05-02 Bijlage 1 Jaarverslag- en jaarrekening 2024 PG&Z - concept

Gemeenschappelijke regeling Publieke Gezondheid & Zorg JAARVERSLAG & JAARREKENING 2024

GEMEENSCHAPPELIJKE REGELING PUBLIEKE GEZONDHEID & ZORG | JAARVERSLAG & JAARREKENING 2023

1

JAARVERSLAG 2024 & JAARREKENING 2024 GEMEENSCHAPPELIJKE REGELING PUBLIEKE GEZONDHEID & ZORG GRONINGEN

Vastgesteld door het algemeen bestuur GGD Groningen en ondertekend op 17-04-2025 Mevr. M. Molema

Dhr. E. Offereins

Voorzitter

Penningmeester

GEMEENSCHAPPELIJKE REGELING PUBLIEKE GEZONDHEID & ZORG | JAARVERSLAG & JAARREKENING 2024

2

INHOUD Inhoud ......................................................................................................................................... 3 1.

2.

Inleiding ............................................................................................................................... 5 1.1.

Uitvoeringsorganisatie RIGG en GGD Groningen vormen de PG&Z ....................................... 5

1.2.

Beter inzicht door een meer afzonderlijke verantwoording RIGG en GGD Groningen .......... 5

Jaarverslag GGD Groningen 2024 ........................................................................................... 6 2.1.

Programma Gezondheid.......................................................................................................... 6

2.2.

Deelprogramma Gezond en veilig opgroeien........................................................................ 11

2.3.

Deelprogramma Gezondheid beschermen en bevorderen .................................................. 21

2.4.

Deelprogramma Adviseren over gezonde wijken, dorpen en steden ................................... 34

2.5. Deelprogramma Inspecteren en adviseren van locaties ter bevordering van kwaliteit, veiligheid en hygiëne ......................................................................................................................... 47 2.6. 3.

Jaarverslag RIGG ................................................................................................................. 57 3.1.

4.

5.

6.

7.

Bedrijfsvoering ...................................................................................................................... 51

Programma RIGG ................................................................................................................... 57

Paragrafen .......................................................................................................................... 60 4.1.

Paragraaf: Weerstandsvermogen en risicobeheersing ......................................................... 60

4.2.

Paragraaf: Financiering .......................................................................................................... 66

4.3.

Paragraaf: Bedrijfsvoering ..................................................................................................... 67

Jaarrekening 2024 ............................................................................................................... 70 5.1.

Overzicht van baten en lasten ............................................................................................... 70

5.2.

Toelichting overzicht van baten en lasten............................................................................. 71

5.3.

Toelichting deelprogramma’s Gezondheid (GGD) ................................................................ 73

5.4.

Toelichting deelprogramma RIGG ......................................................................................... 77

5.5.

Overzicht incidentele baten en lasten................................................................................... 77

Balans................................................................................................................................. 78 6.1.

Activa ..................................................................................................................................... 78

6.2.

Passiva ................................................................................................................................... 79

6.3.

Waarderingsgrondslagen ...................................................................................................... 80

6.4.

Toelichting balans Activa ....................................................................................................... 82

6.5.

Toelichting balans Passiva ..................................................................................................... 85

Wet normering topinkomens .............................................................................................. 90 7.1.

WNT Bestuur PG&Z ............................................................................................................... 90

7.2.

WNT - GGD ............................................................................................................................ 91

7.3.

WNT – RIGG ........................................................................................................................... 93

GEMEENSCHAPPELIJKE REGELING PUBLIEKE GEZONDHEID & ZORG | JAARVERSLAG & JAARREKENING 2024

3

8.

Rechtmatigheidsverantwoording......................................................................................... 94

9.

Controleverklaring .............................................................................................................. 95

9. Bijlagen .................................................................................................................................100 9.1.

Bijlage 1 : Taakvelden .......................................................................................................... 100

9.2.

Bijlage 2 : EMU-saldo ........................................................................................................... 101

9.3.

Bijlage 3 : SISA verantwoordingsinformatie ........................................................................ 102

GEMEENSCHAPPELIJKE REGELING PUBLIEKE GEZONDHEID & ZORG | JAARVERSLAG & JAARREKENING 2024

4

1. INLEIDING 1.1.

Uitvoeringsorganisatie RIGG en GGD Groningen vormen de PG&Z

Voor u liggen de jaarstukken (jaarverslag en jaarrekening) van de gemeenschappelijke regeling Publieke Gezondheid & Zorg (gr PG&Z) over 2024. Sinds 2015 zijn twee uitvoeringsorganisaties actief onder de vlag van PG&Z, namelijk GGD Groningen en RIGG. Deze uitvoeringsorganisaties zijn voor wat betreft organisatie, administratie en financiën gescheiden van elkaar. In 2023 heeft het bestuur van de PG&Z besloten te komen tot twee aparte gemeenschappelijke regelingen voor GGD Groningen en de RIGG. Sinds 1 januari 2025 is dit een feit. Dit betekent dat dit de laatste jaarrekening van de PG&Z is en de financiële verantwoording van beide uitvoeringsorganisaties geconsolideerd en gezamenlijk wordt gepresenteerd.

1.2.

Beter inzicht door een meer afzonderlijke verantwoording RIGG en GGD Groningen

In deze jaarstukken vindt de verantwoording van de uitvoeringsorganisaties waar mogelijk afzonderlijk plaats voor goed inzicht in beide uitvoeringsorganisaties. GGD Groningen en RIGG leggen in het jaarverslag inhoudelijk verantwoording af in de programmaverantwoording. In de programmaverantwoording wordt per (deel)programma verantwoording afgelegd over wat is bereikt, wat ervoor gedaan is en wat het heeft gekost. Ook de verplichte paragrafen maken onderdeel uit van het jaarverslag. In de paragrafen wordt ingegaan op de toereikendheid van de financiële positie en de financiering. De overige verplichte paragrafen zijn voor de GGD en RIGG niet relevant en derhalve niet opgenomen. In de jaarrekening PG&Z 2024 worden zowel de geconsolideerde cijfers als de afzonderlijke cijfers van de GGD en RIGG gepresenteerd en toegelicht.

GEMEENSCHAPPELIJKE REGELING PUBLIEKE GEZONDHEID & ZORG | JAARVERSLAG & JAARREKENING 2024

5

2. JAARVERSLAG GGD GRONINGEN 2024

2.1.

Programma Gezondheid

Inleiding Gezond zijn betekent meedoen in de maatschappij, sociale contacten hebben en een gevoel van controle over je eigen leven te kunnen ervaren. Daarmee is gezond zijn meer dan niet ziek zijn. Het is fijn als iemand weet wat hij/zij zelf kan doen. En het is belangrijk om op de juiste momenten het juiste advies te krijgen. Of de juiste hulp. De missie van GGD Groningen luidt als volgt: Alle Groningers gezond! GGD Groningen beschermt, bevordert en bewaakt de gezondheid van alle inwoners in de provincie Groningen. Ongeveer 450 GGD-professionals werken dagelijks, namens alle Groninger gemeenten, aan onze missie in de provincie Groningen. Samen met gemeenten en (kennis)partners zetten we ons in om de gezondheid van de inwoners in de regio Groningen te bevorderen: “Meer gezonde jaren voor Groningers”. In de Meerjarenagenda Publieke Gezondheid 2023-2026 zijn strategische thema’s opgenomen die hier extra aan bijdragen. Samen met de gemeenten geeft de GGD invulling aan deze strategische thema’s. Daarnaast voert GGD Groningen tal van activiteiten uit om de gezondheid van de burgers te beschermen (collectieve preventie). Op het gebied van de jeugdgezondheidszorg vervult de GGD bijvoorbeeld een centrale rol. Voor gemeenten, zorg- en onderwijsinstellingen zijn wij tevens een vraagbaak voor informatie over leefwijze, gezondheid, milieu en zorg. Ook doen we toezichtstaken (o.a.

