05-03 2021.104 VKB Jaarstukken 2020 - gewaarmerkt
Tekst van het document
Jaarstukken 2020
(versie: definitief)
Hofsteenge Zeeman Groep B.V. Voor waarmerkingsdoeleinden behorend bij controleverklaring d.d. 25 maart 2021
Inhoudsopgave 1
VOORWOORD ............................................................................................................... 6
2
ALGEMEEN ................................................................................................................... 8
3
4
2.1
INLEIDING ................................................................................................................. 8
2.2
DOELSTELLING VOLKSKREDIETBANK ........................................................................... 8
2.3
DEELNEMENDE GEMEENTEN EN BESTUUR .................................................................... 8
2.4
DIENSTVERLENING .................................................................................................... 9
2.5
LIDMAATSCHAPPEN ................................................................................................. 10
2.6
KWALITEITSZORG .................................................................................................... 10
2.7
HUISVESTING EN BEREIKBAARHEID ............................................................................ 10
PROGRAMMAVERANTWOORDING ........................................................................... 11 3.1
INLEIDING ............................................................................................................... 11 3.1.1 Opmerking vooraf ....................................................................................... 11 3.1.2 Opbouw jaarverslag ................................................................................... 11
3.2
VISIE ALS KADER ..................................................................................................... 11 3.2.1 Visie ISHV: blijvende resultaten door integraal maatwerk ............................ 11 3.2.2 Uitgangspunten .......................................................................................... 12
3.3
DOELSTELLINGEN EN RESULTATEN ............................................................................ 13 3.3.1 Doelstellingen............................................................................................. 13 3.3.2 Gewenste en behaalde resultaten (VKB) .................................................... 13 3.3.3 Managementinformatie ............................................................................... 17 3.3.4 Samenvatting resultaten ............................................................................. 18
PARAGRAFEN............................................................................................................. 19 4.1
WEERSTANDSVERMOGEN EN RISICOBEHEERSING ....................................................... 19 4.1.1 Kengetallen ................................................................................................ 20
4.2
ONDERHOUD KAPITAALGOEDEREN ............................................................................ 21
4.3
FINANCIERING ........................................................................................................ 21 4.3.1 Risicobeheer .............................................................................................. 21 4.3.2 Kasbeheer.................................................................................................. 22
4.4
BEDRIJFSVOERING .................................................................................................. 23 4.4.1 Algemeen ................................................................................................... 23 4.4.2 Financieringssystematiek ........................................................................... 23 4.4.3 Automatisering ........................................................................................... 23 4.4.4 Gegevensbescherming ............................................................................... 23 4.4.5 Gevolgen gemeentelijke herindelingen ....................................................... 24 4.4.6 Toekomstplan 2021-2024 ........................................................................... 24 4.4.7 Personeel ................................................................................................... 25
4.5
VERBONDEN PARTIJEN ............................................................................................. 27
Jaarstukken 2020 (versie: definitief)
3 │52
Hofsteenge Zeeman Groep B.V. Voor waarmerkingsdoeleinden behorend bij controleverklaring d.d. 25 maart 2021
5
BALANS PER 31 DECEMBER 2020 ............................................................................ 29
6
OVERZICHT VAN BATEN EN LASTEN 2020............................................................... 30 6.1
OVERZICHT VAN BATEN EN LASTEN (CATEGORIALE INDELING ) 2020 .............................. 30
6.2
PROGRAMMAREKENING 2020 ................................................................................... 31
7
KASSTROOMOVERZICHT 2020 .................................................................................. 32
8
TOELICHTING OP DE BALANS EN HET OVERZICHT VAN BATEN EN LASTEN ...... 33
9
8.1
GRONDSLAGEN VOOR WAARDERING EN RESULTAATBEPALING ...................................... 33
8.2
TOELICHTING OP DE BALANS PER 31 DECEMBER 2020 ................................................ 34
8.3
TOELICHTING OP EN ANALYSE VAN DE CATEGORIALE INDELING 2020 ............................. 39
VASTSTELLEN JAARSTUKKEN 2020 ........................................................................ 43
10 OVERIGE GEGEVENS ................................................................................................. 44 10.1 BELANGRIJKE GEBEURTENISSEN NA BALANSDATUM ..................................................... 44 10.2 EXPLOITATIESALDOVERWERKING EN VERDELING ......................................................... 44 10.3 VERDEELSLEUTEL ................................................................................................... 44 10.4 BTW COMPENSATIE ................................................................................................ 44 10.5 OVERZICHT LASTEN EN BATEN PER TAAKVELD 2020 .................................................... 45 10.6 OVERZICHT GEMEENTELIJKE BIJDRAGEN 2020 ........................................................... 46 10.7 WNT-VERANTWOORDING 2020 VOLKSKREDIETBANK NOORD-OOST GRONINGEN .......... 47 11 CONTROLEVERKLARING ........................................................................................... 49 12 STATISTISCHE GEGEVENS........................................................................................ 51
Jaarstukken 2020 (versie: definitief)
4 │52
Hofsteenge Zeeman Groep B.V. Voor waarmerkingsdoeleinden behorend bij controleverklaring d.d. 25 maart 2021
Jaarverslag 2020
Jaarstukken 2020 (versie: definitief)
5 │52
Hofsteenge Zeeman Groep B.V. Voor waarmerkingsdoeleinden behorend bij controleverklaring d.d. 25 maart 2021
1
Voorwoord Per 24 februari 2020 mag ik de Volkskredietbank als directeur leiden. Hierbij heb ik het stokje overgenomen van Anja Jansen die als interim-directeur samen met de organisatie het toekomstplan VKB 2021-2024 heeft ontwikkeld. Het Toekomstplan VKB is vastgesteld door het Dagelijks Bestuur en het Algemeen Bestuur in het voorjaar van 2020. Het jaar 2020 moet worden gezien als overgangsjaar.
Ontwikkelingen gemeenten Binnen de gemeenten van de Gemeenschappelijke Regeling is er in het afgelopen jaar een aantal ontwikkelingen geweest als gevolg van herindeling. Met het ontstaan van de gemeente Het Hogeland ontstond de situatie dat de dienstverlening over twee aanbieders was verdeeld, GKB Groningen en de VKB. De gemeente Het Hogeland heeft besloten de dienstverlening met beide partijen voort te zetten. Ook de gemeenten Delfzijl, Appingedam en Loppersum hebben in 2020 de fusie in gang gezet om vanaf 2021 onder naam gemeente Eemsdelta verder te gaan. Tot slot werd in 2020 de ontvlechting van De Kompanjie in gang gezet, waarmee vanaf 2021 de gemeente Veendam en gemeente Pekela niet langer onder één huis vallen. Wij hebben als VKB ons zo goed mogelijk meebewogen met deze ontwikkelingen om onze dienstverlening naar alle gemeenten ook naar de toekomst toe goed te kunnen blijven organiseren. Ook het werkveld is in beweging, met de aankomende wijziging in de wgs gericht hebben we een start gemaakt met het opzetten van vroegsignalering samen met gemeenten, maatschappelijke organisaties en andere betrokken organisaties. De uitvoering zal in het volgende jaar plaatsvinden Bij mijn aantreden heb ik een aantal prioritaire zaken opgepakt die liggen in de lijn van het versterken van de interne organisatie en het verbeteren van onze dienstverleningsinfrastructuur.
Vanuit een geactualiseerde klantvisie hebben wij een aantal keuzes gemaakt over communicatie en inrichting van onze ondersteunende systemen zoals telefonie en ICT. De investeringskosten zullen in het jaar 2021 terug te zien zijn.
