Document · PDF

05-03 Bijlage 2 Jaarstukken 2022 - getekend verklaring 16-03-2022

Commissie Fysiek 5 juni 2023, gemeente VeendamBij agendapunt: Raadsvoorstel: Veiligheidsregio Groningen begroting 202426.302 woorden

Open het PDF bij iBabs ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 3

Jaarstukken 2022 24 maart 2023

Inhoudsopgave 1

Inleiding

1.1

Het afgelopen jaar en highlights uit het jaarverslag

6 6

2 Resultaat en resultaatbestemming

3 Functioneel leeftijdsontslag

4 Programmaverantwoording

4.1

Brandweerzorg 4.1.1

4.2

4.3 4.4

Risicobeheersing

12 15

4.1.2 Baten en lasten programma Brandweer

Crisisbeheersing

4.2.1 Terugblik op langdurige crises

4.2.2 Landelijke en regionale ontwikkelingen

4.2.3 Reflectie doelstellingen sector Crisisbeheersing 2022

4.2.4 Baten en lasten programma Crisisbeheersing

Gemeentelijke kolom Groningen (GKG)

4.3.1 Baten en lasten programma GKG

Geneeskundige Hulpverleningsorganisatie in de Regio (GHOR)

4.4.1 Baten en lasten programma GHOR

5 Paragrafen

5.1

Weerstandsvermogen en risicobeheersing

5.2

Onderhoud kapitaalgoederen

5.3

Financiering

5.4

Bedrijfsvoering

5.5

Communicatie

5.6

COVID-19

5.7

Verbonden partijen

6 Balans en overzicht van baten en lasten

6.1

Balans

6.2

Overzicht van baten en lasten

6.3

Waarderingsgrondslagen en resultaatbepaling

7 Toelichtingen 7.1

7.2

Toelichting balans

7.1.1

Vaste activa

7.1.2

Vlottende activa

7.1.3

Vaste passiva

7.1.4

Vlottende passiva

7.1.5

Niet in de balans opgenomen verplichtingen

Toelichting baten en lasten 7.2.1

Brandweerzorg

7.2.2 Crisisbeheersing

7.2.3 Gemeentelijke kolom Groningen (GKG)

7.2.4 Geneeskundige hulpverleningsorganisatie in de regio (GHOR)

7.3

Begrotingsrechtmatigheid

7.4

WNT-verantwoording 2022

7.5

COVID-19 en verantwoording meerkosten

8 Gebeurtenissen na balansdatum

9 Bijlagen

9.1

Gemeentelijke bijdrage

9.2

Rijksbijdrage BDuR en SiSa

9.3

Over te hevelen kredieten

9.4

Reserves

9.5

Risico’s

9.6

Geldleningen

9.7

Taakvelden

Voorwoord Een veilig, gezond bestaan en zonder dreiging kunnen leven, wonen, werken en recreëren. Dat is de missie van Veiligheidsregio Groningen. In 2022 werd meer dan ooit en zeer indringend voelbaar hoe belangrijk en niet vrijblijvend die missie is. De inval van Rusland verwoestte de levens van velen in Oekraïne en zette verhoudingen in Europa op scherp. Wat onvoorstelbaar leek, een grote oorlog, slechts een dagreis bij ons vandaan, is toch gebeurd. De gevolgen van de oorlog laten zich voelen in Nederland en Groningen. De gevolgen merken wij als organisatie en zeker ook individueel. De prijzen van met name energie en voedsel stegen in 2022 fors. Tegelijkertijd spant de samenleving zich maximaal in om tienduizenden Oekraïners, op de vlucht voor oorlog en geweld, een veilig onderkomen en daarmee een plek in ons midden te bieden. Onze veiligheidsregio ondersteunde daarin maximaal door voor de tien gemeenten in Groningen de coördinatie van de opvangplekken op zich te nemen. In 2023 proberen we de opvang samen met de gemeenten en de provincie in te bedden in de reguliere werkzaamheden, zodat de Oekraïners opgenomen kunnen worden in onze samenleving. Het jaar 2022 stond voor Veiligheidsregio Groningen daarmee voor een belangrijk deel in het teken van de opvang van vluchtelingen, ook uit andere delen van de wereld.

De opvangcrisis in de asielketen vroeg net als in de tweede helft van 2021 het uiterste van onze crisisorganisatie. Om de problemen rond het aanmeldcentrum in Ter Apel het hoofd te bieden en de gemeente Westerwolde te ontlasten, boden de Groningse gemeenten onder regie van de veiligheidsregio maximale steun, vanaf 17 juni zelfs in GRIP4-regime. Indien nodig zullen wij ons vanuit taakopvatting en solidariteit wederom aan de zijde van de betrokken gemeenten scharen. Het jaar 2022 is daarmee een bijzonder jaar geworden voor Veiligheidsregio Groningen. Een jaar dat begon met de laatste lockdown in de coronapandemie en een boostercampagne om de samenleving verder te beschermen tegen het virus. Het was het staartje van een intensieve samenwerking in deze gezondheidscrisis met GGD en GHOR. Het jaar begon ook met een drukke jaarwisseling met veel buitenbranden. Grote brandweerincidenten hebben zich deze jaarwisseling niet voorgedaan. Dat werd in de loop van het jaar anders. We hebben hard gewerkt aan het verminderen van risico’s en aan de voorbereiding op mogelijke crises. En we stonden klaar in noodsituaties. Zoals tijdens de GRIP-situaties bij de Ikea (omgevallen bouwkraan), het Gasunie-gebouw (weggewaaide beplating), extreem weer, de grote brand bij afvalverwerker Hummel in Leek en de gaslekkages in Stadskanaal.

Vlak voor Kerst zorgde een brandende telescoopkraan op de A7 tegen de Friese grens voor een grote uitdaging. Zo stonden onze mensen ook in 2022 dag en nacht klaar voor mens én dier. Maatschappelijke onrust bleef in 2022 een thema in Groningen. De grote onzekerheden als gevolg van de aardbevingen door de gaswinning, de effecten van de toeslagenaffaire, schaarste op de woningmarkt, er wordt veel gevraagd van het incasseringsvermogen van onze inwoners. De boerenprotesten in de zomer zijn een ander voorbeeld. In alle gevallen houdt de veiligheidsregio de vinger aan de pols. In 2022 rondde Veiligheidsregio Groningen de visie Brandweerzorg 2030 af; het zienswijzetraject richting de gemeenteraden volgt in 2023. Merkidentiteit, positionering en huisstijl kregen een opfrisbeurt. Daarnaast werden stappen gezet op het gebied van centrale huisvesting en strategisch vastgoedbeleid. Informatieveiligheid kreeg meer positie. Onze financiële positie is helder en transparant. Deze thema’s krijgen in 2023 een nadere uitwerking, ook in relatie tot de landelijke opgaves en de versterking vanuit de BDUR. Want ook in het nieuwe jaar zetten wij ons maximaal in voor een gezond en veilig bestaan in Groningen.

Wilma Mansveld Directeur Veiligheidsregio Groningen

Inleiding

In rust en ruimte leven en werken. Een gezond bestaan opbouwen. Dat wensen wij alle mensen in Groningen toe. Gevaren kunnen we niet wegnemen, maar we kunnen wel grip krijgen op de risico’s en de bestrijding van de gevolgen van incidenten. Daar werkt Veiligheidsregio Groningen dag en nacht aan.

Minder risico’s, meer veiligheid Voor grip op de risico’s is een goede samenwerking nodig. Met de inwoners van Groningen, maar ook met onder meer de politie, de provincie, waterschappen en andere organisaties. We kijken bijvoorbeeld of gebouwen (brand)veilig zijn. En we controleren of chemische bedrijven die werken met gevaarlijke stoffen voldoende voorbereid zijn op calamiteiten. Vanuit risicobeheersing willen we graag aan de voorkant een proactieve adviesrol vervullen. Zo werken we samen aan een veilig en gezond bestaan voor alle Groningers.

Goed voorbereid op crisissen Gaat er toch iets mis? Dan zijn we voorbereid. Bijvoorbeeld door het maken van plannen. Maar we zijn ook flexibel en wendbaar, om zo in te kunnen spelen op allerlei soorten rampen en crises. Ook houden we ons bezig met opleiden, trainen, oefenen en leren. Zo kunnen we snel in actie komen als mensen écht hulp nodig hebben.

