07-01-02 Producten- en dienstencatalogus 2025

Binnen dit pakket passen ook nieuwe programma’s die in het kader van de Gezinsaanpak tot stand zijn gekomen, zoals de pilot Digi-Taal voor Ouder en Kind. Deze pilot liet zien hoe belangrijk het is dat ouders hun jonge kinderen (2 tot 6 jaar) stimuleren in taal- en digitale vaardigheden.

26

4.9 Aanbod kinderopvang 4.10 Aanbod primair onderwijs Wsob

2: bieden van mogelijkheden tot ontwikkeling en educatie

3: bevorderen van het lezen en kennismaken met literatuur Maatschappelijke

Wsob

1: ter beschikking stellen van kennis en informatie 2: bieden van mogelijkheden tot

1. de geletterde samenleving

ontwikkeling en educatie

opgaven

3: bevorderen van het lezen en

Doelgroep

0 - 4 jaar

Tarief

€ 44,45 per kindplaats

Samenwerkings-

Kinderdagverblijven, peuterspeelzalen

partner(s)

Het aanbod voor de kinderopvang bestaat uit programma’s in de groep en/of in de bibliotheek rondom voorlezen en lezen. • Elk jaar een actueel aanbod van activiteiten voor kinderen, ouders en pedagogische medewerkers. • Mogelijkheid om deel te nemen aan 6 activiteiten per jaar voor de kinderopvangorganisatie. • Eén uur leesconsulent per maand voor de uitvoering per kinderopvangorganisatie. • Collectie in de bibliotheek (als onderdeel van de collectie in de provincie Groningen, zie de programmalijn Fysieke basisvoorziening).

kennismaken met literatuur Maatschappelijke

1. de geletterde samenleving

opgaven Doelgroep

4 - 12 jaar

Tarief

€ 50,13 per leerling voor scholen die niet met alle bouwstenen van de Bibliotheek op school werken

Samenwerkingspartner(s)

Basisscholen

Het aanbod PO bestaat in schooljaar 2024-2025 uit zes programma’s voor groep 1 tot en met 8. De programma’s richten zich op leesbevordering, informatievaardigheden en 21e-eeuwse vaardigheden, en vinden plaats in de bibliotheek of op school. We werken met activiteiten die zich al bewezen hebben. We sluiten zoveel mogelijk aan bij landelijke activiteiten. De activiteiten worden in overleg met de school ingezet. • Jaarlijks actueel aanbod voor elke groep in het basisonderwijs, inclusief groepsbezoeken aan de bibliotheek. • Gemiddeld één uur een leesconsulent per school per week, voor de organisatie en begeleiding en voor het onderhouden van de relatie met de school. Dit aanbod is voor scholen die niet werken met het programma de Bibliotheek op school.

Effecten  

vergroten van leesplezier en leesvaardigheid; versterking van de taalontwikkeling.

Effecten Dit aanbod voor de kinderopvang levert het volgende op:  verhoogde ouderbetrokkenheid, ouders gaan meer lezen met hun kinderen;  vergroting plezier in voorlezen en woordenschat;  verhoogde deskundigheid van pedagogisch medewerkers (effecten van voorlezen en lezen) in de kinderopvang;  bijdrage aan de Gezinsaanpak en het doorbreken van de cyclus van laaggeletterdheid. Terug naar inhoud

27

4.11 Aanbod voortgezet onderwijs Wsob

1: ter beschikking stellen van kennis en informatie 2: bieden van mogelijkheden tot ontwikkeling en educatie 3: bevorderen van het lezen en kennismaken met literatuur

Maatschappelijke

1. de geletterde samenleving

opgaven

2. participatie in de informatiesamenleving

Doelgroep

12 - 18 jaar

Tarief

€ 38,69 per leerling voor scholen die niet met alle bouwstenen van de Bibliotheek op school werken. Voor sommige activiteiten vragen we cofinanciering van de school.

Samenwerkings-

Middelbare scholen

partner(s)

Het aanbod VO bestaat in schooljaar 2024-2025 uit vier programma’s voor de leerjaren 1 tot en met 4. De programma’s richten zich op kennismaking met de bibliotheek en boeken, leesbevordering en digitale geletterdheid en vinden plaats in de bibliotheek of op school. De bibliotheek en de school kiezen gezamenlijk de activiteiten. Voor een aantal activiteiten draagt de school financieel bij: • 0,5 uur leesconsulent per week voor organisatie en uitvoering (per 100 leerlingen); • Jaarlijks aanbod van activiteiten voor alle klassen in het voortgezet onderwijs (vooralsnog alleen het vmbo), gezamenlijk te kiezen.

Terug naar inhoud

Dit aanbod is voor scholen die niet werken met het programma de Bibliotheek op school.

Effecten De effecten van het onderwijsaanbod VO zijn:  verhoging van leesvaardigheid, leesplezier, de informatievaardigheid en digitale geletterdheid van leerlingen;  stimulering van thuis lezen.