Corona En dan mag niet onvermeld blijven de effecten van de gevolgen van de Corona pandemie voor onze organisatie. Wij hebben in de eerste weken van maart verregaande voorbereidingen getroffen om het thuiswerken voor te bereiden, waardoor wij bij de aankondiging van de eerste lockdown in Nederland op 16 maart 2020 zo goed mogelijk waren voorbereid om de medewerkers
Jaarstukken 2020 (versie: definitief)
6 │52
Hofsteenge Zeeman Groep B.V. Voor waarmerkingsdoeleinden behorend bij controleverklaring d.d. 25 maart 2021
zoveel mogelijk vanuit huis te kunnen laten werken. Omdat bij de VKB eerder thuiswerken nog niet aan de orde was, hebben we een flink aantal investeringen moeten doen om de medewerkers toe te rusten om ook daadwerkelijk vanuit huis te kunnen werken. Daarnaast hebben we besloten op eigen kantoor alleen direct klantcontact toe staan bij schrijnende gevallen. Onze externe werklocaties (gemeentehuizen en werkpleinen) zijn als gevolg van de Corona situatie ook veelal gesloten, waardoor onze dienstverlening nagenoeg volledig via de telefoon en online plaatsvindt. In 2020 hebben we een visie ontwikkeld op het thuiswerken en kantoor voor de nabije toekomst. Deze zullen in het jaar 2021 geëffectueerd worden. Tot slot wil ik graag meegeven dat de VKB elke dag weer klaar staat om de kwetsbare groep mensen in onze samenleving met raad en daad bij te staan. Ik ben vereerd dat ik leiding mag geven aan deze bijzonder betrokken en loyale medewerkers, die zich dagelijks inzetten voor deze kwetsbare groep. Sharon Smit, Directeur Volkskredietbank Noord-Oost Groningen
Jaarstukken 2020 (versie: definitief)
7 │52
Hofsteenge Zeeman Groep B.V. Voor waarmerkingsdoeleinden behorend bij controleverklaring d.d. 25 maart 2021
2
Algemeen 2.1
Inleiding
Voor u ligt het jaarverslag 2020. Op grond van artikel 7 van de Financiële Verordening ex art. 212 van de Gemeentewet dient het Dagelijks Bestuur verantwoording af te leggen over de uitvoering van de begroting en het financiële (meerjaren)plan.
2.2
Doelstelling Volkskredietbank
In artikel 3 van de Gemeenschappelijke Regeling wordt de doelstelling van de Volkskredietbank expliciet benoemd. De bank is een kredietbank en heeft geen winstoogmerk. De regeling wordt getroffen ten bate van een zo doelmatig mogelijke uitvoering van de volgende belangen: a. het verlenen van hulp om te komen tot een financieel stabiele situatie bij burgers die in financiële moeilijkheden verkeren of dreigen te raken; b. het op zakelijke en sociaal verantwoorde wijze voorzien in de behoefte aan sociale kredieten; c.
het voorkomen van maatschappelijk minder gewenste vormen van financiële dienstverlening.
De volgende vormen van dienstverlening worden ingezet:
2.3
•
Het geven van voorlichting, cursussen / workshops en trainingen aan personen en instellingen;
•
Het verzorgen van intakegesprekken;
•
Het oplossen van crisissituaties;
•
Het verstrekken van sociale kredieten en herfinancieringen aan cliënten die elders niet voor een krediet in aanmerking komen;
•
Het voeren van inkomensbeheer teneinde het geldelijk evenwicht te doen hervinden;
•
Het treffen van 100%-betalingsregelingen met voorkomende partijen voor cliënten;
•
Het behartigen van de financiële belangen van personen die daar vanwege hun lichamelijke of psychische toestand of vanwege sociale omstandigheden niet zelf toe in staat zijn.
•
Het volledig oplossen van schuldensituaties door schuldbemiddeling (maandelijks aflossingscapaciteit verdelen over de schuldeisers);
•
Het door een schuldsanering volledig oplossen van schuldensituaties door het verstrekken van een saneringskrediet;
•
Het beschikbaar stellen van een bankpas met rekening voor cliënten die geen gebruik kunnen maken van een reguliere bankpas.
Deelnemende gemeenten en bestuur
De uitvoeringsorganisatie VKB staat onder toezicht van een Algemeen Bestuur. Dit Algemeen Bestuur bestaat uit 7 wethouders van de aangesloten gemeenten die schuldhulpverlening in hun portefeuille hebben. Uit dit Algemeen Bestuur is een Dagelijks Bestuur gevormd van 3 wethouders. Het Dagelijks Bestuur houdt toezicht op de dagelijkse gang van zaken binnen de
Jaarstukken 2020 (versie: definitief)
8 │52
Hofsteenge Zeeman Groep B.V. Voor waarmerkingsdoeleinden behorend bij controleverklaring d.d. 25 maart 2021
Volkskredietbank en is verantwoording verschuldigd aan het Algemeen Bestuur. De volgende situatie was van toepassing tot en met 31 december 2020.
Het bestuur werd in 2020 gevormd door: Bestuursfunctie
Naam bestuurder
Gemeente
Voorzitter Vice-voorzitter Lid DB
Mw. A. Usmany Mw. L. Broekhuizen Dhr. H. Hemmes Mw. M. de Visser Dhr. M. Joostens Dhr. B. Schollema Mw. A. Kleve Dhr. G. Engelkens
Appingedam Oldambt Pekela Het Hogeland Delfzijl Loppersum Veendam Oldambt
Overige leden:
Tot 1 juli Per 1 juli vice voorzitter Met ingang van 1 juli
Met ingang van 1 juli
De dagelijkse leiding over de organisatie ligt bij de directeur. De directeur is tevens ambtelijk secretaris van het bestuur.
2.4
Dienstverlening
Aan de basis van de dienstverlening liggen de volgende uitgangspunten ten grondslag: •
de doelstelling zoals verwoord in artikel 3 van de gemeenschappelijke regeling;
•
de gedragscodes schuldhulpverlening en sociale kredietverlening van de NVVK;
•
de overige regelgeving en werkwijzen van de NVVK
De volgende producten/diensten vormen het kernpakket van de Volkskredietbank: •
Intake en diagnose ten behoeve van producten uit het basispakket en in het kader van preventie (inclusief adviesgesprekken en crisisinterventies);
•
Budgetbeheer;
•
Financieel Beheer;
•
Budgetcoaching;
Jaarstukken 2020 (versie: definitief)
9 │52
Hofsteenge Zeeman Groep B.V. Voor waarmerkingsdoeleinden behorend bij controleverklaring d.d. 25 maart 2021
•
Schuldregeling;
•
Schuldbemiddeling;
•
Wsnp-verklaring.
De volgende producten/diensten kunnen onderdeel uitmaken van het pluspakket en/of kunnen worden ingezet voor individuele inkoop: •
Preventie en vroegsignalering;
•
Leningaanvraag met borg.
2.5
Lidmaatschappen
NVVK De VKB is lid van de NVVK, de branchevereniging voor schuldhulpverlening, sociaal bankieren en bewindvoering.. De vereniging behartigt de belangen van de leden op landelijk niveau bij de rijksoverheid, maatschappelijke organisaties en instellingen. Verder ondersteunt het verenigingsbureau van de NVVK alle leden op gebied van wet-, regelgeving, beleid en documenten. Het doel is te komen tot een goede en uniforme afstemming in aanpak en methode van schuldhulpverlening en kredietverstrekking. De Volkskredietbank is in de vereniging vertegenwoordigd door deelname aan diverse overleggen. BKR De VKB is lid van Bureau Krediet Registratie (BKR) in Tiel. Potentiële kredietnemers worden getoetst bij deze instelling. Mede op grond van de hieruit verkregen informatie wordt beoordeeld of kredietverstrekking verantwoord is. Alle verstrekte kredieten worden gemeld bij het bureau. Ook betalingsachterstanden of onregelmatigheden worden kenbaar gemaakt. Indien alle verplichtingen conform de overeenkomst zijn nagekomen wordt de cliënt weer afgemeld. Door onder andere gebruik te maken van dit bureau wordt getracht kredietverlening op een zo verantwoord mogelijke wijze te laten plaatsvinden. Daarnaast wordt de informatie van BKR gebruikt bij schuldhulpverlening om een volledig beeld van de financiële verplichtingen van de cliënt te krijgen.
2.6
Kwaliteitszorg
Evenals in voorgaande jaren is ook in het jaar 2020 gewerkt aan kwaliteitszorg. De VKB is in 2019 geauditeerd door de NVVK. Tijdens deze audit is getoetst op correcte uitvoering van de gedragscodes en modules van de NVVK. De certificering is 3 jaar geldig (tot en met 2021).
