05-05 Begroting VKB 2026
Tekst van het document
Begroting 2026 conceptversie 16 april 2025
INHOUDSOPGAVE 1
VOORWOORD ...............................................................................................4
2
BELEIDSBEGROTING .....................................................................................6 2.1 INLEIDING.......................................................................................................... 6 2.2 DE ORGANISATIE ................................................................................................. 6 2.2.1 Deelnemende gemeenten en bestuur ............................................................ 6 2.2.2 Bereikbaarheid ............................................................................................. 7 2.3 PROGRAMMAPLAN ............................................................................................... 8 2.3.1 Wat willen we bereiken? ............................................................................... 8 2.3.2 Wat gaan we daarvoor doen? ........................................................................ 9 2.3.3 Wat mag het kosten? ................................................................................. 12 2.4 PARAGRAFEN ................................................................................................... 17 2.4.1 Weerstandsvermogen en risicobeheersing .................................................. 17 2.4.2 Onderhoud kapitaalgoederen .....................................................................
19 2.4.3 Financiering ............................................................................................... 19 2.4.4 Bedrijfsvoering ........................................................................................... 22 2.4.5 Wet Open Overheid .................................................................................... 23 2.4.6 Fraude en fraudepreventie .......................................................................... 23 2.4.7 Gevolgen gemeentelijke herindelingen ........................................................ 24 2.4.8 Personeel ................................................................................................... 24 2.4.9 Verbonden partijen ..................................................................................... 27
3
FINANCIËLE BEGROTING ............................................................................. 28 3.1 TOELICHTING BEGROTING 2025 ......................................................................... 28 3.1.1 SLUITENDE BEGROTING ................................................................................... 28 3.1.2 BEDRIJFSVOERING OP ORDE ............................................................................. 28 3.1.3 Inflatiecorrectie .......................................................................................... 28 3.2 OVERZICHT VAN LASTEN EN BATEN 2026 ................................................................ 29 3.2.1 Programmarekening................................................................................... 29 3.2.2 Categoriale indeling van baten en lasten 2026 ............................................ 30 3.3 TOELICHTING OP EN ANALYSE VAN DE CATEGORIALE INDELING 2026 ............................ 31 3.4 UITEENZETTING VAN DE FINANCIËLE POSITIE 2026 .................................................... 35 3.5 MEERJARENRAMING 2026 – 2029 ........................................................................ 36
Begroting 2026
4
VASTSTELLEN BEGROTING 2026 ................................................................... 38
5
OVERIGE .................................................................................................... 39 5.1 BIJDRAGE GEMEENTEN 2026 ............................................................................... 39 5.2 OVERZICHT VAN DE GERAAMDE LASTEN EN BATEN PER TAAKVELD ................................. 39 5.3 DECLARATIEWIJZE ............................................................................................. 40 5.4 BTW COMPENSATIE ........................................................................................... 41 5.5 VERDEELSLEUTEL .............................................................................................. 41
Begroting 2026
1
Voorwoord Voor u ligt de begroting voor 2026 van de VKB. Vanwege de vroege wettelijke opleveringstermijnen van deze begroting, hebben wij geen rekening kunnen houden met eventueel nog te wijzigen beleid, en is ongewijzigd beleid het uitgangspunt voor de financiële onderbouwing in deze begroting. Om drie redenen is dat relevanter dan andere jaren:
1. Vaststelling beleidsplannen
Eind 2024 liep het beleidsplan 2021-2024 af, dat de basis vormt voor de uitvoeringsopdracht van de VKB. Gemeente Eemsdelta heeft als enige gemeente een nieuw beleidsplan vastgesteld voor de periode 2025-2028. Voor de overige gemeenten is het oude beleidsplan voortgezet, maar is ook de verwachting dat zij alsnog in 2025 een nieuw beleidsplan zullen vaststellen. Of en welke gevolgen dat zal hebben voor de begroting 2026 is op dit moment niet bekend.
2. De landelijke basisdienstverlening
In 2024 zijn er door het Ministerie van Sociale Zaken, de VNG, Divosa en de NVVK bestuurlijke afspraken gemaakt voor de zogeheten basisdienstverlening van schuldhulpverlening in Nederland. De periode daarna is gebruikt om deze dienstverlening verder te ontwikkelen. Dat heeft geleid tot het ontwerp van 20 elementen waaruit de basisdienstverlening bestaat. Doel is dat alle gemeenten deze elementen gaan invoeren. In 2025 is de VKB samen met haar opdrachtgevers de implementatie daarvoor aan het voorbereiden, waarbij keuzes gemaakt moeten worden door onze gemeenten. Deze hebben betrekking op aanpassing dan wel uitbreiding van het dienstenaanbod van de VKB. Deze keuzes zijn op dit moment nog niet bekend maar kunnen wel gevolgen hebben voor de begroting. De baten in deze begroting zijn immers afgestemd op de inschattingen van de gemeenten op basis van het huidige dienstenaanbod. En daarop is de formatie gebaseerd en de bijbehorende kosten.
3. Project ‘Toekomst VKB’
Eind 2024 kwam het bureau Lysias, na onderzoek in opdracht van het Algemeen Bestuur (AB) van de VKB, tot de conclusie dat de VKB onvoldoende robuust is om een duurzame bedrijfsvoering te kunnen voeren. De belangrijkste aanbeveling van Lysias leidde op 13 maart 2025 tot het besluit van het AB om opdracht te geven aan de directeur van de VKB om te onderzoeken welke mogelijkheden er zijn om de schuldhulpverlening binnen de aangesloten gemeenten op een zodanige wijze te organiseren dat de benoemde kwetsbaarheid substantieel wordt gereduceerd. Het resultaat daarvan en een antwoord op de vraag of dat in 2026 al gevolgen heeft voor de begroting, is op dit moment niet bekend.
Ondertussen werkt het team van VKB ook in 2025 hard aan het op orde krijgen van de basis. Dat traject is begin 2024 door de nieuwe directie ingezet als belangrijkste prioriteit. Het grootste deel daarvan werd in 2024 bereikt maar ook in 2025 zal dit nog organisatorisch en financieel merkbaar zijn. Deze begroting gaat ervan uit dat de basis in 2026 grotendeel op orde is. In ieder geval op een dergelijk niveau dat er geen incidentele kosten hiervoor meer in deze begroting zijn opgenomen.
Begroting 2026
4 - 42
Het is van belang dat er zoveel mogelijk tijd van de VKB-consulenten gaat naar het ondersteunen van inwoners op weg naar zelfredzaamheid. Het huidige softwaresysteem ondersteunt de consulenten daar onvoldoende in door te veel handmatige handelingen en een omslachtige werkwijze. Eind 2023 is daarom het besluit genomen gefaseerd over te stappen naar een softwaresysteem dat onze consulenten beter begeleidt en faciliteert in onze werkzaamheden. Naar verwachting ronden wij dit project af in 2025. Naast de voordelen van deze transformatie, heeft het ook aan ander gevolg voor de begroting. Door het gebruik van individuele beheer- en leefgeldrekeningen, vermindert het saldo op de eigen bedrijfsrekeningen van de VKB substantieel. Dat heeft gevolgen voor de rente-inkomsten van de VKB. Begrotingen focussen doorgaans op financiële middelen en de onderbouwing daarvan. Maar laten we niet vergeten voor wie we die middelen inzetten: voor de vele inwoners van onze gemeenten die niet rond kunnen komen, dagelijks geldzorgen hebben, dan wel te maken hebben met problematische schulden. Voor die mensen zetten wij ons in, iedere dag weer, samen met onze opdrachtgevers en de vele ketenpartners. Gelukkig wordt dat gewaardeerd door onze klanten. Ook in het jaar 2025 kwam de onafhankelijk gemeten klanttevredenheid op ruim boven de 8.