28

5. Werken aan geletterdheid

Voor deze Producten- en dienstencatalogus hebben we het onderdeel ‘Werken aan geletterdheid’ apart uitgelicht als één van de basisvaardigheden, omdat laaggeletterdheid een belangrijke maatschappelijke opgave is.

5.1 Leren lezen, schrijven en rekenen

Nederland kent een grote groep mensen die laaggeletterd is. In de provincie Groningen is gemiddeld 12,5 procent van de inwoners laaggeletterd, maar er zijn Groningse gemeenten waar dit percentage 19 procent is. Op geletterdheidinzicht.nl staan de actuele percentages per gemeente. Laaggeletterdheid is iets anders dan analfabetisme. Een volwassen laaggeletterde kan wel lezen en schrijven, alleen niet goed genoeg om helemaal mee te doen in de samenleving. Zij hebben bijvoorbeeld moeite met het lezen van instructies, het invullen van formulieren, voorlezen of solliciteren. Laaggeletterde volwassenen hebben vaak ook beperkte digitale vaardigheden (zie ‘Digitale vaardigheden: een onderzoeks- en beleidsagenda’, 2020) en kunnen minder goed rekenen. De kans op onvoldoende digitale vaardigheden is ongeveer drie keer zo groot bij laaggeletterden als bij niet-laaggeletterden. Niet goed kunnen lezen, schrijven en/of rekenen heeft gevolgen. Men vindt bijvoorbeeld minder snel een baan, heeft minder grip op geldzaken, of men heeft beperkte gezondheidsvaardigheden. Terug naar inhoud

29

Lezen en leesbevordering is daarom niet alleen een punt van aandacht voor de jeugd. Voor de ontwikkeling van taalvaardigheid blijft lezen ook in latere levensfasen en voor oudere doelgroepen belangrijk. Vaardige lezers ondervinden persoonlijke voordelen die kunnen leiden tot economische groei. Ze vinden gemakkelijker een baan, hebben betere doorgroeimogelijkheden in hun werk met als gevolg doorgaans een hoger salaris. Ze zijn vaker politiek en maatschappelijk actief en hebben een betere gezondheid. Ongelijkheid in geletterdheid kan leiden tot grotere sociale verschillen en hogere maatschappelijke kosten. Op de gemeentepagina van Stichting Lezen en schrijven vindt u hier meer informatie over.

“Mensen die goed kunnen lezen en schrijven hebben ook betere digitale vaardigheden. Voldoende lees- en schrijfvaardigheden zijn zelfs meer van invloed op iemands digitale vaardigheden dan iemands opleidingsniveau.” Op verschillende niveaus is er aandacht voor dit maatschappelijke vraagstuk en is de afgelopen jaren gekeken naar een samenhangende aanpak in de bestrijding van laaggeletterdheid. Landelijk is voor de periode 2016-2019 een actieprogramma gemaakt, Tel mee met taal, dat wordt voortgezet in de periode 2020-2024. Eind 2019 werd het Plan van Aanpak laaggeletterdheid 2020-2024 Arbeidsmarktregio Groningen Terug naar inhoud

“Samen laaggeletterdheid bestrijden” bekrachtigd met het taalakkoord ‘Dat redt stoe’. De bibliotheek speelt een belangrijke rol in het bestrijden van laaggeletterdheid. Vanuit de waarden van de bibliotheek (betrouwbaar, toegankelijk, pluriform en laagdrempelig) hebben we een groot bereik en vertrouwen onder de inwoners. In samenwerking met onze partners kunnen we een goede plek bieden aan het informeel leren en ontmoeten, onder andere in het Taalhuis. Dit ondersteunen we met speciale collecties voor laaggeletterden. Zonder lokale en regionale partners kan de bibliotheek echter minder van betekenis zijn en daarom is het opbouwen van en blijvend investeren in stevige taalallianties van essentieel belang om laaggeletterdheid te bestrijden. Provinciaal werken Humanitas, Noorderpoort en Alfa-college, Stichting Lezen en Schrijven, MJD en de gemeente Groningen (als penvoerder van de arbeidsmarktregio), Forum Groningen en Biblionet Groningen samen in een bondgenootschap. Op gemeenteniveau zijn er bondgenootschappen, aangevuld met welzijns- en zorgorganisaties en uiteraard de gemeenten zelf. Gemeenten hebben hierbij de regierol. In de uitvoering van het werken aan geletterdheid spelen vrijwilligers (‘taalmaatjes’) een belangrijke rol. Zij gaan een-op-een of in groepjes aan de slag met mensen die hun leesvaardigheid willen vergroten.