2.7
Huisvesting en bereikbaarheid
De Volkskredietbank Noord-Oost Groningen is gevestigd aan de Stationsweg 2 in Appingedam. Als gevolg van de Corona pandemie vindt onze dienstverlening nagenoeg volledig plaats via de telefoon. Alleen voor schrijnende gevallen is het mogelijk om op kantoor de klant eventueel met begeleider op kantoor te ontvangen onder de dan geldende Corona maatregelen. In het kantoor zijn de ontvangstruimtes hiertoe Corona proof ingericht. Vanwege de verwachtte maatschappelijke gevolgen van de Corona crisis hebben wij ons voorbereid om klaar te staan voor een toenemende hulpvraag. Wij hebben hiertoe onze bereikbaarheid telefonische bereikbaarheid vergroot in de avond.
• •
Op werkdagen tussen 09.00 - 12.00 en tussen 13.00 - 16.00 uur. Op dinsdag én donderdag van 18.00 - 20.00 uur.
Ook voor de medewerkers zijn er in ons kantoor de nodige aanpassingen gedaan om de werkplekken Corona proof in te richten. Ook al is ons beleid om zoveel mogelijk thuis te werken, conform de richtlijnen van de overheid, om onze primaire processen te kunnen garanderen is een beperkt aan mensen op kantoor benodigd.
Jaarstukken 2020 (versie: definitief)
10 │52
Hofsteenge Zeeman Groep B.V. Voor waarmerkingsdoeleinden behorend bij controleverklaring d.d. 25 maart 2021
3
Programmaverantwoording 3.1
Inleiding
Op basis van de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening is in 2016 door de diverse gemeenteraden van de aan de VKB deelnemende gemeenten het beleidsplan Integrale Schuldhulpverlening vastgesteld voor de periode 2016-2019. In 2019 is besloten de looptijd van dit beleidsplan met 1 jaar te verlengen. Enerzijds vanwege wijzigingen in de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening per 1 januari 2021 en anderzijds vanwege herindeling van de gemeenten Appingedam, Delfzijl en Loppersum. In het beleidsplan zijn de visie op en de uitgangspunten van de gemeenten op het terrein van schuldhulpverlening neergelegd. Het bestuur van de VKB is belast met de uitvoering van dit beleidsplan. In het beleidsplan is afgesproken dat jaarlijks middels een jaarverslag verantwoording wordt afgelegd over de uitvoering van de integrale schuldhulpverlening (ISHV). In het beleidsplan zijn doelen en gewenste resultaten opgenomen. Deze zijn bepalend voor de uitvoering van de ISHV door de VKB. 3.1.1 Opmerking vooraf In dit hoofdstuk worden de via de VKB behaalde resultaten over de in het beleidsplan vastgelegde doelstellingen weergegeven. Gemeenten behalen ook middels ander beleid en via andere uitvoeringsorganisaties of ketenpartners resultaten op die doelstellingen. Op die resultaten heeft de VKB echter geen zicht.
De in paragraaf 3.3 genoemde resultaten betreffen dus enkel de resultaten voor zover de VKB deze in beeld heeft. Voor een totaalbeeld van de realisatie van bovengenoemde doelstellingen moeten ook de resultaten van de andere door de gemeenten geregisseerde partijen in het sociaal domein in ogenschouw worden genomen. 3.1.2 Opbouw jaarverslag Dit jaarverslag is als volgt opgebouwd. In paragraaf 3.2 zijn als kader kort de visie van de gemeenten op integrale schuldhulpverlening en de uitgangspunten daarbij beschreven. In paragraaf 3.3 komen de doelstellingen uit het beleidsplan aan bod. Per doelstelling is het streefcijfer uit het beleidsplan weergegeven en zijn de werkelijk bereikte resultaten opgenomen.
3.2
Visie als kader
De in het beleidsplan opgenomen doelstellingen en gewenste resultaten zijn gebaseerd op de visie op ISHV. Deze visie en de daaraan ten grondslag liggende uitgangspunten wordt hieronder als kader kort weergegeven. 3.2.1 Visie ISHV: blijvende resultaten door integraal maatwerk Aan de manier waarop ISHV aan inwoners wordt aangeboden ligt de volgende visie ten grondslag: Schulden mogen geen belemmering vormen voor participatie. Alle inwoners1 met (dreigende) financiële problemen kunnen een beroep doen op schuldhulpverlening. Het vergroten van de financiële zelfredzaamheid staat daarbij centraal. Er is begeleiding bij het vinden van een oplossing voor of het beheersbaar maken van de schulden. Er wordt maatwerk geboden en er worden blijvende resultaten behaald. Er is aandacht voor de oorzaken van de financiële problemen en mogelijke belemmeringen voor een oplossing. De gemeente voert de regie op het proces en de cliënt is zelf verantwoordelijk voor het slagen van een traject.
1
Natuurlijke personen vanaf 18 jaar. Preventieactiviteiten (adviesgesprekken, voorlichting, workshops, trainingen, cursussen e.d.) kunnen ook worden ingezet ten bate van doelgroepen onder de 18 jaar.
Jaarstukken 2020 (versie: definitief)
11 │52
Hofsteenge Zeeman Groep B.V. Voor waarmerkingsdoeleinden behorend bij controleverklaring d.d. 25 maart 2021
3.2.2 Uitgangspunten In bovenstaande visie ligt een viertal uitgangspunten besloten. In de volgende paragrafen worden deze uitgangspunten kort toegelicht. 3.2.2.1 Een brede doelgroep De toegang tot schuldhulpverlening staat in principe open voor iedere inwoner vanaf 18 jaar met (dreigende) financiële problemen in de privésituatie. Voorkomen moet worden dat financiële problemen groter worden of zich ontwikkelen tot problematische schulden doordat de toegang tot SHV beperkt is. Vanwege de belemmering voor participatie wordt de instroom in principe niet beperkt. Er wordt dus geen inkomensgrens gehanteerd en van de mogelijkheid tot uitsluiting bij recidive en (uitkerings)fraude / bestuurlijke boete wordt niet onverkort gebruik gemaakt. Specifiek voor gezinnen met inwonende minderjarige kinderen is er een uitzonderingsclausule in de beleidsregels schuldhulpverlening opgenomen. Daardoor is het bij deze gezinnen mogelijk om de maximale duur van budgetbeheer te verlengen of een uitzondering te maken op de bepaling dat budgetbeheer eenmalig is. Deze brede doelgroep ligt volledig in lijn met het uitgangspunt van de Wgs dat schuldhulpverlening breed toegankelijk dient te zijn. 3.2.2.2 Vraaggerichte dienstverlening en maatwerk Bij de intake wordt de (voorlopige) hulpvraag van een cliënt in onderling overleg vastgesteld.
De vraag en wensen van de cliënt zijn hierbij medebepalend, de cliënt is immers probleemeigenaar. Ook wordt gekeken of dienstverlening van de VKB wel noodzakelijk is of dat een lichtere vorm van dienstverlening door een ketenpartner (bijvoorbeeld via het project thuisadministratie van Humanitas) voldoende is. In overleg wordt dus gekeken welke dienstverlening / welk product het beste past bij de hulpvraag van de cliënt. Hierbij wordt vooral gekeken naar welke dienstverlening het beste bijdraagt aan de participatie van cliënt en aan het voorkomen van maatschappelijke kosten. De vorm, intensiteit en omvang van de dienstverlening worden afgestemd op de hulpvraag en situatie van de cliënt. Dit is maatwerk en de Volkskredietbank zal dus niet automatisch alle mogelijke producten inzetten. Het credo hierbij is: lichte vormen van dienstverlening waar het kan, intensieve trajecten waar nodig. De intensiteit hangt af van wat de cliënt zelf kan (zo nodig met behulp van zijn sociale netwerk). 3.2.2.3 Een integrale aanpak Binnen de VKB wordt er niet alleen gewerkt aan het oplossen of hanteerbaar maken van het schuldenprobleem, maar er is tevens aandacht voor de achtergronden c.q. oorzaak van de schulden en eventuele belemmeringen voor het oplossen ervan.