Leer ons kennen Dit jaarverslag is bedoeld om inzicht te geven in de manier waarop wij bijdragen aan de veiligheid in Groningen. Een groot deel van ons werk is heel zichtbaar, bijvoorbeeld wanneer de brandweer een brand blust. Maar achter de schermen gebeurt ook heel veel. Alle onderdelen van ons werk komen aan bod in dit jaarverslag.

1.1

Het afgelopen jaar en highlights uit het jaarverslag

Het jaar 2022 was net als 2021 een bijzonder jaar voor de VRG met vele ontwikkelingen en crises. De na-effecten van de coronacrisis hebben in het begin van 2022 nog zijn weerslag gehad. De effecten van de Oekraïne crisis, preparatie op de gevolgen daarvan, maar ook de asiel- en vluchtelingencrisis hebben impact gehad op de capaciteit van de veiligheidsregio. Dit zien we financieel ook terug. Bij de P7 rapportage is een positief resultaat geprognosticeerd van € 1.400.000. Het daadwerkelijke resultaat bij de jaarrekening 2022 bedraagt € 1.110.000. Het voordelige resultaat over 2022 bedraagt daarmee 2,0% ten opzichte van de totale begroting. Het resultaat is incidenteel en wordt hoofdzakelijk veroorzaakt door het niet kunnen invullen van vacatures als gevolg van krapte op de arbeidsmarkt en door incidentele minderkosten op diverse posten, mede als gevolg van diverse crises. Zo zijn diverse aanbestedingen en daarmee ook projecten doorgeschoven. Dit heeft geleid tot lagere kosten van externe consultancy en inhuur van diensten. Ook de opleidingskosten vallen lager uit dan begroot vanwege de Covid-maatregelen in het begin van het jaar en doordat het aantal op te leiden manschappen en bevelvoerders lager is dan verwacht. Daartegenover is sprake van incidentele meerkosten.

Doordat in 2022 sprake is geweest van meer uitrukken dan begroot en de stijgende brandstofprijzen, vallen de brandstofkosten hoger uit en is het aantal vrijwilligersvergoedingen hoger. De kosten die gemoeid gaan met de eerste opvang van ontheemden uit Oekraïne wordt bekostigd middels een incidentele bijdrage vanuit het ministerie van J&V en leiden niet tot een resultaat bij de veiligheidsregio. Naast Oekraïense vluchtelingen hebben we ook te maken met de reguliere stroom asielzoekers. De kosten die de veiligheidsregio maakt om de coördinatie en veiligheid te borgen, vallen onder verantwoordelijkheid van het Rijk en worden gedeclareerd bij het Centraal Orgaan opvang asielzoekers 6

(COA). Hoewel deze crises niet leiden tot een resultaat in het boekjaar 2022, hebben deze crises grote impact gehad op de capaciteit van de veiligheidsregio.

Resultaat en resultaatbestemming

Het voordelige resultaat over 2022 kan als volgt worden samengevat: •

Resultaat 2022

€ 1.110.000

voordelig

€ 1.110.000

voordelig

Voorgesteld wordt het resultaat als volgt te bestemmen: •

Toevoeging algemene reserve

Toelichting regulier resultaat Het voordelige resultaat geeft een afwijking van 2,0% ten opzichte van de totale begroting. In de P7 rapportage (tussentijdse bestuursrapportage) was een voordelig resultaat geprognosticeerd van € 1.400.000. Het resultaat is incidenteel, waarbij de diverse crises een grote impact hebben gehad. Het voordelig resultaat kan op hoofdlijnen als volgt worden verklaard:

Omschrijving Hogere baten

Bedrag (x € 1.000)

2.872

357

275

N**

345

357

316

231

1.155

385

Het voordeel heeft voornamelijk betrekking op de niet geraamde ontvangen rijksbijdrage inzake kosten voor ontheemden Oekraïne (€ 2,2 mln.), tegenover deze inkomsten staat voor een gelijk bedrag aan kosten. Anderzijds heeft het voordeel betrekking op de toegekende loon- en prijscompensatie over het jaar 2022, meer verkoop van materieel en een ontvangen bijdrage inzake kosten voor opvang van asielzoekers in Ter Apel. Salariskosten De onderschrijding op de salariskosten wordt voornamelijk veroorzaakt door het niet kunnen invullen van vacatures bij de gewenste formatie-omvang. Vrijwilligersvergoedingen In 2022 is de brandweer fors meer uitgerukt hetgeen leidt tot een nadeel op de vrijwilligersvergoedingen. Opleidingskosten Het geplande scholingsprogramma is niet volledig voltooid in verband met de lopende crises. Flexibele schil Per saldo is een nadeel door enerzijds niet begrote kosten inzake ontheemden Oekraïne (hiertegen overstaat een bijdrage vanuit het Rijk) en anderzijds een voordeel door uitstel van projecten, de krappe arbeidsmarkt en inzet via de post externe consultancy. Kapitaallasten Het voordeel wordt in hoofdlijnen veroorzaakt door investeringen waarvan de aanbesteding nog niet of later is gestart. Het voordeel wordt, conform de vastgestelde beleidslijn, toegevoegd aan de egalisatiereserve kapitaallasten.

Informatisering/automatisering De vervanging van defecte communicatiemiddelen is lager uitgevallen en van een aantal applicaties is het contract opgezegd. Huisvesting Het nadeel heeft voornamelijk betrekking op niet begrote kosten inzake ontheemden Oekraïne en de opvang van asielzoekers in Ter Apel. Tegenover deze kosten staat een Rijksbijdrage verantwoord. Mobiliteit Hogere brandstofkosten en een inhaalslag op onderhoud leiden tot hogere kosten.

Overige

201

638

Diverse kleinere afwijkingen leiden tot een nadeel. Reserve mutaties Het nadeel heeft voornamelijk betrekking op een hogere storting in de egalisatiereserve kapitaallasten door enerzijds lagere kapitaallasten en anderzijds een hogere opbrengst verkoop materieel. * V= voordelig ** N= nadelig

Resultaatbestemming De diverse crises hebben in 2022 een grote impact gehad op VRG. Diverse werkzaamheden, projecten en aanbestedingen zijn stilgelegd of doorgeschoven. Om de komende jaren de achterstanden in te halen en te kunnen voldoen aan de (landelijke) ontwikkelingen stelt het dagelijks bestuur voor om: 1.

Het positieve resultaat 2022 van € 1.110.000 toe te voegen aan de algemene reserve.

De huidige bestemmingsreserve Ontwikkeling stedelijk gebied te wijzigen in bestemmingsreserve Huisvesting.

Ad. 1. Toevoeging algemene reserve Voorgesteld wordt het positieve resultaat van € 1.110.000 toe te voegen aan de algemene reserve. Op dit moment is sprake van een negatieve algemene reserve. De negatieve algemene reserve wordt de komende jaren aangevuld in overeenstemming met de gemaakte afspraken. Door deze aanvulling wordt de reserve eerder positief (2024). VRG kan daarmee risico’s opvangen mochten deze zich voordoen.

Ad. 2. Verruiming bestemmingsreserve Ontwikkeling stedelijk gebied Voorgesteld wordt om de huidige bestemmingsreserve Ontwikkeling stedelijk gebied te verruimen en de naam te wijzigen in bestemmingsreserve Huisvesting. De reserve wordt daarmee bestemd om toekomstige uitgaven op het gebied van huisvesting te dekken.

Functioneel leeftijdsontslag

Bij het opstellen van de jaarstukken 2019 is een voorziening getroffen van € 15,2 mln. (netto contante waarde) voor de toekomstige FLO kosten tot en met 2045. Hierdoor is een negatieve algemene reserve ontstaan van €12,5 mln. In oktober 2020 heeft het DB besloten de negatieve algemene reserve in 5 jaar op te lossen, conform scenario 2 van het voorstel. De afspraken ten aanzien van FLO kunnen als volgt worden samengevat: •

In de periode 2020-2024 wordt de jaarlijkse deelnemersbijdrage met € 2,6 mln. verhoogd om de negatieve algemene reserve in 5 jaar op te lossen.

•

In de periode 2020-2023 blijft de reeds opgenomen bijdrage van € 1.050 mln. per jaar in stand ter dekking van de FLO kosten;

•

Er moeten nog nadere afspraken worden gemaakt met de gemeenten over de resterende FLO-kosten voor 2024 en verder.

•

Voor de jaren 2021-2024 wordt jaarlijks rekening gehouden met een indicatieve update/aanvulling van de voorziening (circa € 0,7 mln. per jaar). Deze toevoeging is bedoeld om landelijke wijzigingen op te vangen (bv. cao-afspraken) en de waarde van de voorziening op peil te houden (de voorziening is gewaardeerd tegen contante waarde).

