06-01-02 Jaarstukken 2021
Tekst van het document
Jaarstukken 2021 gemeente Veendam
89 | Pagina
De inventarisatie van de weerstandscapaciteit Begripsbepaling Weerstandscapaciteit is de mate waarin de gemeente Veendam over middelen beschikt of kan beschikken om niet voorziene tegenvallers op te vangen. Onderscheid wordt gemaakt in de incidentele en de structurele weerstandscapaciteit. Onder incidentele weerstandscapaciteit wordt verstaan de capaciteit die de gemeente heeft om eenmalige tegenvallers op te vangen. Onder structurele weerstandscapaciteit verstaan we middelen die permanent inzetbaar zijn om tegenvallers op te vangen. In een overzicht ziet dit er als volgt uit: Tabel 1 Weerstandscapaciteit Bestanddeel
Incidentele
Structurele
weerstandscapaciteit
weerstandscapaciteit
Post onvoorzien
X
Algemene Reserve
X
Bestemmingsreserves (gedeeltelijk)
X
Stille reserves (saldo gesteld op nihil)
X
Onbenutte belastingcapaciteit
X
Begrotingsruimte (bezuinigingen/onvoorzien)
X
De weerstandscapaciteit van de gemeente Veendam kan theoretisch worden berekend uit de post onvoorzien, de reserves, een gedeelte van de bestemmingsreserves (reserve verliezen grondexploitaties), de onbenutte belastingcapaciteit en de stille reserves. De weerstandscapaciteit is als volgt gespecificeerd: Algemene reserves Bestemmingsreserves (gedeeltelijk) Stille reserves Onvoorzien Totaal
8,70 2,48 0,00 0,04 11,22
miljoen miljoen miljoen miljoen miljoen
De inventarisatie van de risico’s Algemeen In deze paragraaf worden een aantal uitgangspunten genoemd voor het berekenen van de gewenste hoogte van de weerstandscapaciteit. Het proces begint met het in beeld brengen van de risico’s. Vervolgens wordt de omvang van het risico bepaald met behulp van de onderstaande risicoscore tabel. Er wordt een inschatting gemaakt van de waarschijnlijkheid dat het risico zich daadwerkelijk zal voordoen.
Jaarstukken 2021 gemeente Veendam
90 | Pagina
Tabel 2 Risicoscore Waarschijnlijkheid
Risicoscore op waarschijnlijkheid
Uitgedrukt in een percentage
Klein
1
1 tot 5
Beperkt
2
5 tot 25
Reëel
3
25 tot 50
Groot
4
50 tot 75
Zeer groot
5
75 tot 95
Proces Het bepalen van de risico’s is een regulier proces dat is geborgd in de organisatie. Dit betekent dat minstens ieder jaar de risico-inventarisatie opnieuw wordt uitgevoerd. De inventarisatie vindt plaats op basis van een lijst met risico’s (kwalitatief) en de bedragen en de inschatting van de kans dat een risico zich daadwerkelijk voordoet (kwantitatief). Op deze wijze kan beoordeeld worden of bestaa nde risico’s nog actueel zijn en de inschatting van kansen en bedragen nog een goede weerspiegeling is. Daarnaast kunnen risico’s vervallen (omdat het risico inmiddels is ondergebracht bij een verzekeraar, of door het afstoten van taken / werkzaamheden) en dan worden deze uit de lijst verwijderd. Tenslotte kunnen zich in het afgelopen jaar nieuwe risico’s hebben voorgedaan die impact hebben op het weerstandsvermogen. In deze paragraaf wordt deze actualisatie gepresenteerd. Gesignaleerde risico’s De organisatie heeft een inventarisatie gemaakt van de mogelijke risico’s die de gemeente Veendam loopt aangaande haar processen, producten en diensten. Deze inventarisatie heeft geleid tot de onderstaande lijst met gesignaleerde risico’s:
Jaarstukken 2021 gemeente Veendam
91 | Pagina
Omschrijving risico
Oorzaak
Gevolg
Kans
%
Minimaal Financieel effect
Maximaal Financieel effect
Kans * Bedrag Incidenteel
Gewa arborgde geldleningen. Het betreft Ontwi kkelingen kapitaalmarkt hi er voornamelijk een tertiaire achtervang. De ri sico’s achten wij vri j gering.