Als bijvoorbeeld de schulden zijn ontstaan door een verslaving en die is nog steeds aanwezig, dan is de kans van slagen van een volledig schuldregelingstraject zeer klein. Er zal daarom eerst gewerkt moeten worden aan de verslavingsproblematiek en hiervoor wordt de cliënt dan doorverwezen naar Verslavingszorg Noord Nederland. Zo nodig zal de schuldhulpverlening zich in de tussenliggende periode richten op het niet verder laten verslechteren van de maatschappelijke positie van de cliënt (inzet DFD). Een integrale aanpak is daarnaast een gezamenlijke verantwoordelijkheid van de gemeente en de ketenpartners. Daarbij kan de Volkskredietbank worden gezien als een belangrijke vindplaats en signalerende instantie voor probleemgezinnen. In een dergelijke situatie wordt de cliënt/het gezin door de VKB aangemeld bij een sociaal (wijk)team en/of de openbare zorgnetwerken. De samenstelling van een sociaal (wijk)team kan per gemeente verschillen. Afhankelijk daarvan wordt zo nodig ook doorverwezen naar maatschappelijk werk en/of een andere ketenpartner. Verder zijn tussen diverse ketenpartners (op regionaal niveau) afspraken gemaakt om de onderlinge werkprocessen op elkaar af te stemmen. Gemeenten stimuleren dergelijke afspraken en waar nodig initiëren en faciliteren zij nieuwe samenwerkingsafspraken.
Jaarstukken 2020 (versie: definitief)
12 │52
Hofsteenge Zeeman Groep B.V. Voor waarmerkingsdoeleinden behorend bij controleverklaring d.d. 25 maart 2021
3.2.2.4 Eigen verantwoordelijkheid cliënt Schuldhulpverlening is niet vrijblijvend. Op basis van de wgs heeft de cliënt een wettelijke inlichtingen- en medewerkingsplicht. De cliënt is eindverantwoordelijk voor het slagen van een schuldhulpverleningstraject. Het succes hangt voor een groot deel af van de motivatie (intentie), eigen inzet, vaardigheden en sociale netwerk van de cliënt. Wanneer een cliënt zijn verplichtingen niet nakomt of niet meewerkt in een traject, kan besloten worden om een traject te weigeren dan wel te beëindigen. Wanneer blijkt dat een cliënt niet in staat is om de eigen verantwoordelijkheid volledig te nemen, wordt het traject daar zo mogelijk op afgestemd c.q. aangepast.
3.3
Doelstellingen en resultaten
3.3.1 Doelstellingen De in het beleidsplan beschreven werkwijze van ISHV heeft de volgende doelstellingen: 1. Voorkomen van schulden; 2. Duurzame resultaten; 3. Bevorderen participatie; 4. Voorkomen van maatschappelijke kosten. 3.3.2 Gewenste en behaalde resultaten (VKB) Zoals opgemerkt in de inleiding van dit hoofdstuk (zie paragraaf 3.1), betreffen onderstaande resultaten enkel de resultaten die de VKB in beeld heeft. Naast de door VKB in samenwerking met de gemeenten georganiseerde activiteiten worden er door de gemeenten zelf ook nog de nodige activiteiten georganiseerd met betrekking tot het voorkomen van schulden. 3.3.2.1 Voorkomen van schulden Aandacht voor preventie en nazorg verkleint de kans dat grotere of nieuwe schulden en daarmee samenhangende maatschappelijke problemen (opnieuw) ontstaan. Resultaat 2020: Het aantal deelnemers aan de reguliere preventie-activiteiten is in onderstaand schema weergegeven: Preventie-activiteit
Deelnemers 2019
Lespakket “Kostdat?!?!” Workshop “Geld speelt een rol” Workshop “Financieel bij de Hand” (jongeren)spreekuren Individuele adviesgesprekken Gastlessen Noorderpoort entreeleerlingen Gastlessen campus Winschoten Cursussen GOB Fivelingo/ISD mobiliteit WinklerPrins ouder/kind voorlichtingen Preventie-aanbod cl. na afgewezen krediet Workshop(s) tienermoeders? Jimmy’s/andere voorlichtingen woensdagmiddag Stagemarkt Hanze Lespakket VMBO Werkgeversproject Totaal Vroegsignalering
Jaarstukken 2020 (versie: definitief)
13 │52
374 10 20 92 70 88 75 729
Deelnemers 2020
49 85 111 1 246
Hofsteenge Zeeman Groep B.V. Voor waarmerkingsdoeleinden behorend bij controleverklaring d.d. 25 maart 2021
Naast bovenstaande activiteiten heeft de VKB ook in 2020 extra inzet gepleegd om in een vroeg stadium financiële problemen te signaleren en hulp te bieden. Het vroegsignaleren van schulden is vanaf januari 2018 opgenomen in de reguliere dienstverlening van Werkplein Fivelingo. Nieuwe uitkeringsgerechtigden worden doorverwezen naar een financieel specialist (professional schuldhulpverlening) indien blijkt dat er sprake is van financiële problematiek. Daarnaast was er in 2020 ook de opdracht om preventief cliënten te spreken en te adviseren om te voorkomen dat er financiële problemen ontstaan. De oplossingsrichting gaat uit van lichte ondersteuning waar het kan, zwaardere hulpverlening waar het moet. Het doel is zowel de inkomenspositie van cliënten te verbeteren als ze te begeleiden naar een schuldenvrije toekomst zodat uiteindelijk de participatie aan de samenleving duurzaam wordt verbeterd. In 2020 zijn in totaal 140 cliënten doorverwezen naar de financieel adviseur. Een deel van deze cliënten is doorverwezen naar de Volkskredietbank in verband met problematische schulden. Een ander deel werd preventief gesproken en door middel van één of meerdere gesprekken weer op de juiste weg geholpen.
Verder zijn er pilots gestart ten aanzien van vroegsignalering (dat per 1 januari 2021 is opgenomen in de gewijzigde wgs) in de volgende gemeenten: • Appingedam; • Delfzijl; • Loppersum; • Hogeland (workshops die vanwege Corona uiteindelijk niet zijn doorgegaan); • Pekela en Veendam (pilot Geldloket, is ook niet doorgegaan i.v.m. Corona) • Veendam (Rubiconproject i.s.m. Noorderpoortcollege, gestart in december 2020) • Oldambt De pilot in Eemsdelta loopt nog tot 1 april 2021, de pilot in Oldambt is per 31-12-20 afgerond. Inmiddels zijn de gemeenten zelf bezig om vroegsignalering in te bedden in hun dienstverlening. Totaal Middels alle bovengenoemde preventie-activiteiten zijn in totaal dus 386 (246 + 140) personen bereikt. In 2014 werden 973 personen bereikt. Naast bovengenoemde aantallen dragen onderstaande activiteiten ook bij aan de doelstelling van het verkleinen van de kans op het ontstaan van grotere of nieuwe schulden. Budgetcoaching Ook het product budgetcoaching draagt bij aan de doelstelling. Budgetcoaching wordt bijvoorbeeld ingezet door de afdeling preventie om mensen met een lichte hulpvraag weer op weg te helpen om zo te voorkomen dat er (problematische) schulden ontstaan. Daarnaast wordt budgetcoaching aan het einde van trajecten ingezet als begeleiding bij de uitstroom uit budgetbeheer.
Daarmee wordt voorkomen dat mensen opnieuw in de problemen komen als ze hun financiën weer volledig zelf gaan regelen. In het systeem wordt echter niet de aard van de coaching geregistreerd. Zodoende valt niet te achterhalen in hoeveel van de aantallen budgetcoaching (totaal 268) de coaching op deze wijze is ingezet. Van deze beide activiteiten is niet exact te achterhalen hoeveel inwoners worden bereikt. Het is wel aannemelijk dat met beide activiteiten uiteindelijk een aanzienlijk aantal mensen wordt bereikt. Conclusie: Als gevolg van Corona heeft er in 2020 een forse daling plaatsgevonden m.b.t. preventieactiviteiten.