Naar aanleiding van de certificering van de Taalhuizen in 2024 werkten we samen met betrokken gemeenten een aantal ambities uit, onder meer om de NT1-doelgroep succesvol toe te leiden naar de Taalhuizen. Door meer vindplaatsgericht te werken, de naamsbekendheid van het Taalhuis onder de NT1-doelgroep te vergroten en door meer samen te werken met Taalambassadeurs. Voor het bereiken van de doelgroep van mindergeletterden is het verstevigen van de banden met bedrijven en organisaties in de regio cruciaal, denk bijvoorbeeld aan de sociale

Lezen, schrijven en rekenen

Sociale en juridische vaardigheden

Gezondheidsvaardigheden

Digitale vaardigheden

Financiële vaardigheden

werkvoorziening, sociale teams en Wij-teams. Hier leveren wij ook een belangrijke bijdrage aan, door de inzet van specialisten van de bibliotheek en als organisator van activiteiten. Daarnaast zetten we ons in voor de Gezinsaanpak. Ouders die laagtaalvaardig zijn, zijn vaak moeilijk te bereiken. Via de kinderopvang en de school lukt dit beter. Ouders komen immers met hun kinderen naar het consultatiebureau, op school en in de bibliotheek. Het bereik is te vergroten door op deze plekken de activiteiten voor (kleine) kinderen te verbinden aan, bijvoorbeeld, activiteiten van het Taalhuis. De Schijf van vijf Op de Schijf van vijf van de basisvaardigheden is kunnen lezen, schrijven en rekenen één van de vijf onderdelen. In “6. Meedoen in de samenleving” beschrijven we het activiteitenprogramma van de bibliotheek op de overige basisvaardigheden.

30

5.2 Taalhuis

Het Taalhuis is een (fysieke) plek waar mensen terechtkunnen met leervragen over basisvaardigheden zoals lezen, schrijven, digitale vaardigheden en rekenen. Men kan op eigen initiatief komen, of worden doorverwezen door Wij(k)-teams, welzijnsorganisaties, gemeente, onderwijs, woningcorporaties en de GGD. De Taalhuizen zorgen voor een informeel aanbod aan taal, rekenen en digitale vaardigheden, individueel of in groepjes. Het aanbod van het Taalhuis wordt uitgevoerd door vrijwilligers, onder aansturing van een Taalhuiscoördinator. Wsob

1: ter beschikking stellen van kennis en informatie 2: bieden van mogelijkheden tot ontwikkeling en educatie 3: bevorderen van het lezen en kennismaken met literatuur 4: organiseren van ontmoeting en debat

Maatschappelijke

1. de geletterde samenleving

opgaven

3. een leven lang ontwikkelen

Doelgroep

18 - 100+ jaar

Tarief

Inrichting fysieke omgeving, op offerte Exploitatie Taalhuis voor de bibliotheek, gebaseerd op 3 uur inzet per week voor opbouw en onderhoud van het netwerk + ICT-werkplek + ‘werkgever’ voor taalvrijwilligers, gemiddeld 20 met een inzet van 2 uur per Taalhuis = tarief per Taalhuis € 16.940

Samenwerkings-

Gemeente, ROC, Humanitas,

partner(s)

Stichting Lezen & Schrijven, Stichting Het begint met taal, lokale partners (welzijn/zorg)

Terug naar inhoud

In het kader van de spreiding van Taalhuizen is maatwerk per gemeente mogelijk. Het totale taalnetwerk levert de volgende onderdelen: • Samenwerking om een hoger bereik en Gezinsaanpak te realiseren. • Een regisseur van het netwerk, wettelijk ligt de regierol bij de gemeente. • Een fysieke en herkenbare plek waar spreekuren, lessen en een speciale collectie aanwezig zijn. • Een Taalhuiscoördinator die onder andere de intakes van de cursisten verzorgt, vraag en aanbod in het Taalhuis koppelt en de vrijwilligers ondersteunt (werkgeverschap van de Taalhuiscoördinator verschilt per gemeente). • Werving, selectie en opleiding van taalvrijwilligers die de Taalhuisdeelnemers begeleiden. • Onderdak bieden (werkgeverschap) van taalvrijwilligers. Dit gebeurt meestal bij de bibliotheek. • Gebruik van de taalmeter (inzicht in het niveau van de deelnemer). Specifiek voor de rol van de bibliotheek in het taalnetwerk: • Drie uur per week een specialist van de bibliotheek voor het leggen van verbindingen in het taalnetwerk en andere organisaties op gemeentelijk niveau. De bibliotheek levert hiermee een structurele waarde als vaste partner in het taalnetwerk en in de uitvoering.

• In kaart brengen van de mogelijkheden en kansen om nieuwe partners en initiatieven aan het Taalhuis te verbinden, zoals Wij(k) teams, zorg- en welzijnsorganisaties en het bedrijfsleven (sociale kaart) zowel lokaal als provinciaal. Dit vanzelfsprekend in samenwerking met de Taalhuiscoördinator, die hierin ook een opdracht heeft.