kinderopvang, Wmo). Kortom, wij helpen gemeenten een dagelijkse leefomgeving te realiseren die gezonder en veiliger is. De couleur locale staat hierbij centraal. Ontwikkelingen Hoofdlijnenakkoord Onder de titel ‘Hoop, lef en trots’ hebben PVV, VVD, NSC en BBB een hoofdlijnenakkoord gepresenteerd. In de beleidsteksten staan mooie woorden over preventie en vaccinatie, bestaanszekerheid en tegengaan van gezondheidsverschillen. Maar helaas is dit niet terug te lezen in de financiële paragraaf; er gaat bezuinigd worden op de publieke gezondheid en er komen geen middelen voor ambities. De door Rutte IV ingezette intensivering van de middelen voor de publieke gezondheid van € 300 miljoen wordt richting 2028 stapsgewijs afgebouwd, met als resultaat een structurele bezuiniging van € 300 miljoen. Ook wordt er een korting op SPUK’s doorgevoerd. Bij de behandeling van de Voorjaarsnota 2025 moet helder worden hoe deze bezuinigingen daadwerkelijk doorgevoerd worden. Financieel ‘ravijnjaar 2026’voor gemeenten Bij de bespreking van de ontwerpbegroting 2025, d.d. 5 april 2024, is door het dagelijks bestuur PG&Z stilgestaan bij het mogelijke financiële ravijnjaar 2026 voor gemeenten. Het dagelijks bestuur heeft de GEMEENSCHAPPELIJKE REGELING PUBLIEKE GEZONDHEID & ZORG | JAARVERSLAG & JAARREKENING 2024

6

GGD de opdracht gegeven om in het najaar 2024, tegelijk met de bestuurlijke bespreking van de uitgangspunten ontwerpbegroting 2026, een aantal scenario’s voor te leggen ten aanzien van mogelijke bezuinigingen en de bijbehorende risico’s. GGD Groningen heeft een aantal bezuinigingsvoorstellen uitgewerkt en deze met het dagelijks bestuur besproken. Aanvullende hierop heeft het dagelijks bestuur aanvullende kaders meegegeven om tot bezuinigingsscenario’s te komen. Deze worden bij de ontwerpbegroting 2026 besproken. Koers GGD Groningen Samenwerken aan publieke gezondheid vraagt van de GGD dat publieke gezondheid steeds actief wordt uitgedragen. Om de performance, herkenbaarheid en eenduidigheid als GGD Groningen te versterken is het belangrijk bewust te zijn van de inhoudelijke verbindingen die er intern zijn. Het uitdragen van één GGD is dan ook een belangrijk speerpunt in de directiebrief 2024. Dit vraagt om ander gedrag, aandacht voor vaardigheden en persoonlijk leiderschap. In het kader hiervan is medio 2023 een traject gestart om de koers GGD Groningen te kunnen bepalen en daarmee focus te geven aan de wijze waarop wij uitvoering geven aan onze taken. De ontwikkelingen gaan snel en wij moeten daar lenig en wendbaar op in spelen. Tegelijkertijd willen wij stabiliteit, betrouwbaarheid en voorspelbaarheid laten zien.

Wij zijn een kennisintensieve organisatie en werken data-ondersteund. De GGD is een plek voor professionals en voor professionele ontwikkeling. Het concept van de koers GGD Groningen is diverse bijeenkomsten met medewerkers besproken en in een art.24 overleg met de OR. Naar aanleiding van deze bijeenkomsten is de koers verder verfijnd en aangevuld. Ook is de koers met een aantal externen/ketenpartners besproken. Op basis van de interne- en externe gesprekken is de koers verder aangescherpt. Besturingsmodel In het verlengde van het koersdocument heeft in 2024 een extern bureau interviews houden met de leden van het MT en een aantal medewerkers op sleutelposities binnen de organisatie. Deze gesprekken moeten bijdragen aan een verfijning, aanscherping en doorontwikkeling van de hoofdstructuur. Eind 2024 zijn de uitkomsten opgeleverd. Wij gaan daarmee aan de slag in 2025. Strategische personeelsplanning GGD Groningen heeft te maken met een krappe arbeidsmarkt voor artsen en specialistische functies (o.a. bedrijfsvoering). Dit probleem wordt groter vanwege het ouder worden van het personeelsbestand, de beperkte instroom van bijvoorbeeld artsen en het lange opleidingstraject van specialistische artsen. Instroom en behoud van personeel is belangrijk om de rol van expert op het gebied van publieke gezondheid te kunnen blijven vervullen.

GGD Groningen is eind 2023 begonnen met de eerste stappen om te komen tot een strategische personeelsplanning. Hierbij wordt periodiek gekeken naar de instroom, doorstroom en uitstroom. GGD Groningen wil een aantrekkelijke werkgever zijn en blijven. Meerjarenagenda Publieke Gezondheid 2023-2026 De Meerjarenagenda Publieke Gezondheid (MJA) 2023-2026 is door de Groninger gemeenten en de GGD gezamenlijk opgesteld. Met deze agenda willen gemeenten en de GGD een nieuwe impuls geven aan de publieke gezondheid in de regio en meer impact maken op de gezondheid van de inwoners van de provincie Groningen. De stappen om tot de uitvoering van dit plan te komen staan beschreven in het ‘Procesvoorstel uitwerking strategische thema’s van de MJA publieke gezondheid 2023-2026’. Er zijn vier

GEMEENSCHAPPELIJKE REGELING PUBLIEKE GEZONDHEID & ZORG | JAARVERSLAG & JAARREKENING 2024

7

werkgroepen geïnstalleerd om deze prioriteiten uit te werken. De werkgroepen hebben in 2024 het procesvoorstel gevolgd en de prioriteiten uitgewerkt. Het uitvoeringsplan 2024-2026 is in het najaar 2024 aan het algemeen bestuur voorgelegd. Verkennend onderzoek JGZ De jeugdgezondheidszorg (JGZ) is de enige partij in de regio die vrijwel alle jeugdigen in beeld heeft en over langere periode preventieve zorg aanbiedt. De rol van preventie groeit de komende jaren, gesteund door landelijke ontwikkelingen zoals het integraal zorgakkoord (IZA), het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) en de hervormingsagenda jeugd. Het bestuur heeft een externe partij (AEF) gevraagd om een verkennend onderzoek uit te voeren naar de mogelijkheden voor de JGZ in de regio Groningen, die voortvloeien uit diverse landelijke ontwikkelingen. AEF heeft in 2024 een startfoto opgeleverd en een onderzoeksrapport. Governance Publieke gezondheid en zorg (PG&Z) Het bestuur PG&Z heeft in 2022 geconstateerd dat de huidige gemeenschappelijke regeling (gr) verbetering behoeft. Het bestuur PG&Z heeft aan het Strategisch Opdrachtgeversoverleg (SOO) de opdracht gegeven om scenario’s uit te werken, die rekening houden met de wensen van gemeenten, de GGD en RIGG en met landelijke en regionale ontwikkelingen.

Daarnaast heeft er een wijziging in de Wet gemeenschappelijke regelingen plaatsgevonden waardoor de huidige regeling aanpassingen behoeft. Besloten is om de governance zo aan te passen dat de GGD en RIGG niet meer in één bestuurlijk construct zijn georganiseerd maar separaat van elkaar met een eigen gemeenschappelijke regeling. Voor de sturing op het proces is een projectleider aangesteld. Het formele proces is eind 2024 afgerond. Sinds 1 januari 2025 heeft GGD Groningen een eigen gemeenschappelijke regeling (gr GGD). Dienstverlening 2024 In 2024 heeft GGD Groningen zijn bestaande dienstverlening gecontinueerd. Enkele inhoudelijke thema’s die in 2024 veel aandacht vroegen: • • • • • • • • • • • • • •

Forensische geneeskunde 3Noord Doorontwikkeling JGZ Ketenaanpak op het gebied van geboortezorg Publieke Gezondheidszorg Asielzoekers en zorgverlening aan Oekraïense kinderen Versterking infectieziektebestrijding en pandemische paraatheid Ondersteuning van gemeenten bij de invoering van de Omgevingswet IZA/GALA/SPUK Deelname en inzet Gezond Groningen Gezondheidsbevordering (o.a. Gezonde School, Rookvrije Generatie, alcohol preventie) Versterking monitoring-gegevens in relatie tot de dienstverleningsovereenkomsten (DVO’s) Gezondheidsmonitors Inzet van digitale toepassingen, zoals social media, JGZ GroeiGids app, digitale consulten, podcast, webinar Meerjarenagenda Publieke Gezondheid 2023-2026 en uitvoeringsplan 2024 Governance PG&Z