Jaarstukken 2020 (versie: definitief)
14 │52
Hofsteenge Zeeman Groep B.V. Voor waarmerkingsdoeleinden behorend bij controleverklaring d.d. 25 maart 2021
3.3.2.2 Duurzame resultaten Een investering in integrale schuldhulpverlening waarbij wordt gewerkt aan het vergroten van de financiële zelfredzaamheid levert een langdurig resultaat en verkleint de kans op recidive. Streefcijfer 2020: Het gemiddelde recidivepercentage neemt in 2020 ten hoogste toe tot 10%. Resultaat 2020: De berekening van het recidivepercentage wordt uitgevoerd op basis van de cliënten die eerder een budgetbeheer of schuldregelingstraject hebben doorlopen. Het recidivecijfer in 2020 is in onderstaande tabel weergegeven. Recidive Gemiddeld
2018 62
Aantal 2019 59
2020 53
Percentage 2018 2019 2020 3,1 2,9 3,0
Uit de tabel blijkt dat het gemiddelde recidivepercentage over 2020 op 3,0% ligt. Daarmee is het in lijn met voorgaande twee jaren en het percentage ligt tevens ruim onder de norm van 10%. Ook vergeleken met landelijke cijfers blijkt de dienstverlening zeer effectief. Uit onderzoek blijkt dat recidivepercentages landelijk rond de 9 tot 16% liggen.2 Bij mensen die in de Wsnp hebben gezeten, ligt dit percentage landelijk gezien nog hoger, namelijk op 19%.3 Conclusie: De doelstelling van ten hoogste 10% recidive is daarmee ruim gehaald. 3.3.2.3 Bevorderen participatie Het vergroten van de financiële zelfredzaamheid en het oplossen of beheersbaar maken van de schulden zorgen ervoor dat de financiële situatie geen belemmering meer vormt voor een burger om actief deel te nemen aan de samenleving. Streefcijfers 2020: 1. Het aantal burgers dat binnen de schuldhulpverlening een oplossing voor de schulden krijgt aangeboden groeit vanaf 2016 jaarlijks; 2. Het aantal crisissituaties dat wordt afgewend, neemt vanaf 2016 jaarlijks toe.
2
Duurzaamheid schuldentrajecten, De financiële positie van ex-schuldenaren, Amsterdam: SEO Economisch Onderzoek 2015. Uit dit onderzoek blijkt dat 9 tot 16% van de onderzochte groep na 4 jaar na beëindiging van het schuldentraject weer nieuwe betalingsachterstanden heeft op de premie voor de ziektekostenverzekering. Een betalingsachterstand bij een zorgverzekeraar kan een signaal zijn voor de ontwikkeling van andere en zwaardere schulden omdat deze schulden zich meestal in een eerder stadium ontwikkelen dan andere schulden(Jungmann & Anderson, 2011, Sibma & Okma, 2010). Daarnaast heeft 4 tot 6 procent van de groep na vier jaar ook betalingsachterstanden op nieuwe kredieten. 3 Monitor Wsnp, Elfde meting over het jaar 2014, Utrecht/Den Haag: Raad voor de Rechtsbijstand/Centraal Bureau voor de Statistiek 2015. Uit deze WSNP-monitor blijkt dat 19 procent van de schuldenaren die in de periode 2009-2013 een schone lei had, in 2014 opnieuw een achterstand had op een rekening, een lening, de hypotheek of de huur (pagina 90). Er is momenteel nog geen recentere meting gedaan.
Jaarstukken 2020 (versie: definitief)
15 │52
Hofsteenge Zeeman Groep B.V. Voor waarmerkingsdoeleinden behorend bij controleverklaring d.d. 25 maart 2021
Resultaat 2020: De streefcijfers over 2016 zijn als een nulmeting te zien. In onderstaande tabel zijn de resultaten voor beide streefcijfers over 2020 weergegeven ten opzichte van 2016. Resultaat Inwoners met oplossing voor schulden Aantal afgewende crisissituaties
2016
2020
681 van 1.258 (54,1%)
753 van 1.369 (55,0%)
14 van 21 (66,7%)
25 van 27 (92,6%)
Inwoners met oplossing voor schulden In 2020 kregen 753 inwoners een oplossing voor de schulden aangeboden. Bij een deel van deze inwoners (3924) is dat een totaaloplossing voor alle schulden (via een herfinanciering, schuldregeling of Wsnp). Bij het overige deel (361 inwoners) wordt wel gewerkt aan het afbetalen van de schulden, maar is dat niet in alle gevallen een totaaloplossing (bijvoorbeeld omdat er belemmeringen zijn voor een schuldregeling). Afgezet tegen het totaal aantal inwoners dat in budgetbeheer of een schuldregeling zit (1.369), heeft 55,0% een oplossing voor de schulden. Afgewende crisissituaties Van een crisissituatie is sprake bij een dreigende woningontruiming, afsluiting elektra / gas / water of royering ziektekostenverzekering. In 2020 waren er 27 aanmeldingen waarbij er sprake was van een crisissituatie. Daarvan werden er 25 (92,6%) afgewend. Deze crisissituaties werden geregistreerd op het moment van aanmelding. Ook in de fase daarna is het mogelijk dat er een crisis ontstaat. Conclusie: De groei van het aantal inwoners met een oplossing voor schulden is gehaald en de groei van het aantal afgewende crisissituaties is gehaald, kortom de doelstelling van een groei in beide streefcijfers is gehaald.
3.3.2.4 Voorkomen van maatschappelijke kosten Een investering in integrale schuldhulpverlening voorkomt hoge maatschappelijke kosten zoals de kosten voor huisuitzetting, herhuisvesting, maatschappelijke opvang, extra beroep op bijstand en afsluiting energie. De maatschappelijke meerwaarde van de VKB vertaalt zich in een kosten-batenanalyse. Onderzoeksbureau Regioplan en de Hogeschool Utrecht hebben onderzoek verricht naar de kosten en baten van schuldhulpverlening5. Daarbij is er een rekentool ontwikkeld waarmee gemeenten lokaal de eigen kosten-batenverhouding van hun schuldhulpverlening kunnen berekenen. Streefcijfer 2020: De verhouding tussen de kosten en de baten van schuldhulpverlening is in 2020 minimaal 1,5 (iedere euro die in schuldhulpverlening wordt geïnvesteerd, levert minstens € 1,50 aan kostenbesparing op). Resultaat 2020: De kosten-batenverhouding van de VKB is in onderstaande tabel weergegeven. Bij onderstaande berekening van de kosten-batenverhouding is uitgegaan van voorzichtige opbrengsten en reële kosten. 4
Dit betreft het aantal cliënten dat is toegeleid naar een herfinanciering (71), een schuldregeling of de Wsnp (321) en uitgaande van de gemiddelde uitvalpercentages over 2019. Het uitvalpercentage van de rechtbank Noord-Nederland over 2020 was ten tijde van het schrijven van deze evaluatie nog niet beschikbaar, zodat voor deze berekening gebruik is gemaakt van de uitvalpercentages over 2019. Zodra het percentage van de rechtbank Noord-Nederland wel beschikbaar is, zal die worden opgenomen in de kwartaalrapportages over 2021. 5 Schuldhulpverlening loont!, Amsterdam: Regioplan 2011.
Jaarstukken 2020 (versie: definitief)
16 │52
Hofsteenge Zeeman Groep B.V. Voor waarmerkingsdoeleinden behorend bij controleverklaring d.d. 25 maart 2021
Kosten-baten verhouding schuldhulpverlening VKB
9.1
Kosten
per 1000 inw. € 2.762.402 € 18.660
9.2
Baten
€ 4.777.000 €
32.260
9.3 9.4
Bespaarde kosten PW uitstroom Bespaarde kosten PW voorkomen instroom
€ 1.989.000 €
13.430
€
280.000 €
1.890
9.5
Bespaarde kosten WW
€
990.000 €
6.690
9.6
Bespaarde kosten PW trajecten
€
22.000 €
150
9.7
Bespaarde kosten WW reintegratie
€
4.000 €
30
9.8
Bespaarde kosten betalingsregelingen
€
10.000 €
70
9.9
Bespaarde kosten huisuitzettingen
€
476.000 €
3.210
9.10 Bespaarde kosten MW
€
36.000 €
240
9.11 Bespaarde kosten GGZ
€
28.000 €
190
9.12 Bespaarde kosten MO 9.13 Bespaarde kosten dakloosheid (zorg en veiligheid)
€
173.000 €
1.170
€
526.000 €
3.550
9.14 Bespaarde kosten afsluiten GWL
€
243.000 €
1.640
totaal
Uit deze tabel blijkt een totaalbedrag aan kosten van schuldhulpverlening van € 2.762.402,-. Daar staat een bedrag aan baten van € 4.777.000,- tegenover. De kosten-baten verhouding is daarmee 1,73. Dit betekent dat elke euro die gemeenten besteden aan schuldhulpverlening, op andere terreinen leidt tot een kostenbesparing van minstens € 1,73 Conclusie: De doelstelling van een kosten-baten verhouding van minimaal 1,5 is gehaald. 3.3.3 Managementinformatie Op basis van managementinformatie wordt de voortgang in het bereiken van de doelstellingen en de gewenste resultaten en de kwaliteit gemonitord. Ook in 2020 ontvingen zowel het bestuur van de VKB als de gemeenteraden eens per kwartaal een rapportage om te kunnen sturen op de voortgang in de doelstellingen en resultaten en kwaliteitsaspecten. In deze rapportages is onder andere informatie opgenomen over de ingezette producten en diensten, wachttijden, recidive en over de (kenmerken van de) cliënten. Verder is vanaf 2017 in de managementrapportages een overzicht toegevoegd van de instroom, de doorstroom en tussentijdse uitval van cliënten. Hierin worden de cliënten die zich in 2017, 2018, 2019 en 2020 hebben aangemeld gevolgd gedurende het proces van schuldhulpverlening. Momenteel geeft het overzicht vooral zicht op de beginfase van de schuldhulpverlening.