•

•

• •

Faciliteren van het Taalhuis: de plek in de bibliotheek, de collectie boeken en (les)materialen, een pc-werkplek. Onderdak bieden aan de taalvrijwilligers (werkgeverschap), gemiddeld 20 per Taalhuis. Administratie (waaronder aanvragen VOG), verzekering en een attentieregeling, inclusief eindejaarsattentie. Gastheer/gastvrouw zijn voor de Taalhuisdeelnemers in de bibliotheek. Verbindingen leggen met de preventieve aanpak waar wij al jaren aan werken (Taal als basis en de Gezinsaanpak). 31

“Een NT1-deelnemer van het Taalhuis wilde graag zijn schrijfexamen voor de opleiding MBO2 Nederlands voorbereiden, omdat hij de vaardigheden nodig heeft voor zijn werk. Hij heeft hulp gekregen met het voorbereiden en oefenen van het examen. En... hij heeft zijn examen gehaald met een 7! ”

van de leerdoelen samen met de deelnemers. Daarnaast zorgt de coördinator voor de koppeling van de deelnemers aan een vrijwilliger. Biblionet Groningen is in 2024 in zeven van de negen gemeenten werkgever van de Taalhuiscoördinatoren. Hier worden afzonderlijk financiële afspraken over gemaakt. De Taalhuiscoördinator wordt door de meeste Groningse gemeenten gefinancierd vanuit de subsidieregeling voor Taalhuizen van de Arbeidsmarktregio Groningen.

Taalhuiscoördinator

De effecten van de Taalhuisdienstverlening zijn:  terugdringing van het aantal laaggeletterden (meetbaar door de taalmeter);  vergroting van lees-, reken- en schrijfvaardigheden;  meer zelfredzaamheid van de bereikte deelnemers;  doorbraak van de intergenerationele overdracht;  verhoging van participatie en zelfredzaamheid.

Taalhuiscoördinator De Taalhuiscoördinator is verantwoordelijk voor de coördinatie van de dienstverlening binnen het Taalhuis. De coördinator draagt zorg voor de begeleiding van de Taalhuisvrijwilligers. Het is een ervaren docent, die zijn sporen heeft verdiend in het lesgeven van laaggeletterden. De coördinator heeft kennis en ervaring bij het trainen en begeleiden van vrijwilligers en het vaststellen Terug naar inhoud

Ricardo hoorde tijdens een voorlichting op zijn werk over de lessen in het Taalhuis. Hij meldde zich aan, want zijn zoontje ging net naar de basisschool en hij wilde hem graag kunnen voorlezen. Sinds hij in het Taalhuis kwam, heeft hij niet alleen stappen gemaakt met het lezen en schrijven. Ricardo is ook een fantastische Taalambassadeur en een voorbeeld voor anderen. Dit jaar was hij genomineerd voor Taalheld van het Jaar.

Taken van de Taalhuiscoördinator: •

• • • • •

Coördinatie van onder andere intakes van cursisten, organisatie van spreekuur voor nieuwe deelnemers, zorgen voor koppeling van deelnemers aan vrijwilligers en koppeling van vraag en aanbod. Organisatie intake, training, workshops, bijscholing, intervisie en ondersteuning van (nieuwe) vrijwilligers. Netwerk opbouwen en onderhouden, voorlichting verzorgen voor externe organisaties. Deelname aan overleg Taalhuiscoördinatoren. Ondersteunen van activiteiten in het kader van de Week van Taal en de Week van Lezen & Schrijven. Rapportages ten behoeve van de landelijke monitor laaggeletterdheid.

Effecten

Impact \

We werken aan een manier om de impact van de Groningse Taalhuizen te meten. Uit het portret van Ricardo Haak (Groningen) blijkt echter duidelijk de impact op individuele deelnemers. 32

6. Meedoen in de samenleving 6. Meedoen in de samenleving

6.1 Participatie en zelfredzaamheid

De bibliotheken staan voor een inclusieve samenleving en maken voortdurend persoonlijke ontwikkeling mogelijk. Van het ondersteunen van basisvaardigheden tot het verdiepen van kennis en het ontplooien van talenten. Zo vergroten bibliotheken met succes de basisvaardigheden uit de Schijf van vijf. Om mee te kunnen doen in de samenleving is het essentieel om naast lees- en schrijfvaardigheden ook over functionele en kritische digitale vaardigheden te beschikken. Ook is het belangrijk dat mensen hun gezondheid goed in de gaten houden, hun financiële huishouding op orde hebben en een basisniveau aan sociale en juridische vaardigheden hebben.

6.2 Digitale inclusie

De curatieve aanpak rondom digitale geletterdheid is gericht op het bestrijden van achterstanden, met name bij volwassenen. En dat is hard nodig. Hoewel Nederlanders in Europese onderzoeken over het algemeen goed scoren op digitale vaardigheden, is de beheersing van digitale vaardigheden ongelijk verdeeld. 4,5 miljoen inwoners hebben niet voldoende digitale vaardigheden om online zaken te doen met de overheid, banken en andere organisaties en bedrijven. Ook zijn er mensen die geen computer, internet of tv hebben of gebruiken (1 miljoen). Dat maakt het voor hen moeilijker om zelfstandig deel te nemen aan de maatschappij. Terug naar inhoud

33

we altijd samen met lokale partners, zoals sociale wijk- en buurtteams, welzijnsinstellingen, SeniorWeb en zorginstellingen. Ook is de bibliotheek steeds vaker de plek voor bijvoorbeeld juridische en financiële spreekuren en bijeenkomsten voor werkzoekenden. Onze insteek is ook hier dat we dit organiseren samen met andere partners. Zo fungeert de bibliotheek steeds meer als platform voor andere organisaties.