Fi nanciële tegenvallers
1
5
€ 1.000.000
€ 5.000.000
€ 150.000
Aa ns prakelijkheidsstellingen
Scha declaims, waarva n onduidelijk is in 1 hoeverre de verzekering deze zal a fdekken
5
€0
€ 500.000
€ 12.500
Extra rentekosten op de project i nvesteringen en extra ha ndelingskosten voor project begeleiding
3
50
€0
€ 1.600.000
€ 400.000
Economische recessie i .r.t. eigendommen. Gewi jzigde omstandigheden va stgoedmarkt Mogel ijk a fboekingen op eventuele (te) 1 Eén va n de neveneffecten va n de recessie hoge boekwaarden i s de waardedaling va n het onroerend goed.
5
€ 1.000.000
€ 8.800.000
€ 245.000
Toename claimcultuur
Kerks traat West. De moeilijke markt heeft De moeilijke markt voor winkels/woningen i nvl oed op het ontwikkeltempo. l everen voortschrijdend i nzicht i n de pl a nvorming va n de verantwoordelijk projectontwikkelaar. De a fspraken uit de s a menwerkingsovereenkomst worden geconcretiseerd.
Jaarstukken 2021 gemeente Veendam
92 | Pagina
Omschrijving risico
Kans
%
Minimaal Financieel effect
Benodigd weerstandsvermogen t.b.v het vera nderde markt bedrijven terreinen en grondbedrijf woongebieden Ni et vol doen aan voorwaarden beveiliging Afs l uiten Suwinet en boete opgelegd Suwi net door CBP Onzekerheid over ri jksvergoeding Invoering nieuw verdeelmodel Ka ns va n grotere tekorten i ndien Pa rti ci patiewet i nkomensdeel (BUIG) i nkomensdeel Pa rticipatiewet (BUIG) herverdeling negatief uitpakt (enigszins ka n dit gecompenseerd worden door ni euwe va ngnetregeling met lagere drempel va n 5%)
3
50
€ 5.000.000 € 20.000.000
1
5
€0
€ 850.000
€ 21.250
2
25
€ 500.000
€ 1.000.000
€ 187.500
Overs chri jding Jeugd
3
90
€ 2.500.000
€ 3.000.000
€ 2.475.000
3
25
€ 200.000
€ 500.000
€ 87.500
Hogere eigen bijdrage gemeente door hogere exploitatietekort Wedeka
3
50
€ 200.000
€ 350.000
€ 137.500
Wet Kenbaarheid Publiekrechtelijke Beperkingen
Softwa releverancier heeft de oude Da t de Publiekrechtelijke Beperkingen a pl licatie uitgefaseerd, we zitten in een bi j een aan of verkoop niet bekend zijn. overga ngsfase naar de nieuwe a pplicatie, Hi eruit kunnen schadeclaims ontstaan. het wa chten is op een afspraak met de Het betreft voornamelijk monumentale l everancier om het te installeren. pa nden.
2
25
€0
€ 75.000
€ 9.375
MDT Ga ra ntstelling voor aanvulling onts laguitkering MDT personeel na verzel fstandig
Afs pra ken uit het Sociaal Plan 2019
Fi nanciële consequenties bij 1 da a dwerkelijk, niet verwijtbaar, ontslag.
25
€0
€ 300.000
€ 37.500
Covi d-19
De effecten va n het Covi d-19 vi rus voor de gemeente.
Hogere uitgaven op diverse bel eidsterreinen en mogelijke vertra gi ng in de uitvoering va n het gemeentelijke beleid.
