08-03 Bijlage 2 - Definitieve Woonvisie Veendam

Verder focussen we op het aanpakken van de Havenbuurt, het Scheepskwartier, de Zeestratenwijk en de Rivierenbuurt, waar relatief veel kwetsbare, oudere woningen met lage energielabels staan. Het gaat dan vaak om voormalige sociale huur. Omdat in de lintdorpen vrijwel geen sociale huur aanwezig

is, zetten we hier in op het ondersteunen van individuele particuliere woningeigenaren. Afhankelijk van de opgaven in het betreffende gebied en de evaluatie van de gebiedsaanpak in Noordwest bepalen we de nieuwe aanpak. Acantus is hierin een belangrijke partner, evenals de huurders, kopers en lokale partners/ondernemers. In de gebiedsgerichte aanpak gaan we op zoek naar creatieve initiatieven en ideeën. We vinden eigenaarschap in de wijk belangrijk. Een belangrijk aandachtspunt in de gebiedsgerichte aanpak is de (financiële) borging: om echt verschil te maken is het van belang om langjarig te kunnen investeren en commitment te organiseren. Hoe zorgen we voor voldoende middelen die ook voor de lange termijn beschikbaar blijven? En hoe creëren we commitment bij zowel de professionele partijen als de inwoners? We kijken voor financiering naar de regio, maar ook naar het Rijk. Indien middelen beschikbaar komen in het kader van de ereschuld aan Groningen willen we die (deels) voor deze kwetsbare woningvoorraad inzetten. Hierover gaan we in gesprek met de regio en het Rijk. B3. Ontwikkelen handvatten verduurzamen monumentale en karakteristieke panden In onze gemeente staan veel monumentale en karakteristieke panden, zoals de bebouwing langs de diepen en de linten en enkele historische boerderijen in het buitengebied.

Deze beeldbepalende woningen vragen om een verduurzamingsaanpak die aansluit bij de uitstraling van de panden en geen afbreuk doet aan de cultuurhistorische kwaliteiten. We gaan met de provincie in overleg over het op provinciaal of regionaal niveau organiseren van expertise/

ondersteuningsaanbod voor woningeigenaren die hun monumentale en karakteristieke panden willen verduurzamen. Hierbij zoeken we naar mogelijkheden om bestaande initiatieven zoals de Groene Menukaart en de subsidieregeling voor onderhoud/verduurzaming van gemeentelijke monumenten onder de aandacht te brengen bij inwoners. B4. Ondersteuning energiebesparings- en vergroeningsinitiatieven vanuit de samenleving In de gemeente is veel goedkoop particulier bezit in eigendom van lagere inkomensgroepen. Verduurzaming/renovatie van het woningbezit blijft bij deze inkomensgroep achter/achterwege, terwijl juist hier vaak sprake is van energiearmoede. Omdat deze groep relatief meer voorkomt in Veendam (en overig Oost-Groningen), hebben we hier extra aandacht voor gevraagd in de regionale Woondeals Oost-Groningen. Mogelijk is er een pilotproject op te zetten om te kijken wat we voor deze groep kunnen betekenen. Zodat de resultaten van deze pilot ook overgenomen kunnen worden door de regio en omliggende regio’s in Groningen. Indien hier middelen voor beschikbaar worden gesteld willen we energiebesparings- en vergroeningsinitiatieven de ruimte bieden voor een jaarlijks pilotproject en/of financiële ondersteuning vanuit een (nog te ontwikkelen) verduurzamingsfonds.

Het gaat ons hierbij om energiebesparing, groene daken, groene tuinen (tegels wippen), initiatieven die de biodiversiteit vergroten en bijdragen aan klimaatadaptatie. We zoeken de samenwerking met onze inwoners en ondernemers op en benutten hun ideeën en talenten.

27

B5. Inventarisatie niet-toekomstbestendige woningvoorraad Een deel van onze woningvoorraad is kwetsbaar en verouderd. Voor een deel hiervan is het niet rendabel erin te blijven investeren. We willen hier tijdig op voorsorteren en inventariseren welke woningen op termijn toe zijn aan sloop(/ nieuwbouw). Indien er vanuit de rijksoverheid of de provincie middelen beschikbaar komen, onderzoeken we de kansen van de inzet van een transitiefonds in onze gemeente.

DOEL C. Betaalbaar wonen Iedereen in Veendam moet betaalbaar kunnen wonen. Dat betekent dat er na het betalen van de woonlasten (huur/hypotheek, gemeentelijke lasten en energie) voldoende overblijft om te voorzien in de basisbehoeften en gezond te kunnen leven én dat de woning die je je kunt veroorloven ook qua omvang past bij je gezinssamenstelling. We willen investeren in de betaalbaarheid van onze woningvoorraad. We hebben de volgende doelen: > Divers en betaalbaar woningbouwprogramma We streven ernaar om voor iedereen een betaalbaar en passend woningaanbod te realiseren, door een goede mix van prijssegmenten in het centrum, de wijken, de lintdorpen en het buitengebied. Bij nieuwbouwprojecten zetten we in op de realisatie van voldoende betaalbare woningen, huur en koop. We sluiten aan bij de afspraken die we in de regio in onze Woondeal Oost-Groningen hebben vastgelegd en volgen de lijn die het Rijk uiteenzet in de Nationale Woon- en Bouwagenda. Om te sturen op een betaalbare woningvoorraad, gebruiken we de verdeling zoals we deze presenteren in ons woningbouwprogramma (zie maatregel A1). Tot en met 2030 betekent dit dat 30% van ons woningbouwprogramma uit sociale huur bestaat en dus minimaal 240 sociale huurwoningen toevoegen. We werken nauw samen met de verhuurders, waarvan Acantus als grootste aanbieder onze eerste partner is, om deze opgave te realiseren.

met de doelen uit onderdeel B zien we kansen om in samenwerking met inwoners en Acantus bestaande woningen energiezuiniger te maken en daarmee de energielasten te verlagen. > Meer middenhuur voor starters en senioren Naast onze opgave om voldoende sociale huur te ontwikkelen, zien wij ook de vraag naar huurwoningen voor middeninkomens sterk groeien. Als gemeente vinden we het belangrijk dat mensen die te veel verdienen om voor sociale huur in aanmerking te komen, ook een passende woonruimte kunnen vinden in Veendam. Met het aanbieden van voldoende woningen in dit segment (zie ook ons woningbouwprogramma in maatregel A1) realiseren we aantrekkelijke woonruimten voor starters en stimuleren we de doorstroom van senioren die hun koopwoning willen verruilen voor een betaalbare huurwoning. > Goedkope koopwoningen in het goedkope segment behouden In vergelijking met de rest van Nederland hebben we in onze gemeente, ondanks stijgende huizenprijzen, een relatief betaalbare voorraad aan koopwoningen. We vinden het belangrijk dat er ook in de toekomst voldoende betaalbare koopwoningen zijn voor verschillende doelgroepen. In de koopsector zetten we daarom in op het behouden van goedkope koopwoningen in het goedkope segment.

> Inzetten op brede woonlasten Een betaalbare woningvoorraad bereiken we niet alleen via nieuwbouw. We nemen een proactieve rol in om met inwoners blijvend het gesprek te voeren over het verlagen van hun brede woonlasten. In lijn

28

Maatregelen doel C Een groot deel van onze betaalbaarheidsdoelen zoals hierboven geformuleerd ondervangen we door te sturen op betaalbare nieuwbouw via ons woningbouwprogramma (A1) en afwegingskader (A2). Daarnaast zetten we in op de volgende maatregelen. C1. Locatieonderzoek sociale huur In lijn met het landelijke beleid streven we naar meer balans in de woningvoorraad. Met de toepassing van ons woningbouwprogramma (zie maatregel A1) kiezen we ervoor om 30% van alle plannen in het prijssegment van de sociale huur te realiseren. Uitgaande van ons streven om tot 2030 minimaal 800 woningen toe te voegen, betekent dit een opgave van minstens 240 sociale huurwoningen. Met de bij ons bekende woningbouwplannen voor de komende decennia lijken we dit aantal te kunnen realiseren, mits er geen sprake is van planuitval. Om de benodigde sociale huurwoningen ook daadwerkelijk te realiseren zetten we de komende vier jaar ook in de woningbouwplannen voor sociale huur zowel in op het maken van nieuwe plannen als op de realisatie van harde plannen en het ‘opharden’ van woningbouwplannen met een zachte planstatus. Samen met Acantus maken we afspraken over geschikte ontwikkellocaties en de randvoorwaarden. Hierbij zijn ons woningbouwprogramma en afwegingskader leidend.