Informatiepunt Digitale Overheid

Arnout Ponsioen, werkzaam bij het Lectoraat Digitale Transformatie van de Hanzehogeschool Groningen heeft een verkennend onderzoek uitgevoerd onder digitaal kwetsbaren in de arbeidsmarktregio Groningen. Opvallend is dat de groep digitaal kwetsbaren heel divers is: naast ouderen ook jongeren, laaggeletterden, inwoners met een migratieachtergrond, mensen met een fysieke of mentale beperking en afzijdige burgers. Een uitgebreide onderzoeksrapportage is te vinden op de website van de Digitale Academie Noord-Nederland. Of bekijk hier een samenvatting van de belangrijkste resultaten.

Sinds 2021 is in elke gemeente minstens één Informatiepunt Digitale Overheid (IDO) aanwezig. Bij deze punten kunnen inwoners terecht voor hulp bij zakendoen met de digitale overheid. Speciaal opgeleide vrijwilligers en medewerkers van de bibliotheek helpen bezoekers tijdens het IDO-spreekuur met vragen. Waar nodig, wordt warm doorverwezen naar aanvullende dienstverlening. Rondom het IDO wordt samengewerkt met onder andere de gemeente en zorg- en welzijnswerk in de gemeente. Ook sporen we inwoners die van het IDO gebruikmaken aan om hun digitale en/of lees- en taalvaardigheden te vergroten met een cursus of training van de bibliotheek. Hierdoor worden ze weer een stukje zelfredzamer en (weer) zelfstandiger en kunnen ze met meer zelfvertrouwen meedoen in de maatschappij.

De bibliotheek is een laagdrempelige voorziening waar inwoners zich op hun gemak kunnen voelen en hulp krijgen bij het leren van en oefenen met de vijf basisvaardigheden. Op het gebied van trainingen in digitale vaardigheden en digitaal burgerschap, nemen de bibliotheken in toenemende mate een centrale positie in. De Koninklijke Bibliotheek heeft voor alle bibliotheken licenties afgesloten met de digitale trainingsprogramma’s Oefenen.nl, Digisterker en DigiVitaler en de landelijke programma’s zijn op veel plaatsen verankerd in het bibliotheekaanbod. Voor de inhoudelijke invulling werken

Voor de komende tijd zetten we in op een aantal ambities en plannen: • We blijven erop inzetten om de bestaande IDO’s te bestendigen. Dat doen we onder andere door diversificatie van partners en door intern aandacht te hebben voor de kwaliteit van de dienstverlening. We focussen ons op het vraaggestuurd werken in de bibliotheek, zodat de vragen en behoeften van de inwoner leidend zijn voor het aanbod van de IDO’s. • We willen het bereik van de dienstverlening vergroten door meer bekendheid aan het IDO te geven

Terug naar inhoud

•

(door promotie te voeren) en de toegang tot de dienstverlening uit te breiden door het beantwoorden van IDO-vragen tijdens de (bemande) openingstijden van alle Groningse bibliotheken. Wensen die we in 2024 en 2025 onderzoeken zijn om door middel van mobiele dienstverlening inwoners te bereiken met een mobiel IDO-punt. Ook onderzoeken we de mogelijkheid om onze goed functionerende klantenservice in staat te stellen om tevens een telefonische IDO te worden. Niet elke inwoner is immers mobiel genoeg om naar de bibliotheek te komen.

Met ingang van 2023 ontvangen gemeenten jaarlijks via een Specifieke Uitkering (SPUK) een bedrag per inwoner. Van dit geld financieren gemeenten lokale bibliotheken om de IDO's te realiseren en in stand te houden. Afspraak uit het bestuurlijk VGG-overleg van april 2023 betekent dat we vanaf 2024 de IDO-inzet meenemen in het jaarlijkse advies voor de dienstverlening van Biblionet Groningen.

Samenwerking bibliotheken, Belastingdienst en dienst Toeslagen De samenwerking tussen bibliotheken, Belastingdienst en dienst Toeslagen is formeel met vier jaar verlengd. De partijen ondertekenden het convenant 2024-2027 in december 2023. Dit convenant is een bestendiging van de samenwerking die sinds 2016 bestaat tussen de bibliotheken en de Belastingdienst, zoals vastgelegd in twee eerdere convenanten. Hoewel we in een aantal bibliotheken al hulp rond toeslagen boden, wordt deze hulp explicieter genoemd in het convenant en uitgebreid, naast de hulp bij aangiften. Hierdoor komt er meer nadruk op hulp door het jaar heen. In de Groningse bibliotheken zullen we minimaal vier activiteiten per jaar organiseren op het gebied van toeslagen. Lees hier meer over het convenant.