PM
PM
PM
PM
Overs chri jding WMO budget
Oorzaak
Gevolg
Bi jdrage ri jk is gedaald en verstrek- kingen Structurele overschrijding va n c.q. voorzi eningen zijn ge- stegen. Er i s jeugdbudget geen verwachting dat dit a f gaat nemen bi nnen korte tijd. Ni euwe regelgeving i .v.m. invoering Hogere kosten gemeente a bonnementstarief
Fi nanciele ri sico's va n verbonden partijen, La gere rijksbijdrage SW als onderdeel i n ca su SW-bedrijf Wedeka s oci aal domein
totaal risico's
Jaarstukken 2021 gemeente Veendam
Maximaal Financieel effect
Kans * Bedrag Incidenteel € 6.250.000
€ 10.013.125
93 | Pagina
Conclusie Op basis van de hiervoor opgenomen gegevens kan het weerstandsvermogen als volgt worden berekend: De aanwezige weerstandscapaciteit De benodigde weerstandscapaciteit (de risico’s) Restant beschikbare weerstandscapaciteit 2021
€ 11.220.000 € 10.013.125 € 1.206.875
Geconcludeerd kan worden dat de gemeente Veendam voldoende middelen heeft om alle gesignaleerde risico’s incidenteel op te kunnen vangen. Het weerstandsvermogen kan dan ook als voldoende worden beoordeeld. Het weerstandsvermogen is uit te drukken in een ratio, namelijk: Ratio weerstandsvermogen =
11.220.000 10.013.125
= 1,1
Tabel 3 Beoordelingstabel weerstandsvermogen Ratio weerstandsvermogen
Betekenis
A
x >2
Uitstekend
B
1,4 < x > 2,0
Ruim voldoende
C
1,0 < x > 1,4
Voldoende
D
0,8 < x > 1,0
Matig
E
0,6 < x > 0,8
Onvoldoende
F
x < 0,6
Ruim onvoldoende
Financiële kengetallen Tabel 4 Financiële kengetallen Realisatie 2020
Begroting 2021
Realisatie 2021
Netto schuldquote
9,0%
27,8%
10,9%
Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen
8,2%
27,1%
8,5%
Solvabiliteit
55,8%
46,2%
59,6%
Grondexploitatie
18,5%
14,3%
15,9%
Structurele exploitatieruimte
0,1%
0,3%
6,2%
Woonlasten t.o.v. landelijke gemiddelde
95,3%
93,7%
97,3%
Jaarstukken 2021 gemeente Veendam
94 | Pagina
Verklaring en beoordeling Netto schuldquote Netto schuldquote: het niveau van de schuldenlast ten opzichte van de eigen middelen 0% t/m 100%: normaal > 100%: weinig leencapaciteit > 130%: zeer hoge schuld De netto schuldquote geeft een indicatie van de druk van de re ntelasten en de aflossingen op de exploitatie. Hoe hoger de schuld, hoe hoger de netto schuldquote. De netto schuldquote weerspiegelt het niveau van de schuldenlast van de medeoverheid ten opzichte van de eigen middelen en geeft een indicatie van de druk van de rentelasten en de aflossingen op de exploitatie. Een hoge netto schuldquote hoeft op zichzelf geen probleem te zijn. Of dat het geval is valt niet direct af te leiden uit de netto schuldquote zelf, maar hangt af van meerdere factoren. Zo kan een hoge schuld worden veroorzaakt doordat er leningen zijn afgesloten en die gelden vervolgens worden doorgeleend aan bijvoorbeeld woningbouwcorporaties die op hun beurt weer jaarlijks aflossen. In dat geval hoeft een hoge schuld geen probleem te zijn. Om inzicht te verkrijgen in hoeverre er sprake is van doorlenen wordt de netto schuldquote zowel in- als exclusief doorgeleende gelden weergegeven (netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen). De gemeente Veendam scoort normaal. Dit betekent dat de gemeente Veendam voldoende mogelijkheden heeft tot het opnemen van langlopende geldleningen.
Solvabiliteitsratio Solvabiliteitsratio: het eigen vermogen als percentage van het vreemd vermogen. Hoe hoger de ratio, hoe groter de weerbaarheid. Normaal is tussen 20% en 70%. De ratio van de gemeente Veendam beweegt zich tussen de 45% en 55% en geeft daarmee een normale weerbaarheid aan. Structurele exploitatieruimte Dit kengetal geeft aan welke structurele ruimte de gemeente heeft om de eigen lasten te dragen. Daarmee wordt de wendbaarheid van de gemeente aangegeven. Een positief percentage geeft een overschot aan en een negatief percentage een tekort. Grondexploitatie Grondexploitatie: de waarde van de niet in exploitatie genomen gronden ten opzichte van de totale baten. Hoe lager het percentage, hoe kleiner het risico is voor de financiële positie. Belastingcapaciteit Het kengetal geeft de ruimte weer die de gemeente heeft om zijn belastingen te verhogen gerelateerd aan de totale woonlasten. Onder woonlasten worden verstaan de OZB , de riool- en afvalstoffenheffing voor een woning met gemiddelde WOZ-waarde in de gemeente.