GEMEENSCHAPPELIJKE REGELING PUBLIEKE GEZONDHEID & ZORG | JAARVERSLAG & JAARREKENING 2024

8

Kengetallen Onderstaande tabellen geven een overzicht van de kengetallen die horen bij de specifieke afdelingen binnen GGD Groningen. Forensische geneeskunde Lijkschouwen natuurlijke dood Lijkschouwen na euthanasie Lijkschouwen overige Totaal aantal lijkschouwen Arrestantenzorg Beoordeling verward persoon Forensisch onderzoek Medische Milieukunde Meldingen en vragen MMK Gemeentelijke vragen MMK GAGS-activiteiten Groningen Seksuele gezondheid Soa-testen Hepatitis B-vaccinaties MSM en prostituees Infectieziektebestrijding IZB-vragen afgehandeld Meldingen infectieziekten Meldingen volgens artikel 26 WPG Kinhoestmeldingen Tuberculosebestrijding Onderzochte asielzoekers Röntgenfoto’s Mantoux/THT testen IGRA BCG vaccinaties Toezicht en Advies Inspecties kinderdagverblijf Inspecties buitenschoolse opvang Inspecties gastouderbureaus Inspecties gastouders Totaal aantal inspecties KOV Inspecties seksbedrijven Inspecties tattoo- en piercingbedrijven Inspecties schepen Inspecties asielzoekerscentra (door DI) Reizigersadvisering Aantal consulten reizigersadvisering Jeugdgezondheidszorg

2022 81 252 318 651 1.211 92 835 2022 159 27 31 2022 1.694 233 2022 742 396 124 0 2022 6.190 8.545 475 62 262 2022 439 313 30 330 1.112 4 54 131 31 2022 9.041 2022

2023 86 280 392 758 1.501 83 831 2023 142 37 105 2023 2.683 356 2023 788 606 147 24 2023 9.109 10.218 480 248 188 2023 403 266 11 423 1.103 2 63 152 23 2023 9.937 2023

2024 83 298 365 746 1.813 45 832 2024 205 54 100 2024 2.606 395 2024 942 1268 249 627 2024 5.935 6.452 399 166 129 2024 490 375 27 399 1.291 44 61 168 21 2024 12.025 2024

GEMEENSCHAPPELIJKE REGELING PUBLIEKE GEZONDHEID & ZORG | JAARVERSLAG & JAARREKENING 2024

9

Kinderen in zorg 0-181 Neonatale gehoorscreening Telefonisch advies Afspraken consultatiebureau Verwijzing naar hulpverlening buiten GGD Huisbezoeken Aantal (nieuwe) vignetten Gezonde School Procescoördinatie Zorg voor Jeugd Aantal afgegeven signalen Zorg voor Jeugd Logopedie Onderzoeken op indicatie Onderzoeken na triage Onderzoeken kindercentra Huisbezoeken Controles OGGZ Cliënten Vangnet & Advies Percentage cliënten V&A > 65 jaar Verkennende onderzoeken WvGGZ Zorgmachtiging/Melding nee Zorgmachtiging/Melding ja Uren Verkennend Onderzoek

117.077 4.947 12.784 57.458 6.322 10.168 49 29 4.557 2022 513 107 321 581 228 2022 1.383 33% 11 5 6 238

105.734 4.859 10.436 63.856 6.152 10.229 17 19 3.939 2023 472 103 309 554 183 2023 5322 39% 12 0 12 225

105.044 4.739 9.087 60.538 7.243 9.388 24 15 3.673 2024 476 104 310 644 146 2024 443 31% 14 1 11 273

1

Het lagere aantal kinderen 'in zorg' wordt verklaard doordat in 2021 een opschoonactie is uitgevoerd; alle kinderen ouder dan 18 jaar zijn nu 'uit zorg'. 2 Het lagere aantal in 2023 t.o.v. voorgaande jaren wordt verklaard in verband met een opschoonactie.

10 GEMEENSCHAPPELIJKE REGELING PUBLIEKE GEZONDHEID & ZORG | JAARVERSLAG & JAARREKENING 2024

2.2.

Deelprogramma Gezond en veilig opgroeien

Wat houdt het deelprogramma in? De producten die onder het deelprogramma Gezond en veilig opgroeien vallen zijn Jeugdgezondheidszorg (JGZ) en preventieve logopedie. De Jeugdgezondheidszorg heeft als enige partij in de regio vrijwel alle jeugdigen 0-18 jaar in beeld en biedt over een langere periode laagdrempelige, preventieve zorg aan. De JGZ draagt eraan bij dat kinderen/jongeren zich goed kunnen ontwikkelen en dat ze gezond en veilig opgroeien door vroegtijdig te signaleren, aan te geven wat tot de normale ontwikkeling behoort en de eigen kracht van kinderen/jeugdigen en gezinnen te versterken. Alle kinderen in Nederland, ook zij die gezond zijn, hebben recht op zorg conform het Basispakket JGZ (0-18 jarigen). Gemeenten hebben op grond van de Wet publieke gezondheid de taak om te zorgen dat 0-18 jarigen woonachtig in hun gemeente deze zorg ook krijgen aangeboden. In die zin is de jeugdgezondheidszorg, als onderdeel van de publieke gezondheidszorg, met haar individuele en collectieve taken, te beschouwen als een preventieve basisvoorziening. Het Landelijk Professioneel Kader (LPK), sinds 1 januari 2016 van kracht, ondersteunt de JGZ-organisaties bij een meer flexibele uitvoering van het Basispakket JGZ. Tevens helpt het de JGZ om zich goed te kunnen positioneren in het (lokale) sociale domein.

Centraal staat steeds daarbij een goede aansluiting op de behoeften en mogelijkheden van jeugdigen en hun ouders. Binnen de JGZ staan ontzorgen, normaliseren en demedicaliseren centraal, maar ook vroegsignalering, het bieden van preventieve interventies en lichte opvoedondersteuning en adequaat doorverwijzen. Mede dankzij de JGZ groeien de meeste kinderen in Nederland veilig en gezond op. Ook in de toekomst willen we gezamenlijk alle ouders en kinderen ondersteunen en hun ontwikkelingskansen bevorderen. De jeugdgezondheidszorg als preventieve basisvoorziening voor ieder kind en gezin is één van de oplossingsrichtingen die bij kan dragen aan de prioritering in de zorg. Door het werk van de JGZ kan de instroom in de jeugdzorg en het curatieve domein worden beperkt, en het beroep op sociale voorzieningen in de latere toekomst. Onderdeel van JGZ GGD Groningen is de uitvoering van het Rijksvaccinatieprogramma (RVP) met als belangrijkste doel het voorkomen van ziekten en epidemieën. De gemeenten zijn sinds 1-1-2019 formeel verantwoordelijk voor de uitvoering en financiering van de vaccinaties. Hoewel het RVP geen deel uitmaakt van het Basispakket JGZ behoort vaccineren tot de kernactiviteiten van de JGZ. Landelijk is vastgelegd dat de uitvoering van het RVP moet gebeuren door dezelfde organisatie die ook de JGZ uitvoert.

De preventieve logopedie heeft als belangrijke taak de vroegsignalering van spraak- en taalproblematiek en een juiste behandeling daarbij. Het niet of te laat herkennen van het probleem kan leiden tot leer- en gedragsproblemen en tot het ten onrechte uitstromen naar het speciaal basisonderwijs. Vroegsignalering en een juiste behandeling bespaart leed en extra uitgaven aan zorgen onderwijs. De JGZ heeft een belangrijke rol in het signaleren van taal(ontwikkelings-)stoornissen en -achterstanden.

