05-02 Jaarrekening 2023 PGZ-getekend

Hierbij volgt de GGD de landelijke en regionale ontwikkelingen binnen de publieke gezondheid en maken verbinding met het (bestaand) beleid zoals het Nationaal Preventieakkoord (NPA), het Sportakkoord, de Omgevingswet, de Landelijke Nota Gezondheidsbeleid 2020-2024, Integraal Zorg Akkoord (IZA), Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA), de Brede SPUK en het Gezond Groningen Overleg, de Corona Gezondheidsmonitor Jongvolwassenen 2022 en de Corona Gezondheidsmonitor Volwassenen en Ouderen 2022. Er is volop draagvlak om in te zetten op preventie en met name op gezondheidsbevordering. Er is onder de bevolking en de beleidsmakers nog steeds een breed besef dat de fysieke, mentale en sociale gezondheid van grote groepen Groningers zorgelijk is en zorgelijker wordt. Vanuit het Lokale Gezondheidsbeleid (LGB) en het Lokaal Preventie Akkoord (LPA), Sportakkoord en in 2023 afgesloten Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) en Integraal Zorg Akkoord (IZA) zijn we als GGD in verschillende rollen betrokken geweest bij de vertaling van beleid naar de uitvoering van lokale- en regionale programma’s en interventies. Er werd binnen de advisering op gezondheidsbevordering aangesloten bij de thema’s die voor gemeenten prioritair waren. De GGD sluit aan bij bestaande structuren, programma’s en campagnes.

Daarbij heeft de GGD zich ingezet voor een effectieve, GEMEENSCHAPPELIJKE REGELING PUBLIEKE GEZONDHEID & ZORG | JAARVERSLAG & JAARREKENING 2023

41

integrale en duurzame lokale (evt. regionale) aanpak van leefstijlthema’s zoals: alcoholpreventie, gezonde voeding en mentale gezondheid. In 2023 heeft GGD Groningen de regierol in het ‘Netwerk Rookvrij Opgroeien Groningen’ voortgezet. Met het regionale netwerk (ongeveer 120 partijen), bestaande uit gemeenten, maatschappelijke partners, zorgverzekeraar, bedrijfsleven en inwoners, streven we ernaar dat elk kind rookvrij kan opgroeien. GGD faciliteert lokale netwerken, adviseert op welke wijze het thema kan worden verbonden aan het Lokaal Preventie Akkoord en integraal plan van aanpak GALA en ondersteund bij de uitvoering om zo te komen tot een Rookvrije Generatie. In het kader van alcohol preventie werden samen met gemeenten en verschillende partners zoals VNN, onderwijs en JGZ landelijke publiekscampagnes en interventies (gericht op jeugd en volwassenen) uitgedragen en geborgd binnen bestaand beleid. Voor het thema overgewicht en gezonde voeding is de GGD betrokken bij de coördinatie en uitvoering van de JOGG aanpak (Gezonde Jeugd, Gezonde Toekomst) die verbonden wordt met zowel de Gezonde School aanpak als het programma Jong Leren Eten. GGD is dit jaar als trekker aangewezen van de ketenaanpak Kind en overgewicht en obesitas. Mentale Gezondheid staat sinds corona hoog op de agenda.

Een thema dat niet los gezien kan worden van de andere thema’s en waarbij expliciet aandacht is voor onderliggende factoren die liggen binnen de sociale en fysieke omgeving van het opgroeiende kind. Binnen gezondheidsbevordering is hier nadrukkelijk aandacht voor. Aardbevingen en gezondheid Aardbevingsschade kan een negatief effect hebben op de gezondheid en het welbevinden van de getroffen Groningers. Sinds begin 2020 wordt het project ‘Gezondheidsgevolgen aardbevingen’ uitgevoerd. Professionals die werkzaam zijn op het aardbevingsdossier worden ondersteund d.m.v. kennis over weerbaarheid en psychosociale gevolgen bij aardbevingsschade. We monitoren de inzet van de aardbeving coaches, en werken samen met een veelheid aan (overheids)organisaties, waaronder de Groningse aardbevingsgemeenten, het NCG, IMG, ministeries van BZK en EZK en de Hanzehogeschool Groningen. De voortgang wordt doorlopend gedeeld met de Tafel Sociaal en Gezondheid. Jong Leren Eten (JLE) De GGD is betrokken bij het door het ministerie van Landbouw Natuur en Voedselveiligheid (LNV) (landelijke) programma ‘Jong Leren Eten (JLE)’. Het programma ‘Jong Leren Eten (JLE)’, dat wordt gesubsidieerd door het Rijk, wil kinderen en jongeren tot 18 jaar structureel in aanraking laten komen met informatie en activiteiten over gezond voedsel. Met als uiteindelijk doel dat ze leren om gezonde en duurzame keuzes te maken.

In de regio Groningen zijn de makelaars JLE voor de duur van dit programma (2017-2024) ondergebracht bij de GGD. Elke provincie, zo ook Groningen, heeft twee makelaars, een makelaar uit het ‘witte’ gezondheidsdomein (GGD) en een ‘groene’ makelaar uit het natuur en milieu domein. Vanaf 2021 is de Provincie Groningen ook aangesloten als partner van Jong Leren Eten Groningen en wordt er samengewerkt zodat JLE kan aansluiten bij het provinciale beleid.

GEMEENSCHAPPELIJKE REGELING PUBLIEKE GEZONDHEID & ZORG | JAARVERSLAG & JAARREKENING 2023

42

Wat hebben we gedaan? Advisering •

Gemeenten adviseren en ondersteunen bij domein verbindend regionaal en lokaal gezondheidsbeleid Om de publieke gezondheid te bevorderen geeft GGD Groningen op basis van data en kennis advies en ondersteuning aan gemeenten en partners ten aanzien van (gezondheids)beleid. Op verzoek van gemeenten participeerde de GGD in het proces van totstandkoming en prioritering van lokale, integrale en duurzame beleidskeuzes. GGD Groningen sloot in haar advisering aan bij de actuele ontwikkelingen en vraagstukken die landelijk, regionaal en binnen de gemeenten spelen (o.a. aandacht voor sociaaleconomische gezondheidsverschillen, de vergrijzende samenleving, mentale gezondheid, de ontwikkeling naar gebieds- en wijkgericht werken, gezondheid in de Omgevingswet). We zien in 2023 dat de publieke gezondheid binnen onze gemeenten breed wordt ingevuld, wordt verbonden aan andere beleidsdomeinen en dat gezondheidsvraagstukken regionaal worden opgepakt. De GGD ondersteunt de gemeente actief bij het schrijven van dit beleid en ondersteunt alle gemeenten ook bij het vervolg, de vorming van het uitvoeringsplan. Dit is gedaan aan de hand van onze actuele epidemiologische monitoring gegevens en onze kennis over de landelijke-, regionale en lokale beleidskaders.

Het accent van de advisering heeft in 2023 gelegen op de regionale en lokale vertaling van het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) en het Integraal Zorgakkoord (IZA). GGD Groningen heeft deze landelijke ontwikkelingen nauwlettend gevolgd omdat beide akkoorden regionaal en lokaal worden uitgewerkt. In zowel het GALA als het IZA zijn daarnaast afspraken opgenomen over de inzet van de regionale GGD-en. We hebben een actieve rol gehad bij de totstandkoming van het regiobeeld (IZA) en zijn betrokken bij het schrijven van het regioplan (IZA). Daarnaast zijn afspraken gemaakt met de gemeenten over de versterking van de kennis- en adviesfunctie van de GGD (GALA). Om een lokale vertaling van de in het GALA gemaakte afspraken te maken hebben al onze gemeenten een integraal plan van aanpak GALA geschreven en ingediend. In opdracht van alle gemeenten heeft de GGD in de rol van procesondersteuner de gemeente geadviseerd en ondersteund en is deze opdracht succesvol afgerond.