Iets waar wij niet alleen trots op zijn maar hetgeen ook de toegevoegde waarde van de VKB aantoont. In veel reacties van klanten gaat het over onze kennis en ervaring, over onze flexibiliteit en betrokkenheid, en over onze klantgerichtheid en maatwerk. De wetenschap dat onze klanten de dienstverlening van VKB goed waarderen, is in onze optiek een prettig en relevant gegeven bij het aanbieden van de begroting. Een begroting die ook voor 2026 op realistische wijze is opgesteld op basis van de opgegeven afname van de gemeenten en de inzet op kostenbeheersing door de VKB zelf. Die begroting bieden wij u graag bij deze aan. Met vriendelijke groet, Marc Winters Directeur Volkskredietbank Noord-Oost Groningen
Begroting 2026
5 - 42
2
Beleidsbegroting 2.1. Inleiding Voor u ligt de begroting 2026. Op grond van artikel 3 van de Financiële Verordening ex art. 212 van de Gemeentewet dient de begroting en de meerjarenraming mede op basis van een voortschrijdend beleidsplan uitvoering te geven aan het doel en de taakstelling van de VKB.
2.2. De organisatie 2.2.1. Deelnemende gemeenten en bestuur De VKB wordt geleid door een Algemeen Bestuur. Dit Algemeen Bestuur bestaat uit vijf wethouders van de aangesloten gemeenten die schuldhulpverlening in hun portefeuille hebben. Uit dit Algemeen Bestuur is een Dagelijks Bestuur gevormd van drie wethouders. Het Dagelijks Bestuur houdt toezicht op de dagelijkse gang van zaken binnen de VKB en is verantwoording verschuldigd aan het Algemeen Bestuur. In een organogram ziet het er als volgt uit:
Gemeente Eemsdelta
Gemeente Het Hogeland
Gemeente Oldambt
Gemeente Pekela
Gemeente Veendam
Algemeen Bestuur (5 wethouders) Voorzitter (1 wethouder) Dagelijks Bestuur (3 wethouders) ambtelijk overleg
ambtelijk overleg
Directeur
Uitvoeringsorganisatie Volkskredietbank
Begroting 2026
6 - 42
Het huidige bestuur wordt gevormd door: Bestuursfunctie
Naam bestuurder
Gemeente
Voorzitter AB en DB Vice-voorzitter AB en DB Lid AB en DB Lid AB Lid AB
Dhr. Hans Ronde Dhr. Gert Engelkens Mw. Ellen van Klaveren Dhr. Bert Wierenga Dhr. Han Hefting
Eemsdelta Oldambt Pekela Veendam Het Hogeland
De dagelijkse leiding over de organisatie ligt bij de directeur. De directeur is tevens ambtelijk secretaris van het bestuur. 2.2.2 Bereikbaarheid De VKB is per 1 november 2025 gevestigd aan het Prof. R.P. Cleveringaplein 1 in Appingedam. We zijn ons ervan bewust dat het VKB-werkgebied groter is dan Appingedam. Vanuit het gebiedsgericht werken blijven we volop inzetten op de aanwezigheid van de VKB op locatie in de verschillende gemeenten. Per gemeente hebben we vaste consulenten als contactpersonen. Zodat voor de inwoners, gemeenten en ketenpartners er vertrouwde gezichten zijn. Het is nu al mogelijk om op verschillende locaties in de gemeenten Eemsdelta, Het Hogeland, Oldambt, Pekela en Veendam een afspraak te plannen met een medewerker van de VKB. We werken structureel op diverse locaties om op deze wijze voor de inwoners meer zichtbaar te zijn en tegelijk de samenwerking met de keten te versterken. Ook is er de mogelijkheid voor huisbezoeken. Als VKB willen we toegankelijk zijn voor iedereen in onze vijf gemeenten. Integraliteit staat daarbij centraal. Tevens leveren we maatwerk op dit punt. Zo is gemeente Eemsdelta gestart in 2025 met het initiatief Geldwijzer Eemsdelta. Daarmee is de gemeente eerste lijn, voor de inwoners in deze gemeente, en de VKB de tweede lijn.
Dagelijks is de VKB telefonisch bereikbaar van 09.00 - 12.00 uur en van 13.00 - 16.00 uur (behalve op de vrijdagmiddag). Veel van onze klanten maken gebruik van het digitale klantportaal van de VKB (MijnVKB) om 24/7 inzicht te hebben in de inkomsten, uitgaven en de voortgang. Veel inwoners die moeite hebben met lezen en schrijven komen sneller financieel in de problemen. In het Taalhuis en Biblionet vinden wij goede samenwerkingspartners. Bij goede bereikbaarheid hoort ook heldere en begrijpelijke communicatie. Onze medewerkers worden getraind in onder meer ‘begrijpelijk schrijven’, om daarmee een open communicatie met klanten mogelijk te maken. Dit werkt drempelverlagend en draagt bij aan goede bereikbaarheid. Ketenpartners zijn voor onze organisatie cruciaal om bereikbaar te zijn voor nieuwe klanten. Samenwerking met onze ketenpartners staat daarom hoog in het vaandel. We sluiten waar mogelijk aan bij de keten en delen daar onze kennis en kunde en halen ook input op van onze ketenpartners.
Begroting 2026
7 - 42
2.3 Programmaplan 2.3.1. Wat willen we bereiken? In artikel 3 van de Gemeenschappelijke Regeling wordt de doelstelling van de VKB expliciet benoemd. De bank is een kredietbank en heeft geen winstoogmerk. De regeling wordt getroffen ten bate van een zo doelmatig mogelijke uitvoering van de volgende belangen: • • •
het verlenen van hulp om te komen tot een financieel stabiele situatie bij inwoners die in financiële moeilijkheden verkeren of dreigen te raken; het op zakelijke en sociaal verantwoorde wijze voorzien in de behoefte aan sociale kredieten; het voorkomen van maatschappelijk minder gewenste vormen van financiële dienstverlening.
De visie en doelen van de bij de VKB aangesloten gemeenten zijn weergegeven in het Beleidsplan Schuldhulpverlening 2021-2024. Per eind 2024 heeft alleen de Gemeente Eemsdelta een nieuw beleidsplan 2025-2028 vastgesteld. Voor de overige gemeenten blijft tot nadere vaststelling het oude beleidsplan van kracht. Financiële problemen kunnen vergaande gevolgen hebben voor het dagelijks leven, zoals belemmering voor werk of sociale uitsluiting. Om die reden hebben de gemeenten de volgende doelstellingen voor de integrale schuldhulpverlening omschreven: 1. Voorkomen van schulden: aandacht voor preventie, vroegsignalering en nazorg verkleint de kans dat grotere of nieuwe schulden en daarmee samenhangende maatschappelijke problemen (opnieuw) ontstaan. 2. Oplossen van schulden: Het doel van het oplossen van schulden is om de inwoner een schuldenvrije toekomst geven. Hiervoor worden de producten schuldbemiddeling, 100% betalingsregeling of saneringskrediet ingezet. In die gevallen moet het vinden van een oplossing voor schulden worden bewerkstelligd binnen een termijn van maximaal 18 maanden. De looptijd van een traject kan op grond van bijzondere omstandigheden worden verlengd. Het is belangrijk dat na het traject goede nazorg wordt verleend om te voorkomen dat er nieuwe schulden ontstaan. 3.
Duurzame resultaten: een investering in integrale schuldhulpverlening waarbij wordt gewerkt aan het vergroten van de financiële zelfredzaamheid levert een langdurig resultaat en verkleint de kans op herhaling van schulden. Het zorgt er verder voor dat klanten zich op andere terreinen kunnen ontwikkelen (bijvoorbeeld re-integreren). Producten die hiervoor worden ingezet zijn bijvoorbeeld: budgetbeheer, budgetcoaching of een schuldregeling. 4. Bevorderen participatie: het vergroten van de financiële zelfredzaamheid en het oplossen of beheersbaar maken van de schulden zorgen ervoor dat de financiële situatie geen belemmering meer vormt voor een inwoner om actief deel te nemen aan de samenleving. De ondersteuning is maatwerk.
