpverlening E.4 Gemeentelijke toegang E.5 Beschermingsbewind E.6 Overige E.7 Rente Totaal baten
LASTEN
E.8 Personeel E.9 Afschrijving investeringen E.10 Huisvesting E.11 Automatisering E.12 Apparaatskosten E.13 Bankkosten E.14 Mutaties voorzieningen E.15 BTW compensatie E.16 Vennootschapsbelasting Totaal lasten Exploitatiesaldo voor bestemming Westerwolde Mutaties reserves: Algemene reserve Bestemmingsreserves Totaal mutaties reserves
Realisatie 2020
Primaire begroting 2021
Primaire begroting 2022
€ 1.645.782 557.662 1.216.440 178.256 463.790 114.937 73.604 4.250.471
€ 1.567.900 1.704.400 588.800 115.300 83.000 4.059.400
€ 1.588.600 1.802.400 107.640 517.700 117.600 75.000 4.208.940
Realisatie 2020
Primaire begroting 2021
Primaire begroting 2022
€ 3.366.703 113.251 156.013 249.917 155.560 26.075 31.668 151.284 4.250.471
€ 3.286.300 92.600 156.000 222.900 184.100 28.600 29.800 163.700 4.164.000
€ 3.333.900 85.500 148.758 260.000 176.095 26.663 32.000 151.100 4.214.016
0
-104.600 104.600
-5.076 5.076
-0 -0
-
-
-
-
Exploitatiesaldo na bestemming Uit bovenstaand overzicht blijkt een sluitende begroting voor het jaar 2022.
Begroting 2022 (versie: definitief)
23 | 34
-
3.1.3 Uitgangspunten begroting 2022 De jaarrekening 2020, de begroting 2021 en het Toekomstplan VKB 2021-2024 vormen gezamenlijk de uitgangspunten voor de begroting 2022, omdat hierin het meest recente (bestaande) beleid is opgenomen. Bij de toepassing van de loon- en prijsindex wordt aangesloten bij de kengetallen in de Macro Economische Verkenningen (MEV) 2021, opgesteld door het Centraal Plan Bureau (CPB). De prijs overheidsconsumptie, netto materieel (imoc) 2021, dient als prijsindex voor de prijscompensatie van de overige kosten. Op basis van de verwachtingen van het CPB bedraagt deze index 1,5% voor 2021. Voor de begroting 2022 wordt rekening gehouden met deze prijsindexatie. De salarisstaat per 1 januari 2021 dient als basis voor de loonkosten in de begroting 2022. Bij het opstellen van de uitgangspunten voor deze begroting is uitgegaan van de Cao SGO en de salaristabel per 1 oktober 2020. Voor de begroting 2022 wordt rekening gehouden met een loonstijging van 3,33%. Dit percentage is gelijk aan de Loonvoet sector overheid 2021 + 2022. De Volkskredietbank stelt voor om de tarieven voor de begroting 2022 met 1,5 % te indexeren. Deze indexatie is gebaseerd op een gewogen gemiddelde van de ‘Prijs overheidsconsumptie, netto materieel (imoc) 2022’ (25%) en de ‘Loonvoet sector overheid 2022’ (75%).
3.2
Toelichting op en analyse van de categoriale indeling 2022
Toelichting op en analyse van de baten De begrote totale baten zijn per saldo € 149.540,- hoger dan de primaire begroting 2021. De afwijking kan als volgt worden gespecificeerd: BATEN
E.1 Vaste bijdrage E.2 Exploitatiebijdrage E.3 Schuldhulpverlening E.4 Gemeentelijke toegang E.5 Beschermingsbewind E.6 Overige E.7 Rente Totaal baten
Begroting 2022 t.o.v. begroting 2021
Primaire begroting 2022
Primaire begroting 2021
€
€
€
%
€
%
€
1.588.600 1.802.400 107.640 517.700 117.600 75.000 4.208.940
1.567.900 1.704.400 588.800 115.300 83.000 4.059.400
20.700 98.000 107.640 2.300 228.640
1,3 5,4 2,0 5,4
71.100 8.000 79.100
13,7 10,7 1,9
149.540
Hoger
Lager
Saldo
De begrote vaste bijdrage (E.1) is € 20.700,- hoger dan de primaire begroting 2021. Dit wordt veroorzaakt door de indexering van de bijdrage per inwoner. De begroting van schuldhulpverlening (E.3) is gebaseerd op de te verwachten afnames van de gemeenten. Deze zijn in een paar gevallen (met name adviesgesprekken) hoger ingeschat dan in de begroting 2021. De resterende stijging wordt veroorzaakt door de indexering van de tarieven. De baten gemeentelijke toegang (E.4) zijn begroot op € 107.640,-. De samenwerking tussen GR-gemeenten en de VKB m.b.t. inzet in de gemeentelijke toegang / pilots / vroegsignalering is voor 2022 alleen voor de gemeente Eemsdelta in de begroting opgenomen. De begrote bijdrage voor beschermingsbewind (E.5) is behoorlijk lager dan in 2021. In de begroting van 2021 was uitgegaan van een groei. Aangezien er echter een klantenstop is
Begroting 2022 (versie: definitief)
24 | 34
ingevoerd blijft het aantal klanten stabiel en is de begroting 2022 nu gebaseerd op de werkelijke aantallen van 2020. Toelichting op en analyse van de lasten De begrote totale lasten zijn per saldo € 50.016,- hoger dan de primaire begroting 2021. Deze stijging is enerzijds het gevolg van een autonome toename van de kosten en een verhoogde afname van producten en diensten van de gemeenten en anderzijds een aantal doorgevoerde bezuinigingsmaatregelen:
-
Toename van kosten als gevolg van 1,5% stijging loonkosten € 45.000.Toename van kosten als gevolg van stijging werkgeverslasten met 2-4% € 74.000.Toename van kosten als gevolg van verhoogde afname € 65.000,Toename overige kosten als gevolg van inflatie 1,5% € 11.000.Doorgevoerde besparingen (met name personeel) € 145.000,Totaal € 50.000,-
Per saldo is er een besparing doorgevoerd van 3,48% ten opzichte van de primaire begroting 2021. De afwijking tussen de begrotingen 2022 en 2021 kan als volgt worden gespecificeerd:
LASTEN
E.8 Personeel E.9 Afschrijving investeringen E.10 Huisvesting E.11 Automatisering E.12 Apparaatskosten E.13 Bankkosten E.14 Mutaties voorzieningen E.15 BTW compensatie E.16 Vennootschapsbelasting Totaal lasten