•

Gemeente en raad adviseren over lokale en actuele gezondheidsvraagstukken Ook dit jaar kreeg GGD Groningen regelmatig vragen uit de gemeente (inwoners of gemeente), die raken aan gezondheid en een veilige leefomgeving. GGD Groningen heeft op verzoek van gemeenten meegedacht en advies gegeven over verschillende regionale en lokale gezondheidsvraagstukken zoals: mentale gezondheid jeugd, preventie van schoolverzuim, gevolgen van corona op de volksgezondheid, inspectie kinderopvang locaties, evenementen en gehoorschade, middelengebruik, inspectie kinderopvang locaties, hittestress, het rijksvaccinatieprogramma en seksuele gezondheid. Daarnaast krijgen we veel vragen uit de gemeenten die raken aan een gezonde en veilige leefomgeving zoals: houtrook, de bouw van kindercentra bij drukke wegen en de omgevingswet. De adviezen van de GGD worden altijd in nauwe samenspraak met de verschillende afdelingen zoals Medische Milieukunde (MMK) en IZB en de JGZ opgesteld. Specialistische-, wetenschappelijke- en praktijkkennis werden gebundeld en vertaald in een integraal en positief geformuleerd

GEMEENSCHAPPELIJKE REGELING PUBLIEKE GEZONDHEID & ZORG | JAARVERSLAG & JAARREKENING 2023

43

gezondheidsadvies. Dit integrale advies werd gedeeld en geëvalueerd met de gemeenten zodat wij nog beter kunnen aansluiten bij de vragen die spelen. Gemeenten en hun raden, en inwoners hebben het afgelopen jaar ook weer verschillende vragen aan de GGD gesteld over regionale- en lokale vraagstukken zoals aardbevingen en gezondheid, mentale gezondheid, rookvrij opgroeien, preventie van schoolverzuim en de gevolgen van corona op de volksgezondheid. Daarnaast krijgen we veel vragen uit de gemeente die raken aan een gezonde en veilige leefomgeving zoals: houtrook, bouw van kindercentra bij drukke wegen en de omgevingswet. De advisering en beantwoording kwam tot stand door het bundelen van beleidsmatige en onafhankelijke expertise. Daarnaast is er aansluiting gezocht bij werkgroepen en projecten van gemeenten om handelingsstrategieën met elkaar te delen. Beleidsintegraliteit was hierbij een relevante focus. •

GGD werkt nauw samen met alle gemeenten en partners om het Nationaal Preventieakkoord te vertalen naar de regionale en lokale context In het verlengde van het lokale gezondheidsbeleid hebben alle tien de Groninger gemeenten een Lokaal Preventie Akkoord (LPA). In 2023 is voornamelijk ingezet om de thema’s overgewicht-, alcohol- en rookpreventie te verbinden aan de integrale plannen van aanpak GALA. GGD Groningen is actief betrokken geweest bij de ontwikkeling en uitwerking van deze lokale beleidsplannen, en is daarnaast actief in verschillende Lokale Preventie Akkoord (LPA) werkgroepen.

•

GGD is Partner Lectoraat Healthy Ageing GGD Groningen is een partner van het lectoraat Healthy Ageing and Public Health. De lector publieke gezondheid ouderen van de Hanzehogeschool Groningen heeft samen met het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) en de noordelijke GGD’en het onderzoeksprogramma ‘public health voor kwetsbare ouderen’ geïnitieerd. Centraal staat de vraag welke preventieve aanpak past bij de groep kwetsbare ouderen in Noord-Nederland en wat dit kan betekenen voor het gemeentelijke beleid. GGD Groningen is partner van het onderzoek naar de effecten van de corona maatregelen op gezondheid en kwetsbaarheid bij thuiswonende ouderen in Noord-Nederland. Preventief ouderengezondheidsbeleid In 2023 werd de rol van de GGD in preventief ouderengezondheidsbeleid verder verkend, dit is gebeurd in nauwe samenspraak met onze gemeenten. Dit heeft geresulteerd in het opnemen van de doelgroep ouderen binnen het strategisch thema Langer gezond leven in Groningen als onderdeel van de Meerjarenagenda Publieke Gezondheid 2023-2026. Gemeenten en GGD werken dit thema nader uit. Teven is GGD Groningen samen met zorgverzekeraar Menzis trekker van de regionale ketenaanpak valpreventie. Dit is valt onder de regionale uitwerking van het IZA. Aan de hand van de inventarisatie van 2023 hebben we een subsidie aanvraag ingediend voor een Fellowship Implementation Scientist.

Deze fellowship is gehonoreerd, en richt zich op de vitaliteit van ouderen in relatie tot de ketenaanpak valpreventie.

•

GGD Groningen participeert actief in landelijke werkgroepen (GGD GHOR NL, RIVM, VWS) regionale netwerken (o.a. Gezond Groningen Overleg) GGD Groningen nam deel aan diverse lokale-, regionale- en landelijke overleggen die het thema gezondheid raken. Vanuit haar expertise op het gebied van de publieke gezondheid en

GEMEENSCHAPPELIJKE REGELING PUBLIEKE GEZONDHEID & ZORG | JAARVERSLAG & JAARREKENING 2023

44

met kennis van de regionale en lokale opgaven binnen gemeenten denken we mee, schrijven we mee, en hebben daarmee invloed op het resultaat. In het proces rond het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) hebben we o.a. op verzoek van GGD GHOR, deelgenomen aan verschillende klankbord/ werkgroepen GALA. Hiermee heeft de GGD op een indirecte manier het krachtenveld van de publieke gezondheid beïnvloed. Afgelopen jaar zijn wij verder bij de volgende overleggen actief betrokken geweest: de GGD GHOR vak- en klankbordgroepen, Regionaal netwerk Rookvrij Opgroeien, Gezond Groningen Overleg, De Mond Niet Vergeten, Provinciale Sport-, Beweeg- en Preventie-akkoorden, Provinciaal Leefbaarheidsprogramma, Alliantie van Kracht rond armoedebestrijding, FAITH-ouderen onderzoeksnetwerk, Netwerk Dementie Groningen, en het maandelijkse Regionaal Platform Omgevingswet Groningen. •

GGD is partner in het Gezond Groningen Overleg (voorheen POG/GOG) Op regionaal niveau is de afgelopen jaren al een forse beweging gaande om gezamenlijk te werken aan meer gezondheid voor onze inwoners. Het GOG heeft in het najaar een naamswijziging gehad tot ‘het netwerk Gezond Groningen. GGD Groningen is sinds de oprichting partner. Het netwerk fungeert als overkoepelend verbond om alle betrokken partijen, in verschillende samenstellingen, te laten samenwerken aan alle regionale opgaven die leiden tot meer gezonde Groningers. Deze opgaven staan beschreven in de Regiovisie en zijn uitgewerkt in het regioplan dat eind december 2023 is vastgesteld. GGD Groningen heeft deelgenomen aan het netwerk Gezond Groningen op zowel bestuurlijk als ambtelijk niveau. We zijn vertegenwoordigd geweest in het bestuurlijk overleg, de stuurgroep van Actielijn 2 en 3, de regiegroep en het ambtelijk vooroverleg. Daarnaast is de GGD trekker van de regionale ketenaanpak ‘Overgewicht en obesitas bij kinderen en is de GGD samen met Menzis, de trekker van de regionale ketenaanpak ‘Valpreventie’. Beide ketens zijn een regionale uitwerking van het IZA en het GALA en vallen onder Actielijn 2. Samen met een brede vertegenwoordiging van partners uit het veld, o.a.

gemeenten, onderzoeksinstellingen, onderwijs, uitvoeringsorganisaties wordt in deze ketenaanpakken gekeken hoe de ambities beschreven in het GALA en het IZA kunnen worden uitgewerkt. De GGD heeft verder deelgenomen aan activiteiten binnen Gezond Groningen als uitvoerende en adviserende partij met als doel te werken aan meer vitaliteit en preventie van onze inwoners.

•

GO! NN (Gezondheid in de Omgeving) Noord-Nederland en LeGrO Werken aan een gezonde fysieke en sociale leefomgeving is een belangrijk onderdeel binnen het preventiebeleid van gemeenten. De Omgevingswet biedt gemeenten en inwoners meer kansen en mogelijkheden om invloed uit te oefenen op het gezonder inrichten van de leefomgeving. De GO! NN-methode wordt in de landelijke nota Gezondheidsbeleid 2020 2024 als één van de drie voorkeursmethoden genoemd om samen te werken aan een gezonde leefomgeving. De GGD heeft ook in 2023 bijgedragen aan de doorontwikkeling van de GO! Methode (ZonMw call subsidie). GGD is co-auteur van een werkboek, zodat ook ander gemeenten de methode kunnen uitrollen. Er is in 2023 een nieuwe subsidieaanvraag ingediend om de GO! methode en het werkboek dat is ontwikkeld voor gemeenten te toetsen in de praktijk. Deze aanvraag is niet gehonoreerd. De GO! NN methode wordt door de GGD meegenomen in de reguliere advisering aan gemeenten. Vanuit ZonMw is ook een subsidie toegekend in het kader van het programma ‘Gemeenten Samen Gezond’, waarbij GGD Groningen mede aanvrager was, naast hoofdaanvrager