34

6.3 Programmering Meedoen in de samenleving Wsob

1: ter beschikking stellen van kennis en informatie 2: bieden van mogelijkheden tot ontwikkeling en educatie 3: bevorderen van het lezen en kennismaken met literatuur 4: organiseren van ontmoeting en debat

Maatschappelijke opgaven

2. participatie in de informatiesamenleving 3. een leven lang ontwikkelen

Doelgroep

18 - 100+ jaar

Tarief pakket 1

Pakket 1: Digitale vaardigheden • 5 x per jaar de training Digisterker of indien gewenst afwisselend met DigiVitaler. • Doorlopend Klik&Tik, Oefenen.nl en hulp bij digitale aangifte (belastingspreekuren en 4 activiteiten per jaar rond hulp bij toeslagen) Aanbod per pakket, gebaseerd op inzet van 4 uur bibliotheekspecialist per week. Tarief per pakket € 16.460. Gratis voor deelnemers

Samenwerkingspartner(s)

Koninklijke Bibliotheek, Seniorweb, Belastingdienst, Stichting Digisterker en lokale partners

Tarief pakket 2

Pakket 2: Programmering basisvaardigheden • Wij realiseren in uw gemeente in overleg een programma op onder meer de thema's lezen, schrijven, rekenen, gezondheidszorg, werk en inkomen, sociale vaardigheden. • Door onszelf georganiseerde en uitgevoerde activiteiten, al dan niet samen met partners. Grote bibliotheek > 16 activiteiten per jaar: € 19.490 Middelgrote bibliotheek > 7 activiteiten per jaar: € 8.526 Kleine bibliotheek > 4 activiteiten per jaar: € 4.872

De bibliotheek levert een activiteitenprogramma op het gebied van basisvaardigheden, landelijk ondersteund door de Koninklijke Bibliotheek. Net als bij de programmalijn Werken aan geletterdheid werken we hier samen met lokale, regionale en landelijke organisaties, zoals de Belastingdienst en het UWV. De bibliotheek heeft een organiserende en verbindende rol en levert indien nodig specifieke collecties/content. Het programma wordt jaarlijks ontwikkeld, samen met de gemeente en de partners. Terug naar inhoud

Pakket 1: digitale vaardigheden We organiseren cursussen digitale vaardigheden zoals Oefenen.nl, Klik&Tik, Digisterker, DigiVitaler en Digisnacks. Oefenen.nl en Klik&Tik bieden we doorlopend aan, Digisterker, DigiVitaler en/of Digisnacks vijf keer per jaar. Per groep bedienen we maximaal tien mensen. De uitvoering van deze programma’s en activiteiten gebeurt door de door ons opgeleide (vrijwillige) medewerkers die daarbij soms ondersteund worden door anderen, zoals

Seniorweb, of andere organisaties met stevige netwerken in de lokale samenleving. • Oefenen.nl is een website met cursussen die speciaal ontwikkeld zijn om te oefenen met de basis van een onderwerp. Zo kunnen inwoners oefenen met taal, rekenen, internetten en omgaan met geld. Tegelijkertijd leren ze meer over thema’s als werk, gezondheid en opvoeding. De cursussen zijn interactief en informeel. 35

•

•

•

•

•

Klik&Tik is een cursus waarbij deelnemers de eerste stappen van werken met computers, internet en social media leren. Digisterker is een landelijk cursusprogramma, ingekocht door de KB. Digisterker is een cursus van vier tot vijf dagdelen over communiceren met de digitale overheid. Deelnemers krijgen een oefenboek en de cursus wordt gegeven door gekwalificeerde vrijwilligers. De bibliotheek organiseert en faciliteert. Aanvullend heeft Digisterker maatwerkmodules (het Donorregister bijvoorbeeld) die we opnemen in de programmering. DigiVitaler, een programma gericht op verschillende vormen van digitale zorg. Er zijn onder andere lessen

Terug naar inhoud

over Thuisarts.nl, Apotheek.nl, gezondheidsapps, het patiëntenportaal van de huisarts en het videoconsult. Digisnacks: microlearnings die handige apps, programma’s of digitale weetjes behandelen. Bijvoorbeeld fietsen met knooppunten, het online bestellen van een treinkaartje of het zoeken van een oplaadpunt voor de elektrische fiets. Belastingspreekuren: voor alle vragen die te maken hebben met belastingen. Deze (inloop)spreekuren organiseren we in samenwerking met maatschappelijke of financiële dienstverleners. Mensen kunnen er terecht met vragen over de belastingaangifte, het aanvragen van toeslagen en overige belastingvragen.