Op de korte termijn richten we ons op de nadere uitwerking en ontwikkeling van locaties zoals vastgelegd in onze prestatieafspraken: Lloyd’s terras, Woortsmanlaan, de 11e Laan en transformatie in het kader van

wijkontwikkeling Bareveld. Ook gaan we in overleg op zoek naar nieuwe locaties voor na 2030. Voor Acantus hebben projecten van minimaal 20 tot 30 woningen de voorkeur, zoveel mogelijk in de nabijheid van voorzieningen. We zorgen voor frequent contact met Acantus over de haalbaarheid van de plannen en om eventuele knelpunten in de realisatie vroegtijdig te signaleren en aan te pakken. C2. Prestatieafspraken We maken jaarlijks prestatieafspraken met woningcorporaties Acantus, Habion, Woonzorg Nederland en Commissie Huurzaken Veendam (CHV) en komen deze afspraken na. Onze woonvisie vormt het uitgangspunt voor de prestatieafspraken. We maken afspraken over: • De nieuwbouwopgave in de sociale huur: aantallen, doelgroepen en locaties (zie ook maatregel C1.); • Betaalbaarheid van woningen, woonlasten en voorkomen/beperken van betalingsproblemen; • Kansen voor starters; • De verduurzamings- en verbeteringsopgave; • Wonen en zorg; • Het huisvesten van aandachtsgroepen in een passende woning en in een passende woonomgeving; • Bevordering van de kwaliteit van de leef- en woonomgeving; • Het klimaatbestendig maken van de bestaande woningen en wijken. C3. Afspraken over middenhuur met verhuurders Vooral marktpartijen zijn aan zet als het gaat om het ontwikkelen van woningen in het middeldure huursegment (middenhuur). Om de realisatie van voldoende middenhuur op peil te

houden, is het van belang dat we als overheid en marktpartijen de handen ineen slaan. Vooruitlopend op het wetsvoorstel betaalbare huur willen we met marktpartijen samenwerken aan de beschikbaarheid, betaalbaarheid én kwaliteit van de middenhuur in onze gemeente. Daarom stellen we een werkgroep op waarin we minimaal elk half jaar een constructief gesprek voeren over de realisatie van middenhuur en de knelpunten waar partijen tegenaan lopen. Daarbij verkennen we welke afspraken we kunnen maken om de productie van middenhuur te bevorderen. C4. Antispeculatiebeding continueren Om ervoor te zorgen dat betaalbare woningen in onze gemeente op langere termijn betaalbaar blijven, hanteren we voor bouwkavels die wij als gemeente zelf uitgeven een antispeculatiebeding. Dit antispeculatiebeding passen we toe op nieuwbouwwoningen tot aan de betaalbare koopgrens van €250.000 (elke twee jaar te actualiseren). Het antispeculatiebeding geldt voor een periode van tien jaar. Verkoopt de woningeigenaar de woning met winst, dan is de verkoper verplicht de winst aan de gemeente af te dragen (verkoopprijs - aankoopprijs = winst). Als de bewoner de woning eerder verkoopt, wordt het antispeculatiebeding doorgegeven aan de volgende verkoper, totdat de tien jaar voorbij is. C5.

Zelfbewoningsplicht continueren Met de zelfbewoningsplicht verplichten we woningeigenaren om hun woning zelf te bewonen en verbieden het hiermee om de woning door te verhuren. Deze plicht passen we toe op woningen tot een waarde van €250.000 (jaarlijks te actualiseren). Voor elke dag dat er niet aan

29

deze plicht wordt voldaan kan een boete opgelegd worden. De zelfbewoningsplicht geldt voor een periode van drie jaar. Zelfbewoningsplicht is een kettingbeding, dus wordt ook aan een volgende eigenaar doorgegeven. C6. Opkoopbescherming waar nodig Per 1 januari 2022 kunnen gemeenten de opkoopbescherming inzetten. Deze opkoopbescherming houdt in dat het voor woningeigenaren verboden is om hun woning te verhuren binnen vier jaar na aankoop, tenzij hiervoor een vergunning is afgegeven. Deze opkoopbescherming kan zowel gemeentebreed als gebiedsgericht ingezet worden. Via een huisvestingsverordening wijst de gemeente categorieën van woningen en gebieden aan waarvoor deze bescherming geldt. We onderzoeken of de opkoopbescherming voor Veendam van meerwaarde is. Zo ja, dan willen we deze maatregel gericht inzetten, alleen op locaties waar het nodig is. C7. Integrale woonlastenaanpak Om de woonlasten voor onze inwoners betaalbaar te houden stellen we een integrale woonlastenaanpak op. We bouwen verder op onze bestaande instrumenten om woonlasten te verminderen. Dit doen we samen met Acantus, Commissie Huurzaken Veendam (CHV) en het RWLP. Waar nodig en mogelijk bundelen we de bestaande instrumenten. Zoals ook vastgelegd in onze prestatieafspraken zetten we in ieder geval in op: • verlagen energielasten (zie ook doel B); • transparantie woonlasten d.m.v.

indicatie woonlasten bij aanbieden van huurwoning; • inzet team Vroegeropaf. Het Vroeg Eropaf team

•

• •

bestaat uit medewerkers van de gemeente Veendam en deBasis Veendam. Het Vroeg Eropaf team levert gratis en professionele hulp aan inwoners over hun geldzaken. inzet formulierenteam. Het formulierenteam van deBasis Veendam biedt inwoners hulp en advies bij het invullen van formulieren die gaan over betalingsachterstanden, aanvragen, uitkeringen, kwijtscheldingen, toeslagen. niet toepassen jaarlijkse huurverhoging bij woningen met slecht energielabel; mogelijk onderzoeken van gemeentelijke lasten.

We verkennen de mogelijkheid om wijkgerichte coaches in te zetten als aanspreekpunt voor inwoners op het gebied van woonlasten. C8. Starterspakket We vinden het belangrijk dat starters een koopwoning kunnen vinden in onze gemeente. Om het makkelijker te maken voor starters om in Veendam een woning te kopen zetten we naast het aanbieden van een gemengd woningbouwprogramma (zie maatregel A1.) in op de ontwikkeling van een starterspakket. Hierin wordt van bijvoorbeeld de volgende mogelijke onderdelen verkend of ze passend en interessant zijn voor Veendam: KoopGarant, Duo-wonen (Stichting Statiegeld op Jeugd) en de starterslening. Deze lening is bedoeld voor starters die een woning willen kopen waarvan de aankoopprijs hoger is dan het maximale leenbedrag bij de bank. De starterslening overbrugt het verschil tussen de koopsom van de woning en het maximaal te lenen bedrag. De starterslening wordt afgesloten bij het Stimuleringsfonds Volkshuisvesting Nederlandse gemeenten (SVn). De lening geldt voor een nader te bepalen maximumaankoopprijs (onder de NHG-

grens). Het aanbieden van een Starterslening zorgt ervoor dat koopwoningen in de gemeente Veendam toegankelijker worden voor starters. Een nadeel van de regeling is het mogelijk prijsopdrijvende effect op de woningmarkt. Deze voor- en nadelen worden in de uitwerking van het starterspakket verkend. C9. Doorstromersaanpak Het ontwikkelen van geschikte woningen voor senioren zien we als een belangrijk middel om de doorstroming te stimuleren. Naast het beschikbaar stellen van woningen, willen we als gemeente ook huurders en particuliere woningeigenaren ondersteunen om eventuele drempels bij het verhuizen weg te nemen. We zetten in op het ontwikkelen van een doorstromersaanpak. In deze aanpak onderzoeken we onderdelen zoals verhuiscoaches en verhuisvergoeding.