GEMEENSCHAPPELIJKE REGELING PUBLIEKE GEZONDHEID & ZORG | JAARVERSLAG & JAARREKENING 2023

45

gemeente Groningen. Doel van dit project, genaamd LEGrO (Leernetwerk Leefomgeving Groningen), is het ontwikkelen van een regionaal, thematisch leernetwerk op het gebied van een gezonde leefomgeving in Groningen. Het leernetwerk (bestaande uit verschillende gemeenten en kennisinstellingen) richt zich op drie subthema’s: 1. Gezonde ruimtelijke interventies; 2. De impact van een (on)gezonde voedselomgeving; 3. De sociale implicaties van rookverboden. In het kader van LeGrO 2023 hebben vervolg leersessies plaatsgevonden over de impact van een (on)gezonde voedselomgeving en de gezonde ruimtelijke interventies. De leersessie sociale implicaties van rookverboden is geannuleerd wegens gebrek aan opgave. In het najaar van 2023 heeft een tussenevaluatie van LeGro plaatsgevonden. De verbeterpunten nemen we mee in 2024. •

GGD als nabije en snel reagerende organisatie & relatieonderhoud gemeenten Om de expertise van de publieke gezondheid dicht bij de gemeenten te hebben, werd het relatiebeheer met gemeenten in 2023 verder geoptimaliseerd. De ambtenaren Volksgezondheid van de gemeenten en de adviseurs PG hebben in 2023 frequent contact en er werd verder gewerkt aan een eenduidige communicatiestructuur. Het afgelopen jaar hebben we daardoor wederom snel kunnen reageren op vragen vanuit de gemeenten (o.a. raden), maar hebben we ook informatie vanuit de GGD sneller kunnen delen richting de gemeenten.

•

Project ‘Sociale en emotionele ondersteuning van inwoners en professionals in het aardbevingsgebied’ De Aardbevingsacademie heeft ten doel de mentale weerbaarheid en veerkracht van professionals werkzaam in aardbevingsgebied te versterken; hen kennis, vaardigheden en tools aan te reiken voor hun werk met inwoners. Sinds 2023 wordt het aanbod van de Aardbevingsacademie in-company georganiseerd, omdat in 2022 het aantal aanmeldingen van cursussen met open inschrijving terugliep. De in-company trainingen worden in samenspraak met bedrijven en organisaties op aanvraag georganiseerd. Dit jaar hebben we op deze wijze een groeiend aantal cursussen, webinars, e-learnings en coaching trajecten kunnen uitvoeren. Ook is in het najaar de nieuwe website in gebruik genomen, waarin nog beter wordt aangesloten bij behoeften van professionals. Het aanbod is dit jaar aangevuld met een aantal trainingen waar vanuit het veld behoefte aan was, o.a. op het gebied van gespreksvoering met mensen met (lichte) beperkingen. Daarnaast monitorde GGD Groningen voor de aardbevingsgemeenten de inzet van aardbevingscoaches, het rapport van 2022 is in de eerste helft van het jaar aan de ambtelijke tafel sociaal en gezondheid gepresenteerd.

In 2023 is deze monitoring verder ontwikkeld met de introductie van een nieuwe webapplicatie waardoor aardbevingscoaches op eenvoudiger wijze hun monitorgegevens door kunnen geven. De rapportage over 2023 zal in het eerste kwartaal van 2024 worden gepresenteerd.

Gezondheidsbevordering Een integrale aanpak van interventies en programma’s De Groninger bevolking en beleidsmakers zijn zich steeds meer bewust dat de gezondheid van grote groepen Groningers zorgelijk is en zorgelijker wordt. Het besef hoe belangrijk vitaliteit, gezonde leefstijl en een gezonde omgeving is om gezondheidswinst te behalen, is gegroeid. Er is volop draagvlak om in te zetten op preventie en gezondheidsbevordering. GGD Groningen geeft uitvoering aan de speerpunten die door gemeente als prioritair worden aangegeven in het regionaal en lokaal gezondheidsbeleid. Er wordt ingezet op een integrale aanpak van interventies en programma’s,

GEMEENSCHAPPELIJKE REGELING PUBLIEKE GEZONDHEID & ZORG | JAARVERSLAG & JAARREKENING 2023

46

waardoor er een effectieve en duurzame verandering volgt en de samenwerkingsketen versterkt wordt. Daarbij zullen we voortdurend aansluiten op bestaande structuren, programma’s en campagnes. De GGD adviseert en ondersteunt gemeenten op welke wijze er integraal en duurzaam uitvoering gegeven kan worden aan het Gezond en Actief Leven Akkoord en het daarbij behorende lokale gezondheidsbeleid, Lokale Preventie Akkoord en Sportakkoord. De volgende integrale interventies en programma’s zijn de afgelopen periode uitgevoerd i.s.m. inwoners, (lokale) netwerken en gemeenten: • Rookvrij opgroeien in Groningen Samen met meer dan honderd de verschillende organisaties vormt GGD Groningen sinds 2019 het ‘Regionaal Netwerk Rookvrij Opgroeien Groningen’. Samen met alle gemeenten en veldpartijen binnen en buiten de zorg wordt gewerkt aan een effectieve lange termijn aanpak. GGD Groningen is de initiator en coördinator van dit regionale netwerk en volgt en draagt bij aan landelijke, regionale en lokale (beleids)ontwikkelingen. Het agenderen van de rookvrij generatie blijft nodig en wordt breed opgepakt binnen al onze gemeenten. Ook dit jaar zijn private partijen die zich melden bij het regionale netwerk rookvrij opgroeien. Samen met alle gemeenten en veldpartijen binnen- en buiten de zorg wordt gewerkt aan een effectieve lange termijn aanpak.

GGD Groningen heeft in 2023 het netwerk kunnen adviseren over het gezamenlijk uitdragen van verschillende landelijke collectieve publiekscampagnes zoals ‘Puur Rookvrij’ en ‘Stoptober.’ Verder heeft de GGD intern in het kader van Kansrijke Start, de online (gratis) training Rookvrij Start onder de aandacht gebracht van de JGZ professionals. De GGD heeft geïnventariseerd en meegedacht met onze gemeenten of er mogelijkheden waren om deel te gaan deelnemen aan het landelijke programma ‘Stoppen met Roken Zorg voor iedereen’ van Pharos. Dit is een stoppen met roken aanpak voor moeilijk te bereiken doelgroepen. Ondanks dat een aantal gemeenten en ketenpartners enthousiast waren, bleek het voor gemeenten niet mogelijk om de beschikbare (personele) capaciteit voor de uitvoering van dit programma vrij te spelen. Binnen de Lokale Preventie Akkoorden (LPA’s) van alle 10 gemeenten, bleef de rookvrije generatie een belangrijk speerpunt. In 2023 heeft de GGD wederom actief deelgenomen aan de verschillende LPA werkgroepen, meegedacht over uitvoeringsplannen en dit jaar lag het accent op hoe deze LPA’s te verbinden aan het GALA. Tot slot heeft de provincie Groningen een provinciaal plan opgesteld om alle bushaltes in de Provincie rookvrij te maken, hierbij heeft de GGD op verzoek van de provincie actief meegedacht en geadviseerd.

• Opgroeien in een Kansrijke Omgeving (OKO) Gemeente Oldambt is in 2022 gestart met het programma Opgroeien in een Kansrijke Omgeving (OKO), een programma dat is gebaseerd op het IJslandse preventiemodel. Met het werken volgens Opgroeien in een Kansrijke Omgeving, werkt de gemeente aan het terugdringen van het gebruik van alcohol, drugs en roken onder jongeren en aan het verbeteren van hun welbevinden. GGD is ook in 2023 vertegenwoordiger in het OKO kernteam. Het programma wordt o.a. gesubsidieerd door NPG-gelden. De GGD heeft in deze aanpak specifiek meegedacht over en het uitvoeren van de bijbehorende monitor en indicatoren die betrekking hebben op risicofactoren voor middelengebruik. In het voorjaar is de OKO-dialoogsessie over deze monitor gehouden. De GGD heeft een presentatie aan de gemeenteraad van Oldambt verzorgt over de OKO cijfers en in het najaar is gestart met de landelijke reguliere gezondheidsmonitor Jeugd, waarin de OKO vragenset is opgenomen voor alle gemeenten in de provincie. De gemeente Groningen wil in navolging van Oldambt het

GEMEENSCHAPPELIJKE REGELING PUBLIEKE GEZONDHEID & ZORG | JAARVERSLAG & JAARREKENING 2023

47

programma OKO in 2024 gaan opzetten. De GGD is op verzoek van de gemeente Groningen betrokken bij de voorbereiding. • Alcoholpreventie, NIX 18 en IkPas Alcohol is één van de thema’s uit het Nationaal Preventie Akkoord en is ook opgenomen in het GALA. GGD Groningen is nauw betrokken bij de uitrol van drie landelijke campagnes die zijn opgenomen in het lokale beleid: ‘Nix18’, ‘Ik Pas’ en ‘Zien drinken doet drinken’. ‘NIX18’ is een campagne voor jongeren en hun ouders die draait om de ‘NIX18’-afspraak; jongeren onder de 18 jaar roken en drinken niet. GGD Groningen heeft zich doorlopend ingezet voor de uitrol van deze campagne. Zo zijn er landelijke ‘online’ ouderavonden gepromoot en verschillende campagnes van ‘NIX18’ werden online gedeeld. ‘Ik Pas’ is een campagne voor volwassenen waarbij deelnemers dertig dagen stoppen met drinken om bewust te worden van hun drinkgedrag en de gevolgen daarvan. GGD werkt nauw samen met VNN voor de advisering aan gemeenten en ketenpartners hoe zij deze campagne in kunnen zetten binnen hun alcoholbeleid. Ter ondersteuning hebben zij in 2023 een toolkit voor alle gemeenten en ketenpartners gemaakt. GGD heeft daarnaast via de socials ‘Ik Pas’ onder de aandacht gebracht. Het bereik was zeer goed. De landelijke campagne ‘Zien Drinken doet drinken’ is begin november van start gegaan.