•

De voorziening wordt jaarlijks geactualiseerd bij de jaarrekening door een externe adviseur.

Bij de jaarrekening 2021 gaf de actualisatie onderstaand beeld van de voorziening en de algemene reserve voor de periode 2020-2024. Scenario 1: Aanvullen voorziening FLO overgangsrecht in 5 jaar (prognose netto contant)

Omschrijving Stand voorziening FLOovergangsrecht

Stand 31-12-2019

15.195.365

FLO-kosten Aanvullende dotatie

2020

2021

2022

2023

2024

Totaal/ Stand

15.195.365 15.502.658

13.629.263

13.228.664 12.704.030

15.195.365

-1.757.000 -2.430.162

-1.086.859

-1.216.089

-7.664.180

686.261

-1.174.069

2.064.293

556.767

691.455

703.052

4.701.828

Stand per einde jaar

15.195.365

15.502.658

13.629.263

13.228.664 12.704.030

12.233.013

Algemene reserve

-12.522.774

-12.522.774 -10.282.067

-6.960.834 -4.039.704

-1.122.840

-12.522.774

2.600.000 2.600.000

2.600.000 2.600.000 2.600.000 13.000.000

1.050.000 1.050.000

1.050.000

4.200.000

-42.610

-41.680

-40.334

-182.624

-2.064.293

-556.767

-686.261

-691.455

-703.052

-4.701.828

713.000

228.000

gemeenten Jaarlijkse bijdrage FLO WG-lasten (WIA-ZVWetc.) Aanvullende dotatie Rekeningresultaat Totaal

Resultaat FLO 2020

Aanvulling door

-12.522.774

-58.000

-10.282.067 -6.960.834

941.000 -4.039.704

-1.122.840

733.774

Naar bestemmingsreserve FLO

505.774

Naar Algemene reserve

228.000

Geactualiseerd beeld jaarrekening 2022 De FLO kosten zijn bij de jaarrekening 2022 opnieuw herrekend door een externe adviseur. In 2022 is een lichte stijging van de FLO kosten te zien. De oorzaak hiervan is dat per 1 oktober 2022 de werkgeversbijdrage voor het netto FLO spaartegoed gewijzigd is en een stijging van de kosten veroorzaakt. De stand die per einde 2022 benodigd is voor de resterende looptijd is licht gedaald als gevolg van een daling van de loonbelasting in 2023. Omdat de regeling een 75% netto garantie betreft, is de prognose dat vanaf 2023 minder benodigd is. De dotatie in 2022, die bepaald wordt door de aanwending 2022 en de prognose vanaf 2023, is nagenoeg gelijk aan de ingeschatte € 0,7 mln. per jaar. Conclusie is dat de actualisatie past binnen de gemaakte afspraken en daarnaast is eind 2024 meer ruimte over voor aanvullingen na 2024. De actualisatie leidt tot onderstaand beeld van de voorziening en de algemene reserve voor de periode 2020-2024:

Scenario 2: Aanvullen voorziening FLO overgangsrecht in 5 jaar (prognose netto contant)

Omschrijving

Stand

2024

Totaal/ Stand

13.629.263

13.161.488 12.540.092

15.195.365

-2.430.162

-1.165.362

-1.312.852

-1.256.511

-7.921.887

2.064.293

556.767

697.587

691.455

703.052

4.713.154

13.161.488 12.540.092

11.986.633

18.444

-12.522.774

2020

2021

2022

15.195.365

15.502.658

FLO-kosten

-1.757.000

Aanvullende dotatie

Stand voorziening FLO-

15.195.365

2023

Stand per einde jaar

15.195.365

15.502.658

13.629.263

Algemene reserve

-12.522.774

-10.282.067

-6.960.834

Resultaat FLO 2020

overgangsrecht

31-12-2019

2.600.000

2.600.000 2.600.000 2.600.000 13.000.000

1.050.000

4.200.000

-58.000

-41.680

-40.334

-140.014

-2.064.293

-556.767

-697.587

-691.455

-703.052

-4.713.154

713.000

228.000

1.110.000

-12.522.774 -10.282.067

-6.960.834

-2.898.421

Aanvulling door gemeenten Jaarlijkse bijdrage FLO WG-lasten (WIA-ZVW-etc.) Aanvullende dotatie Rekeningresultaat Totaal

-2.898.421

2.051.000 18.444

1.875.058

Naar bestemmingsreserve FLO

765.058

Naar Algemene reserve

1.110.000

4 Programmaverantwoording Het Algemeen Bestuur heeft in het programmaplan van de begroting 2022 de opdrachten en de daarvoor uit te voeren activiteiten vastgesteld. In dit hoofdstuk wordt hierover per programma verantwoording afgelegd.

4.1

Brandweerzorg

Professionele repressieve brandweerzorg Brandweer Groningen vormt een basisinfrastructuur voor fysieke veiligheid. Ook in 2022 stonden ruim 850 vakkundige brandweermensen, van wie bijna 90% vrijwilliger, dag en nacht klaar om onze inwoners bij te staan. Hiermee is de VRG de enige organisatie die in korte tijd, 24 uur per dag, georganiseerd veel hulpverleners op de been kan brengen. De reguliere taken van de brandweer zijn brandbestrijding, hulpverlening, waterongevallenbeheersing en incidentbestrijding gevaarlijke stoffen. Maar ook bij crises staat de brandweer paraat. Zo maakte het COA in juni 2022 vanwege de schrijnende situatie in Ter Apel dankbaar gebruik van de hulp van de brandweervrijwilligers van de posten Ter Apel, Stadskanaal, Nieuwe Pekela en Veendam, die samen met het Rode Kruis en een aantal asielzoekers op één avond ongeveer 45 tenten en 200 veldbedden in elkaar hebben gezet. Buurposten zorgden voor de restdekking. De post Zuidbroek zette zelfs twee keer in korte tijd veldbedden in elkaar voor de crisisnoodopvang. Dit maakte de kracht van de brandweerorganisatie wederom duidelijk en zichtbaar. In 2022 is de brandweer ruim 4500 keer uitgerukt. Een aantal grote of opmerkelijke incidenten worden benoemd in dit jaarverslag.

Zo dreigde er in het begin van het jaar een vervelende situatie te ontstaan door een kapotte persleiding in de stad Groningen, waardoor er mogelijk rioolwater op het oppervlaktewater zou moeten worden gestort. Dit werd gelukkig op tijd verholpen, maar het was wel aanleiding voor een voorbereidend GRIP. Een daadwerkelijke GRIP-1 deed zich een maand later voor, toen er pal tegenover de kazerne aan de Sontweg, naast de IKEA, een kleine hijskraan omviel. Gelukkig vielen er geen gewonden. In februari woedden de stormen Dudley, Eunice en Franklin over Nederland, samen goed voor zo’n 400 meldingen bij de brandweer (dit is zelfs meer dan tijdens een typische oudejaarsnacht). In Adorp assisteerde de brandweer bij een beknelling nadat een automobilist op een boom was gebotst die door de storm was omgevallen. Het slachtoffer overleed helaas aan zijn verwondingen. In maart had de brandweer te maken met een zeer grote brand in een schoolgebouw in Hoogezand (eveneens GRIP-1), een grote brand in Veendam en een lekkende spoorketelwagon met waterstofperoxide in Onnen. In de zomermaanden was er een aantal (zeer) grote branden in de regio. Dit begon met de zeer grote brand aan de Emdenweg, waar de brandweer wist te voorkomen dat omliggende panden rondom het bedrijf Wovar – dat zelf niet meer te redden was - ook zouden sneuvelen.