30

DOEL D. Wonen met zorg en ondersteuning (inclusief aandachtsgroepen) We streven naar een goede combinatie van wonen, zorg en welzijn. We zorgen voor nieuwe woningen en woonvormen voor de groeiende groep ouderen, voor zorgdoelgroepen en de zorgverleners van de toekomst. Daarnaast vergroten en verbreden we het aanbod voor de aandachtsgroepen (statushouders, arbeidsmigranten, uitstroom vakantieparken, woonwagenbewoners, uitstroom uit beschermd wonen en maatschappelijke opvang en overige spoedzoekers). We hebben de volgende doelen: > Keuzevrijheid voor senioren en zorgbehoevenden Het aantal inwoners met een zorgvraag groeit in Veendam. Wij vinden het belangrijk om deze inwoners naast een passende woning ook een passende woonomgeving aan te kunnen bieden. Voor sommige inwoners betekent dit dat zij in hun eigen wijk kunnen (blijven) wonen. Voor anderen is het belangrijk dat zij wonen op een plek waar zorg en ondersteuning in de directe omgeving centraal staan, en waar de openbare ruimte toegankelijk en inclusief is ingericht. Om aan te sluiten bij de diverse woonbehoeften van mensen met een zorgvraag investeren we zowel in voldoende zorgwoningen in de wijken, als in plekken waar wonen, zorg en voorzieningen geconcentreerd zijn (woonzorgzones).

We werken nauw samen met zorgpartijen om een zachte landing in de wijken te organiseren en daarnaast wonen, zorg en ondersteuning strategisch te clusteren.

> Bestaande woningvoorraad toekomstbestendig maken Een groot deel van onze woningvoorraad is in principe om te vormen tot een nultredenwoning (zie de woonatlas in bijlage 2), maar is nu nog niet levensloopbestendig. Als gemeente willen we woningeigenaren ondersteunen om hun woning levensloopbestendig te maken door hen te ondersteunen bij het doorvoeren van aanpassingen, zoals het installeren van een traplift en het weghalen van drempels. Ook werken we samen met Acantus om dergelijke ingrepen in de sociale huurvoorraad uit te voeren. We maken afspraken over de vereiste ingrepen naar een nultredenwoning en benutten koppelkansen zoals complexgewijze renovatieplannen. Ons uitgangspunt is dat de woningeigenaar primair verantwoordelijk is voor het levensloopbestendig maken van de woning. De gemeente ondersteunt waar nodig om die eigen verantwoordelijkheid op te pakken. > Nieuwe zorggeschikte woningen en (collectieve) woonvormen voor wonen met zorg in het woningbouwprogramma De vergrijzing in onze gemeente maakt het noodzakelijk dat we inzetten op een woningaanbod voor senioren dat aansluit bij hun toekomstige woon(zorg)vraag.

In ons nieuwbouwprogramma (zie A1) bieden we daarom ruimte aan het bouwen van vernieuwende (collectieve) woonvormen zoals hofjes, meergeneratiewoningen en zorggeschikte woningen, waarin ook ruimte is voor vernieuwende zorgconcepten op basis van scheiding van wonen en zorg. Dit is nodig omdat de uitbreidingscapaciteit voor intramurale verpleeghuiszorg waarschijnlijk zeer beperkt zal zijn. Als gemeente voelen we ons verantwoordelijk om initiatieven die het

woonzorgaanbod vergroten maximaal te faciliteren en ondersteunen in de totstandkoming. Bestaande verpleeghuis- en woonzorgcapaciteit willen we graag behouden voor Veendam, gezien de toenemende zorgvraag. Als gemeente zullen wij bestaande verpleeghuizen en woonzorgcomplexen in principe faciliteren bij nieuwbouw- en transformatieplannen vanuit een woonzorgzone perspectief, wanneer dit in het belang is van hun voortbestaan is. Ook waar dit uitbreidingscapaciteit op basis van scheiding van wonen en zorg vergt, staan wij hiervoor open, mits dit ruimtelijk inpasbaar is. > Ruimte voor verschillende vormen van informele zorg Op sommige plekken in onze gemeente is het minder goed mogelijk om voldoende voorzieningen en speciale woon(zorg)vormen te bieden. Toch begrijpen we dat inwoners met een zorgvraag graag in hun bestaande omgeving willen blijven wonen. Om dit te faciliteren doen we als gemeente een beroep op de informele zorg. We waarderen de inzet van inwoners die informele zorg leveren en willen als gemeente randvoorwaarden bieden om deze zorgverlening zo goed mogelijk te faciliteren. Dit betekent dat we in onze woningbouwprogramma ruimte bieden voor verschillende vormen van informele zorg en mantelzorg, bijvoorbeeld door middel van het plaatsen van (tijdelijke) mantelzorgwoningen en het mogelijk maken van het delen van woningen en/of ruimtes in de bestaande woningvoorraad.

> Integratie van aandachtsgroepen Naast reguliere woningzoekenden hebben we

31

in onze gemeente ook bepaalde doelgroepen waarvoor het over het algemeen lastiger is om een passende woning te vinden. Dit geldt bijvoorbeeld voor statushouders, mensen met een verstandelijke beperking en mensen die uit beschermd wonen of maatschappelijke opvang uitstromen. Een specifieke doelgroep zijn jongeren die bij het bereiken van de 18-jarige leeftijd uit de jeugd- of pleegzorg of een problematische gezinssituatie uitstromen, dan op eigen benen komen te staan en zelfstandig gaan wonen, al dan niet met begeleiding. Deze doelgroepen zijn vaak afhankelijk van sociale huur. Het is ons streven dat deze aandachtsgroepen binnen de gemeente Veendam in een passende woning én een passende woonomgeving gehuisvest worden. Hierbij kiezen we ten behoeve van de leefbaarheid voor huisvesting in alle wijken en lintdorpen, om integratie te bevorderen en clustering van kwetsbare doelgroepen te voorkomen. Dit betekent dat we zowel in het centrum als in de woonwijken en de lintdorpen inzetten op het aanbieden van passende woningen. In alle gevallen hebben we daarbij aandacht voor een zachte landing van de aandachtsgroepen en de draagkracht van het dorp en/of de wijk. > Vernieuwing via zorgtechnologie/smart homes Als gemeente staan we open voor innovaties in de zorgtechnologie die bijdragen aan het langer zelfstandig wonen.

We zien mogelijkheden in vormen van ‘zorg op afstand’ en het toepassen van meer domotica (slimme apparaten), om hiermee de zorgverlening zo efficiënt mogelijk in te richten. Zorgpartijen staan aan de lat voor het initiëren en implementeren van deze vernieuwende vormen.

> Aantrekkelijke woonmilieus voor zorgverleners van de toekomst De vergrijzing en groeiende groep zorgbehoevenden maakt dat we ook in onze woningbouwopgave (zie doel A) specifiek inzetten op woningen voor de mensen die zorg leveren. We willen de komende jaren inzicht krijgen in de opgaven op de arbeidsmarkt en voldoende aantrekkelijke en betaalbare woningen en woonmilieus voor zorgprofessionals realiseren.

Maatregelen doel D Er ligt een forse opgave om de komende jaren voldoende, passende woningen aan zorgbehoevenden te kunnen bieden. Ons woningbouwprogramma (zie maatregel A1) en ons toetsingskader voor woningbouw (zie maatregel A2) zijn twee instrumenten waarmee we in onze gemeente de komende jaren sturen op de realisatie van deze woningen. De opgaven met betrekking tot wonen en zorg beperken zich niet tot onze gemeente. In uitvoering van de nationale programma’s ‘Wonen en Zorg voor ouderen’ en ‘Een Thuis voor Iedereen’ werken we ook op regionaal en provinciaal (Koploperregio) schaalniveau samen aan het opstellen van woonzorgvisies (momenteel in ontwikkeling). De door ons gestelde doelen en de daarvoor benodigde maatregelen zullen in deze documenten nader uitgewerkt worden in afspraken over aantallen en monitoring. In dit kader beschrijven we waar we als gemeente in ieder geval op inzetten: D1. Definitie levensloopbestendigheid ontwikkelen In het toewerken naar een toekomstbestendige woningvoorraad voor alle inwoners, jong en oud, wordt vaak het begrip ‘levensloopbestendig’ gehanteerd. Om vraag en aanbod met betrekking tot een levensloopbestendige woning goed op elkaar aan te laten sluiten, moeten we met elkaar afspraken maken wat het begrip inhoudt.