Op termijn zal dit overzicht verder worden uitgebreid zodat het ook inzicht biedt in het resultaat (succes) en de doeltreffendheid van de schuldhulpverlening door de VKB.
Jaarstukken 2020 (versie: definitief)
17 │52
Hofsteenge Zeeman Groep B.V. Voor waarmerkingsdoeleinden behorend bij controleverklaring d.d. 25 maart 2021
3.3.4 Samenvatting resultaten Onderstaand is aangegeven welke van de het beleidsplan beschreven doelstellingen zijn behaald:
1. Voorkomen van schulden:
2. Duurzame resultaten:
3. Bevorderen participatie:
4. Voorkomen van maatschappelijke kosten:
Jaarstukken 2020 (versie: definitief)
18 │52
Hofsteenge Zeeman Groep B.V. Voor waarmerkingsdoeleinden behorend bij controleverklaring d.d. 25 maart 2021
4
Paragrafen In het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV) zijn meerdere verplichte paragrafen opgenomen voor provincies, gemeenten en hun gemeenschappelijke regelingen. Deze zijn niet allemaal relevant voor de VKB. Om die reden zijn de paragrafen lokale heffingen en grondbeleid niet opgenomen. Hieronder staan de paragrafen: •
Weerstandvermogen en risicobeheersing;
•
Onderhoud kapitaalgoederen;
•
Financiering;
•
Bedrijfsvoering;
•
Verbonden partijen.
4.1
Weerstandsvermogen en risicobeheersing
Weerstandsvermogen is van belang om de financiële gezondheid van de Volkskredietbank te kunnen beoordelen. Het is bedoeld om risico’s waarvoor geen voorzieningen zijn getroffen op te kunnen vangen. Het gaat hierbij om de verhouding tussen: •
De weerstandscapaciteit, dit is de beschikbare financiële ruimte die zonder ingrijpende beleidswijzigingen beschikbaar is;
•
De aanwezige risico’s.
De weerstandscapaciteit bestaat uit twee onderdelen, de structurele en de incidentele weerstandscapaciteit. De structurele weerstandscapaciteit is met name van belang voor het opvangen van optredende risico’s die een over de tijd uitgestrekt effect hebben en om de incidentele weerstandscapaciteit aan te vullen na het optreden van risico’s. Een structureel middel om risico’s op te vangen kan bijvoorbeeld zijn de post onvoorzien in de begroting. De incidentele weerstandscapaciteit is het ter dekking van risico’s aanwezige vrije vermogen. De incidentele weerstandscapaciteit bestaat uit bijvoorbeeld de algemene reserve en deze bedraagt ultimo 2020 nihil. De aanwezige (structurele en incidentele) weerstandscapaciteit moet voldoende zijn om de financiële gevolgen van optredende risico’s op te kunnen vangen. Risico’s zijn van nature onzeker van aard en omvang. Indien dit niet zo was, zouden zij worden opgenomen in de begroting. De belangrijkste risico’s voor de Volkskredietbank zijn: • Er is onduidelijkheid over de vraag of de VKB verplicht is BTW in rekening te brengen bij het product beschermingsbewind. De VKB is van mening dat er geen BTW-plicht is omdat beschermingsbewind binnen de BTW-vrijstelling voor schuldhulpverlening valt. Begin 2018 heeft de belastingdienst aangegeven dat er voor de VKB wel een BTW-plicht bij beschermingsbewind zou gelden.
Nadien is er een uitspraak van een rechtbank geweest in een vergelijkbare situatie. De rechtbank was het niet eens met het standpunt van de belastingdienst. Vervolgens heeft de belastingdienst hoger beroep tegen deze uitspraak van de rechtbank ingesteld. De belastingdienst zal naar verwachting gedurende die procedure niet bereid zijn het standpunt aan te passen. Daarom is besloten de huidige werkwijze voort te zetten, het standpunt van de VKB vast te leggen en na afloop van het hoger beroep opnieuw in overleg te treden met de belastingdienst. Omdat de VKB tot op heden nog geen BTW in rekening heeft gebracht, bestaat er in beginsel een BTW-risico voor het verleden. Indien uiteindelijk blijkt dat het standpunt van de belastingdienst juist is, dan kan er een eventuele
Jaarstukken 2020 (definitief)
19 │52
Hofsteenge Zeeman Groep B.V. Voor waarmerkingsdoeleinden behorend bij controleverklaring d.d. 25 maart 2021
naheffing van omzetbelasting plaatsvinden over een periode van maximaal vijf jaar. Omvang risico: maximaal € 531.000,-; Inmiddels is er in twee vergelijkbare zaken uitspraak in hoger beroep geweest, waarvan de ene uitspraak het standpunt van de belastingdienst ondersteunde maar de andere het standpunt van VKB. • Alle in de begroting opgenomen aannames zijn gebaseerd op een voorspelling omtrent het aantal aanvragen en diensten. Indien er in een jaar sprake zal zijn van een (grote) stijging of daling in het aantal aanvragen en diensten, zal dit kunnen leiden tot frictiekosten en een extra financiële bijdrage van de gemeenten. Omvang risico: p.m.; • De voormalige directeur is eind 2018 wethouder geworden in de gemeente Veendam en op grond van de rechtspositionele regels is er sprake van een terugkeergarantie vanwege politiek verlof. Omvang risico: loonsomkosten (schaal 13 max. en arbeidsomvang van 32 uur (0,89 fte) per week) van € 100.000,- per jaar. Uitgangspunt bij risico’s is dat het meestal incidentele tegenvallers zijn. Daarnaast zullen niet alle risico’s op hetzelfde moment plaatsvinden. De Volkskredietbank is een uitvoeringsorgaan van de deelnemende gemeenten.
In dat kader ontvangt de Volkskredietbank op basis van de opgestelde begroting financiële bijdragen van de deelnemende gemeenten en is het niet nodig dat de Volkskredietbank over een eigen weerstandsvermogen beschikt. Een nadelig exploitatiesaldo wordt op basis van de gemeenschappelijke regeling volledig doorberekend aan de deelnemende gemeenten. In het weerstandsvermogen wordt daarom voorzien door de deelnemende gemeenten zelf. Een eventueel nadelig exploitatiesaldo brengen de gemeenten ten laste van de door hen opgebouwde weerstandscapaciteit. Hiermee is de weerstandscapaciteit van de VKB als zodanig gewaarborgd. 4.1.1 Kengetallen Ingevolge artikel 11 van het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeente (BBV) dient een aantal kengetallen opgenomen te worden. De financiële kengetallen zijn een uniforme set van kengetallen die een betere inzicht geven in de financiële posities van de gemeenten en provincies, en daarmee ook informatie over de weer- en wendbaarheid van hun begrotingen. De berekening van de kengetallen is conform de ministeriële richtlijnen voor de wijze waarop kengetallen worden vastgesteld en opgenomen in het jaarverslag. Kengetallen Netto schuldquote Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle vverstrekte leningen Solvabiliteitsratio Liquiditeitsratio
2019 realisatie
2020 begroting realisatie
4,3%
7,0%
2,2%
4,3%
7,0%
2,2%
0% 0,9
0% 0,8
0% 0,9
Netto schuldquote Hoe hoger de schuld, hoe hoger de netto schuldquote. De netto schuldquote weerspiegelt het niveau van de schuldenlast ten opzichte van de eigen middelen en geeft een indicatie van de druk van de rentelasten en de aflossingen op de exploitatie. Normaliter bevindt de netto schuldquote zich ergens tussen de 0% en 100%. Solvabiliteitsratio Dit kengetal geeft inzicht in de mate waarin de VKB in staat is aan haar financiële verplichtingen te voldoen. De solvabiliteitsratio is conform het gevoerde beleid al een langere periode nihil (zie paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing op pagina 19). Liquiditeitsratio De liquiditeit laat zien wat de mate is waarin de VKB in staat is om aan haar direct opeisbare verplichtingen te kunnen voldoen. De liquiditeitsratio is conform het gevoerde beleid al een langere periode onder de 1. De huidige uitkomst geeft aan dat er op korte termijn onvoldoende vorderingen
Jaarstukken 2020 (definitief)
20 │52
Hofsteenge Zeeman Groep B.V. Voor waarmerkingsdoeleinden behorend bij controleverklaring d.d. 25 maart 2021
en gelden zijn om de korte schulden te voldoen. Door de waarborgen die een gemeentelijke kredietbank als overheidsorgaan (gemeenschappelijke regeling) met zich meebrengt, is er geen noodzaak het toegepaste beleid te wijzigen.