GEMEENSCHAPPELIJKE REGELING PUBLIEKE GEZONDHEID & ZORG | JAARVERSLAG & JAARREKENING 2024

11

Wat hebben we bereikt? Jeugdgezondheidszorg Verbetering, vernieuwing en doorontwikkeling naar een duurzame en meer flexibele JGZ stond net als in 2023 ook in 2024 centraal. Daarbij was het streven om alle kinderen in beeld te houden, samen met ouder(s) en ketenpartners en daardoor nog meer op maat. De rol van de JGZ-professional is veranderd bij dit proces, omdat ouder(s) en kind steeds meer zelf regie hebben over welke diensten ze van de JGZ willen ontvangen. De vorm, inhoud en het aantal contacten met de JGZ passen bij die behoefte van ouder(s) en kind. In het project doorontwikkeling JGZ hebben we aandacht voor de doorontwikkeling van onze werkprocessen en ook voor het versterken van de uitvoering volgens het Landelijk Professioneel Kader (LPK). Ook hebben we ons actief ingezet voor de Eerste 1000 dagen. Het prenataal huisbezoek JGZ is per 1 juli 2022 opgenomen in de Wet publieke gezondheid. Hiermee is de rol van de JGZ in de prenatale fase nog meer verankerd. Als GGD willen we een optimale bijdrage leveren bij het vroegtijdig, op het juiste moment, op de juiste plek, door de juiste professional het prenataal huisbezoek in te zetten. De inzet op de JGZ Preventieagenda, met de pijlers ouderschap, hechting, weerbaarheid en gezondheid is een speerpunt van het werk van de JGZ.

Door in te zetten op deze vier pijlers kunnen we grote maatschappelijke problemen als schoolverzuim, armoede en kindermishandeling tegengaan. Vanaf 2021 is ingezet op meer aandacht voor het gezondheidsthema laaggeletterdheid, als onderdeel van de pijler gezondheid. In 2024 is dit voortgezet. Preventie van laaggeletterdheid is van belang, aangezien laaggeletterdheid van generatie op generatie wordt doorgegeven en verbonden is met diverse gezondheidsproblemen. Met onze inzet willen we bijdragen aan een ‘geletterde generatie’. Wat hebben we gedaan? JGZ Preventieagenda In 2024 is de aandacht voor de pijlers Ouderschap, Hechting, Weerbaarheid en Gezondheid van de Preventieagenda JGZ voortgezet. Preventieve logopedie In 2024 hebben de logopedisten van GGD Groningen zich, naast hun reguliere werkzaamheden in de gemeenten die de facultatieve taak afnemen, ingezet op het monitoren van het effect van VVE in de gemeente Westerkwartier. De samenwerking tussen jeugdverpleegkundigen, pedagogisch medewerkers en de logopedisten is verbeterd. Samen wordt de ontwikkeling van de kinderen nog intensiever gevolgd. Ook is in 2024 wederom ingezet op het bijscholen van (nieuwe) JGZ-professionals. In deze scholing is naast de kennis over de spraak en taalontwikkeling ook aandacht besteed aan het versterken van de samenwerking tussen de preventieve logopedisten en de JGZ-professionals. Vanuit o.a.

lokale coalities Kansrijke Start zijn voorlichtingen gegeven aan pedagogisch medewerkers van de kinderopvang en/of ouders. Aanpak laaggeletterdheid Laaggeletterdheid is verbonden met gezondheidsproblemen. Volwassenen die moeite hebben met lezen, schrijven en/of rekenen hebben vaker last van ziekten en aandoeningen, zoals astma, diabetes, GEMEENSCHAPPELIJKE REGELING PUBLIEKE GEZONDHEID & ZORG | JAARVERSLAG & JAARREKENING 2024

12

kanker, hartinfarcten en psychische problemen. Door laaggeletterdheid te verminderen, wordt bijgedragen aan het verkleinen van gezondheidsverschillen. Binnen GGD Groningen is in 2024 ingezet op het thema laaggeletterdheid, met een concrete uitrol binnen de JGZ. JGZ-professionals zijn door de preventief logopedisten geschoold om laaggeletterdheid beter te signaleren en met de juiste handelingsmogelijkheden laaggeletterde ouders te ondersteunen. De opgedane vaardigheden worden in de dagelijkse JGZ-praktijk toegepast. Dit draagt bij aan het doorbreken van de intergenerationele overdracht van laaggeletterdheid en het vergroten van ontwikkelkansen van kinderen met laaggeletterde ouders. Van JGZ Optimaal! naar Doorontwikkeling JGZ! De JGZ zet continu in op de verbetering, vernieuwing en doorontwikkeling van de uitvoering van de dienstverlening. Na een periode waarbij, in het kader van JGZ 3.0, verschillende initiatieven en pilots zijn uitgewerkt, is een start gemaakt met het verder optimaliseren van de werkprocessen. In eendrachtige samenwerking tussen Bedrijfsvoering en de JGZ-uitvoering is in 2021 gestart met het verbeteren van het werkproces rondom de jeugd die naar de basisschool gaat.

Een belangrijke verandering is de overgang van het Periodiek GezondheidsOnderzoek (PGO), dat tot de zomer van 2021 in groep 2 op de basisschool plaatsvond, naar een consult op de JGZ-locatie voor de kinderen van 5 jaar. Inmiddels loopt dit in alle JGZ-teams en locaties in de provincie. De JGZ blijft inzetten op doorontwikkeling. Voorjaar/zomer 2022 is gestart met een viertal pilotteams verspreid over de provincie (Groningen-Floresplein, Groningen-Zuid, Eemsdelta, Veendam) die nieuwe werkwijzen en werkprocessen uitproberen op en rond het consultatiebureau voor de ouders met jonge kinderen. Inzet daarbij is om de juiste professional op de juiste plek te krijgen en een effectievere en efficiëntere dienstverlening te organiseren. Uitgangspunt is dat de kwaliteit hoog blijft en daar waar mogelijk verbeterd wordt. De eerste resultaten van de pilotteams zien er veelbelovend uit. De opbrengsten zijn begin 2023 geëvalueerd om van daaruit tot een geactualiseerde werkwijze te komen die we in alle teams in de hele provincie willen gaan implementeren. Voor de JGZ is dit een groot verandertraject waar we in 2024 in een programma vorm en inhoud aan hebben gegeven.

Hoofddoel van dit verandertraject: Alle kinderen in de provincie Groningen groeien gezond, veilig en kansrijk op en worden daarbij optimaal ondersteund door de jeugdgezondheidszorg die passende zorg op maat levert en vanuit gezamenlijk partnerschap aansluit bij jeugdigen en ouders van nieuwe generaties. Concrete doelstellingen: • We richten ons op de eerste drie momenten van contact (22-wekenprik contact, intake huisbezoek en 4 weken consult) en conform het LPK bespreken we dan steeds opnieuw met ouders wat er nodig is aan vervolgcontacten; • We werken aan de manier waarop wij aansluiten bij ouders en jeugdigen. Wij beslissen samen met zowel jeugdigen als ouders waarbij ieder vanuit zijn eigen specifieke deskundigheid van (meer)waarde is en de JGZ altijd waarde toevoegt vanuit vakmanschap. We bereiden voor onze medewerkers een methodiek voor om op deze manier te kunnen gaan werken; • We werken aan de efficiency van onze bedrijfsvoering. We kiezen voor klantgericht, snel, efficiënt en waar het kan digitaal. We bereiden deze optimalisaties van onze werkprocessen voor;

GEMEENSCHAPPELIJKE REGELING PUBLIEKE GEZONDHEID & ZORG | JAARVERSLAG & JAARREKENING 2024

13

• •

We geven de taakherijking vorm op basis van de resultaten van de pilots die in de afgelopen maanden gedaan zijn zodat alle teams hiermee aan de slag kunnen; GGD-programma’s resulterend uit de pilots in het kader van collectieve preventie worden beschikbaar gemaakt voor alle teams.