Als uitvoering van het regionaal ambitiekader Oost-Groningen ontwikkelen we als OostGroningse gemeenten, woningcorporaties en huurdersorganisaties met elkaar een definitie voor levensloopbestendigheid. Dit is een minimumniveau

32

en niet geregeld in het Bouwbesluit. De zorgpartijen denken hierover mee. D2. Woonzorgtafels Om de woonzorgopgave zo goed mogelijk het hoofd te bieden is structurele afstemming en kennisuitwisseling tussen de gemeente, Acantus, (thuis)zorg- en welzijnspartijen, huurdersverenigingen en cliëntenbelangenverenigingen nodig. Deze gewenste structurele afstemming over de woonzorgopgave krijgt vorm in de woonzorgtafel. Dit is een breed overleg van de genoemde partijen die jaarlijks bij elkaar komt om de staat van de woonzorgopgave in de breedte te bespreken en de thematische woonzorgtafels voor te bereiden. Hierbij worden ook belanghebbende inwoners uitgenodigd (praten met en niet over). Aansluitend op de actuele opgaven worden ook thematische woonzorgtafels georganiseerd. Jaarlijks wordt bepaald welke thema’s hierin aan bod moeten komen. De woonzorgtafels leveren input voor het uitvoeringsprogramma van deze woonvisie, waaronder (de actualisering van) het kwantitatieve en kwalitatieve woningbouwprogramma, de ontwikkeling van nieuwe woonvormen en de prestatieafspraken met woningcorporaties. Er worden in 2024 ieder geval thematische woonzorgtafels georganiseerd over de volgende thema’s: • Woonruimte voor de 18-/18+ doelgroep: betrokken jeugdaanbieders, jongerenwerk, jeugdprofessionals (coördinator 18-/18+) beleidsadviseurs, marktpartijen en vooral jongeren zelf.

• Nieuwe woonvormen (kangoeroewoningen, mantelzorgwoningen, knarrenhoven): VVTpartijen (wijkverpleging, thuiszorg, de beide

•

•

aanbieders van huishoudelijke ondersteuning, zorgaanbieders (VPT en MPT) Meander, ZGG) huisartsen (praktijkondersteuners, OSD-ers), zorgverzekeraar/zorgkantoor, ouderenbonden, initiatiefgroepen van bewoners, deBasis (ouderenwerk), beleidsadviseurs sociaal en wonen, Wmo-consulenten. Kleinschalige collectieve woonvormen: bestaande locaties doorontwikkelen en levensvatbaar houden. Gebiedsindeling thuiszorg en wijkverpleging (op vrijwillige basis) met de in Veendam werkzame leveranciers van wijkverpleging en thuiszorg, Menzis/Zorgkantoor en deBasis

D3. Nieuwe woonvormen voor inwoners met een zorgvraag Om goed aan te sluiten op de toekomstige woonbehoefte staan we open voor vernieuwende woonconcepten. In 2024 inventariseren we de behoefte aan nieuwe woonzorgvormen zoals mantelzorg- en kangoeroewoningen. We zetten in op het aanpassen van onze beleidsregels om de mogelijkheden voor dergelijke woonvormen te verruimen. Mede op basis van de te ontwikkelen regionale woonzorgvisie gaan we de behoefte aan nieuwe woonzorgvormen inventariseren, zoals mantelzorg-, kangoeroewoningen, zorggeschikte woningen al dan niet in geclusterde vorm om de zorgverlening te faciliteren, nieuwe woonzorgformules op basis van scheiding van wonen en zorg. Initiatieven die zich aandienen nemen we in beschouwing. We onderzoeken het structureel mogelijk maken van kangoeroe- en mantelzorgwoningen (de mogelijkheid om af te zien van tijdelijke vergunningen en bestemmingen) en de wenselijkheid en haalbaarheid van gespikkeld wonen (zoals de combinatie van jongeren

met dementerende ouderen/ouderen met een ondersteuningsvraag of GGZ-cliënten met gehandicaptenzorgcliënten). Hierbij kijken we naast de woning ook naar een toegankelijke en passende woonomgeving. D4. Doorvertalen provinciale modelverordening naar lokale huisvestingsverordening met urgentieregeling In het wetsvoorstel ‘Regie op de Volkshuisvesting’ wordt elke gemeente verplicht om in 2025 een huisvestingsverordening met urgentieregeling vast te stellen. In de gemeentelijke huisvestingsverordening leggen we regels vast over het toewijzen van sociale huurwoningen aan urgente woningzoekenden. In deze huisvestingsverordening wordt in een urgentieregeling opgenomen welke aandachtsgroepen in aanmerking komen voor voorrang op vrijkomende woningen. In eerste instantie hanteren we hierbij de categorieën verplichte urgenten zoals door het Rijk benoemd. Op provinciaal niveau maken de provincie Groningen, de Groningse gemeenten, corporaties, huurdersorganisaties en zorgaanbieders afspraken over het urgentiebeleid. Anticiperend op deze verplichting neemt de provincie Groningen initiatief in het opstellen van een provinciale modelverordening. Als gemeente sluiten we aan bij deze verordening en vertalen we dit door naar een lokale urgentieregeling binnen de huisvestingsverordening.

We benutten 2023 en 2024 om samen met de provincie, Groningse gemeenten, woningcorporaties, huurdersorganisaties maar ook met zorgpartijen afspraken te maken over de toepassing van het beleid. We doen dit in nauwe samenwerking tussen fysiek en sociaal domein.

33

D5. Huisvesting statushouders Elke gemeente in Nederland moet voldoen aan de wettelijke taakstelling om statushouders te huisvesten, zo ook Veendam. Als gemeente dragen we de zorg om statushouders een woning te bieden en hen te begeleiden bij de integratie in de samenleving. In het huisvesten van statushouders werken we nauw samen met Acantus, die een gedeelte van haar woningen beschikbaar stelt om de gemeentelijke taakstelling op te vangen. Met monitoring houden we gezamenlijk vinger aan de pols binnen de huisvestingsopgave en komen we halfjaarlijks samen om onze afspraken op dit thema waar nodig te herijken. Parallel aan deze samenwerking met Acantus gaan we als gemeente op zoek naar aanvullende mogelijkheden voor de opvang van statushouders in onze gemeente. D6. Concretisering aanpak huisvesting woonwagenbewoners met de regio Op dit moment kent onze gemeente één woonwagenlocatie met twintig standplaatsen voor woonwagens. Op dit moment kent onze gemeente één woonwagenlocatie met twintig standplaatsen voor woonwagens. We concretiseren onze aanpak voor deze locatie en doelgroep. We concretisteren onze aanpak voor deze doelgroep in 2023. D7. Opstellen regionale woonzorgvisie Als gemeente nemen wij intensief deel aan de ontwikkeling van de regionale woonzorgvisie, waarbij we inzetten op het leren van én met elkaar.

Met een woonzorgvisie op regionaal niveau streven we binnen Oost-Groningen naar een passend aanbod aan de benodigde intramurale capaciteit, een evenwichtige spreiding van aandachtsgroepen

en voldoende passende woningen en woonvormen voor de verschillende zorgbehoevende inwoners. We gaan daarbij de samenwerking aan met andere Oost-Groningse gemeenten, maar ook met de woningcorporaties, projectontwikkelaars, het sociaal domein, zorgaanbieders en andere zorggerelateerde partijen.

in bestaande woningbouw- of transformatielocaties die voor een dergelijke woonvorm gebruikt kunnen worden. We doen dit op basis van de behoefte in de wijken en kijken bijvoorbeeld naar leegstaande kerkgebouwen en een mogelijke uitbreiding op het terrein van AGW. In het centrum verkennen we mogelijke centrumlocaties.

In deze regionale woonzorgvisie wordt de behoefte van aandachtsgroepen in beeld gebracht. Als daar aanleiding voor is, onderzoeken we de mogelijke meerwaarde en kansen van Skaeve Huse. We streven er daarnaast naar om dak- en thuisloosheid binnen onze gemeente zoveel mogelijk te voorkomen. Enerzijds zetten we daarom, in samenwerking met zorg- en welzijnspartijen, in op het voorkomen van dakloosheid. Anderzijds zien we mogelijkheden in het toepassen van Housing First voor (dreigend) dakloze personen met meervoudige problematiek. Housing First is een vorm van begeleid wonen waarbij, in plaats van een plek in de opvang, een dakloos persoon een woning aangeboden krijgt. Vanuit de eigen woonruimte wordt daarna samen met ambulante begeleiding gewerkt aan de problemen waarmee degene kampt. De mogelijkheden van het toepassen van het Housing First principe onderzoeken we samen met Acantus en de zorg- en welzijnsorganisaties op basis van de uitkomsten van de Preventiescanner Dakloosheid.

D9. Onderzoek toekomstige ontwikkeling arbeidsmigranten Op basis van onze contacten met werkgevers, afspraken in de provincie en regio en prognoses onderzoeken we de toekomstige ontwikkeling van arbeidsmigranten in onze gemeente. Indien blijkt dat het de verwachting is dat deze groep gaat groeien, gaan we op zoek naar huisvestingslocaties.