Een grote brand in Oude Pekela, twee weken later, bleek een fors drugslab te betreffen waar grote risico’s werden genomen met gevaarlijke materialen. Ook een grote brand in een portiekflat in Winschoten viel op, omdat de brandweer hier met het redvoertuig (de hoogwerker) zes mensen in veiligheid wist te brengen. De zeer grote brand bij afvalverwerker Hummel in Leek, niet de eerste bij dit bedrijf, deed letterlijk en figuurlijk veel stof opwaaien omdat er een gigantische rookontwikkeling ontstond. In november bevrijdde de brandweer een bouwvakker die op tien meter hoogte bekneld was geraakt onder een ijzeren installatie van 1200 kilo. Het was een technisch moeilijke klus met veel onzekere factoren, maar met gelukkig een goede afloop. In de staart van het jaar kreeg de brandweer nog te maken met een zeer grote brand in Martenshoek bij winkel Zus en Zo, en met een zeer grote brand van een telescoopkraan op de A7, precies op de grens met Friesland. Deze laatste is uiteindelijk geblust met behulp van het schuimblusvoertuig. Hierbij is nog PFAS-houdend schuim gebruikt, maar daar wil de VRG vanwege de schadelijke effecten voor het milieu zo snel mogelijk van af. 12

Figuur 1, 2 en 3. Aantal uitrukken brandweerposten, aantal incidenten en gerealiseerde dekking in 2022

Huisvesting Om goede brandweerzorg te leveren hebben de brandweerposten goede huisvesting nodig. Daarom is er in 2022 een aantal kazernes vernieuwd. In mei werd de nieuwe kazerne in Uithuizen officieel geopend tijdens de open dag. In juni opende de verbouwde kazerne in Bellingwolde en in november werd de nieuwe kazerne van de post Haren in gebruik genomen. Desalniettemin staat er nog een flinke huisvestingsopgave te wachten in de nabije toekomst, opgenomen in het Strategisch Huisvestingsplan. Hierin is een overzicht gemaakt van de kazernes die de komende jaren moeten worden verbouwd of vervangen moeten worden door een nieuwe kazerne.

Figuur 4. Aantal vrijwilligers 2022

Materieel en materiaal In mei werd het contract voor de gunning voor het nieuwe (rode) uitruktenue officieel ondertekend dat eind 2022 is gepresenteerd. Tevens werd in november een handtekening gezet onder de gunning voor de levering van operationele Informatie- en navigatiesoftware. Hiermee kan straks real time de informatie beschikbaar worden gesteld bij zowel de voertuigen als de functionarissen. De inrichting van de dataopslag maakt het mogelijk dat nu vanaf de bron de data wordt beheerd; hierdoor is de foutgevoeligheid veel lager en is gewijzigde informatie eerder beschikbaar. 13

De posten Delfzijl, Zoutkamp en Finsterwolde kregen een nieuw of omgebouwd voertuig speciaal uitgerust voor de taak van de oppervlaktereddingsteams. Ook is opdracht gegeven voor de levering van drie vaartuigen voor de oppervlaktereddingsteams. Tevens is er verdere uitwerking gegeven aan de bouw van de zeven nieuwe redvoertuigen en zijn er nadere afspraken met de posten gemaakt over uniformiteit en uitwisselbaarheid. De eerste auto komt in februari 2023 binnen; de andere zes volgen in de loop van het jaar. In maart verzamelden verschillende posten van Brandweer Groningen samen een vrachtwagen vol spullen in voor de brandweercollega’s in Oekraïne. Er werden laarzen, handschoenen en helmen gedoneerd evenals bluspakken, brandblussers en medicijnen, EHBO-dozen, zaklampen en een oud waterkanon. Ook hebben meerdere bedrijven en organisaties spullen gedoneerd tijdens de goed georganiseerde inzamelingsactie. Veiligheidsregio Groningen stelde in april ook een tankautospuit en een personenbusje beschikbaar voor de brandweer in Oekraïne.

Brandweerzorg 2030 In 2022 is het beleidspakket Brandweerzorg 2030 opgeleverd. Dit pakket bestaat uit de Visie Brandweerzorg Groningen 2030, het Organisatieplan Brandweerzorg Groningen 2023-2026 en het Regionaal Dekkingsplan Brandweerzorg Groningen, met daarbij een visuele weergave van de basisgegevens van brandweerzorg. Met de visie is vanuit een realistisch perspectief invulling gegeven aan de primaire taak van de brandweer - veiligheid realiseren en herstellen waar deze in het geding is - met een goed toegeruste basisinfrastructuur die risicogericht, flexibel en wendbaar is. In het organisatieplan zijn onze ambities aan de hand van een viertal programmalijnen concreet uitgewerkt voor de jaren 2023-2026. In samenhang met dit proces is er een nieuw dekkingsplan opgeleverd, gebaseerd op gebiedsgerichte opkomsttijden. Het dekkingsplan laat de door ons verwachte kwaliteit van de brandweerzorg zien en voorziet in een systematiek waarbij de daadwerkelijke kwaliteit in een jaarlijkse cyclus met het openbaar bestuur wordt besproken. Op moment van schrijven formuleren de gemeenteraden hun zienswijze op het beleidspakket, waarna het pakket medio 2023 definitief door het Algemeen Bestuur kan worden vastgesteld. Voor een aantal posten was nog onduidelijk hoe zij zouden passen in de toekomstige ontwikkelingen van de brandweerzorg in hun gebied.

In drie gebieden werd daarom onderzocht wat de consequenties zou zijn als de posten zouden samenvoegen of verplaatsen. Onder andere de dekking, slagkracht (opkomsttijd van tweede en derde tankautospuit), nieuwe aandachtsgebieden en -objecten, financiën, huisvesting en de bedrijfsvoering zijn hierin meegenomen. De burgemeesters gingen mee in de volgende adviezen: a)

Baflo en Winsum: zet in op het behouden van een basispost in Baflo (met op termijn nieuwbouw) naast het in stand houden van de basispost in Winsum;

Oude Pekela en Nieuwe Pekela: samenvoegen betekent langere opkomsttijden, maar deze blijven wel binnen de brandbreedte. Op dit moment is het echter niet handig om te doen, gezien de noodzakelijke investeringen. Advies is daarom om dit pas te doen wanneer zich in de toekomst een logisch moment voordoet. Bijvoorbeeld wanneer een gebouw is afgeschreven of er ruimtelijke ontwikkelingen in de gemeente zijn waarop we kunnen aansluiten. In de tussentijd wordt ingezet op intensievere samenwerking tussen de beide posten;

Musselkanaal: zet in op een verplaatsing van de post Ter Apel (mogelijk te combineren met de realisatie van een gemeentewerf van de gemeente Westerwolde) en zet in op specifieke ‘risicobeheersing’ (volgens de systematiek van gebiedsgerichte opkomsttijden).

Figuur 5 en 6. Aantal uitrukken vanuit vrije instroomposten en mediane opkomsttijd in 2022

Bluswatervoorziening De Overeenkomst levering bluswater is geactualiseerd en in oktober 2022 door de tien Groninger gemeenten, Waterbedrijf Groningen en de VRG ondertekend. In de overeenkomst zijn de bevoegdheden en verplichtingen ten aanzien van onderhoud, gebruik en bereikbaar houden van brandkranen beschreven. Onder andere over het proces van melden, verhelpen en terug melden van geconstateerde gebreken aan brandkranen zijn (hernieuwde) afspraken gemaakt. Om inzicht te krijgen in de lokale situatie is aan iedere gemeente een kaart aangeboden waarop de bluswatervoorzieningen (brandkranen, watergangen en geboorde putten) zijn weergegeven evenals de objecten die te ver van een bluswatervoorziening af liggen. Aan de hand van de kaart kan de gemeente maatwerk leveren en bepalen voor welke objecten het wenselijk is extra middelen in te zetten. Bij zes gemeenten heeft de VRG de kaart toegelicht en de mogelijkheden voor verbetering doorgesproken, waarna de adviezen voortvarend zijn opgepakt. Zo hebben deze gemeenten geboorde putten gerealiseerd, sloten uitgediept en het proces van de brandkraancontroles beter ingericht. Daarnaast heeft de VRG in de gehele regio de opstelplaatsen bij oppervlaktewater gecontroleerd op geschiktheid en bereikbaarheid. Voor het gebruik van ondiep oppervlaktewater als bluswatervoorziening worden de tankautospuiten voorzien van een drijvende zuigkorf.

Figuur 7 en 8. Aantal inzeturen/vergoedingen vrijwilligers en gemiddelden in 2022

4.1.1

Risicobeheersing

Een essentieel onderdeel van het programma Brandweerzorg is het adviseren over omgevingsveiligheid (waaronder de Omgevingswet, klimaatadaptatie en energietransitie), industriële veiligheid, brandveiligheid bij bouwwerken, (vuurwerk)evenementen en het houden van toezicht op deze bouwwerken en evenementen.