Podcastserie Een goud begin! In 2023 zijn we begonnen met het opnemen van podcasts. Het is een podcastserie specifiek voor ouders/verzorgers van jonge kinderen. We verzamelden de meest gestelde vragen en issues waar (kersverse) ouders tegenaan lopen en maakten hier vervolgens podcastafleveringen over. De podcastserie ‘Een goud begin!’ kreeg in 2024 een vervolg. Ervaringsdeskundigen en professionals gaan in de diverse uitzendingen in gesprek over thema’s waar ouders op het consultatiebureau vaak vragen over hebben. De podcasts zijn te beluisteren via Springcast, Spotify, Apple Podcasts of Google Podcasts. In totaal hebben we 18 afleveringen opgenomen waarvan de laatsten in 2025 worden gepubliceerd. Aan bod kwamen onderwerpen zoals het melkgebit, vaccineren en het Rijksvaccinatieprogramma en de ontwikkeling van spraak en taal. Niet alleen van ouders krijgen we enthousiaste reacties, maar ook van andere GGD’en. In totaal zijn de podcasts zo'n 6.300 keer beluisterd, door zo'n 2.000 unieke luisteraars. Omdat de onderwerpen tijdsonafhankelijk zijn, kunnen we blijven verwijzen naar de afleveringen en ouders/verzorgers informeren. Met dit nieuwe communicatiekanaal, bieden we ouders/verzorgers een informatiebron die zij op ieder gewenst moment kunnen benaderen.

Online communicatie Met de GroeiGids-app zijn in 2024 ouders digitaal ondersteund in het volgen van de ontwikkeling van hun kind. De digitale (landelijke) ontwikkelingen binnen de GroeiGids-app passen bij de inzet van het online communiceren met ouders. Ouders worden actief gewezen op de GroeiGids-app. Hiermee bieden we alle (aanstaande) ouders en opvoeders in Nederland ondersteuning zodat hun kinderen veilig en gezond kunnen opgroeien. GGD Groningen is betrokken in een landelijk netwerk van GGD’en, JGZ-organisaties en organisaties uit de geboortezorg. Met de GroeiGids-app dragen wij bij aan de missie om alle (aanstaande) ouders/opvoeders te voorzien van betrouwbare en gepersonaliseerde gezondheidsinformatie over gezond opgroeien en opvoeden. We ondersteunen ouders op maat en versterken met het uitdragen en gebruik van de GroeiGids-app de eigen regie. Ouders registreren in de app zelf gezondheidsgegevens en mijlpalen in het opgroeien. De GroeiGidsapp ondersteunt de professionals in hun voorlichtende taak in preventieprogramma’s en (online) dienstverlening. GGD Groningen is volledig over op de online versie van de GroeiGids. Op de landelijke website JouwGGD kunnen jongeren terecht voor informatie over gezondheid. Via deze website kunnen jongeren een mail sturen of anoniem chatten met een jeugdarts of jeugdverpleegkundige van de GGD.

Binnen GGD Groningen zijn, sinds bijna zeven jaar, een aantal JGZ-medewerkers verbonden aan JouwGGD, waarbij zij (op landelijk niveau) uiteenlopende gezondheidsvragen via de e-mail en chat van jongeren beantwoorden. De JGZ-medewerkers die werkzaam zijn voor JouwGGD, trachten via de chat een zo volledig mogelijk beeld te krijgen van de achterliggende hulpvraag en/of problematiek van de jongere, waarop een zo passend mogelijk advies gegeven wordt. Jongeren ervaren deze laagdrempelige manier van online contact als positief en voelen zich in veel gevallen geholpen met de reacties en/of adviezen van de JGZ. Vaak kunnen jongeren hierna op eigen kracht verder. Daarnaast worden jongeren door deze online dienstverlening geïnformeerd over de mogelijkheden van ondersteuning door de (fysieke) JGZ in de eigen regio van de jongere, waarmee zij (nog) niet altijd bekend zijn. Uit de reacties blijkt ook dat GEMEENSCHAPPELIJKE REGELING PUBLIEKE GEZONDHEID & ZORG | JAARVERSLAG & JAARREKENING 2024

14

jongeren regelmatig een drempel ervaren om met hun hulpvraag naar de huisarts of mentor te gaan. De bekendheid met JouwGGD blijft een aandachtspunt. Inmiddels is ingezet op een verbinding tussen JouwGGD en de website Gezond Leven in Groningen, als onderdeel van het landelijk Steunpakket Welzijn Jeugd. Op deze manier is vanuit GGD Groningen een bijdrage geleverd aan het vergroten van de bekendheid met JouwGGD binnen Groningen. De vragen die bij JouwGGD binnenkomen gaan onder andere over relaties, seksualiteit, het lichaam, drugs, roken, mentale gezondheid en media. Meldcode kindermishandeling en huiselijk geweld GGD Groningen werkt met een protocol en een aandachtsfunctionaris die jaarlijks bijgeschoold blijft via lidmaatschap van de Landelijke Vereniging voor Aandachtsfunctionarissen huiselijk geweld en Kindermishandeling (LVAK). Hiermee voldoet onze organisatie aan de wettelijke verplichting en hebben we het landelijke keurmerk meldcode. Via het keurmerk kunnen andere samenwerkingspartners zien dat GGD Groningen de meldcode op de juiste wijze heeft geïmplementeerd en deze op een goede manier is geborgd. Inmiddels heeft GGD Groningen ook twee praktijkbegeleiders geschoold als aandachtsfunctionaris waarmee we het onderwerp nog belangrijker maken. De ondersteuning van onze medewerkers, vooral daar waar het gaat om ingewikkelde casuïstiek is hiermee nog beter geborgd.

Het scholingsprogramma voor (nieuwe) medewerkers is het afgelopen halfjaar geüpdatet. Een van de aandachtsfunctionarissen heeft de opleiding voor trainer gevolgd waardoor de voorlichting en training (intern/extern) is geborgd. In 2024 is een vervolg gegeven aan de interne deskundigheidsbevordering. Er is opnieuw veel gebruik gemaakt van telefonische consultaties en overleggen met de aandachtsfunctionarissen, zowel intern als extern. De eerste duizend dagen De jeugdgezondheidszorg (JGZ) draait volop mee in de hele geboorteketen zowel voor, tijdens als na de zwangerschap. Er is verder geïnvesteerd in de ketenaanpak op het gebied van geboortezorg. De JGZ draagt bij aan de continuïteit van zorg door een goede aansluiting van verleende zorg door gynaecoloog, verloskundige, kraamzorg, JGZ en sociaal domein. Doel is een sluitende keten, waarbij de jeugdarts en de jeugdverpleegkundige ook vóór de geboorte hun expertise inzetten bij zwangeren in een kwetsbare situatie. De vaccinatiegraad van zwangeren voor de 22 wekenprik tegen kinkhoest is 81%. Het vaccinatiemoment biedt bij uitstek de kans op een extra signaleringsmoment voor (potentiële) kwetsbaarheden bij zwangeren en gezinnen en de mogelijke inzet van vroege hulp, conform het idee achter Kansrijke Start.

Met het oog op een gezonde zwangerschap en een gezonde en veilige start van de pasgeborene zijn ook in 2024 door de JGZ prenatale huisbezoeken gebracht aan ouders in (potentieel) kwetsbare situaties om in een zo vroeg mogelijk stadium ondersteuning en advies te bieden. Per 1 juli 2022 werd het prenatale huisbezoek door de JGZ uitgevoerd conform de vanaf dat moment opgenomen bepaling ‘Prenataal huisbezoek door de JGZ’ in de Wet publieke gezondheid. Dit houdt in dat gemeenten verplicht zijn om een prenataal huisbezoek aan te bieden aan aanstaande ouders in een kwetsbare situatie.