D8. Locaties aanwijzen voor kleinschalige woonvormen We kennen in onze gemeenten al enkele goede voorbeelden van kleinschalige woonvormen voor mensen met een zorgbehoefte, waar ze zelfstandig wonen en de zorg collectief georganiseerd is. We wijzen de komende jaren twee of drie plekken aan

34

DOEL E. Leefomgeving en leefbaarheid Onze inwoners waarderen het wonen in Veendam niet alleen om de woningen, maar ook juist om het landschap en de voorzieningen. Met ons woonbeleid willen we bijdragen aan leefbare en veilige wijken, het draagvlak onder voorzieningen en de ruimtelijke kwaliteit van onze parkstad versterken. De komende jaren hebben we de volgende doelen: > Vernieuwende woonmilieus De aanwezigheid van groen en blauw in de gemeente Veendam is voor veel inwoners een belangrijke kwaliteit van het wonen hier. We blijven investeren in de kwaliteit van onze woonomgeving voor onze huidige en toekomstige inwoners. Zoals beschreven bij doel A bieden we ruimte voor de ontwikkeling van vernieuwende woonvormen en woonmilieus met een regionale aantrekkingskracht. We zetten in op groene en gezonde woningbouwinitiatieven die aansluiten bij ons parkstadkarakter, zoals wonen aan het water, woningen met uitzicht over de veenkoloniale linten en wonen bij de recreatieve gebieden. > Aantrekkelijke woonmilieus voor nieuwe inwoners en werknemers van de toekomst Om onze lokale economie de komende jaren gezond te houden en een impuls te geven zijn voldoende werknemers in de verschillende sectoren onmisbaar.

Werken en wonen hebben vaak een duidelijke relatie: om de aantrekkingskracht van Veendam als gemeente om te werken te vergroten, moeten ook de woningen en de woonomgeving uitnodigend zijn. Als gemeente zetten we in op het behouden en aantrekken van werknemers door aantrekkelijke woonmilieus in onze nieuwbouw en

bestaande wijken en dorpen te creëren. Belangrijke doelgroepen die we hierbij op het oog hebben zijn zorgverleners (zie doel D), onderwijzers en mensen met technische beroepen. Om woningen en woonmilieus te ontwikkelen die passen bij de kwantitatieve en kwalitatieve woningvraag van (toekomstige) werknemers stemmen we af met de werkgevers in onze gemeente. > Aanpak kwetsbare (verouderde) panden Door het gebiedsgericht aanpakken van kwetsbare woningen in de gemeente (zie doel B) dragen we samen met woningeigenaren, huurders, Acantus en welzijnsorganisaties bij aan het verbeteren van de leefbaarheid in onze wijken, lintdorpen en het buitengebied. We werken aan de uitvoering van de bestaande wijkontwikkelplannen en onderzoeken in samenwerking met deze partijen de noodzaak om nieuwe wijk- of dorpontwikkelplannen aan te wijzen. Als gemeente maken we een inventarisatie van kwetsbare woningen. Daarnaast houden we op buurtniveau contact met inwoners over overlastproblemen en werken we samen met hen aan oplossingen. Uiteraard staan we hierbij open voor bewonersinitiatieven die de leefbaarheid ten goede komen.

op hoofdlijnen uitgewerkt. Vanuit de kwaliteiten van de verschillende gebieden wordt gekeken in welke deelgebieden woningbouwontwikkeling wenselijk is om het centrum de verdiende impuls te geven. Bij werkzaamheden zoals aanpassingen aan de infrastructuur en de renovatie en/of verduurzaming van woningen in de buurt gebruiken we het momentum om aanpassingen in de openbare ruimte te doen die de kwaliteit van de leefomgeving vergroten. We houden hierbij de groennorm uit de omgevingsvisie aan.

Centrumvisie Veendam In samenwerking met ondernemers, vastgoedeigenaren en inwoners werken we aan een vitaal, leefbaar en toekomstbestendig centrum van Veendam. Met deze visie zetten we in op het aanpakken van de structurele leegstand van panden en geven we een impuls aan de ruimtelijke kwaliteiten van de verschillende deelgebieden in het centrum. Ons uitgangspunt: van ‘place to buy’ transformeren we het centrum naar een ‘place to be’. In deze centrumvisie wordt het thema wonen

35

Maatregelen doel E Een groot deel van onze doelen op het gebied van leefbaarheid en de leefomgeving ondervangen we met het sturen op een gemengd woningbouwprogramma (zie A1) en met de inzet van het afwegingskader (zie A2). Daarnaast zetten we in op de volgende maatregelen. E1. Continueren inzet regionale instrumenten RWLP Als gemeente nemen we deel aan de Regio Deal Oost-Groningen (voorheen Regionaal Woon- en Leefbaarheidsplan). De Oost-Groningse gemeenten, provincie Groningen en het programmabureau RWLP kennen een Regionaal Prestatiekader waarin afspraken over de regionale woningmarkt en woningvoorraad zijn opgenomen. Uit dit prestatiekader is een menukaart opgesteld met verschillende instrumenten die als doel hebben de woningvoorraad in de regio te verbeteren en toekomstgeschikt te maken. Een voorbeeld hiervan is het project ‘Rotte kiezen-aanpak’, waarin verpauperde particuliere woningen worden opgeknapt, gesloopt of opgekocht. We blijven actief deelnemen aan de Regio Deal. In samenwerking met het programmabureau RWLP willen we de komende vier jaar verkennen op welke manier we de inzet van dergelijke regionale instrumenten kunnen continueren. E2. Regulier contact met werkgevers benutten voor afstemming over benodigde woningen voor werknemers In de afgelopen jaren hebben steeds meer werkgevers onze gemeente ontdekt.

Het bedrijfsleven in onze gemeente groeit en trekt daardoor ook meer werknemers aan. Als gemeente

vinden wij het belangrijk dat deze werknemers die bijdragen aan de Veendamse economie ook een goede woning in onze gemeente kunnen vinden. We zoeken de samenwerking op met werkgevers om tijdig in te kunnen spelen op een groeiende vraag naar huisvesting voor (toekomstige) werknemers. We benutten ons contact met de werkgevers om gezamenlijk afspraken te maken over de benodigde kwantitatieve en kwalitatieve woningvoorraad.

woningcorporatie Acantus financieren gezamenlijk een pilot buurtbemiddeling voor een periode van drie jaar.

E3. Woonoverlastproces Met het tijdig signaleren en aanpakken van overlast in de woonomgeving willen we het woongenot voor al onze inwoners verbeteren. Dit doen we in aanvulling op het bestaande beleid van Openbare Orde en Veiligheid (OOV), de Openbare Geestelijke Gezondheid (OGGZ/meldpunt bezorgd), het Wijkgericht Werken, het buurt- en welzijswerk van deBasis en het leefbaarheidsbeleid van woningcorporatie Acantus. Met onze OGGZ-partners, deBasis, de politie en Acantus hebben we een proces woonoverlast ingericht, waarbij afspraken zijn gemaakt over ieders rollen en verantwoordelijkheden, welke instrumenten kunnen worden ingezet en wat er van inwoners zelf wordt verwacht om woonoverlast te stoppen. Er wordt duidelijk aangegeven waar meldingen van woonoverlast kunnen worden geadresseerd. De procesregie woonoverlast is belegd bij de gemeente Veendam en wordt aangehaakt bij bestaande structuren van OGGZ en OOV. Het proces woonoverlast wordt voor de zomer 2023 bestuurlijk vastgesteld. Lukt het inwoners niet onderling problemen van woonoverlast op te lossen, dan kunnen zij binnenkort een beroep doen op buurtbemiddeling (stap 2 in het woonoverlastproces). De gemeente Veendam en

36

GEBIEDSGERICHTE ACCENTEN Elk gebied vraagt om eigen accenten. De komende jaren zullen we ons woningbouwprogramma gebiedsgericht doorvertalen. Daarbij leggen we de volgende accenten.