Omgevingsveiligheid Voor omgevingsveiligheid is de VRG blijven investeren om zo vroeg mogelijk betrokken te worden bij nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen, zoals nieuwe woonwijken, bedrijven en infrastructuur. Daarbij heeft de VRG waar nodig geadviseerd over veiligheid in de brede zin des woords. De actualiteit en voorgenomen (ruimtelijke) ontwikkelingen zijn gevolgd, er is contact gehouden met alle overheden, er is extra geïnvesteerd in onze contacten met gemeenten en bij een groot aantal ruimtelijke ontwikkelingen op grote en kleine schaal 15

geadviseerd. Op diverse plaatsen hebben deze adviezen geleid tot andere of meer bewuste keuzes over veiligheidsrisico's. Dit jaar hebben we 123 adviezen omgevingsveiligheid (ruimtelijke ordening en milieu). Een voorbeeld van een bijzonder adviestraject is de ontwikkeling van de Oostpolder. Daar is vroegtijdig extra inspanning geleverd omdat de krachtigste veiligheidsmaatregel het creëren van afstand tussen risicobronnen en risico-ontvangers is.

Omgevingswet/Omgevingsrecht De VRG ligt goed op koers voor de invoering van de Omgevingswet en de Wet kwaliteitsborging bouw. Sector risicobeheersing is (nagenoeg) betrokken bij alle relevante activiteiten van de Groningse overheden. Hierbij wordt de meerwaarde van de VRG gezien, en welke keuzes overheden kunnen maken met bijbehorende (brand)veiligheidsaspecten. Veiligheidsregio Groningen sluit aan bij nieuwe werkprocessen, er wordt gekeken naar eigen processen en er is een opleidingsprogramma voorbereidt.

Energietransitie De VRG is vroegtijdig betrokken geweest bij alle maatgevende ontwikkelingen op het gebied van energietransitie. De adviezen van de VRG worden als deskundig ervaren en aangenomen. Hierdoor draagt de VRG bij aan een veilige transitie. De expertise wordt vergroot door deelname aan Communities of Practice en bijscholing in samenwerking met landelijke kennisinstituten. Binnen het verzorgingsgebied participeert de VRG als klankbord in energieprojecten van stakeholders (gemeenten, infraproviders, projectontwikkelaars, nutsbedrijven, opleidingsinstituten, netbeheerders e.d.). Daarnaast is er aansluiting gezocht bij de ambtelijke werkgroepen van de Regionale Energie Strategie. Hierbij werkt de VRG nauw samen met de VRD en de VRF. In de toekomst zal de VRG zich verder positioneren als veiligheidsexpert voor energietransitie. Een goed voorbeeld van deze inbreng is voor de veiligheid bij de ontwikkeling van de waterstofwijk in Wagenborgen. Daar wordt als eerste proefproject in Nederland een bestaande woonwijk omgebouwd naar een waterstofwijk.

Klimaatadaptatie De VRG is betrokken bij het thema Klimaatadaptatie, door o.a. mee te doen aan de overleggen die ambtelijk en bestuurlijk gehouden worden in het kader van het Deltaprogramma Ruimtelijke adaptatie. Zo wordt een vinger aan de pols gehouden als het gaat over initiatieven om de ruimte anders in te richten voor klimaat adaptieve doeleinden. Tevens is in 2022 een actieve bijdrage geleverd aan de Regionale AdaptatieStrategie GroningenNoord-Drenthe en aan het verdiepende onderzoek naar klimaateffecten op vitale en kwetsbare functies voor Regionaal Bestuurlijk Overleg Noord (RBO-Noord).

Regionaal Risicoprofiel: impactanalyse hoogwater Vanuit het Deltaprogramma Waterveiligheid moeten alle veiligheidsregio’s goed in beeld hebben in hoeverre water hen bedreigt. Daarom heeft de VRG samen met de waterschappen en adviesbureau HKV onderzocht welke delen van de regio het meest kwetsbaar zijn voor water. Het hoge water kan veroorzaakt worden door het falen van dijken of door extreme weersomstandigheden. De impactanalyse heeft een actueel beeld opgeleverd als het gaat over de effecten van hoogwater. Als vervolg hierop wordt in 2022 een start gemaakt met het opstellen van verschillende handelingsperspectieven.

Industriële veiligheid De VRG heeft een wettelijke taak, inzake het Besluit Risico’s Zware Ongevallen 2015 (Brzo), om door middel van inspecties te controleren of de meest complexe industrie voldoet aan de eisen van de Seveso-richtlijn (in Nederland uitgewerkt in het Brzo). De inspecties worden in samenwerking met bevoegd gezag Wabo, 16

Nederlandse Arbeidsinspectie, Staatstoezicht op de Mijnen, Rijkswaterstaat en/of de waterschappen uitgevoerd. Steekproefsgewijs kijkt en beoordeelt het inspectieteam verschillende onderwerpen die met veiligheid, arbeidsomstandigheden en/of milieu te maken hebben. Deze inspecties worden uitgevoerd volgens de Landelijke Benadering Risicobedrijven. Inspecties worden veelal van tevoren aangekondigd maar vinden ook onaangekondigd plaats. In Noord-Nederland is in 2022 een aantal nieuwe Brzo-inrichtingen bijgekomen, waaronder Gasunie MS Zuidbroek (stikstoffabriek), EemsEnergyterminal (LNG-terminal) en Eco-Fuels. De verwachting is dat ook in 2023 het aantal Brzo-inrichtingen zal toenemen. Bij alle BRZO-inrichtingen in Noord-Nederland zijn conform het jaarprogramma, dat met de andere inspectiepartners is opgesteld, de Brzo inspecties uitgevoerd. Dit jaar zijn er 47 Brzo-inspecties uitgevoerd. Daarmee is een adequate invulling gegeven aan de wettelijke taak. In voorkomende gevallen is bij overtredingen handhavend opgetreden. Om agenda technische redenen is de bedrijfsbrandweerinspectie verplaatst naar begin 2023. Verder zijn naast inspecties ook diverse veiligheidsrapporten beoordeeld, is aandacht besteed aan de herziening van de bedrijfsbrandweeraanwijzingen en is een bijdrage geleverd aan diverse landelijke projecten.

Bij vergunningprocedures heeft Omgevingsdienst Groningen de VRG om advies gevraagd. De komst van de nieuwe LNG-terminal in de Eemshaven was daarbij een bijzonderheid, waarop extra inspanning is geleverd.

Evenementen De VRG kent een tweetal processen ten aanzien van evenementen advisering, namelijk monodisciplinair en multidisciplinair. Risicobeheersing adviseert daarbij op B- en C- evenementen. Voor monodisciplinaire evenementenadvies op B-evenementen zijn in totaal 287 adviezen gegeven. Door de corona onzekerheid aan het begin van het jaar kwamen de aanvragen voor evenementen relatief laat op gang waardoor een grote piek ontstond in de maanden april, mei en juni. Ook zorgde Corona voor een korter en ingewikkelder implementatie traject waardoor dit niet optimaal is verlopen. Gevolg daarvan was dat de regionale evenementen kalender niet altijd volledig werd ingevuld en dat betrokken partijen moeite hadden te voldoen aan de termijnen om stukken in te leveren. Daardoor moesten veel geplande overleggen ad hoc worden verschoven. Ondanks de uitdagingen is binnen de mogelijkheden invulling gegeven aan de rol als adviseur voor (evenementen) veiligheid, en op een aantal aspecten een groei gerealiseerd in de kwaliteit van advisering. Voor multidisciplinaire advisering is in 2022 een nieuwe functionaris (de regionaal coördinator multidisciplinaire advisering) gestart.

Zijn taak is onder andere de implementatie van de nieuw vastgestelde werkwijze met betrekking tot multidisciplinaire advisering op basis van de leidraad (Regionale leidraad multidisciplinaire proces veiligheid van publieksevenementen Veiligheidsregio Groningen versie 9 dec 2021). Gemeenten zijn met name in het multidisciplinaire advies proces meegenomen in de nieuwe werkwijze. Door de inzet van een externe partij (Event Safety Institute) is ook inhoudelijk een kwaliteitsslag gemaakt op het gebied van doorleefsessies en risicoanalyses. In 2022 zijn er 14 evenementen multidisciplinair geadviseerd. De verander opgave van de nieuwe werkwijze voor multidisciplinaire advisering is aanzienlijk. Dat vraagt een langere adem dan op voorhand gedacht. In de implementatie van de leidraad en de algehele kwaliteit van evenementen advisering wordt geïnvesteerd. Dit wordt bewerkstelligd door extra investering in 2023. Daarnaast wordt de regionaal coördinator in 2023 full time ingezet op evenementen.