Het doel van de campagne is om ouders en andere volwassenen bewust te maken van de invloed die zij met hun drinkgedrag hebben. Dit jaar richten ze zich op ouders van hele jonge kinderen vanaf 2 jaar. GGD Groningen heeft de campagne online gedeeld. • JOGG in de provincie De regiocoördinator JOGG zet in op een provinciale uitrol van de JOGG aanpak. Deze aanpak ondersteunt en versterkt de gemeentelijke-, lokale JOGG aanpak door (duurzame) verbindingen te maken met bestaande landelijke en provinciale programma’s en projecten. De regiocoördinator faciliteert en ondersteunt de (toekomstige) JOGG-gemeenten en de betrokken beleidsambtenaren. Daarnaast is de regiocoördinator adviserend en coachend naar de lokale JOGG regisseurs. In het afgelopen jaar is er gewerkt aan verschillende provinciale doelstellingen en sluit de coördinator aan bij provinciaal georganiseerde overleggen, zoals o.a. het Provinciaal Beweegakkoord, Gezond Groningen en heeft een directe aansluiting met de Regiodeal Oost. Acht van de tien Groningse gemeenten zijn nu JOGG gemeente. • JOGG gemeente Groningen In opdracht van de gemeente Groningen heeft GGD Groningen de JOGG aanpak vertaald naar een Groningse aanpak. De JOGG-regisseurs creëren mogelijkheden waarbij professionals in staat zijn om te werken aan gezondheid in brede context voor alle kinderen in de wijk.

De JOGG regisseurs zijn actief in vijf wijkvernieuwingswijken. De JOGG regisseurs zetten met name in op de thema’s gezond bewegen, gezonde voeding en lekker in je vel zitten. Om de JOGG gedachtegang en werkwijze structureel in te bedden en de wijksamenwerking voor een gezonde jeugd te bestendigen is borging essentieel. Doorlopend wordt geïnvesteerd in het netwerk van professionals en sleutelpersonen in de wijk (o.a. scholen, kinderopvang, welzijnswerk, zorgprofessionals, buurtsportcoaches). Samen werken we aan een gezonde omgeving, waarin behoeften van kinderen en jongeren centraal staan. Tijdens deze borgingsfase is en blijft de JOGG-regisseur adviserend en ondersteunend naar professionals in de vijf JOGG wijken bij vragen en knelpunten op het gebied van gezondheidsthema ’s met specifieke focus op bewegen, gezonde voeding en lekker in je vel zitten. Er wordt hierbinnen verbinding gezocht met thema´s die gezondheid in bredere zin raken, zoals armoede, positieve gezondheid, taal- en spraakontwikkeling en kindermishandeling.

GEMEENSCHAPPELIJKE REGELING PUBLIEKE GEZONDHEID & ZORG | JAARVERSLAG & JAARREKENING 2023

48

In 2023 zijn verschillende activiteiten ondernomen om borging mogelijk te maken, zoals het in kaart brengen van sleutelfiguren, aansluiten bij overlegstructuren in de JOGG wijken en het introduceren van een JOGG toolkit waar beschreven staat hoe professionals samen kunnen werken. Er zijn inspiratiesessies en/of trainingen gegeven over gezondheidsthema’s aan deze professionals (o.a. Kansrijke Start en positieve gezondheid in de wijk). • Jong Leren Eten (JLE) Het programma JLE wil kinderen en jongeren tot 18 jaar structureel in aanraking laten komen met informatie en activiteiten over gezond voedsel. Met als uiteindelijk doel dat ze leren om gezonde en duurzame keuzes te maken. Het programma Jong Leren Eten (JLE) wordt gesubsidieerd door het Rijk (LNV i.s.m. VWS). De makelaars JLE van de GGD, hebben in 2023 diverse activiteiten op het gebied van gezonde en duurzame voeding, in samenwerking met diverse partners georganiseerd en uitgevoerd zoals: o Gemeenten, aanbieders van voedseleducatie en het onderwijs troffen elkaar in de tweede ‘Meet & Eat’ regiobijeenkomst – in de gemeente het Hogeland - waar regionale partners op het gebied van voeding en educatie konden kennismaken en netwerken. o In verschillende gemeenten is samengewerkt met lokale initiatieven. Zo is er in Midden-Groningen samen met het Rode Kruis gewerkt aan gezonde ontbijttassen.

In de gemeente het Hogeland werkt JLE samen met Vakland het Hogeland en IVN in het project Insectendorpen. In de gemeente Delfzijl werkt JLE samen met Huis van de Sport aan een nieuwe fietsroute met als thema gezonde voeding. o Binnen het onderwijs zijn ruim 20 ‘moestuincoaches’ opgeleid om te worden ingezet op scholen ter ondersteuning bij het opzetten en onderhouden van een moestuin. Er is een experiment uitgezet onder vijf basisscholen met een verticale moestuintoren, waarmee op basis van hydroponics groentes worden gekweekt en in het schooljaar (2023-2024) vindt in de provincie Groningen de Schoolkantine Challenge plaats. o Ruim 50 kinderopvanginstellingen in de provincie hebben meegedaan aan de Gezonde Smikkelweken. Daarnaast kregen de kinderen materiaal mee naar huis, zodat het hele gezin met gezonde voeding aan de slag kon gaan. o Er is deelgenomen aan een ‘hackaton’ van Hinoord om de transitie van zorg naar gezondheid te versnellen. Gezamenlijk met de Hanze Hogeschool, de Streekboer, UMCG, gemeente Westerkwartier en Nederland Zorgt voor Elkaar. • Gezonde school Gezonde School is een bewezen effectief programma waarbij met behulp van een structurele aanpak op een systematische en planmatig manier duurzaam aan gezondheid wordt gewerkt. De GGD begeleidt deze scholen bij de implementatie van deze aanpak vanuit stimuleringsgelden (VWS).

De belangstelling vanuit scholen om met het programma aan de slag te gaan is voor schooljaar 2023-2024 enorm toegenomen: o In onze regio zijn dit jaar 47 scholen bezig geweest met de Gezonde School aanpak. Scholen blijven voornamelijk kiezen voor de thema’s voeding, bewegen, sport en welbevinden. o Er is een flinke toename van scholen die willen inzetten op het thema Relaties en Seksualiteit. Hiervoor is vanuit VWS extra subsidie beschikbaar. In 2023 doen er 26 scholen mee. Er wordt nadrukkelijk verbinding gemaakt met het thema mentale gezondheid en lokale samenwerking. o Aanvullend is er extra subsidie beschikbaar voor mbo scholen (schooljaar 20232024). Deze subsidie is gericht op bewustwording van het belang van gezond en vitaal werknemerschap bij mbo-studenten, en duurzame inzetbaarheid. In onze regio GEMEENSCHAPPELIJKE REGELING PUBLIEKE GEZONDHEID & ZORG | JAARVERSLAG & JAARREKENING 2023

49

•

•

gaan vier mbo-scholen aan de slag gegaan met het thema “Gezond en Veilig werken”. GGD werkt vanuit dit programma samen met Arbo deskundigen in de begeleiding van de mbo-scholen. En wordt nauw samengewerkt met de Vitaliteitscampus. o De Gezonde School aanpak wordt verder door verschillende gemeenten opgenomen in het Lokale Preventie Akkoord en/of Sportakkoord. Vanuit de Gezonde School adviseurs is er specifiek aandacht voor het leggen van verbindingen en bundelen van bestaande, op zichzelf staande lokale en regionale gezondheidsactiviteiten, zodat deze duurzamer worden en geborgd. Ook is de samenwerking met het programma Jong Leren Eten voortgezet. We zien de Gezonde School aanpak ook terug in een aantal van de recent ingediende lokale GALA plannen. GGD wordt daar waar nodig bij de uitvoering betrokken. Mondgezondheid GGD Groningen laat het thema mondgezondheid nadrukkelijk aansluiten op campagnes als Rookvrije generatie en het programma Kansrijke Start. Daarnaast wordt het thema meegenomen met het thema voeding bij de aanpak Gezonde School, JOGG (Holle Bolle Kies) en Jong Leren Eten. De GGD blijft net als voorgaande jaren betrokken bij het GigaGaaf! Onderzoek, dat als doel heeft om de mondgezondheid van jonge kinderen te bevorderen.