• »

»

» »

» »

Het centrum van Veendam bestaat uit het gebied binnen de Julianalaan, Sorghvlietlaan, Buitenwoellaan, Jakob Bruggemalaan, Lloydsweg en Van Stolbergweg. We leggen hier de volgende accenten: »

• • • • •

» » » »

10% dure koop Accent op woningen voor senioren en starters zorgt voor meer levendigheid (verschillende doelgroepen die op verschillende momenten op de dag aanwezig zijn) Mix van grondgebonden woningen en appartementen (50%/50% voor nieuwe woningbouwplannen die nu nog niet in procedure zijn) 80% van de appartementen in nieuwe woningbouwplannen is 70m2 of groter Werken aan leefbaarheid, bereikbaarheid, voorzieningenaanbod en vestigingsklimaat via centrumvisie Architectonische en stedenbouwkundige kwaliteit heeft prioriteit Zonering binnen het centrum uit de centrumvisie is leidend voor waar wel/geen transformatie, appartementen, kwalitatieve criteria en wel/niet wonen in de plint Verkennen mogelijke locatie voor woonzorgzone Vergroenen woonomgeving Inventarisatie leegstand/rotte kiezen Historische structuren en beschermde stadsgezichten versterken

Veendam Noord ligt ten noorden van het centrum en is gebouwd in de naoorlogse periode (19451960). De laatste jaren is in Noord veel geïnvesteerd in het verbeteren van de woningvoorraad en leefbaarheid. We leggen hier de volgende accenten: » » » » »

Ruimte voor inbreiding Accent in nieuwbouw op middensegment Voortzetten gebiedsaanpak bestaande woningvoorraad/verduurzaming Vergroenen woonomgeving Verkennen mogelijke locatie voor woonzorgzone

Het centrum is een concentratiegebied voor nieuwbouw en transformatie. We voegen hier minimaal 300 woningen toe, met het volgende woningbouwprogramma: 30% sociale huur 20% middenhuur 10% dure huur 10% goedkope koop 20% middeldure koop

37

De wijk Sorghvliet ligt ten zuidwesten van het centrum en is ruim opgezet met veel groen- en waterstructuren. Sorghvliet bestaat uit een vijftal buurten: Scheepskwartier, Zeestratenwijk, Borgerspark, Provinciehoek en Rivierenbuurt. Elke buurt heeft zijn eigen karakter. Dit komt door de grootte van de wijk, maar ook door het feit dat de wijk niet in één keer gebouwd is. De wijk is namelijk in de jaren ’60 tot de jaren ’80 in fasen ontwikkeld. We leggen hier de volgende accenten: » Ruimte voor inbreiding » Nieuwbouw inpassen in bestaande ruimtelijke context » Inzet op verduurzaming met woningeigenaren » Verkennen mogelijke locatie voor woonzorgzone

De wijk Buitenwoel is gelegen aan de noordwestzijde van Veendam. Deze wijk bestaat uit drie buurten: Zilverpark, Gildenbuurt en Golflaan. De wijk is gebouwd vanaf de jaren ‘80 en is nog niet afgerond. We leggen hier de volgende accenten: » Buitenwoel is een concentratiegebied voor nieuwbouw. Er is ruimte voor uitbreiding. We voegen hier minimaal 300 woningen toe » Woningbouwprogramma nog uit te werken. Meer diversiteit in doelgroep en prijssegment dan tot op heden het beleid is geweest. » Accent op gezinnen » Waterrijk wonen » Aanleg Buitenwoeltracé in verband met de noodzakelijke verkeersafwikkeling voor dit gebied en het aangrenzende Veendam- Noord » Verkennen mogelijke locatie voor woonzorgzone

Wildervank heeft als het grootste lintdorp en met de ligging ten opzichte van het centrum van Veendam een unieke positie en eigen karakter. We leggen hier de volgende accenten: » Ruimte voor het toevoegen van woningen via nieuwbouw en transformatie » Inzet op verduurzaming met woningeigenaren » Transformatie van bedrijfsmatig vastgoed » Verkennen mogelijke locatie voor woonzorgzone

38

In onze gemeenten zijn er meerdere, kleinere en grotere lintdorpen: Borgercompagnie, Ommelanderwijk, Zuidwending en Wildervanksterdallen. In deze lintdorpen wordt voornamelijk gewoond en zijn ook enkele voorzieningen te vinden. De lintdorpen hebben een langgerekte structuur (soms langs een van de diepen) en worden omgeven door een open landschap. De lintdorpen horen bij het veenkoloniale landschap. We leggen hier de volgende accenten: » Ruimte voor inbreiding passend in de ruimtelijke context (met behoud van de verbinding tussen buitengebied en lint) » Voor transformatie (boerenerven) geldt dat deze zich dient te verhouden met de omgeving in de zin van gebruiksintensiteiten (maatwerk) » Ruimte voor functiewijziging met als doel het toevoegen van woonvormen die nu nog niet aanwezig zijn, zoals kleinschalige collectieve woonvormen voor mensen met een zorgbehoefte » Inzet op verduurzaming met woningeigenaren » Rotte kiezen aanpakken

Het buitengebied (het gebied buiten de lintdorpen en woongebieden) heeft met name een agrarische functie. We vinden het belangrijk het open karakter van het landschap te behouden. We leggen hier de volgende accenten: » Ruimte voor beperkt woningen toevoegen via transformatie (maatwerk) » Onderzoek naar nieuw uitbreidingsgebied (voor na 2030) » Inzet op verduurzaming met woningeigenaren

39

►

INLEIDING UITVOERING

1. Een nieuwe woonvisie voor 4. Uitvoering Veendam 40

In het vorige hoofdstuk hebben we uiteengezet wat we de komende jaren willen bereiken als het gaat om het wonen in de gemeente Veendam en welke maatregelen we inzetten. In dit uitvoeringsprogramma beschrijven we hoe we dit willen bereiken. We gaan in op de rollen en verantwoordelijkheden van de betrokken partijen en zetten ons uitvoeringsprogramma uit in de tijd.

Samenvatting rollen en verantwoordelijkheden Gemeente • Regierol in lokale volkshuisvestingsopgave • Rol in het faciliteren van de partijen die woningen bouwen, verkopen, verhuren en verduurzamen • Taak om voortgang van de gemaakte afspraken monitoren • Bewaken van de uitvoering van onze lokale woonvisie • Taak in nastreven van regionale en landelijke ambities op het gebied van wonen Inwoners • Belangrijke partner van de gemeente. Rol om kennis, wensen en zorgen met betrekking tot wonen te delen met gemeente • Als gemeente nemen we een open houding aan richting inwonersinitiatieven die aansluiten bij onze ambities

•

Als gemeente maken we ons hard voor betaalbare woonlasten en zetten we in op het ondersteunen van investeringen in de woning en woonomgeving.

Woningcorporaties • Verantwoordelijk voor beschikbaarheid en kwaliteit van de sociale huurwoningen voor de lagere inkomensgroepen in onze gemeente • Partner van gemeente In onze prestatieafspraken, waarin wij invulling aan onze samenwerking. Huurdersorganisatie Commissie Huurzaken (CHV) • Belangenbehartiging huurders van Acantus woningen in onze gemeente • Partner van de gemeente in onze prestatieafspraken Marktpartijen • Uitvoerende partijen: met hun kennis van de lokale woningmarkt en de bouwmogelijkheden werken we samen aan behalen doelstellingen uit woonvisie • Als gemeente vragen we marktpartijen om ons tijdig te benaderen bij knelpunten in de realisatie van de woningbouwopgave en samen met ons in gesprek te gaan over oplossingen. Zorg- en welzijnsorganisaties • Verantwoordelijk voor het welzijn van de inwoners van onze gemeente • Ontwikkelingen in zorg, sociaal domein en de vergrijzing vragen om een intensieve samenwerking met onze zorg- en welzijnspartners • Als gemeente hebben wij de expertise van de

zorg- en welzijnsorganisaties hard nodig om afspraken te kunnen maken over passende vormen van wonen en zorg. Werkgevers • Partner van de gemeente in gesprek over de huisvesting van onze arbeidskrachten • Als gemeente dragen wij de zorg voor een goed werkklimaat voor werkgevers en werknemers, hierbij hoort ook het bieden van een goede woning en een goed woonklimaat Waterschap Hunze en Aa’s • Verantwoordelijk voor het waterbeheer in onze gemeente • Partner van de gemeente in beschermen omgevingskwaliteit en veiligheid: onze waterrijke woonomgeving bestendig maken tegen de gevolgen van klimaatverandering SAMENWERKING We willen de samenwerking met deze partijen graag vasthouden in de uitvoering van de woonvisie. We richten daarom een woonzorgtafel op om de opgaven op het gebied van wonen en zorg verder uit te diepen (zie ook maatregel D2). Daarnaast voeren we een halfjaarlijks Woonoverleg Veendam in waarin we met al onze woonpartners bijpraten over de stand van zaken op de woningmarkt van Veendam, kansen en knelpunten rondom nieuwbouw (opgave en realisatie) en inspirerende voorbeelden en projecten.