4.2
Onderhoud kapitaalgoederen
Het personeel is gehuisvest in het kantoorpand aan de Stationsweg 2 te Appingedam. Dit pand wordt gehuurd. In 2019 is besloten de huurovereenkomst van het pand niet op te zeggen en daarmee te gaan voor een verlenging van de huidige huurovereenkomst van vijf jaar. Daarbij de mogelijkheid open te houden om te ‘krimpen in eigen huis’ wanneer de toekomstige ontwikkelingen daartoe aanleiding geven. Het binnen onderhoud van het kantoorpand komt voor rekening en risico van de Volkskredietbank. Voor wat betreft de inrichting dan wel bouwkundige aanpassingen van de kantoorruimten is de Volkskredietbank eveneens verantwoordelijk. Deze kosten worden aangemerkt als huurderinvesteringen. Het externe (groot) onderhoud van het kantoorpand komt voor rekening en risico van de verhuurder. Daarnaast heeft de organisatie een dienstvoertuig in gebruik in verband met het spreekuur bezoek op locatie. Dit voertuig is in 2009 aangeschaft. De afschrijving- en onderhoudskosten worden in de exploitatie verwerkt. Het voertuig is in 2020 verkocht.
4.3
Financiering
Deze paragraaf bevat de beleidsrealisatie ten aanzien van het risicobeheer van de financieringsportefeuille. Overeenkomstig de regelgeving heeft het bestuur het treasurystatuut vastgesteld. Het treasurystatuut stelt kaders en doelstellingen voor de uitvoering van het treasurybeleid. Het treasurystatuut is gebaseerd op de Wet Financiering Decentrale Overheden (Wet Fido). Een belangrijk doel van deze wet is de bevordering van een solide financieringstructuur van decentrale overheden, een doel dat de Volkskredietbank eigen is. De treasuryfunctie wordt onderverdeeld in risicobeheer en kasbeheer. 4.3.1 Risicobeheer Conform artikel 13 Besluit Begroting en Verantwoording zullen opmerkingen gemaakt moeten worden omtrent beleidsvoornemens inzake risicobeheer. Het betreft hier rente-, debiteuren-, koers-, en valutarisico’s. Voor de Volkskredietbank zijn de twee laatstgenoemde risico’s niet van toepassing. Voor risico’s die kwantificeerbaar zijn, dienen voorzieningen te zijn gevormd. Renterisico Onder dit risico wordt begrepen het risico dat de Volkskredietbank loopt als gevolg van mogelijke renteschommelingen. Voorkomen dient te worden dat de Volkskredietbank in financiële moeilijkheden komt door rentestijgingen. Dit risico kan worden beperkt door de financieringsbehoefte te spreiden over de jaren. De mate van deze spreiding wordt uitgedrukt in de renterisico norm.
In de renterisico norm worden nieuw aan te trekken leningen in een jaar uitgedrukt als percentage van het begrotingstotaal. De begrote en gerealiseerde renterisico norm 2020 en de begrote renterisico norm 2021 worden weergegeven in de volgende tabel.
Jaarstukken 2020 (definitief)
21 │52
Hofsteenge Zeeman Groep B.V. Voor waarmerkingsdoeleinden behorend bij controleverklaring d.d. 25 maart 2021
Renterisico norm (bedragen x 1.000)
1a 1b 2 3a 3b 4 5 6 7 8 9 10 11
Renteherziening op vaste schuld o/g Renteherziening op vaste schuld u/g Netto renteherziening op vaste schuld Nieuwe aangetrokken vaste schuld Nieuwe verstrekte lange leningen Netto nieuw aangetrokken vaste schuld Betaalde aflossingen Herfinanciering Renterisico op vaste schuld De begrotingsomvang Het normpercentage Renterisiconorm Ruimte (positief) / Overschrijding (negatief)
€ € (1a - 1b) € € € (3a - 3b) € € (laagste van 4 en 5) € (2 + 6) € € (8 x 9) (10 - 7)
€ €
2020
2020
2021
( b eg r o o t )
( r ealisat ie)
( b eg r o o t )
- € - € - € - € 500 € -500 € - € -710 € -710 € 4.242 € 20% 848 € 1.558 €
- € - € - € - € 526 € -526 € - € -526 € -526 € 4.250 € 20% 850 € 1.376 €
500 -500 -500 -500 4.164 20% 833 1.333
Uit deze opstelling blijkt dat de Volkskredietbank binnen de grenzen van de renterisico norm opereert. Ook voor de komende jaren verwacht de Volkskredietbank geen overschrijding van deze norm. Kredietrisico Kredietrisicobeheer (of debiteurenrisicobeheer) is het beheersen van de risico’s die voortvloeien uit de mogelijkheid op een waardedaling van de vorderingspositie ten gevolge van het niet (tijdig) na kunnen komen van de verplichtingen door de tegenpartij. Ten aanzien van het debiteurenrisico, kan jaarlijks 4% van de netto uitbetaalde leningen in dat jaar worden toegevoegd aan de voorziening dubieuze leningdebiteuren. Er wordt ten aanzien van leningdebiteuren een (pro)actief beleid gevoerd. Voor wat betreft niet-kwantificeerbare risico’s wordt verwezen naar de eerdere paragraaf betreffende het weerstandsvermogen. 4.3.2 Kasbeheer De kasgeldlimiet is het maximum bedrag waarvoor de Volkskredietbank middelen mag aantrekken op de geldmarkt. Voor de netto vlottende schulden geldt de kasgeldlimiet als norm. De standaard norm is gedefinieerd als 8,2% van de jaarlijkse begrotingsomvang aan het begin van het jaar. Op grond van artikel 3 lid 5 van de Wet Fido wordt jaarlijks door de provincie Groningen in overleg met de VKB een afwijkend percentage voor de kasgeldlimiet vastgesteld, zodat de netto vlottende schuld binnen de toegestane kasgeldlimiet blijft.
De begrote en gerealiseerde kasgeldlimiet 2020 en de begrote kasgeldlimiet 2021 worden weergegeven in de volgende tabel.
Jaarstukken 2020 (definitief)
22 │52
Hofsteenge Zeeman Groep B.V. Voor waarmerkingsdoeleinden behorend bij controleverklaring d.d. 25 maart 2021
Kasgeldlimiet (bedragen x 1.000)
2020
2021
( r ealisat ie)
( b eg r o o t )
€
4.242 €
4.250 €
4.164
€
65% 2.757 €
65% 2.763 €
65% 2.707
(b)
€ € € € €
- € - € 6.000 € - € 6.000 €
- € - € 6.855 € - € 6.855 €
6.000 6.000
(c)
€ € € € €
60 € - € 4.100 € - € 4.160 €
59 € - € 5.925 € - € 5.984 €
60 4.500 4.560
€ € €
1.840 € 2.757 € 917 €
871 € 2.763 € 1.892 €
1.440 2.707 1.267
Omvang begrotingstotaal per 1 januari: Toegestane kasgeldlimiet - in procenten - in bedrag Vlottende schuld - opgenomen gelden < 1 jaar - schuld in rekening-courant - gestorte gelden door derden < 1 jaar - overige geldleningen niet zijnde vaste schuld Totaal vlottende schuld Vlottende kasgeldmiddelen - uitgeleende gelden < 1 jaar - contante gelden in kas - tegoeden in rekening-courant - overige uitstaande gelden < 1 jaar Totaal vlottende kasgeldmiddelen Toets kasgeldlimiet Totaal netto vlottende schuld Toegestane kasgeldlimiet Ruimte (positief) / Overschrijding (negatief)
2020 ( b eg r o o t )
(a)
(b) - (c) (a)
De ruimte binnen de kasgeldlimiet 2020 bedroeg € 1.892.000.