Daarnaast is de GGD aangesloten bij het ronde tafeloverleg mondzorg bij jeugdigen Zorginstituut Nederland, met als doel bestaande preventieve mondzorginterventies te integreren in lopende publieke gezondheidsprojecten. De gemeente Groningen heeft in september besloten om extra in te zetten op de mondzorg van inwoners die rond moeten komen van het sociale minimum. Er worden bij deze doelgroep veel mondgezondheidsproblemen gesignaleerd. De GGD en de gemeente Groningen zijn nu samen met de Hanzehogeschool en mensen uit deze doelgroep aan het inventariseren waar de meeste winst kan worden behaald als het gaat om mondgezondheid. Omgevingswet Gezondheidsbevordering binnen de leefomgeving is een steeds belangrijker thema geworden dat verschillende beleidsdomeinen raakt. Zo is de gezonde leefomgeving een belangrijk onderdeel van het GALA en IZA. Maar ook de invoering van de Omgevingswet (1 januari 2024) geeft gemeenten, provincie en waterschappen de opdracht gezondheid en veiligheid mee te laten wegen in de inrichting van de fysieke leefomgeving. De GGD adviseert al jaren over een gezonde leefomgeving en kan steeds breder meekijken en adviseren. De GGD denkt mee en adviseert bij ruimtelijke planvorming die impact hebben op gezondheid, maar ook bij omgevingsvisies en omgevingsplannen en -programma’s. De GGD heeft verder t.a.v.

de Omgevingswet de rol en taak toegewezen om het bevoegd gezag te adviseren. De GGD heeft zich hierop voorbereid zodat zij in 2024 integrale adviezen kan (blijven) geven aan het bevoegd gezag. De integrale GGD adviezen worden gemaakt door een multidisciplinair team, vanuit een brede kijk op gezondheid en een gezonde leefomgeving. Kennis wordt gebundeld vanuit verschillende teams zoals Milieu en Gezondheid, Infectieziektebestrijding, JGZ, Gezondheidsbevordering, Epidemiologie, Beleid en Communicatie. De gezondheidsbevorderaar heeft hier een belangrijke coördinerende rol. Ieder integraal advies dat de GGD heeft gegeven wordt geëvalueerd om het proces te verbeteren en goed te laten aansluiten bij de wensen van bevoegd gezag. Voor deze taak wordt eveneens nauw samengewerkt met partners in de regio in het Regionaal Platform Omgevingswet Groningen. Landelijke werkt de GGD nauw samen met het RIVM, Pharos en GGD GHOR Nederland.

GEMEENSCHAPPELIJKE REGELING PUBLIEKE GEZONDHEID & ZORG | JAARVERSLAG & JAARREKENING 2023

50

Epidemiologie Onderzoek en monitoring Om inzicht te krijgen in de gezondheidssituatie van de bevolking in de provincie Groningen worden er voor de gemeenten periodiek epidemiologische gegevens verzameld door de GGD. Hierbij werkt de GGD Groningen nauw samen het RIVM, GGD GHOR NL en 24 andere GGD’en. Er zijn vanuit ZonMw (namens VWS) extra middelen beschikbaar gesteld om een integrale brede monitor naar de fysieke en psychische gezondheidseffecten van corona uit te voeren. Hierbij werken lokale GGD’en samen met GGD GHOR Nederland, het RIVM, het Nivel en ARQ Nationaal Psychotrauma Centrum en het Netwerk GOR. De regionale resultaten van deze onderzoeken zijn gedeeld met de Groninger gemeenten en staan in opdracht van de gemeenten op de digitale dataportal die vrij toegankelijk is en informatie over de publieke gezondheid in Groningen weergeeft. De portal werd ook in 2022 actueel gehouden en doorontwikkeld (https://ggdgroningen.incijfers.nl). De volgende monitoren stonden centraal in 2023: • Gezondheidsmonitor Jeugd 2023 In het najaar van 2023 hebben wij samen met het RIVM, GGD GHOR NL en 24 andere GGD’en de Gezondheidsmonitor Jeugd 2023 uit gevoerd. Het afgelopen jaar zijn scholen geworven, is de vragenlijst ontwikkeld en hebben we voorbereidingen getroffen voor de data-analyses.

In december zijn door de scholen de laatste vragenlijsten voor de Gezondheidsmonitor Jeugd 2023 ingevuld. De epidemiologen hebben intensief contact met de scholen. Deelnemende scholen zullen in 2024 een terugkoppeling ontvangen van de resultaten in de vorm van een schoolprofiel. • Voorbereiden gezondheidsmonitor Volwassenen en Ouderen 2024 In samenwerking met onze landelijke partners zijn we al bezig met de voorbereidende werkzaamheden Gezondheidsmonitor Volwassenen en Ouderen 2024, zoals het ontwikkelen van de vragenlijst en de landelijke aanbesteding van het veldwerkbureau. De resultaten worden in 2024 verwacht. • Corona Gezondheidsmonitor Volwassenen en Ouderen 2022 In 2022 hebben we de extra Corona Gezondheidsmonitor Volwassenen en Ouderen uitgevoerd. De analyse en rapportage van de resultaten zijn afgerond. GGD Groningen heeft hierover een persbericht uitgebracht. Bovendien zijn de cijfers gepubliceerd en gedeeld met alle gemeenten. De resultaten zijn te vinden op de dataportal: https://ggdgroningen.incijfers.nl. • Corona Gezondheidsmonitor Jongvolwassenen 2022 In het voorjaar van 2023 zijn de resultaten van de Corona Gezondheidsmonitor Jongvolwassenen 2022 gepubliceerd. Bijna 70.000 jongvolwassenen verspreid over heel Nederland hebben de vragenlijst online ingevuld. In de provincie Groningen hebben 2.885 jongvolwassenen deelgenomen aan het onderzoek.

Voor de resultaten is een rapportage en tabellenboek samengesteld, dat kunt u hier vinden. In het najaar van 2023 zullen de voorbereidingen worden getroffen voor de Corona Gezondheidsmonitor Jongvolwassenen 2024. • Corona Gezondheidsmonitor Jongvolwassenen 2024 Dit jaar hebben we voorbereidende werkzaamheden uitgevoerd voor de tweede Gezondheidsmonitor Jongvolwassenen die in 2024 worden uitgevoerd. Dit betreft een onderzoek naar de gevolgen van de coronamaatregelen op het welzijn van 16-25 jarigen. Hierbij werken lokale GGD’en samen met GGD GHOR Nederland, het RIVM, het Nivel en ARQ Nationaal Psychotrauma Centrum en het Netwerk GOR.

GEMEENSCHAPPELIJKE REGELING PUBLIEKE GEZONDHEID & ZORG | JAARVERSLAG & JAARREKENING 2023

51

•

•

•

Informatie en datamanagement coronavirus Epidemiologie ondersteunt de afdeling IZB bij de informatievoorziening en datamanagement rondom de bestrijding van infectieziekten. Informatie uit diverse interne en externe datasystemen wordt door de epidemiologen geanalyseerd en zowel intern als extern gerapporteerd. De beschreven trends en ontwikkelingen kunnen worden gebruikt bij het bepalen van het IZB-beleid. Regiobeeld en regioplan In onze regio werd onder leiding van Menzis het regiobeeld geactualiseerd. GGD Groningen heeft een actieve bijdrage geleverd aan het regiobeeld door de relevante data en kennis aan te bieden over de publieke gezondheid in onze provincie. Op basis van dit regiobeeld hebben regionale zorgpartijen een regioplan op kunnen stellen. GALA gemeentebeeld De afdeling epidemiologie heeft ter ondersteuning van alle tien gemeenten een GALAgemeentebeeld ontwikkeld. Dit beeld geeft inzicht in de prognose van en ontwikkelingen in de bevolking van de gemeente op de verschillende GALA onderdelen. Tevens geeft het inzicht in de kenmerken van de bevolking van de gemeente op het gebied van gezondheid en welzijn aan de hand van de GALA-doelen. Het GALA-gemeentebeeld bleek een goed middel om te komen tot beter zicht op de gemeentelijke opgaven, deze op te nemen in het lokale plan en om hierover in gesprek te gaan met samenwerkingspartijen in de gemeente.