Jaarstukken 2021 gemeente Veendam
95 | Pagina
Onderhoud Kapitaalgoederen Inleiding Als gemeente hebben wij middelen nodig om goederen en diensten aan de burger te kunnen leveren. Deze middelen worden aangeduid met de term kapitaalgoederen. De belangrijkste kapitaalgoederen hebben betrekking op wegen, technische kunstwerken, riolering, water, groen en gebouwen. Al deze kapitaalgoederen vergen onderhoud en dienen in de begroting te worden opgenomen. Deze paragraaf biedt inzicht in beleidskaders voor het behoud van de kapitaalgoederen en de financiële consequenties daarvan.
Het onderhoud van de kapitaalgoederen is op deze manier schematisch weer te geven. Kaders De kosten voor het in stand houden van kapitaalgoederen hebben wij opgenomen in de verschillende programma’s van de begroting. De kosten van de instandhouding bestaan onder andere uit kosten voor onderhoud, kapitaallasten, beheer en exploitatielasten. De flexibiliteit in de onderhoudsbudgetten is beperkt, omdat onderhoud vroeg of laat moet worden uitgevoerd. Bovendien leidt achterstallig onderhoud over het algemeen tot meer kosten dan wanneer het onderhoud tijdig wordt gepleegd. De hoogte van de benodigde budgetten is afhankelijk van het gekozen kwaliteitsniveau. De vaststelling van het kwaliteitsniveau is aan u voorbehouden. Hiervoor hebben wij diverse beheerplannen/visies opgesteld, waarin beleidsdoelstellingen voor de diverse kapitaalgoederen zijn vastgesteld. Het doel van deze paragraaf is de meerjarige kosten van kapitaalgoederen op een transparante wijze in beeld te brengen, zodat eventuele financiële risico’s zichtbaar worden. Daarbij kan op basis van de beheerplannen en de onderhoudsniveaus de daarbij behorende kosten worden vastgesteld.
Jaarstukken 2021 gemeente Veendam
96 | Pagina
In het vervolg van deze paragraaf is per soort kapitaalgoed op hoofdlijnen een relatie met de relevante beleidskaders gelegd. Wegen Het in stand houden van wegen is in de begroting te vinden onder programma 4, “Leefbaar, duurzaam, hoge kwaliteit”. Relevante Beleidskaders Beleidskader Beheerplan wegen Veendam
Vastgesteld 2011
Actualisatie voorzien in 2022
Uitvoeren van het planmatig dagelijks (klein) onderhoud vindt plaats binnen het wijkgericht werken en is gericht op het behoud van de leefbaarheid, comfort en aanzien. Het groot onderhoud vindt plaats op grond van het beheerplan en de weginspecties, die elke twee jaar worden uitgevoerd en is gericht op de functionaliteiten, duurzaamheid, veiligheid en bereikbaarheid. In 2011 is het onderhoudsniveau C door u vastgesteld als te hanteren kwaliteitsniveau voor het wegbeheer zoals aangegeven in de CROW-wegbeheersystematiek en zoals omschreven in publicatie 147. Voor de bepaling welke wegen onderhoud vergen wordt de CROW-systematiek gehanteerd. De systematiek bevat een vertaling van schadebeelden naar de beleidsthema’s duurzaamheid, veiligheid, comfort en aanzien. Onderhoudsniveau C is een minimaal niveau, een niveau aan de onderkant van verantwoord wegbeheer. Voor het waarborgen van de integraliteit tussen de verschillende disciplines (wegen, riolering, groen, openbare verlichting) worden in de gemeente zoveel mogelijk werken gecombineerd uitgevoerd. Het kan voorkomen dat vanwege noodzakelijk onderhoud aan de verharding, de vervanging van de riolering wordt vervroegd of juist wordt uitgesteld. Bij het integraal werken wordt tevens de groenvoorziening en de openbare verlichting meegenomen.