Begroting 2026
8 - 42
2.3.2. Wat gaan we daarvoor doen? Een integrale aanpak van problematische schulden kenmerkt zich door het tegelijkertijd werken aan financieel-technische en andersoortige problemen. Gemeenten hebben een taak op het gebied van werk en inkomen, zorg, onderwijs en jeugd. Dit is vastgelegd in de Participatiewet, de Wet maatschappelijke ondersteuning, de Wet passend onderwijs en de Jeugdwet. De zorgtaak op het gebied van schuldhulpverlening hangt hier nauw mee samen. Financiële problemen en schulden kunnen een belangrijke belemmerende factor zijn voor volwaardige deelname aan de samenleving. Integrale dienstverlening dient bij te dragen aan het bereiken van de beleidsdoelen op het terrein van armoedebestrijding, participatie, re-integratie, welzijn, zorg en openbare orde. Dienstverlening VKB De VKB heeft verschillende diensten van schuldhulpverlening ‘onder één dak’. Daardoor kunnen mensen met schulden op maat breed geholpen worden en is aanpassing van de dienstverlening binnen de VKB betrekkelijk eenvoudig. Schuldhulpverlening moet zoveel mogelijk aansluiten op de ontwikkelingen in het sociaal domein en de ontwikkelingen binnen de GR-gemeenten. Hiertoe staan we in goed contact met de gemeenten en zoeken ook verdere aansluiting bij andere opdracht nemende organisaties, ketenpartners en vrijwilligersorganisaties. Als VKB werken we inwonergericht waarbij de inwoner centraal staat.
Alles binnen de organisatie is hierop ingericht. Het is van belang dat consulenten meer tijd en ruimte creëren om beter in te zetten op begeleidingen het bijbrengen van vaardigheden. Het gefaseerd overstappen naar een ander effectief en efficiënt softwaresysteem, dat de medewerkers goed ondersteunt in de werkzaamheden, helpt daarbij. Consulenten hebben zo meer tijd en ruimte om in te zetten op budgetbegeleiding en persoonlijke aanpak van klanten. Voor de uitvoerbaarheid heeft de VKB een grote voorkeur voor één gezamenlijk beleidsplan van de vijf gemeenten. In het geval dat niet lukt, leveren wij maatwerk. Zo heeft de Gemeente Eemsdelta een eigen beleidsplan geschreven, het initiatief Geldwijzer gestart en beschouwt de VKB daarmee als tweedelijns hulp. Wij passen onze dienstverlening daarop aan. We kijken continue naar het verbeteren van onze werkprocessen en de ondersteuning/coaching van de inwoners. De eerdergenoemde inzet op kwaliteit heeft hiermee ook een nauwe relatie, we willen instrumenten als coaching en nazorg beter inzetten om inwoners sneller in een financieel zelfredzame positie te krijgen. Het kernpakket van de schuldhulpverlening VKB Een inwoner in Noord-Oost Groningen kan voor deskundige schuldhulpverlening terecht bij de VKB. Deze dienstverlening vormt het kernpakket van de VKB. Hiermee geeft de VKB handen en voeten aan de
Begroting 2026
9 - 42
uitvoering van de Wgs en het beleidskader van de gemeenten. Het kernpakket wordt door alle GRgemeenten bij de VKB afgenomen en wordt gedeeltelijk uit de vaste bijdrage bekostigd. Als mensen met problematische schulden binnenkomen bij de VKB, al dan niet via de eerste of tweede lijn, worden ze in contact gebracht met onze medewerkers van het team Budgetbeheer. Indien de intake door VKB wordt gedaan, worden inwoners mensen uiteindelijk via een resultaatgericht plan van aanpak de juiste dienstverlening aangeboden. De kern van de ondersteuning is de intake met het plan van aanpak en, indien nodig, de crisisinterventie. De consulenten van team Budgetbeheer werken zoveel mogelijk op verschillende locaties in de gemeenten om bereikbaar te zijn voor de inwoners en ketenpartners. Daarover maken wij maatwerkafspraken met onze gemeenten. Daarnaast wordt het kantoor in Appingedam gebruikt voor de backoffice en de interne verbinding. Op die manier is de VKB toegankelijk voor de inwoners en eveneens voor de medewerkers van de gemeentelijke toegang voor doorverwijzing of collegiaal overleg. Goede aansluiting bij onze partners is een belangrijke aanleiding voor het meer gebiedsgericht werken. We hebben onze werkprocessen steeds scherper, maatwerk blijft te allen tijde belangrijk: een persoonlijke werkwijze die aansluit op de situatie van de inwoner.
De eerdergenoemde doelgroep benadering speelt hierin een belangrijke rol. Immers, gerichte kennis over de gesprekspartner kan de VKBmedewerkers helpen om gerichter te kunnen sturen in de gesprekken om zo het meest uit het gesprek te halen. Bij een jongere komt een consulent toch op een andere manier binnen dan bij een ondernemer, om maar twee doelgroepen aan te halen. We willen onze kennis over de doelgroepen beter inzetten om de gesprekken en ondersteuning te bevorderen. Toegang tot schuldhulpverlening Inwoners hebben middels de verschillende gemeenten maar ook via de VKB zelf toegang tot schuldhulpverlening. Door de handreiking Basisdienstverlening Schuldhulpverlening (2024), zijn gemeenten verplicht ervoor te zorgen dat schuldhulpverlening gemakkelijk toegankelijk is voor alle inwoners. Dit omvat het wegnemen van drempels zoals complexe aanvraagprocedures en het bieden van begrijpelijke informatie en ondersteuning. De VKB heeft hier al langer oog voor zodat onze dienstverlening hier steeds verder op wordt ingericht. Schuldhulpverleningstrajecten Op basis van een plan van aanpak kunnen inwoners met problematische schulden verder worden geholpen door een schuldhulpverleningstraject te starten. De VKB heeft een brede dienstverlening zoals Budgetbeheer, Schuldregeling middels betalingsregelingen, herfinanciering, saneringskredieten of schuldbemiddelingen.
Het opstarten van juridische procedures zoals een dwangakkoord en Wsnp vallen ook binnen het takenpakket van de VKB. Budgetbeheer Het uitgangspunt bij budgetbeheer blijft: lichte ondersteuning waar het kan en zwaardere waar nodig. Het doel is dat mensen weer financieel zelfredzaam worden en blijven, waar nodig met begeleiding. Er wordt nu steviger ingezet op maatwerk en coaching. Dat betekent dat de dienstverlening nog meer wordt afgestemd op de individuele situatie van de klant. We onderscheiden daarbij vier vormen budgetbeheer: 1. Regulier Budgetbeheer Dit is de meest uitgebreide vorm van inkomensbeheer gecombineerd met middels budgetcoaching. De insteek is een totaalpakket budgetbeheer waarbij afhankelijk van de situatie en de fase waarin iemand zit,
Begroting 2026
10 - 42
op basis van de professionele inschatting van de consulent, een bepaalde werkwijze en tempo wordt gehanteerd. Bij deze werkwijze wordt door gesprekken, coaching of het samenwerken met ketenpartners gemonitord of een lichtere vorm van dienstverlening mogelijk is. Deze vorm van budgetbeheer zetten we ook in wanneer een schuldregeling nog niet, of niet meer, mogelijk is voor inwoners. 2. Beperkt Budgetbeheer Maatwerk betekent ook rekening houden met mensen die, direct aan het begin of na verloop van tijd, lichte ondersteuning nodig hebben. Voor hen is het product Beperkt Budgetbeheer. Dit product, waarbij de ondersteuning uitgaat van een redelijke mate van zelfstandigheid van de klant, wordt bijvoorbeeld ingezet in de laatste fase van het proces budgetbeheer. Het kan eventueel ook worden ingezet voor mensen die mogelijk onder bewind komen bij de VKB en moeten wachten op de beschikking van de rechtbank. 3. Begeleid Financieel Beheer Begeleid Financieel Budgetbeheer is bedoeld voor bestaande klanten voor wie zelfredzaamheid ondanks coaching of flankerende hulp (nog) geen optie is. In een bepaalde fase in hun proces is er de mogelijkheid om Begeleid Financieel Budgetbeheer in te zetten. Dit volstaat in een stabiele situatie met het voortzetten van het betalingsverkeer via de VKB.