We zien de cijfers van de GGD terug in alle lokale plannen van aanpak GALA.

Wat heeft het gekost? Primitieve Actuele Begroting Begroting Deelprogramma

baten of lasten Programma- onderdeel

Adviseren over gezonde wijken, dorpen en steden

lasten

Totaal lasten

Adviseren over gezonde wijken, dorpen en steden Adviseren over gezonde wijken, dorpen en steden

baten

Inwonersbijdrage

baten

Overige baten

baten

Totaal baten Gerealiseerd saldo baten en lasten

Reserve-mutaties

Toevoeging Onttrekking Gerealiseerd resultaat

Jaarreke Afwijking ning

2023 2.365

2023 2.365

2023 2.290

2023 -75

-1.414 -481 -1.895 470 30 -500 0

-1.414 -482 -1.895 470 30 -500 0

-1.414 -912 -2.325 -35 30 -319 -324

0 -430 -430 -505 0 181 -324

GEMEENSCHAPPELIJKE REGELING PUBLIEKE GEZONDHEID & ZORG | JAARVERSLAG & JAARREKENING 2023

52

2.5.

Deelprogramma Inspecteren en adviseren van locaties ter bevordering van kwaliteit, veiligheid en hygiëne

Wat houdt het deelprogramma in? Het deelprogramma Inspecteren en adviseren van locaties ter bevordering van de kwaliteit, veiligheid en hygiëne omvat de functie Toezicht en Advies. Als GGD voeren we in opdracht van gemeenten toezicht uit bij kinderopvanglocaties, gastouders en seksinrichtingen. Voor een aantal gemeenten voert de GGD sinds 2017 het toezicht op de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) uit. We zien toe op en bevorderen de kwaliteit van de maatschappelijke ondersteuning die gemeenten in het kader van de Wmo inkopen bij zorg- en welzijnsinstellingen. Het kwaliteitstoezicht spitst zich toe op cliënten, personeel en veiligheid. Daarnaast is het rechtmatigheidstoezicht en het toezicht bij calamiteiten bij een aantal gemeenten belegd bij de GGD. Het team Toezicht en Advies voert in opdracht van het ministerie van VWS hygiëne-inspecties uit bij tattoo- en piercingshops en in opdracht van de WHO op schepen in zeehavens (Eemsdelta en Het Hogeland). Wat hebben we bereikt? Toezicht kinderopvang De GGD houdt toezicht op kinderopvanglocaties en gastouders door middel van inspecties waarbij getoetst wordt of er wordt voldaan aan de wettelijk gestelde kwaliteitsvoorschriften. De GGD maakt jaarlijks afspraken met gemeenten over de inspecties bij kinderopvanginstellingen op basis van het risicoprofiel en 100% van de kinderopvanglocaties wordt geïnspecteerd.

Daarnaast doen we een steekproef van 50% van de gastouders. Toezicht WMO De Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) heeft in haar jaarrapport 2021 wederom geconcludeerd dat de kwaliteit van het Wmo-toezicht te laag is. De VNG herkent de conclusies van de IGJ en constateert samen met de IGJ dat het kwaliteitstoezicht bij een aantal gemeenten nog in de kinderschoenen staat, of waar het college kiest voor een beperkte invulling van de toezichttaak. In 2022 is een verbetertraject in gang gezet, waarin VNG, toezichthouders, GGDGHOR NL en het Toezicht Sociaal Domein werken aan een gezamenlijk beleidskader. Dit traject richt zich onder andere op het steviger wettelijk verankeren van het gemeentelijk toezicht, gericht op het waarborgen voor onafhankelijkheid van het toezicht, formuleren van toezichtbeleid, opstellen van een werkplan, openbaar maken van toezichtrapportages en jaarlijkse verslaglegging. We voeren preventief regulier toezicht WMO uit op de aanbieders van zorg in natura en de persoonsgebonden budgetten. In de gemeenten Het Hogeland en Eemsdelta voeren we zowel kwaliteitstoezicht als toezicht op rechtmatigheid uit. Dit kwaliteitstoezicht spitst zich toe op cliënten, personeel en veiligheid. Ook wordt door de GGD in deze gemeenten het calamiteitenonderzoek uitgevoerd. Sinds september 2021 voeren we in de gemeente Oldambt kwaliteitstoezicht uit.

In 2022 is het contract verlengd tot 31 december 2024.

GEMEENSCHAPPELIJKE REGELING PUBLIEKE GEZONDHEID & ZORG | JAARVERSLAG & JAARREKENING 2023

53

Toezicht overige instellingen Vanaf 1 januari 2022 zijn er nieuwe regels van toepassing op het toezicht tattoo/piercing/permanente make-up. Die regels komen van zowel het ministerie van Volksgezondheid als de Europese Unie waaronder het verbod op bepaalde inkten. Ook gelden strengere hygiëneregels. Zo moet de behandelruimte waar de tatoeage wordt gezet een visueel gescheiden ruimte zijn van de rest van de tattooshop. De aanmeldingen voor toezicht zeeschepen zijn in het hele jaar doorgegaan. Ook is een aantal seksinrichtingen bezocht. Wat hebben we gedaan? Toezicht kinderopvang • Inspecties Al snel bleek dit jaar dat de 100% norm niet gehaald zou worden bij de inspecties voor kinderopvanglocaties en gastouders. Begin 2023 zijn twee nieuwe toezichthouders aangesteld. Door vertrek van een collega, en zwangerschapsverlof van twee collega’s bleek dit echter niet voldoende om de workload te dekken. Halverwege het jaar zijn nog twee nieuwe collega’s toegevoegd aan het team. Het inwerken van nieuwe collega’s kost tijd waardoor de productie niet goed op gang kwam. Daarnaast is de steekproef gastouders verhoogd. Eind 2023 is het team nogmaals uitgebreid met twee nieuwe collega’s die in 2024 zullen starten.

Gemeenten en de Inspectie van het Onderwijs zijn in september 2023 geïnformeerd over het niet halen van de inspectienorm, de oorzaken en de keuze voor de locaties die niet bezocht werden. Ten opzichte van 2022 hebben we echter in totaal 29 inspecties meer uitgevoerd dan in 2023. Dit heeft te maken met het feit dat nieuwe medewerkers eerst starten met bezoeken aan gastouders waardoor er wel meer gastouders zijn geïnspecteerd en er inspecties bij kinderopvanglocaties zijn blijven liggen. De afspraak is dat deze organisaties in 2024 als eerste worden bezocht. In bijgaand overzicht zijn de inspecties kinderopvang in de afgelopen jaren op een rijtje gezet. KDV BSO GOB VGO totaal (VVE) 2019 463 (150) 323 38 364 1.188 2020 300 (108) 167 16 269 752 2021 417 (181) 290 26 330 1.063 2022 439 (175) 313 30 330 1.112 2023 414 (157) 276 11 440 1141 Samenwerking met de Groninger gemeenten blijft belangrijk. In 2023 hebben we twee keer overleg gehad met de ambtenaren Kinderopvang. Beide keren waren VNG en DUO hierbij aanwezig. De werkgroep flexibel toezicht (vertegenwoordigers gemeenten en toezichthouders) is in het voorjaar voor het laatst bij elkaar geweest en de werkgroep heeft besloten om in 2023 verder te gaan met de gekozen werkwijze zoals dit in 2022 is uitgevoerd. De werkgroep is opgeheven en de flexibele inspectieactiviteit zal als vast agendapunt terugkomen in het ambtenarenoverleg.