Financiën Beschikbare budgetten Primitieve Begroting ná Realisatie 2021 begroting 2021 wijziging 2021
Onderhoud wegen
Realisatie 2020
Groot onderhoud
1.129.039
1.143.570
1.130.570
912.372
Kl ei n onderhoud
105.454
101.274
101.274
90.534
1.234.493
1.244.844
1.231.844
1.002.906
Totaal
Het groot onderhoud is in 2021 binnen het beschikbare budget conform de beheerplannen uitgevoerd. In 2021 zijn er geen grote onvoorziene uitgaven geweest. Technische Kunstwerken (bruggen en beschoeiing) Het in stand houden van de technische kunstwerken is in de begroting terug te vinden onder programma 4, “Leefbaar, duurzaam, hoge kwaliteit”
Jaarstukken 2021 gemeente Veendam
97 | Pagina
Relevante Beleidskaders Beleidskader Beheerplan technische kunstwerken Veendam
Vastgesteld
Actualisatie voorzien in
2009
2022
Onder technische kunstwerken vallen o.a. bruggen, remmingswerken, beschoeiingen en steigers. De gemeente bezit 166 bruggen, waarvan 39 verkeersbruggen en 127 fiets – voetgangersbruggen in parken en woonwijken. Er bestaan geen specifieke kwaliteitsnormen voor bruggen. De eisen die aan bruggen worden gesteld zijn vastgelegd in de Richtlijn Vaarwegen RWV 2005 en in diverse NEN-normen. Beide betreffen echter vooral ontwerpeisen voor nieuwe bruggen. Daarnaast bestaat er ook nog de NEN 2767 1 t/m 4 die betrekking hebben op de conditiemeting van onroerend goedzaken en technische installaties en kunstwerken. Voor zover de beschoeiing is geïnspecteerd is vastgesteld dat de onderhoudstoestand over het algemeen matig is. Hiervoor is een inhaalslag in uitvoering. En heeft de Raad een uitvoeringsbudget voor deze werkzaamheden een uitvoeringsbudget beschikbaar gesteld. De voorbereidingen voor een volgende 4-jarige inspectie is opgestart. Het komend jaar zal deze plaatsvinden. Het merendeel van de beschoeiingswerkzaamheden in de woonwijken zijn afgerond. Gestart is met de werkzaamheden aan de beschoeiingen langs het Oosterdiep, de geplande einddatum is 2023. De 1e fase is in uitvoering en zal begin 2022 zijn afgerond. De steigers verkeren in een slechte staat van onderhoud.
Bij onderhoudswerkzaamheden aan beschoeiingen worden de daar aanwezige steigers meegenomen in deze herstelwerkzaamheden. Financiën In de raadsvergadering van 13 juni 2016 is grootschalig onderhoudswerk aan beschoeiingen en steigers een krediet van € 4 miljoen excl. b.t.w. beschikbaar gesteld ten laste van de reserve "Walbeschoeiing". De verwachte einddatum was 2021 en is bijgesteld naar 2022. Beschikbare budgetten: Onderhoud technische kunstwerken
Realisatie 2020
Primitieve Begroting ná Realisatie 2021 begroting 2021 wijziging 2021
Bruggen
147.824
144.375
144.375
169.889
Oeverbescherming
183.472
179.575
179.575
174.496
331.296
323.950
323.950
344.385
411.176
2.601.209
2.601.209
501.321
Krediet Walbeschoeiingen
Jaarstukken 2021 gemeente Veendam
98 | Pagina
Openbare verlichting Het in stand houden van de openbare verlichting is in de begroting terug te vinden onder Programma 4, “Leefbaar, duurzaam, hoge kwaliteit” Relevante Beleidskaders Beleidskader Beleidsplan OVL 2012- 2021
Vastgesteld 2011
Actualisatie voorzien in 2022
Het uitvoeren van onderhoud en vervanging van de openbare verlichting is gericht op het waarborgen van zowel verkeerstechnisch als sociaal veilig gebruik van de wegen en de leefomgeving. De openbare verlichting moet voldoen aan technische, juridische en sociaal maatschappelijke kaders, die daarvoor gesteld zijn in diverse wet- en regelgeving. Daarnaast kan gebruik gemaakt worden van de Aanbevelingen voor Openbare Verlichting van de Nederlandse Stichting voor Verlichtingskunde (NSVV) en het Nederlandse Normalisatie-instituut (NNI). Er zijn geen wettelijke of anderszins bindende bepalingen omtrent de verlichtingskwaliteit. Het maken van een keuze tot verlichten, dan wel niet verlichten, dan wel te besluiten tot een alternatieve maatregel zijn beleidsafwegingen. Het beheer van de installaties omvat het bijhouden van de databestanden en het onderhoud omvat: periodiek verwisselen van lampen; verhelpen van storingen; Deze werkzaamheden worden door derden uitgevoerd. Financiën De raad heeft in 2013 € 1,8 miljoen beschikbaar gesteld om de achterstallige vervanging weg te werken. Beschikbare budgetten:
Onderhoud openbare verlichting
Realisatie 2020
Primitieve Begroting na Realisatie 2021 begroting 2021 wijziging 2021
Onderhoud
158.348
160.635
160.635
130.602
Verva nging openbare verlichting
148.667
149.350
149.350
152.227
307.015
309.985
309.985
282.829
96.268
162.815
162.815
0
Kredi et verva nging masten en a rma turen
In 2021 zijn ca. 100 masten en 60 armaturen vervangen voor Energiezuinige LED verlichting. Hierbij is ca. 70% van het areaal nu voorzien van energiezuinige LED lampen. Riolering Het in stand houden van de riolering is in de begroting terug te vinden onder programma 4, Leefbaarheid, duurzaamheid en hoge kwaliteit
Jaarstukken 2021 gemeente Veendam
99 | Pagina
Relevante Beleidskaders Beleidskader Afvalwaterbeleidsplan Basisrioleringsplan
Vastgesteld 2018 2018
Actualisatie voorzien in 2022 2022
De gemeente is verantwoordelijk voor de kwaliteit van de openbare ruimte en het woon - en leefmilieu. De voorzieningen voor stedelijk afvalwater, regen- en grondwater dragen daaraan bij. Om de maatschappelijke belangen te waarborgen is het Afvalwaterbelei dsplan opgesteld. In het Afvalwaterbeleidsplan maakt de gemeente haar beleidskeuzes voor het stedelijke afval, hemel- en grondwater. Het afvalwaterbeleidsplan is een belangrijk planningsinstrument (financieel en materieel) in het gemeentelijke milieu- en infrastructuurbeleid. Voor het bepalen van welke maatregelen wanneer moeten worden uitgevoerd wordt gebruik gemaakt van het beheerplan waarin de kennis over de toestand en het functioneren van de riolering is opgenomen. Naast onderzoek naar het functioneren als geheel worden inspecties uitgevoerd om de toestand van de objecten waaruit de riolering is opgebouwd te controleren. In Groningen en Noord-Drenthe werken gemeenten, waterschappen en het waterbedrijf samen in de waterketen. Binnen de waterketen werken we in het cluster Groningen Oost (Midden Groningen, Veendam, Pekela, Stadskanaal, Westerwolde, Oldambt en het waterschap Hunze en Aa's ) samen op regionale schaal aan tal van watergerelateerde projecten om kennis uit te wisselen, kosten te besparen, de kwetsbaarheid te verminderen en de kwaliteit te verbeteren.
Voor het waarborgen van de integraliteit tussen de verschillende disciplines (wegen, riolering, groen, openbare verlichting) worden in de gemeente zoveel mogelijk werken gecombineerd uitgevoerd. Financiën Beschikbare budgetten: Primitieve Begroting na Realisatie 2021 begroting 2021 wijziging 2021
Onderhoud riolering
Realisatie 2020
Rei niging en inspectie
74.213
119.569
119.569
142.827
Kl ei n onderhoud ri olen
60.043
106.863
106.863
158.545
134.256
226.432
226.432
301.372
Werkzaamheden aan de riolering in 2021. In dit jaar zijn diverse reparaties uitgevoerd en verschillende riolen vervangen. Het Basis Rioleringsplan is hierbij als uitgangsdocument gebruikt. De belangrijkste uitgevoerde werken aan het riool zijn: het vervangen van de riolering in de Nijverheidskade, ter hoogte van de sluis Middenverlaat . het renoveren van de riolering in de Marktstraat, het deel ten westen van de Ubbo Wilkensstraat, hierbij is het regenwater afgekoppeld van het vuile waterriool. diverse gemalen hebben een nieuwe pomp gekregen
Jaarstukken 2021 gemeente Veendam
100 | Pagina