Pakket 2: programmering basisvaardigheden op basis van behoefte van gemeente en inwoners De bibliotheek ondersteunt iedereen bij de ontwikkeling van de vaardigheden die noodzakelijk zijn om mee te kunnen doen in de samenleving. Voor de programmering op het gebied van basisvaardigheden kan worden gedacht aan thematische spreekuren, voorlichting en bijeenkomsten, zoals: • Juridisch spreekuur: voor mensen die laagdrempelig advies zoeken bij juridische vragen. Een voorbeeld: wat zijn hun rechten bij dreigend ontslag? Maar ook: wat zijn hun plichten en hoe pakken ze de situatie het beste aan? Ook dit spreekuur wordt samen met deskundigen georganiseerd. • Taalcafé: hier kunnen anderstaligen op een laagdrempelige manier oefenen met de Nederlandse taal. De nadruk ligt op het oefenen van spreken en luisteren, en elkaar beter leren kennen. • Walk & Talk, dé koffiepauze voor werkzoekenden: informeel, open en bedoeld om mensen die werk zoeken met elkaar in contact te brengen en goede voorbeelden te presenteren. Voor de invulling hiervan werken we steeds vaker samen met vergelijkbare lokale initiatieven en het UWV.

•

Programmering Breinbieb (indien aanwezig): activiteiten rondom geheugen en dementie. Voor de inrichting en specifieke startcollectie van boeken en o.a. spelmaterialen voor de Breinbieb wordt een eenmalige investering gevraagd (offerte op maat, richtprijs € 3.500). De collectie wordt aangevuld vanuit het collectiebudget van de fysieke basisvoorziening.

Een deel van de activiteiten en spreekuren wordt ingevuld door anderen, wat past binnen de platformfunctie van de bibliotheek. Daarnaast experimenteren we met nieuwe spreekuren of bijeenkomsten, afhankelijk van ontwikkelingen in de samenleving. Denk aan inloopspreekuren voor energiegerelateerde vragen of voor vragen over Versterkingsoperatie Groningen. De programmering bevat de volgende onderdelen: • Organiseren en uitvoeren van activiteiten en informele bijeenkomsten voor Taalhuisdeelnemers en andere laaggeletterden, zoals Taalcafés, Week van Taal en Week van Lezen en Schrijven, taalwandelingen, enz. • Organiseren van (andere) activiteiten die bijdragen aan de basisvaardigheden van deelnemers. • Bieden van specifieke collecties op basis van de gekozen thema’s. • Professionele formatie voor organisatie en onderhoud van het netwerk en de coördinatie van het programma.

Effecten De effecten van deze programma’s zijn:  meer en betere digitale vaardigheden van inwoners;  verhoogde participatie en zelfredzaamheid van inwoners met betrekking tot basisvaardigheden;  verhoogde sociale inclusie en brede welvaart van inwoners, minder eenzaamheid en isolement.

36

7. Vooruitblik

Landelijk en vanuit Biblionet Groningen als POI wordt voortdurend gewerkt aan innovatie en ontwikkeling van het bibliotheekwerk, waarbij geanticipeerd wordt op culturele, educatieve en sociaal-maatschappelijke ontwikkelingen. Dit resulteert in vernieuwende producten en diensten, waarvan sommige op termijn kunnen worden geïntegreerd in ons aanbod. Net als voorgaande jaren nemen we u in dit hoofdstuk graag mee in een aantal van deze ontwikkelingen. Vervolgens schetsen we hoe we de route in afstemming met u voor ons zien om deze ontwikkelingen eventueel te integreren in ons aanbod. Vanzelfsprekend hanteren we hierin het uitgangspunt dat dit budgetneutraal gebeurt; we gaan niet stapelen.

Terug naar inhoud

37

Reflectie en evaluatie

Vanaf 2019 werken we met de PDC vanuit het gezamenlijk opdrachtgeverschap van de negen Groninger gemeenten. Met de PDC hebben we de basis gelegd voor een transparante dienstverlening, werkwijze en tarifering. Een solide basis voor zowel gemeenten als voor Biblionet Groningen. De PDC 2024 kreeg een waardevolle make-over die de leesbaarheid ten goede is gekomen.

Nu is het tijd om een aantal ontwikkelingen goed tegen het licht te houden en te beschouwen:

1. Digitaal burgerschap 2. Democratisch burgerschap 3. Mobiele Bibliotheek Tevens willen we beschouwen hoe we de uniformiteit van de PDC kunnen behouden en tegelijkertijd lokaal maatwerk inhoud kunnen geven.

Terug naar inhoud

38

7.1 Digitaal burgerschap In de PDC van 2025 spreken we onze ambitie uit om digitaal burgerschap te verankeren in de dienstverlening van de bibliotheken. Immers, digitalisering is niet meer weg te denken. Iedereen heeft ermee te maken. Digitaal burger zijn we dus allemaal. Jong en oud. Belangrijk is dat iedereen mee kan blijven doen in de snelheid van de ontwikkelingen.