Het is geen uitbreiding van de doelgroep budgetbeheer, maar een andere vorm van dienstverlening waarbij bewindvoering een te zwaar middel is. 4. Opstart Budgetbeheer ten behoeve van bewindvoering Wanneer een inwoner zicht meldt voor bewindvoering duurt het gemiddeld zes maanden voordat het bewind is toegekend. In deze zes maanden is het van belang om te zorgen voor stabiliteit in het inkomen en de uitgaven. Door budgetbeheer in deze zes maanden op te starten en uit te voeren, zorgt de VKB ervoor dat de financiële ondersteuning direct kan starten voor de inwoner. Door het opstarten van budgetbeheer mogen er bij het bewind minder kosten gedeclareerd worden zodra bewind is uitgesproken, omdat er al budgetbeheer loopt. Dat zorgt voor minder hoge kosten van de bijzondere bijstand. Dit zijn twee belangrijke voordelen van de combinatie van budgetbeheer in samenhang met bewindvoering bij de VKB. Schuldregeling Bij het regelen van de schulden ligt de focus op het laten slagen van het minnelijke schuldregelingstraject. Er wordt ingezet op goede informatievoorziening richting de schuldeisers om ze te overtuigen om akkoord te gaan met het voorstel dat wij namens de klant doen. Waar nodig wordt een dwangakkoord ingezet om het minnelijke traject te laten slagen. Deze manier van werken zorgt ervoor dat meer aanvragen in het minnelijke traject slagen dan voorheen.
Daar waar mogelijk en gewenst is, wordt een doorgeleiding naar de Wsnp gedaan. Er zijn meerdere vormen van schuldregelen: we bekijken eerst de mogelijkheden van volledige betaling middels een betalingsregeling of herfinanciering. Is dit niet mogelijk, dan wordt er een schuldregeling opgestart. Dat kan op twee manieren, middels een saneringskrediet of schuldbemiddeling. Als VKB hebben we de afgelopen jaren vol ingezet op een toename van het gebruik van saneringskredieten, rekening houdend met de ontwikkelingen op het gebied van schuldhulpverlening. Deze vorm is voor alle partijen het prettigste, inwoners weten waar ze aan toe zijn en hebben slechts één schuldeiser: de VKB waaraan de lening moet worden afgelost. Voor zowel de schuldeisers als de VKB is een saneringskrediet de minst arbeidsintensieve oplossing. De andere vorm betreft een schuldbemiddeling, deze vorm van schuldsanering heeft niet de voorkeur van de VKB maar is op individueel klantniveau soms de best passende oplossing.
Begroting 2026
11 - 42
Vanwege een wetswijziging is per 1 juli 2023 de looptijd van de schuldregeling (zowel MSNP als WSNP) verkort van 36 naar 18 maanden. Schuldeisers gaan vanwege de kortere looptijd een lager bedrag ontvangen. Hierdoor wordt het verstrekken van een saneringskrediet t.o.v. een schuldbemiddeling nog interessanter. Tot op heden werd bijna 70% van de geslaagde minnelijke schuldregelingen omgezet in een saneringskrediet. Het beleid van gemeenten zal de komende jaren gericht zijn op toename van dit percentage. Het keuzepakket van de VKB Om tegemoet te komen aan de verschillende individuele ambities binnen de GR-gemeenten is in het vorig hoofdstuk aangegeven dat een samenwerkingsvorm met enige flexibiliteit wenselijk is. Concreet betekent dat dat naast het kernpakket afzonderlijke afspraken gemaakt kunnen worden met de VKB. Wij onderscheiden daarin twee mogelijkheden: inzet van de VKB binnen de gemeentelijke toegang en beschermingsbewind. Keuzepakket: Inzet VKB binnen gemeentelijke toegang De eerste stap bij (dreigende) financiële problemen is om de situatie integraal te bekijken en snel en deskundig, samen met de inwoner, aan te pakken. Gemeenten zijn volop bezig met de ontwikkeling van een toegang waarin dit kan worden opgepakt. De wijze waarop dat wordt vormgegeven, verschilt per gemeente.
Preventie en voorlichting Naast vroegsignalering zal ook in 2025 en 2026, en afhankelijk van de keuzes door gemeenten, vanuit de afdeling Preventie & Voorlichting worden gegeven aan basisscholen en het voorgezet onderwijs. Zo leren kinderen al vroeg leren over (de werking van) geld en een gezond uitgavenpatroon. Door hier op jonge leeftijd aandacht aan te besteden kan dit een preventieve werking hebben op het ontstaan van financiële problemen op oudere leeftijd. Jongvolwassenen worden geholpen d.m.v. coachingsgesprekken en via workshops op scholen. Ook wordt er door de preventiemedewerkers deelgenomen aan diverse projecten om krachten te bundelen en te zorgen voor kennisoverdracht. Voorbeelden hiervan zijn Financiële Educatie Nieuwe Stijl (FENS), Kansen voor Kinderen en Route Rubicon. Tot slot worden er op uitnodiging van bedrijven en instellingen voorlichtingsbijeenkomsten georganiseerd, voorbeelden hiervan zijn bijeenkomsten bij de Bibliotheek, Afeer, 2BE en de gemeenten (statushouders) Vroegsignalering Sinds 1 januari 2021 hebben gemeenten de wettelijke taak om zich toe te leggen op vroegsignalering. Dit kan ingevuld worden door dienstverlening (detachering) vanuit de VKB of door eigen invulling door de betreffende gemeente, eventueel met de inzet van VKB-medewerkers op basis van detachering. Per gemeente bekijken we de behoefte en stemmen we dat op elkaar af.
In ieder geval merken we dat het aantal aanmeldingen via vroegsignaleringen is toegenomen. 2.3.3 Wat mag het kosten? De programmabegroting is gebaseerd op de gerealiseerde cijfers 2024, de begroting 2025 en de verwachte kosten ontwikkeling 2025 en 2026 (waaronder de effecten uit de CAO SGO). De begroting is opgesteld op basis van een inschatting van de aantallen producten voor het kern- en keuzepakket. De specificatie van de aantallen per gemeente wordt hieronder weergegeven. De financiële vertaalslag ligt uiteraard in de financiële begroting verderop in dit document.
Begroting 2026
12 - 42
Producten kernpakket
Aanmelding € 80,50 4 100 56 170 71 119 516
Intake compleet € 966,00 4 83 48 130 45 69 375
Crisis intake compleet € 1.610,00 2 8 2 1 2 5 18
Budgetbeh. (incl. opstart, Opdrachtgever afronding en coaching) Tarief € 1.368,50 14 Eemsdelta 231 Het Hogeland 77 Oldambt 230 Pekela 67 Veendam 138 Totaal 743
Budgetbeheer beperkt € 402,50 6 6 1 5 8 4 24
Begeleid financieel beheer € 805,00 4 90 34 75 23 42 264
Financ. beheer € 241,50 3 7 4 7 6 24
DwangOpstart akkoord, budgetbeh. incl. t.b.v. beSubtotaal zitting scherm.bew. kernpakket € 483,00 € 644,00 6 13 - € 5.233 - € 1.610 1 - € 5.957 - € 2.979 - € 3.703 1 - € 19.481
Opdrachtgever Tarief Eemsdelta Het Hogeland Oldambt Pekela Veendam Totaal
Opdrachtgever Tarief Eemsdelta Het Hogeland Oldambt Pekela Veendam Totaal
Wsnpverklaring € 322,00 4 11 5 14 4 7 41
Adviesrecht beschermingsbewind Tarief € 483,00 3 Eemsdelta Het Hogeland Oldambt Pekela Veendam Totaal Opdrachtgever
Tarief
Begroting 2026
Intake SR € 322,00 12 6 19 3 16 44
Coachingsgesprek (preventie) € 483,00 2 5 1 8
Schuldregeling € 1.288,00 6 34 15 60 20 30 159
Totaal kern pakket
Opdrachtgever
Eemsdelta Het Hogeland Oldambt Pekela Veendam Totaal
Advies gesprek (preventie) € 322,00 3 6 12 1 10 29
Verkorte intake € 402,50 2 50 50
€ € € € € €
588.777 221.939 639.492 204.068 377.143 2.031.418
13 - 42
Subtotaal kernpakket € € € € € €
121.233 54.096 140.875 52.406 84.284 452.893
Leenaanvraag € 241,50 4 80 15 73 22 44 234
Subtotaal kernpakket € € € € € €
Schuldbemiddeling € 483,00 4 13 15 17 5 15 65