41

Rollen en verantwoordelijkheden De komende jaren staan we in Nederland gezamenlijk voor de opgave om voldoende woningen te realiseren. Met de Nationale Woon- en Bouwagenda zet het Rijk fors in op de beschikbaarheid, betaalbaarheid en kwaliteit van woningen. Voor de ambities en doelen uit de Nationale Woon- en Bouwagenda en de bijbehorende programma’s is grote inzet van verschillende partijen nodig. Ook komt de regie op de woningmarkt, meer dan de afgelopen jaren het geval was, bij de overheid te liggen. Gemeenten, maar ook provincies en het Rijk nemen samen de verantwoordelijkheid om bij te dragen aan de volkshuisvestingsopgave. Als gemeente dragen we bij aan de landelijke, provinciale, regionale en lokale woonopgaven met onze woonvisie. Om onze ambities te verwezenlijken en de maatregelen een goede uitwerking te geven hebben we onze partners hard nodig. Hieronder zetten we uiteen op welke manier we samen met verschillende partijen aan de woonkwaliteit van onze gemeente werken, en welke invulling dat aan ieders rol en verantwoordelijkheid geeft. Gemeente We nemen de regie over onze lokale volkshuisvestingsopgave. We zetten ons dagelijks in om voor al onze inwoners de ambitie van het goed wonen in de groene Parkstad te verwezenlijken. Tegelijkertijd bouwen, verkopen, verhuren en verduurzamen wij zelf geen woningen - dat doen onze woonpartners en inwoners.

We faciliteren deze partijen zo goed mogelijk, om samen met hen te investeren in de bestaande en toekomstige woningen in het centrum, de woongebieden, lintdorpen en het buitengebied.

Samen met onze partners en inwoners monitoren we de voortgang van de gemaakte afspraken en sturen we tijdig bij wanneer nodig. We zorgen ervoor dat we voor de verschillende woonpartijen en inwoners een betrouwbare en behulpzame partner zijn. Dit betekent dat we heldere afspraken met partijen maken, duidelijk communiceren en elkaar weten te vinden. We bewaken de uitvoering van onze lokale woonvisie en streven naar regionale en landelijke ambities op het gebied van wonen. Dit betekent dat we ook op regionaal en provinciaal niveau de samenwerking voortzetten. Met onze woonvisie scheppen we kaders die de woonkwaliteit in onze gemeente moeten bewaken en versterken. We werken daarbij aan de woonkwaliteit op de korte termijn, maar houden ook rekening met trends en ontwikkelingen en onze gemeentelijke taakstelling als gevolg van wijzigingen in wet- en regelgeving die op de langere termijn impact hebben. Vooruitlopend daarop actualiseren we in 2025 (twee jaar na afronding van deze woonvisie) ons woningbouwprogramma en afwegingskader. Inwoners Al onze inwoners, jong en oud, dragen de verantwoordelijkheid om een steentje bij te dragen aan het creëren van een fijne leefomgeving. Inwoners van onze gemeente weten als geen ander hoe het is om te wonen in de gemeente Veendam.

Ze hebben kennis over de kwaliteiten die Veendam biedt, maar ook terechte zorgen, bijvoorbeeld als het gaat om woonlasten en beschikbare woonruimte. Als gemeente vinden wij het belangrijk om te horen wat er speelt, welke wensen en zorgen er zijn met betrekking tot het wonen en welke innovatieve ideeën inwoners zelf hebben. Daarom vinden wij het belangrijk dat wij - inwoners

en de gemeente - elkaar weten te vinden om ons samen in te zetten voor de woonkwaliteit van Veendam. We nemen een open houding aan richting inwonersinitiatieven die aansluiten bij onze ambities op het gebied van wonen. Daarnaast maken we ons hard voor betaalbare woonlasten en zetten we in op het ondersteunen van woningeigenaren en huurders die investeren in hun woning en woonomgeving. Woningcorporaties De woningcorporaties zijn belangrijke samenwerkingspartners van de gemeente. Zij dragen de verantwoordelijkheid over de beschikbaarheid en kwaliteit van de sociale huurwoningen voor de lagere inkomensgroepen in onze gemeente. Als grootste woningcorporatie in onze gemeente is Acantus nauw betrokken bij de totstandkoming van deze woonvisie. Ook in het verwezenlijken van de doelstellingen uit deze woonvisie hebben de woningcorporaties en dan speciaal Acantus een belangrijke rol. In onze prestatieafspraken geven wij samen met de corporaties en huurdersorganisatie Commissie Huurzaken Veendam (CHV) invulling aan onze samenwerking. Voor verschillende thema’s die raken aan goed wonen, formuleren wij hier onze ambities en maken we afspraken over de koers en uitvoering. Dit betreft de beschikbaarheid van woningen, maar ook de betaalbaarheid, verduurzaming, leefbaarheid en de woonzorgopgave. Bij concrete projecten zorgen we dat we vroegtijdig met elkaar om de tafel zitten.

Huurdersorganisatie Commissie Huurzaken Veendam (CHV) De Commissie Huurzaken heeft een belangrijke rol als belangenbehartiger van alle huurders van een Acantuswoning in de gemeente Veendam. De huurdersorganisatie heeft regelmatig overleg met

42

Acantus en de gemeente over beleidszaken en met de wijkconsulenten over wat er speelt bij de huurders. Ook op regionale schaal praat CHV mee over woonafspraken en woonbeleid. We zien CHV als een belangrijke partner in ons woonbeleid. Marktpartijen De inzet van projectontwikkelaars, aannemers, makelaars, particuliere verhuurders en bouwbedrijven is essentieel voor de uitvoering van de doelstellingen uit deze woonvisie. Om de benodigde woningen daadwerkelijk te realiseren hebben we deze partijen hard nodig. Hun kennis van de woningmarkt in Veendam en de bouwmogelijkheden willen we inzetten om samen te werken aan voldoende woningen van hoge kwaliteit, betaalbaar en passend bij de verschillende doelgroepen die in de gemeente Veendam willen wonen. Als gemeente sturen we hierop met ons woningbouwprogramma en afwegingskader. We vragen marktpartijen om ons tijdig te benaderen bij knelpunten in de realisatie van de woningbouwopgave en samen met ons in gesprek te gaan over oplossingen, onder andere in de woningbouwtafel (zie het kopje samenwerking). Zorg- en welzijnsorganisaties De zorg en het sociaal domein veranderen en we verwachten een sterke vergrijzing van onze bevolking. Deze ontwikkelingen vragen om aandacht voor het aanbod aan passende woningen voor de (toekomstige) zorgbehoevenden in onze gemeente en om een intensieve samenwerking met onze zorg- en welzijnspartners.

De expertise van de zorg- en welzijnsorganisaties hebben wij hard nodig om afspraken te kunnen maken over passende vormen van wonen en zorg. Zij waren daarom nauw betrokken bij de totstandkoming

van deze woonvisie. Ook in het vervolg willen we de lijnen kort houden, bijvoorbeeld in de woonzorgtafel(s) (maatregel D2). Samen met de zorg- en welzijnsorganisaties zetten wij ons in voor voldoende, geschikte woningen en een passende woonomgeving voor alle inwoners van Veendam. Werkgevers Om onze gemeente vitaal te houden zetten we in op een goed werkklimaat voor werkgevers en werknemers. Dit betekent ook dat we huidige en potentiële werknemers uit verschillende beroepsgroepen een goede woning en een goed woonklimaat kunnen bieden. Hierbij hebben we in het bijzonder aandacht voor zorgverleners, maar ook voor andere beroepsgroepen die aansluiten bij onze lokale en regionale economie (bijvoorbeeld technische beroepen). De Veendamse werkgevers zien we als onmisbare partners in het gesprek over de huisvesting van onze arbeidskrachten.

Waterschap Hunze en Aa’s Het Waterschap Hunze en Aa’s is verantwoordelijk voor het waterbeheer in onze gemeente. Om onze waterrijke woonomgeving bestendig te maken tegen de gevolgen van klimaatverandering is een goede samenwerking met het Waterschap van groot belang. Met haar expertise draagt het Waterschap bij aan de omgevingskwaliteit van ruimtelijke ontwikkelingen in onze gemeente. Dit gaat bijvoorbeeld over het toetsen van de geschiktheid van nieuwbouwlocaties, maar ook over het stimuleren van klimaatadaptatie in onze wijken en dorpen.