Terug naar inhoud

Onze bibliotheken staan voor: • Onafhankelijkheid, betrouwbaarheid, toegankelijkheid, pluriformiteit en authenticiteit. Vanuit die waarden – maar ook vanuit wettelijke ontwikkelingen als de Zorgplicht – zetten we ons in om inwoners te helpen zich te verhouden tot technologie. Praktisch, maar ook vanuit meer moreel en ethisch perspectief. Bibliotheken zijn betrouwbaar en onpartijdig. De (hulp-)vrager staat altijd centraal. Zo dragen we eraan bij dat mensen zich actief, vaardig en weerbaar kunnen bewegen in de online informatiesamenleving. • Een toegankelijke en bruisende omgeving, waar iedereen welkom is en verschillende aspecten van digitalisering aandacht krijgen. Deze omgeving gaan we verder doorontwikkelen. Denk aan het breder toegankelijk maken van de IDO-dienstverlening, het werken aan vaardigheden, dialoogavonden en lezingen over één of enkele aspecten van digitalisering.

Input voor evaluatie Het feit dat de vraag van inwoners en vragers centraal staat, maakt een aanbodgerichte benadering van digitaal burgerschap per definitie onwenselijk. Met de invulling van digitaal burgerschap ontmoeten de invulling van de programmalijn Meedoen in de samenleving en IDO/Digitale inclusie elkaar. In de evaluatie gaan we verkennen hoe we deze dienstverlening samen kunnen gaan brengen.

39

7.2 Democratisch burgerschap Basis voor een sterke democratische samenleving is geletterdheid, lokale betrokkenheid en een cultuur van participatie, met veilige plekken om elkaar te ontmoeten en met elkaar in gesprek te gaan. De Bibliotheek ziet zichzelf als een belangrijke facilitator van deze plekken. We dagen inwoners uit om buiten hun bubbels te stappen en op een veilige manier perspectieven met anderen te delen en zo samen oplossingen te realiseren voor gedeelde problemen.

Input voor evaluatie In onze evaluatie beschouwen we democratisch burgerschap voor onze eigen PDC-dienstverlening. De evaluatie raakt voornamelijk aan de programmalijn Leven lang leren.

Terug naar inhoud

40

7.3 Mobiele Bibliotheek Vanuit de gezamenlijke opgave werken we aan een Bibliotheek die dichtbij en toegankelijk is. Niet door altijd zelf alles binnen de muren van de Bibliotheek te laten afspelen, maar ook door in de ‘huiskamers’ van anderen te komen. Daarom werken we aan een mobiele bibliotheek, gericht op de vijf brede wettelijke functies van de Bibliotheek.

De mobiele bibliotheek wordt modulair, zodat inhoud en vorm goed aansluiten bij de locatie en doelgroep die we bezoeken. Daarbij bouwen we aan een netwerk van (lokale) partners, zodat de mobiele bibliotheek geplaatst kan worden op plekken als dorpshuizen, scholen of andere publieke plekken. De mobiele bibliotheek krijgt geen vaste vorm of locatie, maar is flexibel en in ‘beweging’. Met de mobiele bibliotheek kunnen we de afstand tot de inwoners overbruggen. Dit is noodzakelijk, gezien de afstanden tussen dorpen en voorzieningen in onze provincie, waardoor de bereikbaarheid en toegang tot diensten geen vanzelfsprekendheden zijn. Bij de mobiele bibliotheek gaan we niet alleen uit van de fysieke afstand, wanneer er geen bibliotheekvoorziening in het dorp aanwezig is of als inwoners qua mobiliteit niet in staat zijn om naar de bibliotheek te komen. We zetten ook in op het overbruggen van afstand in figuurlijke zin; voor inwoners die (nog) niet ontdekt hebben wat de Bibliotheek kan betekenen. Met de mobiele bibliotheek gaan we de

Terug naar inhoud

afstand verkleinen en kan de Bibliotheek de aanjager zijn van persoonlijke ontwikkeling voor álle Groningers.

Input voor evaluatie Om de mobiele bibliotheek structureel in onze dienstverlening in te bedden moeten we onderzoeken waar deze een plek kan krijgen in de PDC. Is dit in plaats van bepaalde dienstverlening, of in combinatie met bestaande pakketten? Wat zijn de kosten in termen van uitvoering? Er zijn nog een aantal vragen die in de 2e helft van 2024 van antwoord worden voorzien. De ontwikkeling van de mobiele bibliotheek raakt aan de programmalijnen Leven lang leren, Meedoen in de samenleving en IDO/Digitale inclusie.

41

Route naar een update van de PDC Na de zomerperiode 2024 werken we het plan voor evaluatie nader uit. In het najaar 2024 vinden bij Biblionet Groningen intern evaluatiesessies plaats waarin we ook ambtelijk afstemmen en input ophalen. Uitkomsten van deze sessies rekenen we vervolgens op hoofdlijnen door om een beeld van de haalbaarheid te krijgen. Vanuit het gezamenlijk opdrachtgeverschap zullen we de uitkomsten in het eerste kwartaal 2025 delen in ambtelijke en bestuurlijke sessies. Criteria waaraan voldaan moet worden vanuit de Zorgplicht nemen we, voor zover al bekend, eveneens mee in deze update.

Terug naar inhoud

42