In het voor- en najaar zijn er weer nieuwsbrieven voor de houders van kinderopvang en gastouderbureaus verzonden. We hebben 1.141 inspecties kinderopvang afgerond in 2023. In 2022 bedroeg het aantal inspecties 1.112. GEMEENSCHAPPELIJKE REGELING PUBLIEKE GEZONDHEID & ZORG | JAARVERSLAG & JAARREKENING 2023

54

•

•

Toezicht WMO In de gemeenten Het Hogeland en Eemsdelta voeren we sinds 2017 zowel kwaliteitstoezicht als toezicht op rechtmatigheid en calamiteiten uit. Het kwaliteitstoezicht spitst zich toe op cliënten, personeel en veiligheid aan de hand van de vastgestelde toezichtkaders ZiN en PGB. Ook voert de GGD voor deze gemeenten het calamiteitenonderzoek uit. De GGD heeft in beide gemeenten contracten tot en met 2024. Sinds september 2021 voeren we in de gemeente Oldambt kwaliteitstoezicht uit bij aanbieders (ZiN en PGB). In 2022 is besloten dat het toezicht tot 31 december 2024 bij de GGD belegd blijft. Toezicht overige instellingen In 2023 hebben we 63 tattoo/piercing/permanente make-up (pmu) bedrijven geïnspecteerd (nieuwe vergunning en verlenging vergunning). In 2024 worden er 65 verlopen vergunningen verwacht. Tevens hebben we een evenement op het gebied van tattoo/piercen/pmu in Martiniplaza geïnspecteerd. Samen met de afdeling IZB hebben we vooroverleg gehad over het evenement en we hebben het evenement bezocht. Er zijn op dit moment drie inspecteurs vergunningverlening tatoeëren en piercen. Het team inspecteurs voor de schepen heeft ook aandacht voor de veiligheid tijdens inspecties, bijvoorbeeld zichtbaarheid op haventerreinen, beschermende kleding etc.. Voor elke toezichthouder is een rugzak beschikbaar, eigen printer, beschermende kleding, schoeisel etc..

In 2023 zijn 152 schepen geïnspecteerd. Ten opzichte van 2022 zijn dit 21 inspecties meer. In 2023 zijn er twee seksbedrijven geïnspecteerd. In onderstaande tabel wordt een overzicht gegeven van de overige inspecties die de afgelopen vier jaren hebben plaatsgevonden. Aantal overige inspecties

2019

2020 2021 2022 2023

- Seksbedrijven

3

0

43

4

2

- Tattoo & Piercingshops

42

54

71

54

63

- Schepen

153

129

113

131

152

Toelichting tabel: • Seksbedrijven - frequentie is afhankelijk van de vergunning van de gemeente • Tattoo & Piercing & PMU – eens per drie jaar en bij aanvraag nieuwe vergunning • Schepen – afhankelijk van het aantal schepen dat binnenkomt in onze twee zeehavens (Eemsdelta en Het Hogeland)

Wat heeft het gekost? Primitieve Actuele Jaarrekening Afwijking Begroting Begroting Deelprogramma Inspecteren en adviseren

baten of lasten Programma- onderdeel lasten Totaal lasten

Inspecteren en adviseren

baten baten baten

Inspecteren en adviseren Reserve-mutaties

Inwonersbijdrage Overige baten Totaal baten Gerealiseerd saldo baten en lasten Toevoeging Onttrekking Gerealiseerd resultaat

2023 1.486

2023 1.486

2023 1.402

2023 -83

0 -1.486 -1.486 0 0 0 0

0 -1.486 -1.486 0 0 0 0

2 -1.343 -1.341 61 0 0 61

2 142 144 61 0 0 61

GEMEENSCHAPPELIJKE REGELING PUBLIEKE GEZONDHEID & ZORG | JAARVERSLAG & JAARREKENING 2023

55

2.6.

Bedrijfsvoering

Facilitair/Huisvesting De huurcontracten van de locaties in de regio zijn op orde. Met de VRG wordt gezamenlijke huisvesting onderzocht. Voor de PvE-fase is met instemming van het algemeen bestuur een intentieovereenkomst met de VRG afgesloten. Het Programma van Eisen (PvE) is opgesteld onder leiding van Draaijer en Partners. Op 14 juli 2023 zijn de resultaten van de PvE-fase en de verwachte exploitatie effecten in het algemeen bestuur PG&Z gepresenteerd. Uitgangspunt voor het opstellen van het programma van eisen voor zowel de VRG als de GGD was om invulling te geven aan hun taak als zorgvuldige en toekomstgerichte werkgever door een programma van eisen op te stellen dat niet alleen de nadruk legt op soberheid en functionaliteit, maar dit combineert met ambitie op het gebied van duurzaamheid en een optimaal werkklimaat. Het algemeen bestuur PG&Z heeft op 14 juli 2023 gevraagd dat wanneer het definitieve voorstel over de herhuisvesting wordt geagendeerd de effecten van de herhuisvesting in kaart zijn gebracht, inclusief een verkenning van de alternatieve locaties. De resultaat van het verkennende onderzoek naar alternatieven wordt in het eerste kwartaal 2024 voorgelegd aan het bestuur, waarna er een ‘Go/No Go’ voor verdere ontwikkeling van herhuisvesting VRG/GGD wordt gegeven.

Verbeteren managementinformatie De GGD zet constant in op het verbeteren van de managementinformatie en monitorinformatie voor gemeenten. De nieuwe gestandaardiseerde opzet van de DVO (dienstverleningsovereenkomst) is succesvol ingevoerd. Tevens zijn gemeenten tevreden over de nieuwe kwalitatieve rapportage. 2024 zal een jaar van finetuning worden. Informatiemanagement De ICT-dienstverlening van de gemeente Groningen verloopt nog niet naar tevredenheid. Met grote regelmaat komt het voor dat de werkprocessen niet kunnen worden uitgevoerd door verstoringen. Ook worden belemmeringen ervaren bij de invoering van nieuwe software. Dit vraagt van de Informatiemanager veel focus op het op orde krijgen van het accountbeheer, servicemanagement, contractmanagement, informatiebeveiliging en NEN-normering. De capaciteit binnen de GGD is hiervoor onvoldoende en tevens onvoldoende om in te kunnen spelen op toekomstige noodzakelijke ontwikkelingen naar aanleiding van landelijke ontwikkelingen vanuit GGDGHOR NL en wetgeving, maar ook voor ontwikkelingen op het gebied van datagericht werken en mogelijke verzelfstandiging van de ICT. In het kader van de mogelijke toekomstige gezamenlijke huisvesting VRG/GGD heeft de GGD met de VRG de intentie uitgesproken om te verkennen welke mogelijkheden er zijn op ICT-gebied om samen te gaan werken.

De GGD heeft in 2023 een schets gemaakt van hoe de toekomstige ICT-omgeving er uit moet komen te zien en welke functies de regie organisatie dan zal moeten bevatten. Daarbij is met name naar de situatie bij de VRG gekeken. De GGD gaat aansluiten bij aanbestedingen van de VRG en daarmee in 2024 de eerste stappen zetten om de ICT van de gemeente Groningen los te koppelen. De GGD moet gaan voldoen aan de norm NEN 7510 voor informatiebeveiliging in de zorg. Met behulp van een externe partij is een managementsysteem voor informatiebeveiliging (ISMS) opgezet

GEMEENSCHAPPELIJKE REGELING PUBLIEKE GEZONDHEID & ZORG | JAARVERSLAG & JAARREKENING 2023

56

en is de eerste directiebeoordeling daarvan in het tweede kwartaal van 2023 uitgevoerd. Alle risico’s zijn in kaart gebracht en het informatiebeveiligingsbeleid is vastgesteld. Begin 2024 wordt een Security Officer geworven om de Informatiebeveiligingstaken uit te voeren voor de GGD. In het verlengde hiervan hebben in 2023 veel afdelingen binnen de GGD een voorlichting over bewustwording van informatiebeveiliging gehad. Er wordt momenteel, in afstemming met diverse functies, gewerkt aan een nieuwe release van het digitaal dossier JGZ. Daarna volgt een advies over al dan niet vervanging van het systeem. Dat besluit zal niet eerder dan in 2024 genomen worden. Informatiebeheer De GGD maakt gebruik van de voorzieningen van de gemeente (archiefruimte, postkamer, archiefsysteem). De GGD heeft sinds 2022 extra capaciteit ingehuurd om het informatiebeheer op orde te brengen en te gaan voldoen aan de Archiefwet. Er wordt gewerkt aan bewustwording rondom archivering. Met de gemeente Groningen is het gesprek gestart over ontvlechting van het informatiebeheer. De gemeente adviseert de GGD om een eigen archief applicatie aan te schaffen. In het vierde kwartaal van 2023 heeft de GGD hier positief over besloten. Daarbij is ook naar mogelijkheden van samenwerking met de VRG gekeken. De oplossing wordt opgenomen in het traject van de loskoppeling van de gemeente Groningen op ICT gebied.