Samenwerking Veel partijen en personen hebben meegedacht bij de totstandkoming van deze woonvisie. Hun inzichten hebben onze analyse en keuzes aanzienlijk verbeterd. We willen de samenwerking graag vasthouden in de uitvoering van de woonvisie. We richten daarom woonzorgtafels op om de opgaven op het gebied van wonen en zorg verder uit te diepen (zie ook maatregel D2). Daarnaast voeren we een halfjaarlijkse woningbouwtafel Veendam in waarin we met al onze woonpartners op beslissers-/bestuurlijk niveau bijpraten over de stand van zaken op de woningmarkt van Veendam, kansen en knelpunten rondom nieuwbouw (opgave en realisatie) en inspirerende voorbeelden en projecten. De gemeente neemt initiatief in de organisatie van de woonzorgtafels en de woningbouwtafel. Ook op projectniveau zorgen we ervoor dat we in de initiatieffase van nieuwbouw- en transformatieprojecten verschillende partijen met verschillende expertises bij elkaar brengen.

Woningmarktmonitor In onze prestatieafspraken met Acantus en Commissie Huurzaken Veendam (CHV) hebben we afgesproken in 2022 een woningmarktmonitor te ontwikkelen in regionaal verband. De eerste rapportage wordt in 2023 opgesteld. Deze monitor is de basis, samen met uitkomsten van regionaal, provinciaal en lokaal woningmarktonderzoek en de gesprekken met onze partners, voor het elke twee jaar herijken van het woningbouwprogramma en het afwegingskader.

43

Samenvatting uitvoeringsprogramma

Samenvatting uitvoeringsprogramma

Maatregelen

2023

2024

2025

2026

Partners

A1. Kwalitatief en kwantitatief woningbouwprogramma

Uitwerken gebieds-

Toepassen

Woningbouwpro-

Toepassen

Provincie, regio, inwoners, marktpartijen, Acantus

Toepassen

-

woningbouw-

gramma actualiseren

programma’s

A2. Afwegingskader woningbouw en transformatie

Toepassen

A3. Eenduidige en snelle ondersteuning voor

Doorlopend: toepassen

Initiatiefnemers

A4. Leegstaande boerderijen, boerenerven,

Mogelijkheden

Eigenaren

bedrijfspanden en bedrijvenlocaties ombouwen tot

verruimen

Actualiseren

initiatiefnemers Maatwerk

woonruimte A5. Intrekken niet gebruikte vergunningen

Doorlopend: gesprek met initiatiefnemers

Initiatiefnemers

A6. Promotie wonen in Veendam

Campagne

Acantus, makelaars, werkgevers, ondernemers

Uitvoeren

ontwikkelen

B1. Bewustwordingscampagne bestaande instrumenten

Communicatieplan

Start

duurzaam gedrag

opstellen

publiekscampagne

B2. Gebiedsgericht werken aan verduurzaming

Uitvoeren uitvoeringsprogramma Noordwest Start nieuwe gebiedsaanpakken afhankelijk

Acantus, deBasis Veendam, de commissie

bestaande woningvoorraad

op z’n Best

Huurzaken (CHV), RWLP (Regio Deal),

Uitvoering

RWLP, Acantus

van financiering

woningeigenaren, ondernemers

B3. Ontwikkelen handvatten verduurzamen monumentale

-

en karakteristieke panden

Gesprek met

Uitvoeren

Provincie Groningen

provincie over aanbod expertise / ondersteuning

B4. Ondersteuning energiebesparings- en

-

vergroeningsinitiatieven vanuit de samenleving B5. Inventarisatie niet-toekomstbestendige

Jaarlijks pilotproject en/of ondersteuning initiatieven vanuit

Inwonersinitiatieven, regio, provincie Groningen

verduurzamingsfonds -

Inventarisatie

-

-

Woningeigenaren

woningvoorraad

44

Samenvatting uitvoeringsprogramma

Maatregelen

2023

2024

2025

Onderzoek

Meenemen in prestatieafspraken

2026

Partners Acantus, Commissie Huurzaken Veendam (CHV)

C1. Locatieonderzoek sociale huur C2. Prestatieafspraken

Uitvoering meerjarige Monitoring en herijking meerjarige prestatieafspraken

Acantus, CHV, Habion, Woonzorg NL

prestatieafspraken

C3. Afspraken over middenhuur met verhuurders

Oprichten werkgroep Twee keer per jaar overleg realisatie middenhuur

Marktpartijen

middenhuur

C4. Antispeculatiebeding continueren

Aanscherpen

Toepassen

C5 Zelfbewoningsplicht continueren

Aanscherpen

Toepassen

C6.Opkoopbescherming waar nodig

-

Onderzoeken

C7. Integrale woonlastenaanpak

Voortzetten bestaande instrumenten

Acantus, CHV, RWLP

C8. Starterspakket

Onderzoeken

Opstellen en uitvoeren

-

C9. Doorstromersaanpak

-

Onderzoeken

D1. Definitie levensloopbestendigheid ontwikkelen

Onderzoeken

Toepassing in afstemming met proces regionale woonzorgvisie

Eventueel invoeren en toepassen

Opstellen en uitvoeren

Acantus, CHV Gemeenten Oost-Groningen, Acantus, CHV (en

i.h.k.v. Regionaal

andere Oost-Groningse woningcorporaties en

Ambitiekader

huurdersorganisaties), zorgpartijen

D2. Woonzorgtafels

Samenstellen

Centrale en thematische tafels

Acantus, CHV, zorg- en welzijnspartijen

D3. Nieuwe woonvormen voor inwoners met een

-

Inventariseren

Aanpassing beleidsregels

Inwoners, zorg- en welzijnspartijen

Toepassen

Provincie Groningen, Acantus

zorgvraag

behoefte -

Vaststellen

D4. Doorvertalen provinciale modelverordening naar lokale huisvestingsverordening met urgentieregeling D5. Huisvesting statushouders

Twee keer per jaar overleg

Acantus, provincie

D6. Concretisering aanpak huisvesting

Doorlopend

Regio Oost-Groningen

woonwagenbewoners met de regio D7. Opstellen regionale woonzorgvisie

Deelname aan proces Vaststellen regionale opstellen regionale

Uitvoering regionale woonzorgvisie

woonzorgvisie

Oost-Groningse gemeenten, woningcorporaties en huurdersorganisaties

woonzorgvisie

D8. Locaties aanwijzen voor kleinschalige woonvormen

Verkenning

Locaties aanwijzen

Realisatie

Zorg- en welzijnspartijen, inwoners

D9. Onderzoek toekomstige ontwikkeling

-

Onderzoek

Resultaten toepassen

Werkgevers

arbeidsmigranten E1. Continueren inzet regionale instrumenten RWLP

Voortzetten

RWLP

E2. Regulier contact met werkgevers benutten voor

Doorlopend

Acantus, CHV, marktpartijen, werkgevers

Uitvoeren aanpak en evalueren voortgang

Acantus, welzijnspartijen, maatschappelijke

afstemming over benodigde woningen voor werknemers E3. Woonoverlastproces

instellingen en politie

45

►

WOONATLAS EN AFWEGINGSKADER

Bijlagen

46

►

BIJLAGE 1 WOONATLAS EXTERNE BIJLAGE

47

►

BIJLAGE 2 - AFWEGINGSKADER WONINGBOUW EN TRANSFORMATIE We werken als volgt met het afwegingskader. De gemeente Veendam werkt met een omgevingskamer waarin alle ruimtelijke initiatieven getoetst worden. Het afwegingskader is het instrument om in de omgevingskamer de vraag te beantwoorden of een woningbouwplan (van meer dan een woning) aansluit bij het woonbeleid, oftewel een positief of negatief ambtelijk advies krijgt vanuit wonen. Het afwegingskader wordt toegepast op nieuwe plannen: plannen die op het moment van vaststellen van de woonvisie nog geen harde status hebben. In het afwegingskader zit een aantal ja/nee-criteria. Hieraan moet een woningbouwinitiatief in ieder geval voldoen (knock-out). Als op een van deze vragen het antwoord nee is, krijgt het initiatief een negatief ambtelijk advies vanuit wonen. Op de andere criteria kan het plan punten scoren. •