GEMEENSCHAPPELIJKE REGELING PUBLIEKE GEZONDHEID & ZORG | JAARVERSLAG & JAARREKENING 2024

15

Investering aanpak geboortezorg Kansrijke Start is een landelijk actieprogramma waarin de eerste 1.000 dagen van het kind centraal staan. De looptijd was van 2018-2021 met nu een vervolgaanpak 2022-2025. De missie en ambitie van de vervolgaanpak zijn als volgt omschreven in de vervolgaanpak Kansrijke start 2022-20253. “Missie: Alle kinderen een Kansrijke Start! Alle ouders moeten in staat worden gesteld om hun kind een gezonde, kansrijke start te geven. Ambitie vervolgaanpak 2022-2025: In elke gemeente in Nederland structureel een lokale Kansrijke Start-aanpak, inclusief interventies. Zodat (aanstaande) ouders in een kwetsbare situatie tijdig de juiste zorg, ondersteuning ontvangen, aansluitend op hun hulpbehoefte. Deze ambitie volgt uit het coalitieakkoord waarin is opgenomen dat het kabinet inzet op een gezonde generatie 2040 en dat er in iedere gemeente Kansrijke Start beschikbaar komt. De lokale Kansrijke Start – aanpak moet verder worden versterkt, uitgebouwd en structureel verankerd, op weg naar een gezonde generatie.” De focus ligt op samenwerking, tussen het sociale en medische domein (nulde- eerste- tweedederde lijn) en tussen het formele (zorg) netwerk en informele netwerk (inzet van vrijwilligers binnen projecten zoals bijvoorbeeld Buurtgezinnen), en het inzetten van bewezen effectieve interventies als Nu Niet Zwanger, VoorZorg en Stevig Ouderschap.

In onze provincie hebben inmiddels alle gemeenten een lokale coalitie Kansrijke Start, waar GGD Groningen deel van uit maakt. De partners in het Gezond Groningen Overleg wilden in 2023 de initiatieven die genomen zijn door de lokale coalities bundelen, met elkaar in lijn brengen én borgen. Hiertoe is in 2023 een aanvraag ingediend en gehonoreerd bij Het Nationaal Programma Groningen om beschikbare fondsen aan te vragen voor een provinciale coalitie Kansrijke Start en dit is gehonoreerd. GGD Groningen neemt deel aan de overleggen in het kader van de provinciale coalitie en is daarmee goed vertegenwoordigd in een voor ons en voor de geboortezorg belangrijk gremium. Ouderschap en Hechting Door GGD Groningen kunnen diverse interventies worden ingezet om ouders in een kwetsbare situatie zo vroeg en gericht mogelijk te ondersteunen. Hieronder worden verschillende interventies besproken die GGD Groningen aanbiedt. •

•

Nu niet Zwanger GGD Groningen biedt vanaf eind 2018 de interventie Nu Niet Zwanger (NNZ) aan en de coördinatie van deze interventie wordt provinciaal gedaan door de JGZ. Het doel is om NNZ voor alle inwoners van provincie Groningen toegankelijk te maken. De interventie NNZ ondersteunt (potentiële) ouders in een kwetsbare positie (psychisch, financieel, etc.) bij het nemen van de regie over hun kinderwens. Onze inhoudelijk coördinatoren NNZ trainen professionals in zowel medisch als sociaal domein om het gesprek aan te gaan over kinderwens, seksualiteit en anticonceptie. In alle gemeenten van de provincie Groningen is het NNZ-programma beschikbaar. Vroeg signalering tijdens de zwangerschap Vroeg signalering is een belangrijk speerpunt van de coalities Kansrijke Start. Een groot deel van de verloskundigen zijn geschoold om psychosociale problematiek vroegtijdig te

3 Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (2022). Vervolgaanpak Kansrijke Start 2022-2025, Den Haag, juni 2022. Te raadplegen

via: https://open.overheid.nl/repository/ronl-4ef0c3c28c3e32a9fd9f0fa16fd4bb8cbf39e68a/1/pdf/actieprogrammakansrijke-start-20222025.pdf GEMEENSCHAPPELIJKE REGELING PUBLIEKE GEZONDHEID & ZORG | JAARVERSLAG & JAARREKENING 2024

16

•

•

•

onderkennen. Daartoe zijn ook zorgpaden ontwikkeld. Door uitbreiden van de lokale coalities, en daarmee ook de netwerken van iedereen rondom de geboortezorg, wordt er naar gestreefd om méér kwetsbare kinderen en gezinnen vroegtijdig in beeld te krijgen en toe te leiden naar de juiste zorg en ondersteuning. Het in stand houden en onderhouden van deze netwerken was ook in 2023 voor de JGZ een belangrijk aandachtspunt in de uitvoering van deze vroegsignalering. Moeders Informeren Moeders In 2024 is, net als voorgaande jaren, de interventie Moeders Informeren Moeders (MIM) uitgevoerd in de gemeente Groningen. Stevig Ouderschap De interventie Stevig Ouderschap werd in 2024 in alle gemeenten binnen de provincie Groningen uitgevoerd en zal in 2024 ook in alle gemeenten worden ingezet. Stevig Ouderschap Prenataal is in 2024 uitgevoerd in de gemeenten Eemsdelta, MiddenGroningen, Het Hogeland, Westerkwartier, Oldambt, Westerwolde en Groningen. In 2024 zien we nog steeds dat meer ouders juist nu het ouderschap zwaar vinden. Ouders die gebruik maken van de ondersteuning van Stevig Ouderschap hebben een grotere behoefte om te praten over het ouderschap en alles wat hierbij komt kijken. Wij zien veel ouders waarbij het in eerste instantie lijkt dat ze het goed voor elkaar hebben qua relatie, werk, woning en een prachtig kindje, maar toch niet altijd gelukkig zijn.

Het combineren van alle rollen en het wennen aan de nieuwe levensfase zorgt ervoor dat veel ouders niet gelukkig zijn met hun kindje. VoorZorg Voorzorg is een bewezen effectief programma voor jonge vrouwen die zwanger zijn van hun eerste kind en te maken hebben met een opeenstapeling van problemen. Zij krijgen ondersteuning van een gespecialiseerd VoorZorg-verpleegkundige die ondersteunt bij de zwangerschap, versterking van het ouderschap, verzorging en opvoeding, gezondheid en levensloopontwikkeling en bij het krijgen van betere toegang tot hulp. Het hoofddoel is het gezond, veilig en kansrijk laten opgroeien van kinderen in gezinnen die door een opeenstapeling van risicofactoren in een kwetsbare situatie verkeren. Het gaat hier om risicofactoren in het verleden en het heden zoals: huiselijk geweld, middelengebruik, financiële problemen, weinig of geen opleiding, beperkte sociale, gezondheids- en opvoedvaardigheden. Hierdoor is er een grote kans op mishandeling en verwaarlozing. VoorZorg werkt in een vertrouwensrelatie aan: ouderschap, hechting, opvoedvaardigheden, gezondheid, veiligheid, persoonlijke ontwikkeling, financiële stabiliteit, relatie met partner en familie en het gebruik van gemeenschapsvoorzieningen. VoorZorg bestaat uit gestructureerde huisbezoeken door in VoorZorg gespecialiseerde verpleegkundigen.

Die bezoeken vinden plaats tijdens de zwangerschap en eerste twee levensjaren. VoorZorg heeft leeftijdsspecifieke aandachtspunten en vaardigheidstrainingen, die op de doelgroep zijn toegesneden. VoorZorg past uitstekend bij de doelen van het sociale domein, het jeugdstelsel en lokale coalities en aanpak, zoals voorgestaan wordt in het actieprogramma ‘Kansrijke Start’. VoorZorg wordt afgestemd op het aanbod van bestaande lokale voorzieningen. Cliënten leren hun sociale netwerk beter te benutten en worden aangemoedigd gebruik te maken van de bestaande algemene (zorg)voorzieningen, zoals de JGZ, geboortezorg of schuldsanering. Met VoorZorg worden hoog risico jonge vrouwen ondersteund met als doel zware opvoedingsproblemen, waaronder kindermishandeling, te voorkomen dan wel terug te dringen en daarmee op termijn de kosten zoals jeugdhulp te verminderen. In 2022 is deze interventie gestart in de gemeenten Groningen en Midden-