4.4
Bedrijfsvoering
4.4.1 Algemeen Een juiste bedrijfsvoering is van belang om de taken van de Volkskredietbank verantwoord uit te kunnen voeren. De Volkskredietbank beschikt over een werkorganisatie onder leiding van een directeur. De werkorganisatie voert taken op het gebied schuldhulpverlening uit. Voor een verdere toelichting op de bedrijfsvoering wordt verwezen naar het ‘woord van de directie’ op pagina 6 en hoofdstuk 2 vanaf pagina 8 en verder. 4.4.2 Financieringssystematiek Met ingang van 1 januari 2019 is een nieuwe financieringssystematiek geïntroduceerd. Daarbij wordt op transparante wijze onderscheid gemaakt tussen bestaanskosten en de productkosten. De bestaanskosten worden op basis van het inwoneraantal omgerekend naar een vaste bijdrage voor elke GR-gemeente en de productkosten worden berekend voor elke gemeente afzonderlijk op basis van de productafname. 4.4.3 Automatisering De VKB heeft de automatisering uitbesteed. De VKB is aangesloten op en maakt gebruik van de diensten van CSN Groep B.V. De diensten worden door middel van een dienstverleningsovereenkomst uitgevoerd. Naast de standaard software voor een werkplek wordt gebruik gemaakt van de softwareprogramma’s Allegro, Xtendis, Scienta en Exact Globe Next. 4.4.4 Gegevensbescherming Informatie is één van de belangrijkste bedrijfsmiddelen van de VKB.
Toegankelijke en betrouwbare informatie is essentieel voor de VKB om zijn (wettelijke) taken te kunnen uitvoeren
Jaarstukken 2020 (definitief)
23 │52
Hofsteenge Zeeman Groep B.V. Voor waarmerkingsdoeleinden behorend bij controleverklaring d.d. 25 maart 2021
en om daarover transparant en proactief verantwoording te kunnen afleggen. Daarnaast verwerkt de VKB bij de uitvoering van zijn taken persoonsgegevens van gevoelige aard, zoals financiële gegevens. Deze informatie is dus waardevol en moet beschermd worden. Privacy en gegevensbescherming is daarom een blijvend relevant onderwerp voor de VKB. Het zorgvuldig verwerken van privacygevoelige informatie is essentieel voor het vertrouwen van inwoners in de VKB. De VKB spant zich in om gegevensbescherming en informatiebeveiliging blijvend op niveau te houden. In dat kader is in 2018 een start gemaakt met het opstellen van een plan voor het verder optimaliseren van gegevensbescherming. Daarnaast is er onder meer gewerkt aan het op onderdelen nader invullen van informatiebeveiligingsbeleid en er is een start gemaakt met het structureel intern controleren op gegevensbescherming in de praktijk (audit). Uiteraard zijn ook door betrokkenen ingediende AVG-verzoeken afgehandeld en is er blijvende aandacht voor de interne bewustwording bij de teams/afdelingen. Al vanaf 2016 is er een werkende procedure voor het melden en registreren van beveiligingsincidenten en datalekken. 4.4.5 Gevolgen gemeentelijke herindelingen De voormalige Bellingwedde is met de voormalige gemeente Vlagtwedde gefuseerd tot de nieuwe gemeente Westerwolde.
In verband daarmee is de gemeente Westerwolde per 1 januari 2020 uitgetreden uit de GR VKB. Daarbij is conform de uittreedbepalingen in de gemeenschappelijke regeling een uittreedsom betaald. De dienstverlening aan de inwoners uit de voormalige gemeente Bellingwedde die op 31 december 2019 gebruik maakten van de VKB, is voortgezet middels een dienstverleningsovereenkomst met de gemeente Westerwolde. Deze dienstverlening is door de gemeente Westerwolde middels een eenmalige betaling afgekocht. Op 1 januari 2019 is de gemeente Eemsmond gefuseerd met de gemeenten Bedum, Winsum en De Marne tot de nieuwe gemeente Het Hogeland. De nieuwe gemeente Het Hogeland neemt de plaats in van de opgeheven gemeenten. Het Hogeland heeft de schuldhulpverlening niet alleen ondergebracht bij de VKB maar heeft voor de schuldhulpverlening aan de inwoners van de voormalige gemeenten Bedum, De Marne en Winsum ook een dienstverleningsovereenkomst met de Groningse kredietbank. De gemeenten Appingedam, Delfzijl en Loppersum zijn per 1 januari 2021 gefuseerd tot de nieuwe gemeente Eemsdelta. Omdat deze drie gemeenten allen reeds lid waren van de GR VKB, heeft die herindeling geen financiële gevolgen voor de GR.
4.4.6 Toekomstplan 2021-2024 De opdracht aan de interim-directeur in maart 2019 was: formuleer de visie van de VKB op schuldhulpverlening, en kom met een analyse en een voorstel voor de uitvoering van de schuldhulpverlening de komende jaren. In de organisatie is gesproken over de missie van de organisatie en er is een grondige doorlichting gedaan op de bedrijfsvoering en de financiering. Daarnaast is gekeken naar de inhoud van de dienstverlening en naar de wijze waarop de VKB betrokken kan zijn bij het bredere sociaal domein. Dit heeft geresulteerd in een Toekomstplan 2021-2024. Dit Toekomstplan verscheen tegelijk met de conceptbegroting 2021. Het plan doet recht aan de situatie van de inwoners in de regio Noord-Oost Groningen, maar houdt daarbij tevens rekening met de ambities van de afzonderlijke gemeenten in de GR. Dat bleek een uitdaging. In de eerste plaats vanwege de gemeentelijke herindelingen. Een aantal van de oorspronkelijk acht gemeenten in de GR zitten in verschillende fasen van herindeling, terwijl veel (beleids)keuzes die deze gemeenten (gaan) maken, bepalend zijn voor de toekomst van de VKB. Dat maakt van een Toekomstplan een plan in ontwikkeling.
Een plan dat voldoende ruimte biedt om in te spelen op veranderingen in het gemeentelijk sociaal domein, zowel inhoudelijk als financieel, én een plan dat ruimte biedt om te anticiperen op krimp dan wel uitbreiding van de dienstverlening van de VKB in de komende jaren.
Jaarstukken 2020 (definitief)
24 │52
Hofsteenge Zeeman Groep B.V. Voor waarmerkingsdoeleinden behorend bij controleverklaring d.d. 25 maart 2021
4.4.7
Personeel
De Volkskredietbank levert, ondergebracht in een 9-tal afdelingen, verschillende financiële diensten. Het organogram van de uitvoeringsorganisatie van de VKB is hieronder weergegeven.
De uitvoeringsorganisatie staat onder leiding van de directeur en onder toezicht van het Dagelijks en het Algemeen Bestuur. Bedrijfsbureau en staf: Aan het bedrijfsbureau zijn als kerntaken toebedeeld, de bestuursondersteuning, managementondersteuning, klachten afhandeling, interne controlling op voortgang van de processen en de bijbehorende verslaglegging, het bijhouden van de relevante wet- en regelgeving, de aanpalende beleidszaken en tenslotte de controle op de kwaliteit en de voortgang van de werkprocessen. Teamleider / Hoofd financiële administratie: De teamleiders c.q. het hoofd financiële administratie sturen de betreffende functionele afdelingen aan. Zij vormen de schakel tussen de afdelingen en de directie. Financiële Administratie: De financiële administratie verzorgt het betalingsverkeer, de dagelijkse bank administratie alsmede de debiteurenbewaking. Deze afdeling is organisatie ondersteunend. Zo verzorgen zij o.a. de administratieve ondersteuning van de afdelingen en de administratieve afhandeling van het schuldregeling traject. Kredietverstrekking: De afdeling kredietverstrekking heeft als kerntaken, het beoordelen van de aanvragen voor en het verstrekken van sociale leningen, herfinancieringen en saneringskredieten. Beschermingsbewind: Deze afdeling verzorgt het beschermingsbewind.