Brandveilige bouwwerken Om de brandveiligheid bij bouw te vergroten heeft de VRG een adviseringstaak bij vergunningsprocedures en ingebruikname. Waar nodig zijn adviezen uitgebracht en zijn voorwaarden aan de vergunningen verbonden ten aanzien van brandveiligheid. Dit jaar zijn er 1186 adviezen voor bouwwerken gegeven en 165 adviezen voor 17

ingebruikname. Hiermee is invulling gegeven aan de wettelijke taken van de VRG conform het programma en binnen begroting gebleven. Vanwege de extra instroom van vluchtelingen is op diverse plekken extra opvangcapaciteit gerealiseerd. Bij diverse locaties is de VRG betrokken om de brandveiligheid op een adequaat niveau te borgen.

Toezicht en BrandVeilig Leven (BVL) In 2022 is door corona het traditionele toezicht en enkele andere werkzaamheden later opgang gekomen. Alleen waar een duidelijke noodzaak was werd toezicht gehouden. Daarna is in 2022 gekeken om binnen de mogelijkheden het resterende toezicht programma af te krijgen. De achterstand is echter niet weggewerkt, mede door o.a. extra controles op opvanglocaties door de vluchtelingen crisis en de moeite met invullen van vacatureruimte door de krapte op de arbeidsmarkt. Als uitvloeisel van de nieuwe manier waarop het dekkingsplan is opgesteld, zijn voor Toezicht de zogenaamde aandachtobjecten in beeld gebracht. Bij een aantal van deze objecten is afgelopen jaar de zogenaamde RAMsystematiek toegepast. De RAM-systematiek is een ondersteunend instrument voor een adviesgesprek dat plaatsvindt tussen een gebouweigenaar, -beheerder en diverse geledingen binnen brandweerzorg. Verder is bij Toezicht het afgelopen jaar ook aandacht besteed aan diverse actuele onderwerpen, zoals de rookmelderplicht die dit jaar is ingevoerd en de stijging van de energieprijzen die leidde tot grote aantallen vragen ten aanzien van brandveiligheid van alternatieve verwarmingsbronnen. Meerdere activiteiten vonden daarnaast plaats: rondom rookmelders , campagnes zoals BOCK, CO en digitale voorlichting op open dagen (waaronder 112 Groningen) .

Toezicht specifieke locaties Locaties als het UMCG, Martini Ziekenhuis en ORKZ (Oude Rooms Katholieke Ziekenhuis) hebben specifieke risico's door de inhoud, complexiteit en/of historie ervan. Bij deze locaties is intensief overlegd met gemeente, eigenaren en gebruikers om verbeteringen in de brandveiligheid te realiseren. Bij het ORKZ is samen met Nijestee, gemeente en gebruikers een aanzienlijke verbetering bereikt op het gebied van preventie en repressiemogelijkheden.

4.1.2 Baten en lasten programma Brandweer (* € 1.000)

Primitieve begroting

Actuele begroting Realisatie

Verschil

Baten

49.869

50.325

50.696

371 V

Lasten

47.081

47.008

46.156

852 V

Resultaat voor reserve mutaties

2.788

3.317

4.540

1.223 V

Reserve mutaties

-2.788

-3.317

-3.955

-638 N

585

585 V

Resultaat na reserve mutaties

4.2 Crisisbeheersing De kerntaak van het programma Crisisbeheersing is zorgen voor een professionele multidisciplinaire crisisbeheersing en rampenbestrijding en het voeren van de regie hierop. Risico’s worden geïdentificeerd, gemonitord, gemitigeerd en er vindt gerichte preparatie plaats op geduide risico’s ter ondersteuning van de crisisorganisatie. Dit doet de sector Crisisbeheersing niet alleen, maar als netwerkorganisatie, samen met onze partners en andere relevante organisaties.

Figuur 9. Overzicht opschalingen in 2022 in kaart

4.2.1 Terugblik op langdurige crises Het jaar 2022 werd net als 2020 en 2021 beheerst door langdurige crises. De aard en de lange duur van de COVID19 crisis en aansluitend de voortdurende vluchtelingen- en asielcrisis hebben een zware wissel getrokken op de continuïteit van de (crisis)organisatie.

COVID- 19 crisis In het afgelopen jaar is de COVID-19 crisis verder afgezwakt. Het virus heeft zich gemuteerd in een over het algemeen minder ziekmakende variant. In maart 2022 is door het Veiligheidsberaad besloten om in de waakstand te treden inzake COVID-19. Dit was het begin van een nieuwe fase in de crisisaanpak, de zogenaamde transitiefase. Hierbij is afgesproken dat de functionele keten de algemene keten bij een opleving van het virus informeert en wanneer de regionale (project)structuur weer geactiveerd zou moeten worden met als doel afstemming in de keten te organiseren. De GHOR (regionaal, maar ook landelijk) had een belangrijke taak om de epidemiologische gegevens te blijven monitoren en zo nodig te duiden. Dit heeft de GHOR gedaan in samenwerking met GGD/GHOR NL (landelijk), samen met GGD Groningen en de zorginstellingen in het netwerk acute en niet acute zorg (regionaal). Met de intrede van het griepseizoen is besloten structureel overleg te houden tussen de functionele en de algemene keten, maar met de geringe impact van COVID-19 op de samenleving, is eind 2022 besloten dit overleg op te schorten. Indien nodig informeert de functionele keten de algemene keten. De Directeur Publieke Gezondheid monitort als schakel in de netwerken (ROAZ & RONAZ) de continuïteit en capaciteit in de zorgketen. 19

Oorlog Oekraïne Door de oorlog in Oekraïne en de dreiging vanuit Rusland heeft crisisbeheersing diverse activiteiten opgepakt en er structurele taken bij gekregen. Door de cyberdreiging is versneld gewerkt aan planvorming rondom cybergevolgbestrijding en is gezorgd dat de continuïteit van het eigen primaire proces (crisisbeheersing) is vergroot. Daarnaast is binnen crisisbeheersing de coördinatie rondom de opvang van Oekraïense ontheemden geborgd. Dit betekent een 24/7 bereikbaarheidsorganisatie waar het landelijke coördinatiepunt of gemeenten naar toe kunnen bellen om te zorgen dat de ontheemde binnen de juiste opvangplaats terecht komt. Daarnaast faciliteert crisisbeheersing afstemming, het delen van kennis en het nemen van gezamenlijke besluiten binnen de regio. Deze structurele taken worden opgevangen door een opgericht projectteam.

Vluchtelingen- en asielcrisis De doorstroom in de vluchtelingen- en asielketen liep dit jaar vast. Dit had diverse oorzaken, onder meer doordat de doorstroom van statushouders stokte, door de komst van vluchtelingen uit Oekraïne en de mensenstroom die weer op gang kwam na COVID-19. De gehele asielketen raakte verstoord. Er waren onvoldoende opvangplekken met als gevolg dat er voor het aanmeldcentrum in Ter Apel vluchtelingen voor de poort stonden; er ontstond een nationale crisis op Gronings grondgebied. Het afgelopen jaar is diverse keren op- en weer afgeschaald. Crisisbeheersing monitort de situatie aldaar, deelt informatie, coördineert de (crisis)communicatie en stimuleert samenwerking binnen de keten. Voor de GHOR was de grootste uitdaging het borgen van de minimaal benodigde zorg voor de asielzoekers in de verschillende opvanglocaties en op het publieke voorterrein van Ter Apel. Bij de inrichting van de diverse (crisis)noodopvanglocaties heeft de GHOR een adviserende rol vervuld over de minimaal benodigde zorg en de samenwerking gezocht met de zorgpartners in onze regio om een juiste aansluiting te vinden op de reguliere zorg en tegelijkertijd voldoende (tijdig) beschikbare zorg te garanderen voor de overige bevolking in de regio.

Figuur 10 en 11. Inzetten van de crisisorganisatie en aantal keer opschaling in 2022

4.2.2 Landelijke en regionale ontwikkelingen Evaluatie Wet veiligheidsregio’s en Wet gemeenschappelijke regelingen Hedendaagse crises zijn in toenemende mate complex, grensoverschrijdend en meer dan alleen plaatsgebonden. Het Kabinet heeft naar aanleiding van de evaluatie van de Wvr de doelstelling geformuleerd om met behoud van het goede, zo spoedig mogelijk, te komen tot een toekomstbestendig, samenhangend stelsel voor crisisbeheersing en brandweerzorg. De uitwerking van deze doelstelling is te vinden in de contourennota. De 20

contourennota bevat een schets van hoe de organisatiestructuur en samenwerking van betrokken partijen bij interregionale, nationale en internationale risico’s en crises worden vernieuwd om beter voorbereid te zijn op de crisis van de toekomst. In december 2022 is de contourennota aangeboden aan de Tweede Kamer. Omdat gedurende het jaar de inhoud van deze nota in grote lijnen al bekend was, is waar mogelijk al geacteerd op basis van de contourennota. Dit betreft onder andere het voeren van verkennende gesprekken met alle organisatieonderdelen om te komen tot een plan van aanpak en het vacant stellen van functies op gebied van informatiemanagement. Begin 2023 wordt verder invulling gegeven aan een organisatie-breed plan van aanpak.