GEMEENSCHAPPELIJKE REGELING PUBLIEKE GEZONDHEID & ZORG | JAARVERSLAG & JAARREKENING 2024

17

•

•

•

•

Groningen. In 2024 werd dit programma gecontinueerd en ook gestart in de gemeente Veendam. In 2025 is er weer een uitbreiding: de gemeenten Eemsdelta en Westerwolde hebben ook gekozen om te starten met het programma VoorZorg en profiteren daarmee van de bewezen positieve effecten op het terugdringen van de kosten voor jeugdhulp. Gezonde school Gezonde School is een evidence-based methodiek die ingezet wordt om systematisch en planmatig aan gezondheid te werken. De GGD begeleidt scholen om deze aanpak te implementeren. Meer hierover is te lezen in het deelprogramma Adviseren over gezonde wijken, dorpen en steden, onder “Gezondheidsbevordering”. Jij en Je Gezondheid in het primair en voortgezet onderwijs De organisatie van Jij en Je Gezondheid (JeJG) op het primair (PO) én voortgezet onderwijs (VO) is onderdeel van het reguliere werkproces van GGD Groningen. Op het primair onderwijs word Jij en Je Gezondheid vanaf 2022 gebruikt als methodiek bij het contact met ouders en jeugdigen. Vanaf 2023 hebben we dit ook voor de oudere jeugd op het basisonderwijs doorgevoerd waardoor er een consequente lijn in de vragenlijsten ontstaat. We zien in het Voortgezet Onderwijs nog steeds, en eigenlijk steeds vaker, jongeren in beeld komen door JeJG die nog niet eerder hun zorgen hadden geuit.

De anonimiteit van de vragenlijst in combinatie met de deskundige opvolging door JGZ-medewerkers zorgt voor een belangrijke interventie in de vroegsignalering, ook van mentale problemen. Begeleiding bij schoolziekteverzuim De ‘Provinciale werkgroep onderwijs’ is nog steeds actief rondom de inzet van de GGD op scholen, waarbij verzuimbegeleiding van jeugdigen die van school verzuimen door ziekte een belangrijk thema is. De werkgroep bestaat uit een vertegenwoordiging van GGD, samenwerkingsverbanden onderwijs (PO en VO) en gemeenten. De afgelopen jaren zien we dat het landelijke beleid over verzuim en afwezigheid een paradigmashift doormaakt: de focus komt meer en meer op schoolaanwezigheid te liggen. Ook in de provincie Groningen willen de scholen deze koerswijziging inzetten. In Oost-Groningen is afgesproken om methodische aanpak op ziekteverzuim door alle partijen in te zetten middels de methodiek MAZL. MAZL staat voor Meer Aandacht voor Ziekgemelde Leerlingen. Met MAZL wordt er proactief gereageerd op ziekteverzuim signalen en ingezet op een bewezen effectieve aanpak. Schoolmedewerkers, jeugdartsen en leerplichtambtenaren hebben samen aandacht en zorg voor leerlingen met ziekteverzuim: de problematiek komt vroegtijdig in beeld, waardoor de leerling geholpen kan worden en het ziekteverzuim afneemt.

Een methodiek die past in de ontwikkeling van schoolaanwezigheid beleid op de scholen. Na een voorbereiding in schooljaar 23/24 is in schooljaar 24/25 gestart met een twee jaar durende pilot MAZL op bijna alle VO-scholen in de 5 gemeenten in Oost-Groningen. Afgelopen jaar hebben ook gemeenten Eemsdelta, Hogeland, Midden-Groningen en Groningen interesse getoond in de MAZL-methodiek. Gemeente Groningen heeft voor 2025 en 2026 extra geld vrijgemaakt voor ziekteverzuimbegeleiding door de JGZ op VO-scholen. De bedoeling is dat hiermee de MAZL-methodiek ook op de scholen in deze gemeenten wordt ingezet. De jeugdartsen van GGD Groningen in de gemeente Groningen zijn inmiddels getraind en klaar om te starten met verzuimbegeleiding conform MAZL. STORM (Strong Teens and Resilient Minds), mentale gezondheid STORM is een effectieve preventieve aanpak die tot doel heeft een depressie of suïcide bij jongeren vóór te zijn. Door zelfvertrouwen, weerbaarheid en veerkracht te stimuleren, leren jongeren hun negatieve gevoelens om te buigen, zodat ze zich kunnen ontwikkelen tot sterke, gezonde volwassenen. STORM wordt landelijk op dit moment in twee regio’s uitgevoerd: Noord-Brabant en Land van Cuijk. GGD Groningen voert sinds dit jaar samen met

GEMEENSCHAPPELIJKE REGELING PUBLIEKE GEZONDHEID & ZORG | JAARVERSLAG & JAARREKENING 2024

18

het UMCG (Mentaal gezond Groningen), onderwijs, gemeente Groningen en GGz een pilot in onze provincie uit. Deze pilot wordt gesubsidieerd door gelden van VWS en het Nationaal Programma Groningen. Er zijn twee voortgezet onderwijsscholen, in Stadskanaal en Leek, die mee doen met de implementatie en uitvoering van deze effectieve interventie. De GGD heeft samen met de projectleider STORM gesprekken gevoerd en met deze scholen afspraken gemaakt over het proces op inhoud en de tijdsplanning. Er zijn trainingen gegeven aan de mentoren van de scholen (eerder signaleren en in gesprek gaan met leerlingen). De JGZ-teams (die zijn verbonden aan deze scholen) hebben een Pitstop training gehad (hoe ga ik in gesprek met een leerling die sombere en/of suïcidale gedachten heeft). Dit najaar zijn de betrokken scholen gestart met het geven van lessen mentale gezondheid en worden er screenings door de JGZ uitgevoerd. De aanpak STORM is in deze pilot voor een efficiënte en duurzame inzet bewust verbonden aan het moment van contact van de JGZ (JeJG). De inzet wordt het komende jaar gemonitord en volgend jaar geëvalueerd en waar mogelijk uitgebreid. In 2025 zal in samenwerking met de verschillende betrokken partijen bekeken worden op welke scholen deze methodiek verder zal worden uitgevoerd.

Rijksvaccinatieprogramma In 2024 zijn alle vaccinaties van het Rijksvaccinatieprogramma (RVP) doorgegaan, afgestemd op de landelijke richtlijnen. Er zijn afgelopen jaar veel veranderingen in het rijksvaccinatieprogramma doorgevoerd. Deze wijzigingen hebben invloed op de planning en werkwijze van de JGZ. We hebben in 2024 een aantal veranderingen in het RVP in onze consulten verwerkt en soms moesten hiervoor extra groepsvaccinaties worden georganiseerd. Vanaf eind 2019 zijn we in Nederland gestart met het aanbieden van een kinkhoestvaccinatie aan zwangere vrouwen: de 22 wekenprik, gegeven vanaf de 22e week in de zwangerschap. Omdat het totaal aantal zwangere vrouwen in Nederland niet precies bekend is, is de vaccinatiegraad voor de 22 wekenprik een schatting. Op landelijk niveau is deze vaccinatiegraad ingeschat op net geen 70%. Voor de provincie Groningen ligt deze vaccinatiegraad met ongeveer 81% een stuk hoger. Ook al hebben we in onze provincie landelijk gezien nog een van de hoogste vaccinatiegraad, ook in onze provincie laat deze een dalende lijn zien net als in de rest van het land. De landelijke Vaccinatie Alliantie blijft inzetten op het verhogen van de vaccinatiegraad. Dit wordt gedaan op verschillende actiepunten, waaronder het inzetten op kennisvergroting van professionals en het tegengaan van desinformatie.

GGD Groningen heeft in 2024 besloten om een vaccinatieregiecentrum te gaan ontwikkelen waarmee we als GGD integraal kunnen sturen op het vaccineren binnen diverse afdelingen. Hiermee willen we snel kunnen reageren op alle veranderingen in de vaccinaties maar ook het vraagstuk hoe we de vaccinatiegraad kunnen verhogen kan vanuit dit centrum integraal benaderd en georganiseerd worden. De COVID organisatie die afgelopen jaar is afgebouwd wordt zal ook hierin ondergebracht worden. Publieke Gezondheid Asielzoekers en kinderen uit de Oekraïne De JGZ van GGD Groningen heeft in het afgelopen jaar te maken gehad met een verhoogde instroom in de publieke gezondheid asielzoekers (PGA). De inzet voor de PGA is verhoogd door de verschillende nood- en langdurige opvanglocaties in onze regio waar een hoge in- en doorstroom van asielzoekers is.