410.309 137.736 397.187 119.221 234.899 1.299.351
Subtotaal kernpakket € € € € € €
52.003 28.497 95.473 29.463 54.257 259.693
Producten keuzepakket
Tarief Eemsdelta Het Hogeland Oldambt Pekela Veendam Totaal
Begroting 2026
Leenaanvraag met borg € 161,00
preventie en voorlichting € 1.127,00
9 16 25
-
Totaal keuze pakket € € € € € €
14 - 42
1.449 2.576 4.025
Schuldhulpverlening ondernemers, jongeren en vroegsignalering Opdrachtgever Tarief Eemsdelta Het Hogeland Oldambt Pekela Veendam Totaal
Tarief Eemsdelta Het Hogeland Oldambt Pekela Veendam Totaal
Tarief Eemsdelta Het Hogeland Oldambt Pekela Veendam Totaal
Opdrachtgever Tarief Eemsdelta Het Hogeland Oldambt Pekela Veendam Totaal
Begroting 2026
SHV ondernemers pilot € 80,50 uren 416 15 431
SHV jongeren pilot € 80,50 uren 75 15 90 Gemeentelijke toegang € 80,50 uren 1.472 736 2.208
Totaal budget € € € € € €
33.488 1.208 34.696
Totaal budget € € € € € €
6.038 1.208 7.245 Totaal budget
€ € € € € €
118.496 59.248 177.744
Totaal overige bijdragen 118.496 98.774 2.415 219.685
15 - 42
Beschermingsbewind Beschermingsbewind wordt primair door de klant betaald. Ongeveer twee-derde van alle klanten zal hiervoor bijzondere bijstand aanvragen. Van belang hierbij is dat beschermingsbewind alleen door de rechter kan worden opgelegd en ook alleen door de rechter beëindigd kan worden. De rechtbank bepaalt tevens het soort bewind. Gemeenten hebben de mogelijkheid om adviesrecht bij de rechtbank aan te vragen, in 2024 was het animo daartoe niet groot. Voor zover wij weten is hiervan geen gebruik gemaakt. We verwachten dat de impact op de begroting gering zal zijn. Wel zullen wij ons, mede gezien de ontwikkelingen van de basisdienstverlening, meer focussen op uitstroom uit beschermingsbewind. De geschatte verdeling van het aantal dossiers per gemeente blijkt uit onderstaand overzicht: welke verdeling hanteren? Opdrachtgever Tarief Eemsdelta Het Hogeland Oldambt Pekela Veendam Buiten werkgebied Totaal
Intake Alleen € 700 4 12 3 8 3 4 30
75% Partner € 840
ER&V Alleen € 263
1 1 1 1 1 5
10 2 7 2 4 25
Partner € 316 1
Regulier Alleen € 1.487 2 101 23 59 16 28 43 270
25%
Jaarbeloning Partner € 1.782
Alleen € 1.923
Schulden Partner € 2.307
8 3 6 6 6 1 30
20 6 16 7 11 5 65
3 4 2 1 10
Totaal
€ € € € € € €
2 221.700 54.552 146.703 56.023 80.479 75.345 634.802
De uurtarieven voor bewindvoering worden bepaald door het rijk. Daar heeft de gemeente geen invloed op. Ter indicatie: het uurtarief is voor 2025 vastgesteld op € 99,83 (exclusief btw). Landelijk is er nog steeds veel discussie over de tariefstelling vanuit de overheid in combinatie met de ervaren werkdruk bij de bewindvoerders. De impact naar de toekomst is op dit moment nog niet in te schatten.
Vaste bijdrage: overhead en bestaan De VKB heeft te maken met kosten voor bestuur ondersteuning en niet product-/ dienstverlening specifieke activiteiten en voorzieningen gericht op een effectief en efficiënt beheer van de bedrijfsvoering. Er vindt een algemene interne ondersteuning aan de diverse organisatieonderdelen, het management, het dagelijks bestuur en algemeen bestuur plaats. Bij de algemene interne ondersteuning gaat het onder meer om de personeelszorg, communicatie, juridische zaken, de financiële administratie, de kwantitatieve, kwalitatieve en financiële informatievoorziening en applicatiebeheer en de facilitaire ondersteuning. De begrootte lasten worden bepaald door de kosten van het in standhouden van de gemeenschappelijke regeling. Deze zogenaamde bestaanskosten zijn de materiele kosten en ondersteunde diensten (overhead) zoals beschreven in de ‘notitie overhead’ van de Commissie BBV. In de begroting wordt uitgegaan van budgettair neutrale situatie op de overhead en bestaanskosten. Deze kosten worden middels een tarief per inwoner in rekening gebracht bij de deelnemende gemeenten. De verdeling per gemeente ziet er als volgt uit:
Begroting 2026
16 - 42
Vaste bijdrage 2026 € 17,05
Tarief Eemsdelta Het Hogeland *) Oldambt Pekela Veendam Totaal
45.106 15.553 39.405 12.517 27.520 140.101
€ 769.057 € 265.179 € 671.855 € 213.415 € 469.216 € 2.388.722
*) betreft het aantal inwoners van de voormalige gemeente Eemsmond.
2.4 Paragrafen In het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV) zijn meerdere verplichte paragrafen opgenomen voor provincies, gemeenten en hun gemeenschappelijke regelingen. Deze zijn niet allemaal relevant voor de VKB. Om die reden zijn de paragrafen lokale heffingen en grondbeleid niet opgenomen. Hieronder staan de paragrafen: 1. Weerstandvermogen en risicobeheersing; 2. Onderhoud kapitaalgoederen; 3. Financiering; 4. Bedrijfsvoering; 5. Verbonden partijen.
2.4.1 Weerstandsvermogen en risicobeheersing Weerstandsvermogen is van belang om de financiële gezondheid van de VKB te kunnen beoordelen. Het is bedoeld om risico’s waarvoor geen voorzieningen zijn getroffen op te kunnen vangen. Het gaat hierbij om de verhouding tussen: • De weerstandscapaciteit, dit is de beschikbare financiële ruimte die zonder ingrijpende beleidswijzigingen beschikbaar is; • De aanwezige risico’s. De weerstandscapaciteit bestaat uit twee onderdelen, de structurele en de incidentele weerstandscapaciteit. De structurele weerstandscapaciteit is met name van belang voor het opvangen van optredende risico’s die een over de tijd uitgestrekt effect hebben en om de incidentele weerstandscapaciteit aan te vullen na het optreden van risico’s. Een structureel middel om risico’s op te vangen kan bijvoorbeeld zijn de post onvoorzien in de begroting. De incidentele weerstandscapaciteit is het ter dekking van risico’s aanwezige vrije vermogen. De incidentele weerstandscapaciteit bestaat uit bijvoorbeeld de algemene en bestemmingsreserves en deze bedrage ultimo 2024 nihil.
Begroting 2026
17 - 42
De aanwezige (structurele en incidentele) weerstandscapaciteit moet voldoende zijn om de financiële gevolgen van optredende risico’s op te kunnen vangen. Risico’s zijn van nature onzeker van aard en omvang. Indien dit niet zo was, zouden zij worden opgenomen in de begroting. De belangrijkste risico’s voor de VKB zijn: •
•
•
Alle in de begroting opgenomen aannames zijn gebaseerd op een voorspelling omtrent het aantal aanvragen en diensten. Indien er in een jaar sprake zal zijn van een (grote) stijging of daling in het aantal aanvragen en diensten, zal dit kunnen leiden tot frictiekosten en een extra financiële bijdrage van de gemeenten. Omvang risico: p.m.; De VKB is net als elke andere werkgever in de sector Overheid en Onderwijs verplicht eigen risicodrager voor de Wet Werkloosheidsvoorziening (WWV). Op het moment dat arbeidscontracten niet worden verlengd en/of worden ontbonden en de werknemer raakt werkloos, wordt de WWuitkering plus opslag voor werknemerspremies in rekening gebracht bij de VKB. Omvang risico: p.m. Volgens de CAO SGO ontvangen de medewerkers van de VKB een IKB, Individueel keuze budget. In de besteding van IKB is de werknemer vrij. Zo kan de werknemer bijvoorbeeld extra verlof aankopen zonder dat daar toestemming van de leidinggevende voor nodig is. Dit kan bij afdelingen leiden tot tijdelijke onderbezetting waardoor de bewoners van het verzorgingsgebied minder snel en adequaat geholpen kunnen worden. Omvang risico: p.m.