Sinds 1 mei 2022 is de Wet open overheid (Woo) van kracht met uitzondering van actieve openbaarmaking. De GGD heeft in het eerste kwartaal van 2023 de nulmeting hiervoor uitgevoerd, het ambitieniveau vastgesteld en een contactpersoon aangewezen. Er is een applicatie aangeschaft voor het in kaart brengen van het informatielandschap (een eis vanuit de Woo). Vanaf juni 2023 wordt de GGD ondersteund door een externe Woo-deskundige die de organisatie helpt om te voldoen aan deze wet. HRM In het eerste kwartaal van 2023 is het project van invoering van het nieuwe functiewaarderingssysteem HR-21 volledig afgerond. Door structureel capaciteitstekort is in 2023 niet gewerkt aan de noodzakelijke beleidsvraagstukken. Wel is gestart met behulp van externe capaciteit aan het herzien van de reiskostenregeling en zijn de mogelijkheden van een fietsleaseplan onderzocht. Ook zijn in 2023 de eerste stappen om te komen tot een strategische personeelsplanning gestart. De RI&E op het gebied van arbeidsomstandigheden is in 2023 uitgevoerd voor het Hanzeplein. De RI&E voor de regiolocaties wordt in 2024 uitgevoerd. Kwaliteitszorg In november 2023 is de externe audit ten behoeve van het HKZ-certificaat uitgevoerd. Deze audit is goed verlopen en heeft niet geresulteerd in tekortkomingen. Ook zijn we gestart met voorbereidingen van een klanttevredenheidsonderzoek van een aantal teams.

Daarnaast is er gekozen voor de implementatie van een kwaliteitsmanagementsysteem (KMS), dat verbetering moet opleveren op gebied van documentbeheer, risicobeheersing en processen. Het proces van aanbesteding is afgerond en de planning is om in januari 2024 te starten met de implementatie.

GEMEENSCHAPPELIJKE REGELING PUBLIEKE GEZONDHEID & ZORG | JAARVERSLAG & JAARREKENING 2023

57

Communicatie De GGD voorziet inwoners van voor hen waardevolle informatie en biedt tegenwicht tegen het aanbod van misinformatie. Inwoners organiseren zich via sociale media sneller dan voorheen. Wij ondersteunen gemeenten door het aanbieden van betrouwbare informatie op onze website en via de verschillende social media kanalen, al dan niet met visuele ondersteuning. Daarnaast voeren we gerichte monitoring van sociale media uit en stellen we informatie op (bijvoorbeeld op onze website) waar gemeenten naar kunnen doorverwijzen. De website is digitaal toegankelijk gemaakt en zoekfuncties zijn verbeterd. Social media is een grotere rol gaan spelen en is niet meer weg te denken in de communicatie van de GGD. GGD Groningen heeft een duidelijke meer-kanalenstrategie waarbij we de keuze hebben gemaakt om, naast het Instagramaccount GGD Groningen voor studenten, een tweede Instagramaccount te openen speciaal voor onze JGZ doelgroep, genaamd GGD Groningen voor ouders. Daarnaast blijven we Facebook inzetten om ouders te bereiken en WhatsApp om één-op-één te communiceren. LinkedIn zetten we in voor de professionals en Twitter voor de pers en het nieuws. GGD Groningen is in het kader van de campagne “een Goud begin” gestart met het opnemen van een serie podcast voor ouders over JGZ thema’s.

Uit de maandelijkse social media overzichten blijkt het veelvuldig gebruik van social media door diverse doelgroepen van de GGD. Onze berichten bereikten in het jaar 2023 maar liefst 841.445 mensen. Eind december hebben we 20.835 volgers verdeeld over alle kanalen. In de webcare verwerkten we 15.225 berichten via onze social media kanalen Facebook, Twitter, Instagram Student, Instagram Ouders, LinkedIn en WhatsApp. De noodzakelijke inzet van goede professionele communicatie legt druk op de beschikbare capaciteit. Rechtmatigheidsverantwoording Nieuw in 2023 is dat we zelf een aantal werkzaamheden moeten uitvoeren om de rechtmatigheid van de uitgaven vast te stellen. Dit heeft als doel dat het Dagelijks Bestuur middels de rechtmatigheidsverantwoording die is opgenomen in hoofdstuk 8 van deze jaarrekening verantwoording kan afleggen over het rechtmatig handelen van de PG&Z in 2023. Ten behoeve van dit proces is een Intern Controleplan vastgesteld, waarin de werkzaamheden die vereist zijn, zijn opgenomen. De uitkomsten van deze controles zijn terug te vinden in de paragraaf 4.3 Bedrijfsvoering.

GEMEENSCHAPPELIJKE REGELING PUBLIEKE GEZONDHEID & ZORG | JAARVERSLAG & JAARREKENING 2023

58

Wat heeft het gekost? Primitieve Begroting Deelprogramma Overhead incidenteel

baten of lasten Programma- onderdeel lasten Totaal lasten

Overhead incidenteel

baten baten baten

Overhead incidenteel Reserve-mutaties

Inwonersbijdrage Overige baten Totaal baten Gerealiseerd saldo baten en lasten Toevoeging Onttrekking Gerealiseerd resultaat

2023

Actuele Jaarrekening Afwijking Begroting 2023

2023

176

176

376

2023 199

0 -176 -176 0 0 0 0

0 -176 -176 0 0 0 0

0 -90 -90 285 0 0 285

0 86 86 285 0 0 285

DVO en gemeentelijke opbrengsten In de tabel op de volgende pagina zijn de bedragen per gemeente weergegeven die in 2023 in rekening zijn gebracht. De € 25,8 miljoen gemeentelijke opbrengsten kunnen worden gesplitst in: • •

Inwonersbijdrage (basistaken): Overige bijdragen (specifieke taken):

€ 17,4 mln. € 8,4 mln.

Daarnaast is er nog € 18,6 mln. aan overige opbrengsten gerealiseerd in 2023, bestaande uit: • • • •

Opdrachten derden: Subsidieopbrengsten: Meerkostenregeling Corona: SPUK COVID:

€ € € €

6,4 mln. 4,5 mln. 4,4 mln. 3,4 mln.

GEMEENSCHAPPELIJKE REGELING PUBLIEKE GEZONDHEID & ZORG | JAARVERSLAG & JAARREKENING 2023

59

Tabel opbrengsten GGD Groningen 2023 per gemeente Gemeentelijke bijdragen

Inwonersbijdrage

Deelprogramma Adviseren over gezonde wijken, dorpen en steden Gezond en veilig opgroeien Gezondheid beschermen en bevorderen

Totaal Inwonersbijdrage Vergoeding

Adviseren over gezonde wijken,

Gezond en veilig opgroeien Gezondheid beschermen en bevorderen

Totaal Vergoeding Eindtotaal

Product Algemeen : Adviseren over gezonde wijken, dorpen en steden JGZ Algemeen : Gezondheid beschermen en bevorderen

Epidemiologie Gezondheidsbevorderin g JGZ Logopedie Forensische geneeskunde OGGz Seksuele gezondheid

Inspecteren en adviseren van locaties ter bevordering van de kwaliteit, veiligheid en hygiëne

Toezicht & advisering

Overhead

Overhead

Centrum gemeente

649.155

649.155 649.155

Groningen

Het Hogeland

Midden Groningen

Oldambt

Pekela

Stadskanaal

561.808 5.377.461

115.202 1.102.680

146.251 1.399.869

92.185 882.370

29.324 280.684

76.476 732.000

66.030 632.023

153.361 1.467.920

63.135 604.314

109.790 1.050.882

1.413.562 13.530.203

974.724

199.873

253.742

159.939

50.877

132.683

114.561

266.075

109.539

190.484

2.452.497

6.913.993

1.417.755

1.799.862

1.134.494 8.801

360.885

941.159

812.614

1.887.356

776.988

1.351.156

17.396.262 8.801

157.714 1.269.587 168.813

14.901 499.612 111.777

17.669 369.307 18.773

14.600 351.059

9.816 97.206 5.089

13.468 257.498 75.810

12.242 205.221 49.861

15.973 672.916 145.380

11.957 141.127

15.256 386.601 49.224

283.596 4.250.132 624.727

194.474 171.833 252.648

31.141 213.818

32.574 28.973

33.025 26.499

3.861 7.122

9.184 15.345

11.710 12.231

37.732 130.641

14.274 26.307

26.312 43.235

394.287 1.325.158 252.648

342.326

181.003

99.721

136.607

17.268

61.420

55.890

156.394

51.261

164.019

1.265.909

32.924 2.590.319 9.504.312

0 1.052.252 2.470.007

567.017 2.366.879

0 570.591 1.705.085

140.363 501.248

0 432.724 1.373.883

347.154 1.159.768

1.159.036 3.046.392

4.309 249.234 1.026.222

Veendam Westerkwartier Westerwolde Eemsdelta

GEMEENSCHAPPELIJKE REGELING PUBLIEKE GEZONDHEID & ZORG | JAARVERSLAG & JAARREKENING 2023

60

Eindtotaal

37.233 684.646 8.442.492 2.035.802 25.838.754

3. JAARVERSLAG RIGG