Ontwikkelingen Landelijke Meldkamersamenwerking Er is dit jaar een platform crisisbeheersing opgezet ten behoeve van het meldkamerproces met als doel om de samenwerking verder te professionaliseren. Hierbij is in kaart gebracht wat de raakvlakken zijn tussen de processen van de Veiligheidsregio’s 3-noord en de Meldkamer Noord Nederland (MkNN). Daarnaast is er projectgroep opgericht met de opdracht om het convenant tussen de drie noordelijke veiligheidsregio’s en MkNN te herzien. Hierin worden afspraken gemaakt over de brandweerfunctie en de functie crisisbeheersing. Dit proces heeft invloed op de begroting, daarom worden de financiële consequenties in kaart gebracht en krijgt het proces een vervolg in 2023.

Aardbevingen Binnen het thema ‘gaswinning en aardbevingen’ heeft de VRG zich ook in 2022 ingezet op de drie pijlers: de fysieke effecten van seismiciteit, de effecten van de gaswinning op gezondheid en sociale veiligheid en de effecten op maatschappelijke onrust. Er is bijgedragen aan de regionale en landelijke advisering op het gaswinnings- en aardbevingsdossier in de regionale ambtelijke kopgroep gaswinning en de samenwerking met gemeenten en bedrijven is versterkt op het gebied van risico- en crisiscommunicatie. Om de zelf- en samenredzaamheid van onze inwoners te stimuleren zijn dorpsbijeenkomsten georganiseerd in het kader van de ‘Eerste-hulp-ben-jezelf-campagne’. Ook is gestart met het ontwikkelen van handelingsperspectieven voor hulpverleners voor het omgaan met burgerinitiatieven bij rampen en crises en worden onze werknemers en crisisfunctionarissen ondersteund in het versterken van hun mentale veerkracht. In 2022 zijn tevens nieuwe lessen toegevoegd aan het lesprogramma ‘Aardbevingenwijzer’ en werd dit programma aangeboden aan basisscholen in het aardbevingsgebied.

Omgevingswet Op 1 januari 2023 zou de Omgevingswet in werking treden. In het afgelopen jaar heeft de sector Crisisbeheersing voorbereidende werkzaamheden uitgevoerd. Deze nieuwe wet heeft met name impact op de werkzaamheden van de GHOR. De sector Crisisbeheersing werkt in dit proces samen met de GGD en de sector Risicobeheersing om de integrale advisering in dit proces te borgen en af te spreken hoe de regio gaat samenwerken op dit gebied. Zo is dit jaar verschillende casuïstiek integraal opgepakt waarin de diverse verschillende rollen verkend zijn. Doordat de omgevingswet opnieuw is uitgesteld, naar 1 januari 2024, zal dit proces in 2023 worden voortgezet.

4.2.3 Reflectie doelstellingen sector Crisisbeheersing 2022 Ontwikkelingen sector Crisisbeheersing In 2022 zijn 7 hoofdprocessen geïdentificeerd in de sector Crisisbeheersing (multi-crisisbeheersing, GKG/bevolkingszorg en GHOR). Deze processen betreffen: beheer crisisorganisatie, vakbekwaamheid, netwerkmanagement, kwaliteit, planvorming, informatiemanagement en beleid. Ieder hoofdproces heeft een taakaccenthouder die verantwoordelijk is voor de afstemming binnen het hoofdproces en tussen de verschillende hoofdprocessen. Aan de hand van deze processen wordt de kwaliteit en samenhang van diverse werkzaamheden geborgd. Daarnaast is vanaf september gestart met de voorbereiding van het jaarplan 2023. Iedere medewerker van de sector heeft in bijeenkomsten voor de programma’s input geleverd ten behoeve van het jaarplan 2023 en ook voor de lange termijn (2026 – 2028). Vervolgens is gezamenlijk de prioriteiten vastgesteld.

Figuur 12. Aantal officiële leerinterventies in 2022

Netwerkmanagement De VRG heeft in 2022 ingezet op het versterken van de samenwerking met (crisis)partners. Er is onderzoek gedaan naar relevante stakeholders in relatie tot crisisbeheersing vanuit de bekende en nieuwe risico’s. Ook is een dashboard Netwerkmanagement gerealiseerd. In zowel de preparatie als de respons is er doorlopend contact met partners in bestaande en nieuwe netwerken en wordt de samenwerking versterkt. Ook zijn er regionale en bovenregionale netwerkbijeenkomsten georganiseerd en bezocht en zijn er bedrijfsbezoeken geweest. Met het Nederlands Rode Kruis is een samenwerkingsovereenkomst voor bevolkingszorg getekend. De governance en verbinding op bestuurlijk- en directeuren niveau is aangepast. Er is een bestuurlijke adviescommissie crisisbeheersing opgericht en er worden jaarlijks themabijeenkomsten georganiseerd voor bestuur en directeuren om op inhoud een brede strategische verbinding te organiseren en te behouden. Er wordt met de afdeling bedrijfsvoering een verkenning gedaan om te komen tot een integraal relatiebeheersysteem. In tussentijd zal er door de verschillende organisatieonderdelen worden gezocht naar een gezamenlijke werkwijze om de stakeholders van de Veiligheidsregio te beheren en relaties te onderhouden.

Verbreden risicoprofiel In 2022 zijn er verschillende producten opgeleverd en gebeurtenissen geweest ten behoeve van de verbreding van het Regionaal Risicoprofiel. Zo is de planvorming rondom cybergevolgbestrijding en ‘vitaal’ versneld opgesteld, is er een analyserapport impact hoogwater in Groningen opgeleverd, is het plan van aanpak preparatie gevolgen klimaatverandering vastgesteld en vond langdurige inzet plaats in de vluchtelingen- en asielcrisis. In het 22

najaar is de sector gezamenlijk met de sector Risicobeheersing gestart met de voorbereiding van het actualiseren en dynamiseren van het risicoprofiel, onderdeel van het Veiligheidsplan, voor de periode 2024 – 2028.

Flexibel en proactief optreden In 2022 is de uitvoeringsregeling regionaal crisisplan vastgesteld. In de uitvoeringsregeling staat de crisisorganisatie van de VRG beschreven, zowel van de ‘reguliere’ crisisbeheersing als de ‘warme’ crisisorganisatie. Implementatie van de uitvoeringsregeling is door de vluchtelingen- en asielcrisis nog niet gerealiseerd. Na de zomer is in de vorm van een pilot gestart met het werken met het kernteam die ontwikkelingen/ dreigingen/risico’s continu monitort. Dit kernteam richt zich op de processen informatiemanagement, risicoanalyse, scenariomanagement en netwerkmanagement.

Informatiemanagement Het hoofdproces informatiemanagement werkt sinds 2022 met een brede vertegenwoordiging vanuit de sector crisisbeheersing actief samen aan het organiseren van informatie gestuurd werken. Ten gevolge van de vluchtelingenstroom uit Oekraïne heeft het hoofdproces informatiemanagement gezamenlijk met Veiligheidsregio Rotterdam-Rijnmond en in samenspraak met het Knooppunt Coördinatie Informatie Oekraïne (KCIO) een systeem ontwikkeld dat bijdraagt aan het matchen van beschikbare opvanglocaties en Oekraïners die een opvangplek nodig hebben. Daarnaast zijn er stappen gezet in het verder professionaliseren van het veiligheidsbeeld en wordt de informatie uit het kernteam structureel netcentrisch gedeeld met al onze partners. Het bundelen van meta-informatie middels een heads-up-display heeft hierbij -in samenwerking met communicatie- eveneens gestalte gekregen. Ook is een multi-overleg 3noord gestart waar de operationele informatie samenkomt. De uitkomsten van deze overleggen en informatiebeelden liggen aan de voorkant van het kernteam, waarbij informatiemanagement het kernteam de mogelijkheid geeft om op basis van actuele multidisciplinaire informatie, informatie gestuurd te werken. Om informatiemanagement verder vorm te geven en te professionaliseren is een bijdrage gegeven aan de projecten KCR2 en de Virtuele Assistent.