Uitgangspunt bij risico’s is dat het meestal incidentele tegenvallers zijn. Daarnaast zullen niet alle risico’s op hetzelfde moment plaatsvinden. De VKB is een uitvoeringsorgaan van de deelnemende gemeenten. In dat kader ontvangt de VKB op basis van de opgestelde begroting financiële bijdragen van de deelnemende gemeenten en is het niet nodig dat de VKB over een eigen weerstandsvermogen beschikt. Een nadelig exploitatiesaldo wordt op basis van de gemeenschappelijke regeling volledig doorberekend aan de deelnemende gemeenten. In het weerstandsvermogen wordt daarom voorzien door de deelnemende gemeenten zelf. Een eventueel nadelig exploitatiesaldo brengen de gemeenten ten laste van de door hen opgebouwde weerstandscapaciteit. Hiermee is de weerstandscapaciteit van de VKB als zodanig gewaarborgd.
Kengetallen Ingevolge artikel 11 van het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeente (BBV) dient een aantal kengetallen opgenomen te worden. De financiële kengetallen zijn een uniforme set van kengetallen die een beter inzicht geven in de financiële posities van de gemeenten, gemeenschappelijke regelingen en provincies, en daarmee ook informatie over de weer- en wendbaarheid van hun begrotingen. De berekening van de kengetallen is conform de ministeriële richtlijnen voor de wijze waarop kengetallen worden vastgesteld en opgenomen in de begroting.
Netto schuldquote
Hoe hoger de schuld, hoe hoger de netto schuldquote. De netto schuldquote weerspiegelt het niveau van de schuldenlast ten opzichte van de eigen middelen en geeft een indicatie van de druk van de rentelasten en de aflossingen op de exploitatie. Normaliter bevindt de netto schuldquote zich ergens tussen de 0% en 100%.
Solvabiliteitsratio
Dit kengetal geeft inzicht in de mate waarin de VKB in staat is aan haar financiële verplichtingen te
Begroting 2026
18 - 42
voldoen. De solvabiliteitsratio is conform het gevoerde beleid al een langere periode nihil (zie paragraaf 2.4.1 weerstandsvermogen en risicobeheersing).
Kengetallen
Realisatie 2024
Begroting 2025
Begroting 2026
Meerjaren begroting 2027
Meerjaren begroting 2028
1,5%
8%
7%
6%
6%
1,5%
8%
7%
6%
6%
0% 0,9
0% 0,8
0% 0,5
0% 0,5
0% 0,5
Netto schuldquote Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen Solvabiliteitsratio Liquiditeitsratio
Liquiditeitsratio
De liquiditeit laat zien wat de mate is waarin de VKB in staat is om aan haar direct opeisbare verplichtingen te kunnen voldoen. De liquiditeitsratio is conform het gevoerde beleid al een langere periode onder de 1. De huidige uitkomst geeft aan dat er op korte termijn onvoldoende vorderingen en gelden zijn om de korte schulden te voldoen. Door de waarborgen die een gemeentelijke kredietbank als overheidsorgaan (gemeenschappelijke regeling) met zich meebrengt, is er geen noodzaak het toegepaste beleid te wijzigen. Maar het getoonde beeld geeft aan dat er nadere afspraken moeten worden gemaakt betreffende de liquiditeit van de VKB.
2.4.2 Onderhoud kapitaalgoederen De investeringen zijn met name gericht op het in stand houden en vervangen van de telefonie en automatisering. Het personeel is per 1 november 2025 gehuisvest in het kantoorpand aan het Prof. R.P. Cleveringaplein 1 te Appingedam, maar is vanwege het hedendaagse hybride werken beleid, ongeveer 50% thuis aan het werk of voor het overige op kantoor of op locatie bij een gemeente of ketenpartner. De medewerker van de VKB is, met behulp van diverse mobiele devices, flexibel inzetbaar. Het kantoorpand wordt gehuurd. In 2024 is besloten de huurovereenkomst van het pand aan de Stationsweg 2 te Appingedam op te zeggen en besloten te verhuizen naar het Prof. R.P. Cleveringaplein 1. Dat pand is kleiner, maar geschikt door het beschreven hybride werkbeleid. Het pand niet alleen kleiner maar ook duurzamer en door deze beide factoren ook substantieel goedkoper. Door de andere huurders in het pand, de Bibliotheek en Onderwijsgroep Ommeriek, past het ook beter in een maatschappelijke context. Het nieuwe huurcontract loop tot november 2030. Het binnen onderhoud van het kantoorpand komt voor rekening en risico van de VKB. Voor wat betreft de inrichting dan wel bouwkundige aanpassingen van de kantoorruimten is de VKB eveneens verantwoordelijk. Deze kosten worden aangemerkt als huurderinvesteringen.
Het externe (groot) onderhoud van het kantoorpand komt voor rekening en risico van de verhuurder.
2.4.3 Financiering Deze paragraaf bevat de beleidsrealisatie ten aanzien van het risicobeheer van de financieringsportefeuille. Overeenkomstig de regelgeving heeft het bestuur het treasurystatuut vastgesteld. Het treasurystatuut stelt kaders en doelstellingen voor de uitvoering van het treasurybeleid.
Begroting 2026
19 - 42
Het treasurystatuut is gebaseerd op de Wet Financiering Decentrale Overheden (Wet Fido). Een belangrijk doel van deze wet is de bevordering van een solide financieringsstructuur van decentrale overheden. De treasuryfunctie wordt onderverdeeld in risicobeheer en kasbeheer.
Risicobeheer Conform artikel 13 Besluit Begroting en Verantwoording zullen opmerkingen gemaakt moeten worden omtrent beleidsvoornemens inzake risicobeheer. Het betreft hier rente-, debiteuren-, koers-, en valutarisico’s. Voor de VKB zijn de twee laatstgenoemde risico’s niet van toepassing. Voor risico’s die kwantificeerbaar zijn, dienen voorzieningen te zijn gevormd.
Renterisico
Onder dit risico wordt begrepen het risico dat de VKB loopt als gevolg van mogelijke renteschommelingen. Voorkomen dient te worden dat de VKB in financiële moeilijkheden komt door rentestijgingen. Dit risico kan worden beperkt door de financieringsbehoefte te spreiden over de jaren. De mate van deze spreiding wordt uitgedrukt in de renterisico norm. In de renterisico norm worden nieuw aan te trekken leningen in een jaar uitgedrukt als percentage van het begrotingstotaal. Het begrote renterisico norm wordt weergegeven in de volgende tabel. 2026
Renterisiconorm (bedragen x 1.000) 1a 1b 2 3a 3b 4 5 6 7 8 9 10 11
Renteherziening op vaste schuld o/g Renteherziening op vaste schuld u/g Netto renteherziening op vaste schuld Nieuwe aangetrokken vaste schuld Nieuwe verstrekte lange leningen
Netto nieuw aangetrokken vaste schuld
Betaalde aflossingen Herfinanciering Renterisico op vaste schuld De begrotingsomvang per 1 januari Het normpercentage Renterisiconorm Ruimte (positief) / Overschrijding (negatief)
(begroot)
€ € (1a - 1b) € € € (3a - 3b) € € (laagste van 4 en 5) € (2 + 6) € € (8 x 9) (10 - 7)
€ €
350 -350 -350 -350 5.464 20% 1.093 1.443
Uit deze opstelling blijkt dat de VKB binnen de grenzen van de renterisico norm opereert. Ook voor de komende jaren verwacht de VKB geen overschrijding van deze norm.
Kredietrisico
Kredietrisicobeheer (of debiteurenrisicobeheer) is het beheersen van de risico’s die voortvloeien uit de mogelijkheid op een waardedaling van de vorderingspositie ten gevolge van het niet (tijdig) na kunnen komen van de verplichtingen door de tegenpartij. Ten aanzien van het debiteurenrisico wordt jaarlijks op basis van een geschat risicoprofiel van de debiteuren per 31 december van dat jaar toegevoegd aan de voorziening dubieuze leningdebiteuren. Er wordt ten aanzien van leningdebiteuren een (pro)actief beleid gevoerd.
Begroting 2026
20 - 42
Voor wat betreft niet-kwantificeerbare risico’s wordt verwezen naar de eerdere paragraaf betreffende het weerstandsvermogen en risicobeheersing.
Kasbeheer De kasgeldlimiet is het maximum bedrag waarvoor de VKB middelen mag aantrekken op de geldmarkt. Voor de netto vlottende schulden geldt de kasgeldlimiet als norm. De standaard norm is gedefinieerd als 8,2% van de jaarlijkse begrotingsomvang aan het begin van het jaar. Op grond van artikel 3 lid 5 van de Wet Fido wordt jaarlijks door de provincie Groningen in overleg met de VKB een afwijkend percentage voor de kasgeldlimiet vastgesteld, zodat de netto vlottende schuld binnen de toegestane kasgeldlimiet blijft. De begrote kasgeldlimiet wordt weergegeven in de volgende tabel. 2026
Kasgeldlimiet (bedragen x 1.000)
(begroot)
Omvang begrotingstotaal per 1 januari: Toegestane kasgeldlimiet - in procenten - in geld
€
5.464
€
20% 1.093
(b)
€ € € € €
1.450 1.450
(c)
€ € € € €
80 500 135 715
€ € €
735 1.093 358
(a)
Vlottende schuld
- opgenomen gelden < 1 jaar - schuld in rekening-courant - gestorte gelden door derden < 1 jaar - overige geldleningen niet zijnde vaste schuld Totaal vlottende schuld Vlottende kasgeldmiddelen - uitgeleende gelden < 1 jaar - contante gelden in kas - tegoeden in rekening-courant - overige uitstaande gelden < 1 jaar Totaal vlottende kasgeldmiddelen Toets kasgeldlimiet Totaal netto vlottende schuld Toegestane kasgeldlimiet Ruimte (positief) / Overschrijding (negatief)
(b) - (c) (a)
Schatkistbankieren De aanwezige bankgelden betreffen gelden van cliënten. Deze derden gelden zijn uitgezonderd van het verplichte schatkistbankieren (SKB). Door de toegenomen rentestanden de afgelopen jaren, ontving VKB rente-inkomsten uit de via het schatkistbankieren gestalde derdengelden. De gefaseerde overstap naar een effectiever en efficiënter softwaresysteem brengt hier in 2025 verandering in. Het nieuwe systeem werkt met individuele beheer- en leefgeldrekeningen waardoor de tegoeden op het schatkistbankieren verlaagd worden en de rente-inkomsten grotendeels gefaseerd verdwijnen.
Begroting 2026
21 - 42
2.4.4 Bedrijfsvoering Algemeen In deze paragraaf wordt aandacht besteed aan de beleidsmatige en toekomstige aspecten van de bedrijfsvoering. Een juiste bedrijfsvoering is van belang om de taken van de VKB verantwoord uit te kunnen voeren. De VKB beschikt over een werkorganisatie onder leiding van een directeur. De werkorganisatie voert taken op het gebied schuldhulpverlening uit. Voor een verdere toelichting op de bedrijfsvoering wordt verwezen naar het voorwoord op pagina 4 en het programmaplan vanaf pagina 8 en verder.
Financieringssystematiek Op transparante wijze wordt onderscheid gemaakt tussen bestaanskosten en de productkosten. De bestaanskosten worden op basis van het inwoneraantal omgerekend naar een vaste bijdrage (1/4 deel) voor elke GR-gemeente en de productkosten worden berekend voor elke gemeente afzonderlijk op basis van de productafname (3/4 deel).
Automatisering en telefonie In 2025 zal ook VKB gefaseerd overstappen met haar softwaresysteem voor de schuldhulpverlening. Allegro zal grotendeels en in fasen worden vervangen door SmartFMS. De kosten voor deze migratie worden geschat op € 85.000 en zijn opgenomen in de afschrijvingskosten (duur 5 jaar). De doorlopende licentiekosten van € 36.000 zijn opgenomen in het totaal van de automatiseringskosten. Naast de standaard hard- en software voor een werkplek wordt gebruik gemaakt van de softwareprogramma’s MS 365, Allegro, Xtendis, Scienta, Elvy en Exact Globe Next.
Gegevensbescherming Informatie is één van de belangrijkste bedrijfsmiddelen van de VKB. Toegankelijke en betrouwbare informatie is essentieel voor de VKB om zijn (wettelijke) taken te kunnen uitvoeren en om daarover transparant en proactief verantwoording te kunnen afleggen. Daarnaast verwerkt de VKB bij de uitvoering van zijn taken persoonsgegevens van gevoelige aard, zoals financiële gegevens. Deze informatie is dus waardevol en moet beschermd worden. Privacy en gegevensbescherming is daarom een blijvend relevant onderwerp voor de VKB. Het zorgvuldig verwerken van privacygevoelige informatie is essentieel voor het vertrouwen van inwoners in de VKB. De VKB spant zich in om gegevensbescherming en informatiebeveiliging blijvend op niveau te houden. Zo is de VKB transparant naar inwoners over wat het met de persoonsgegevens doet en is er aandacht voor de rechten van betrokkenen. Door cliënten ingediende AVG-verzoeken worden zorgvuldig en tijdig afgehandeld. Uiteraard is er ook een werkende procedure voor het melden en registreren van beveiligingsincidenten en datalekken. Nog in 2024 is gestart met een verdere verdiepingsslag van het informatiebeveiligingsbeleid. Niet alleen vanuit de eigen verantwoordelijkheid maar ook ingegeven door nieuwe Europese wetgeving (o.a. NIS2 en DORA). In 2025 vindt onderzoek plaats door de deskundigen van DataExpert.
Daarbij wordt de huidige situatie geïnventariseerd en vergeleken met de wettelijke standaarden en op basis daarvan een verbeterplan gemaakt. De verwachting is niet dat dit in 2026 leidt tot veel extra automatiseringskosten. Onze partner Interstellar heeft de technische veiligheid beschreven en wordt als acceptabel gekenmerkt.
Begroting 2026
22 - 42
Extra kosten zullen eerder verwacht worden in het maken van aanvullende protocollen, procesbeschrijvingen, e.d. Data Expert ondersteunt de VKB overigens al langer bij het vergroten van onze security awareness en – training. Ook worden er Incident Response services ingeregeld voor het geval VKB geraakt wordt door een digitale aanval. Externe functionaris voor gegevensbescherming Als overheidsorganisatie is de VKB verplicht een functionaris voor gegevensbescherming (hierna: FG) aan te wijzen. De FG heeft een onafhankelijke positie in de organisatie en houdt toezicht op naleving van de AVG en het beleid gegevensbescherming. Sinds 2021 wordt de FG-rol op detacheringsbasis ingevuld door de FG van de Provincie Groningen. In 2025 wordt deze relatie beëindigd en elders, onafhankelijk, ondergebracht.
2.4.5 Wet Open Overheid De Wet open overheid (Woo) is sinds 2022 de opvolger van de Wet openbaarheid bestuur (Wob). De Woo bepaalt dat een bestuursorgaan in de jaarlijkse begroting en verantwoording aandacht besteedt aan de beleidsvoornemens en uitvoering van de Woo. In 2024 heeft de VKB een duidelijke procesbeschrijving vastgesteld en deze op onze website ook gepubliceerd. Daarmee weten inwoners of belanghebbenden in het kader van passieve openbaarmaking beter de weg te vinden als zij een Woo-verzoek willen indienen. Actieve informatievoorziening blijft de aandacht behouden en zal daar waar nodig worden geüpdatet. Tranche 0 (wet- en regelgeving zoals de GR, verordeningen en het Ondermandaatbesluit) is eerder al actief openbaar gemaakt. Per 1 november 2024 moesten de eerste vijf informatiecategorieën verplicht openbaar worden gemaakt. Voor de VKB gaat dat om gegevens over de organisatie en werkwijze en bereikbaarheidsgegevens. Deze gegevens zijn in 2023 openbaar gemaakt op de website van de VKB. Er is continue aandacht voor het verbeteren van de informatiehuishouding van de organisatie.