Voor de Virtuele Assistent is een belangrijke mijlpaal doorkruist, van de selectiefase gaat het project nu naar de ontwikkelfase. In 2022 is in samenwerking met Veiligheidsregio Fryslân en Veiligheidsregio Drenthe een projectleider forecasting aangenomen. Hiermee is een start gemaakt met het project wat ons in staat stelt om betere verwachtingen te krijgen van aanstaande gebeurtenissen. Ten slotte is gewerkt aan de versterking van het hoofdproces, door een vacature te stellen die naar verwachting in 2023 ingevuld zal worden.

4.2.4 Baten en lasten programma Crisisbeheersing (* € 1.000)

Primitieve begroting

Actuele begroting Realisatie

Verschil

Baten

1.178

1.215

3.669

2.454 V

Lasten

1.178

3.559

2.381 N

Resultaat voor reserve mutaties

110

73 V

Reserve mutaties

-37

Resultaat na reserve mutaties

73 V

4.3 Gemeentelijke kolom Groningen (GKG) In opdracht van de Gemeentelijke Kolom Groningen (GKG) wordt voor gemeenten het programma Bevolkingszorg als integraal onderdeel van de sector Crisisbeheersing op regionaal niveau uitgevoerd, ter preparatie en uitvoering van adequate, toekomstgerichte en onderling samenhangende bevolkingszorgprocessen in het kader van Rampenbestrijding en Crisisbeheersing, inclusief de multidisciplinaire processen Crisiscommunicatie en Nafase. De uitvoering en coördinatie van het programma gebeurt regionaal, lokaal verbonden, doelmatig en integraal.

Figuur 13. Aantal crisisfunctionarissen in 2022

Multidisciplinaire opgaven Het programma Bevolkingszorg heeft in 2022 actief bijgedragen aan de realisatie en implementatie van de Uitvoeringsregeling Regionaal Crisisplan en de hoofdprocessen binnen Crisisbeheersing zoals het beheer crisisorganisatie, vakbekwaamheid en informatiemanagement. Ook is bijgedragen aan de crisisprojectorganisatie voor de vluchtelingenproblematiek (opvang Oekraïners en asielzoekers), aardbevingen, maatschappelijke onrust en protest, de realisatie en beheer van het dynamisch veiligheidsbeeld, multiplanvorming (Incident- en Rampbestrijdingsplannen), advisering van bestuur en directie en de verdere integratie van zowel het opleiden, trainen en oefenen als de sector Crisisbeheersing.

Monodisciplinaire opgaven Naast de inzet op de hiervoor genoemde multidisciplinaire opgaven is ingezet op het beheer van de regionale crisisorganisatie voor bevolkingszorg. De werving en selectie en het vakbekwaam maken en houden van crisisfunctionarissen is na COVID-19 crisis weer op gang gekomen en is er gewerkt aan het wegwerken van achterstanden. Ook is de informatievoorziening richting sleutelfunctionarissen versterkt. Met het Nederlands Rode Kruis is opnieuw een samenwerkingsovereenkomst voor bevolkingszorg getekend. In het najaar is na het vertrek en stoppen van beide directieleden een nieuwe directie GKG gestart. Daarnaast is er in 2022 vooruitgang geboekt in de doorontwikkeling van crisiscommunicatie en is er gestart met de verkenning op de doorontwikkeling van bevolkingszorg. In 2023 wordt een en ander ter besluitvorming voorgelegd en geoperationaliseerd. In 2022 was er sprake van een toename van het aantal inzetten door met name de officieren van dienst bevolkingszorg. Deze groep behartigt bij uitstek de belangen van de gemeente bij incidenten. In 2022 zijn opnieuw stappen gezet om bevolkingszorg binnen Crisisbeheersing te borgen. Zo is onder andere het beheer van het personeel bevolkingszorg overgezet naar het beheersysteem van de VRG. Het regelen van de ‘governance GKG – programma bevolkingszorg’ wordt naar verwachting begin 2023 afgerond.

4.3.1 Baten en lasten programma GKG (* € 1.000)

Primitieve begroting

Actuele begroting Realisatie

Verschil

Baten

1.225

1.317

1.316

1 N

Lasten

1.225

1.317

1.076

241 V

Resultaat voor reserve mutaties

240

240 V

Reserve mutaties

Resultaat na reserve mutaties

240

240 V

4.4 Geneeskundige Hulpverleningsorganisatie in de Regio (GHOR) Geneeskundige Hulpverleningsorganisatie in de Regio (GHOR) coördineert en regisseert de processen acute en publieke gezondheidszorg in voorbereiding op en tijdens (dreigende) rampen en crises. Ook adviseert de GHOR andere overheden en organisaties op het gebied van rampen en crises. De GHOR werkt op de snijvlakken van de drie domeinen openbaar bestuur, gezondheidszorg en veiligheid onder verantwoordelijkheid van de Directeur Publieke Gezondheid (DPG). 2022 was het overgangsjaar voor het programma GHOR , want de functie als het hoofd van de GHOR, normaliter gedetacheerd vanuit de GGD, ging over naar het sectorhoofd Crisisbeheersing. De taken van het hoofd GHOR zijn in kaart gebracht en per 1 januari 2023, en voor wat betreft de personele aansturing, is het ondergebracht bij het sectorhoofd Crisisbeheersing. De overige taken zijn verdeeld onder beleidsadviseurs Crisisbeheersing met aandachtsgebied GHOR en het sectorhoofd. Daarnaast zijn er afspraken gemaakt tussen de DPG en het sectorhoofd over de doelstellingen en projecten voor 2023. Deze organisatie-aanpassing brengt ook een aanpassing in de bevoegdheden en verantwoordelijkheden met zich mee. Deze zijn in 2022 verkend. De formele aanpassing hiervan wordt in het eerste kwartaal van 2023 afgerond.

Naar aanleiding van de evaluatie op de Wet Veiligheidsregio’s is er nog onduidelijkheid over de GHOR-taken in relatie tot regiogrensoverschrijdende c.q. landelijke crises van langere duur. Daarom zal in de nabije toekomst worden gezocht naar een verduidelijking van deze taken, mede in relatie met de taken van de GGD en het ROAZ.

Zorgcontinuïteit/Netwerkmanagement De COVID- 19 crisis heeft ervoor gezorgd dat er een versterkte samenwerking is ontstaan in zowel de acute als de niet-acute zorgketen. De doelstellingen voor 2022 waren het borgen van de rol en positie van de DPG en het versterken van de samenhang in zowel de acute als de niet-acute zorg. En daarnaast het actualiseren van de planvorming en de schriftelijke afspraken met de zorgketen. De eerste actualisaties hebben het afgelopen jaar plaatsgevonden en de overige gesprekken worden in 2023 gecontinueerd. Afgelopen jaar is de eerste netwerkbijeenkomst geweest over de samenwerking tussen de GHOR en het Acute Zorgnetwerk Noord-Nederland. Het vervolg op deze bijeenkomst wordt in het eerste kwartaal van 2023 gepland. Daarnaast zal het komende jaar worden gekeken naar een intensievere samenwerking tussen de drie noordelijke GHOR-bureaus.

Evenementenbeleid Vanaf het voorjaar in 2022 waren evenementen zonder aanvullende maatregelen weer mogelijk. Doordat er in de COVID19-jaren veel personele wisselingen hebben plaatsgevonden bij zowel evenementenorganisaties en ondersteuning als bij de gemeenten en de VRG, was het afgelopen jaar een jaar met veel ad hoc overleggen, adviezen en vergunningen. In maart 2022 is het regionale evenementenbeleid vastgesteld in het Algemeen Bestuur van de VRG. Als vervolg op dit beleid is de werkwijze van de GHOR beschreven in een monodisciplinair document van GHOR. Dit document is afgestemd met de partners en vervolgens geaccordeerd. Doordat een beperkt aantal elementen uit het regionale beleid is geïmplementeerd, in combinatie met de personele wisselingen, was het noodzakelijk om 1fte extra in te zetten op dit dossier. Hierdoor had de GHOR de mogelijkheid om extra ondersteuning te bieden aan het multidisciplinaire proces met als doel om de hoeveelheid ad hoc situaties te verminderen. In het najaar, gedurende het laagseizoen, zijn de voorbereidingen gestart voor het evenementenseizoen 2023. Daarnaast is het verzoek gedaan om in 2023 over te gaan tot een volledige implementatie van de multidisciplinaire leidraad met als doel om een gestroomlijnd evenementproces te bewerkstelligen. 26

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij iBabs is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/12789197/1