2.4.6 Fraude en fraudepreventie Fraude, frauderisico’s, preventie en bescherming van integriteit staan op de agenda bij de VKB. We hebben integriteitsbeleid, een klokkenluidersregeling en in de processen is waar mogelijk functiescheiding ingebouwd. We werken aan bewustwording en aandacht voor de risico’s en preventiemaatregelen, waarbij houding, gedrag en cultuur ook nadrukkelijk aan de orde zullen blijven komen. We hebben risico’s gedefinieerd en de beheersmaatregelen om deze risico’s te mitigeren ingericht. Hierin hebben we aandacht voor risico’s bijvoorbeeld ten aanzien van: • Onrechtmatige/frauduleuze betalingen aan klanten, leveranciers, personeel • Corruptie risico in zakelijke relaties • Onrechtmatige / frauduleuze declaraties • Onttrekken van activa aan de organisatie • Misbruik van bedrijfsmiddelen en/of bedrijfsgegevens In 2024 hebben wij de volgende beheersingsmaatregelen aangebracht waarvan een deel door zal lopen in 2025: • Selectief aannamebeleid, opvragen van een VOG en het laten ondertekenen van een integriteitsverklaring • Voorbeeldfunctie vanuit de leiding
Begroting 2026
23 - 42
• • •
Functiescheiding in het accorderen van facturen, declaraties en het betalingsverkeer Toegangsbeveiliging en rechtenbeheer in de geautomatiseerde gegevensverwerking Voorlichting en bewustwordingscampagne
De maatregelen die gestart zijn, zullen ook in 2026 relevant blijven. Wel zouden actuele ontwikkelingen (geopolitiek, dreigende cyberrisico’s etc.) er voor kunnen zorgen dat aanscherpingen van de maatregelen noodzakelijk kunnen worden.
2.4.7 Gevolgen gemeentelijke herindelingen Als gevolg van de gemeentelijke herindeling is er een onrechtmatigheid ontstaan in de verhoudingen van het DB en het AB. Inmiddels is vastgesteld dat genomen besluiten in deze situatie niet onrechtmatig zijn. Het bestuur is zich van de situatie bewust en al enige tijd geleden onderzoek gestart naar de mogelijke oplossingsrichtingen.
2.4.8 Personeel Het actuele organogram van de uitvoeringsorganisatie van de VKB is hieronder weergegeven.
De uitvoeringsorganisatie staat onder leiding van de directeur en onder toezicht van het Dagelijks- en het Algemeen Bestuur.
Begroting 2026
24 - 42
Directeur en Management Team
De directeur stuurt het Management Team van de VKB aan alsmede juridische zaken en communicatie. De managers sturen de betreffende uitvoerende teams aan. Zij vormen de schakel tussen de teams en de directie.
Juridische zaken
Deze afdeling is o.a. belast met bestuursrechtelijke zaken, gegevensbescherming, klachtenafhandeling en algemene juridische dossiers.
Communicatie
Onder deze afdeling vallen de ‘normale’ taken zoals de website, huisstijl, interne communicatie, enzovoorts, maar ook voor onze organisatie specifieke aangelegenheden als begrijpend schrijven en lezen, de interne kennisbank, e.d.
Financiën
Financiële administratie De kerntaak betreft de planning-en-control cyclus (P&C) oftewel op een systematische manier de financiële koers van de organisatie in de gaten houden. Hiermee wordt richting gegeven aan het financieel proces met behulp van diverse rapportages zoals begroting, jaarstukken en maraps. Daarnaast verzorgt deze afdeling het betalingsverkeer, de dagelijkse bankadministratie alsmede de debiteurenbewaking. Deze afdeling is organisatie ondersteunend. Zo verzorgen zij o.a. de administratieve ondersteuning van de afdelingen en de administratieve afhandeling van het schuldregeling traject. Kredietverlening De afdeling kredietverlening heeft als kerntaken, het beoordelen van de aanvragen voor en het verstrekken van sociale leningen, herfinancieringen en saneringskredieten.
Personele/Facilitaire Zaken en ICT
ICT Het beheren van de contracten met de IT en Telefonie leveranciers. Het up to date brengen en houden van onze proces ondersteunende systemen. Het verzorgen van hybride werkplekken voor onze medewerkers. Het zorgdragen voor een goede informatiebeveiliging. Balie/ receptie De kerntaken zijn het telefonisch ondersteunen van alle afdelingen, het ontvangen/ te woord staan van klanten aan de balie, het maken van afspraken en het verwerken van de post. Personeelszaken Het voeren van een helder personeelsbeleid, het up to date brengen en houden van ons personeelsbeleid. Het voeren van een gericht opleidingsbeleid gericht op de kwaliteit van onze individuele medewerkers, de teams en de organisatie als geheel. Het zorgdragen voor de vitaliteit van onze medewerkers, mede in het kader van het terugbrengen van het ziekte verzuim. Het vormgeven van het hybride werken bij de VKB.
Operationeel Management
De operationele afdelingen worden aangestuurd door twee operationele managers en daarbij ondersteund worden door twee praktijkbegeleiders. De betreffende afdelingen zijn: Preventie en voorlichting De afdeling preventie houdt zich bezig met het ontwikkelen en uitvoeren van individuele en collectieve
Begroting 2026
25 - 42
preventieactiviteiten zoals het voeren van advies- en coachingsgesprekken en het geven van cursussen en voorlichting. Budgetbeheer Het voeren van intakegesprekken en het uitvoeren en onderhouden van het budgetbeheer en budgetbegeleiding. Beschermingsbewind Deze afdeling verzorgt het beschermingsbewind. Beschermingsbewind is een door de rechter opgelegde vorm van 'verplicht budgetbeheer' voor meerderjarige personen die wegens verkwisting, een geestelijke of lichamelijke tekortkoming niet in staat zijn zelf hun financiën goed te regelen. Schuldregeling Het verzorgen van schuldbemiddeling, schuldsaneringstrajecten en het opstellen van verklaringen Wsnp.
Personeelshandboek
Eind 2021 heeft het Dagelijks Bestuur - na verkregen instemming van de Ondernemingsraad (OR) - het technisch omgezette Personeelshandboek vastgesteld. Daarbij is toen de wens uitgesproken het handboek steeds meer VKB eigen te maken. Regelmatig worden hier wijzigingen in aangebracht en na overleg met en instemming van de OR, voorgelegd aan het bestuur. De nieuwe directie heeft in 2024 geconstateerd, in overeenstemming met de OR, dat het personeelsboek veel te uitgebreid is geworden en daardoor nauwelijks wordt gebruikt maar wel onderhoud vergt. Ook de besluitvorming is veel te omslachtig en vaak niet in relatie tot de zwaarte van het besluit. Begin 2025 is het bestuur akkoord gegaan om aanpassingen in het personeelshandboek naar inzicht van de directeur te laten plaatsvinden. Besluitvorming via het DB vindt dan alleen nog plaats als de formele bevoegdheden van de directie niet toereikend zijn. Ook voor het jaar 2026 blijven we kritisch kijken naar bestaande en nieuwe personele regelingen in samenhang met de ontwikkelingen vanuit de CAO. Hiermee proberen wij steeds een goed pakket aan secundaire arbeidsvoorwaarden te vormen waarmee wij een aantrekkelijke werkgever in de huidige arbeidsmarkt kunnen zijn. Een voorbeeld hiervan is de nog herhaalde wens van directie en OR om een acceptabele reiskostenregeling voor woon-werkverkeer uit te werken.
Loonkosten
De loonkosten zijn gebaseerd op de schaallonen behorende bij de functies. De loonkosten bestaan o.a. uit de jaarlonen inclusief 8% vakantietoelage, 7,55% eindejaarsuitkering, 1,5% levensloopbijdrage en sociale lasten werkgeverspremies WGA, ZVW etc. en de werkgeverslasten OP/NP, AOP en VPL.
Ziekteverzuim
In 2024 liep het ziekteverzuim steeds verder op tot uiteindelijk 14,7%. In de loop van de jaar is gestart met een plan van aanpak en het zoeken naar geschikte partners. In 2025 is gestart met een samenwerking met het Nederlands Expertisecentrum. Zij gaan in samenwerking met het MT de oorzaken dieper onderzoeken, een langdurig preventie duurzaam inzetbaarheidsbeleid vast stellen, en de VKB zelfredzaam te maken om dit structureel te borgen in de organisatie. De investeringen hiervoor zijn voor het grootste deel genomen in 2025, maar lopen door in 2026 en 2027. Uiteraard met de verwachting dat de voornaamste kosten van verzuim (loonkosten door vervanging) daarmee dalen.
Begroting 2026
26 - 42
2.4.9 Verbonden partijen De VKB is als Gemeenschappelijke Regeling een verbonden partij voor de deelnemende gemeenten. De VKB heeft zelf geen verbonden partijen.