GEMEENSCHAPPELIJKE REGELING PUBLIEKE GEZONDHEID & ZORG | JAARVERSLAG & JAARREKENING 2024

19

Voor de PGA verwachten we ook in 2025 veel (wisselende) extra inzet nodig te hebben. Daartoe is het team van JGZ-medewerkers dat ingezet wordt voor deze doelgroep uitgebreid. De inzet voor Oekraïense kinderen (momenteel 1200) heeft voor alle JGZ-teams impact gehad. Naast de verhoogde werkdruk en het anticiperen op een nieuwe groep betekent het ook een appèl op de flexibiliteit van onze medewerkers. Gezondheidsbevordering heeft bijgedragen aan de voorlichting op locatie over verschillende thema’s. Gezondheidszorg in Nederland, leefstijl, hygiëne en infectieziekten, opvoeden in Nederland, seksuele gezondheid waren onderwerpen die daarbij aan de orde kwamen. Hiervoor heeft COA Nederland een contract met GGD GHOR NL die deze opdracht heeft uitbesteed aan GGD Groningen. De afdeling infectieziektebestrijding heeft het hele jaar contact met de artsen en verpleegkundigen van Gezondheidszorg Asielzoekers (GZA) over infectieziekte risico’s en eventuele besmettingen. In 2024 zijn er door de deskundigen infectiepreventie (DI’s) 21 hygiëne audits en 11 scholingen gegeven op COA-locaties in de provincie Groningen. De DI’s voeren jaarlijks bij alle COA-locaties in de provincie een hygiëne audit uit en checkt of de locatie aan de vastgestelde hygiëne-eisen voldoet. Ook wordt scholing en ondersteuning gegeven en geadviseerd over hygiëne en infectiepreventiemaatregelen.

Bij nieuwe COA-locaties of verbouw van bestaande COA-locaties, doet de DI vóór in gebruik name van het gebouw, een hygiëne nulmeting plaats en na 3-6 maanden een reguliere hygiëne audit. Wat heeft het gekost?

Deelprogramma Gezond en veilig opgroeien

baten of lasten Programma- onderdeel lasten Totaal lasten

Gezond en veilig opgroeien

baten baten baten

Gezond en veilig opgroeien Reserve-mutaties

Inwonersbijdrage Overige baten Totaal baten Gerealiseerd saldo baten en lasten Toevoeging Onttrekking Gerealiseerd resultaat

Primitieve Actuele Jaarrekening Afwijking Begroting Begroting 2024 2024 2024 2024 -20.222 -20.750 -22.966 -2.216 14.705 5.517 20.222 0 0 0 0

15.233 5.517 20.750 0 0 0 0

15.233 6.831 22.064 -903 0 0 -903

0 1.314 1.314 -903 0 0 -903

GEMEENSCHAPPELIJKE REGELING PUBLIEKE GEZONDHEID & ZORG | JAARVERSLAG & JAARREKENING 2024

20

2.3.

Deelprogramma Gezondheid beschermen en bevorderen

Wat houdt het deelprogramma in? Het deelprogramma Gezondheid beschermen en bevorderen van GGD Groningen omvat meerdere producten op het gebied van gezondheidsbescherming en veiligheid. De GGD houdt zich bezig met een tal van activiteiten op het gebied van gezondheidsbescherming, gezondheidsbevordering en veiligheid. Burgers beschermen als er risico’s zijn voor infectieziekten is een wettelijke taak van de GGD. Denk hierbij aan het in beeld brengen en het voorkomen van besmettelijke infectieziekten, de screening op tuberculose en het afnemen van SOA-testen tijdens het spreekuur seksuele gezondheid. Daarnaast voert de GGD-preventieactiviteiten en onderzoek uit op het gebied van infectieziekten, met als doel gezondheidsbevordering. Naast het advies over gezond reizen, geeft GGD Groningen ook de benodigde vaccinaties. Daarnaast verzorgen we incidentele vaccinatiecampagnes als daar door de overheid om wordt gevraagd, zoals de HPV 18+ vaccinatiecampagne. Openbare Geestelijke Gezondheidszorg (OGGz) is een vangnettaak van GGD Groningen en richt zich op zorgwekkende zorgmijders en personen met verward gedrag. Het gaat hierbij vaak om zeer complexe problematiek, waarbij bijvoorbeeld sprake is van overlast, vervuiling, verslaving, verwaarlozing en/of ernstige psychische problematiek. OGGz bevordert dat ook deze mensen de hulp en zorg krijgen die ze nodig hebben.

Ook coördineren we voor een aantal gemeenten de lokale OGGz-netwerken en zorgen we voor afstemming met de ketenpartners. Het Verkennend Onderzoek voor gemeenten in het kader van de Wet verplichte GGZ wordt ook door OGGz-medewerkers in de meeste gemeenten uitgevoerd. GGD Groningen heeft ook een centrale rol in het bewaken, beschermen en bevorderen van de gezondheid van asielzoekers en vergunninghouders in de regio. De forensische geneeskunde verzorgt de lijkschouwen voor gemeenten en voert de arrestantenzorg en sporenonderzoek bij verdachten of slachtoffers uit, op basis van een contract met politie en justitie. De forensisch artsen van de GGD beoordelen ook personen met verward gedrag of psychische zorgbehoefte, op verzoek van politie op de politiebureaus. De collega’s van forensisch houden ook de meldingen overlijden minderjarigen bij en nemen deel aan intercollegiaal overleg in de keten. Milieu en gezondheid richt zich op de invloed van het milieu op de gezondheid van bevolkingsgroepen. We geven adviezen over onder andere gevaarlijke stoffen, straling, geluid en geur in het binnen- en buitenmilieu, om daarmee een bijdrage te leveren aan een gezonde leefomgeving.

Ook zetten we ons in voor een gezonde en veilige fysieke leefomgeving door te adviseren in het fysieke domein in het kader van de Omgevingswet bij de ontwikkeling van de Omgevingsvisie, -plan, -programma, en -verordening. Daarnaast adviseren we ook op andere ontwikkelingen met mogelijke gezondheidseffecten, zoals op gebied van klimaat, energie, landbouw, groen, water, circulaire economie en mobiliteit. GGD is ook een Crisisdienst en kent daarom een aantal functies die 7 dagen per week 24 uur bereikbaar zijn (infectieziektebestrijding, gezondheidskundig adviseur gevaarlijke stoffen en forensische geneeskunde) en heeft een beoefend GGD Rampenopvangplan (GROP). Vanaf juli 2023 heeft GGD ook casuscoördinatoren Psychosociale hulpverlening bij incidenten (PSHi) die ‘op piket’ staan en gemeenten ondersteunen bij incidenten waar psychosociale impact en kans op GEMEENSCHAPPELIJKE REGELING PUBLIEKE GEZONDHEID & ZORG | JAARVERSLAG & JAARREKENING 2024

21

maatschappelijke onrust een rol spelen. Daarnaast wordt nauw samengewerkt met de GHOR. Vanwege Covid-19 is de taak van crisisdienst meer in beeld gekomen en landelijk is het thema Pandemische paraatheid op de agenda gekomen. Wat hebben we bereikt? Infectieziektebestrijding De COVID periode heeft de infectieziektebestrijding (hierna: IZB) in Nederland flink opgeschud. Naar aanleiding hiervan zijn verschillende landelijke ontwikkelingen reeds gestart die van invloed zijn op de GGD en in het bijzonder de infectiepreventie en infectieziektebestrijding raken. Hierbij is het belangrijk om de kwaliteit, integraliteit en uniformiteit van de Nederlandse Infectieziektebestrijding te vergroten, en om deze zodanig in te richten dat de structuur én samenwerking voldoende robuust is en voldoende slagkracht heeft om een volgende pandemie het hoofd te bieden. Hieronder wordt een overzicht weergegeven met de actuele ontwikkelingen. Versterking Infectieziektebestrijding en pandemische paraatheid (VIP) Op verzoek van het ministerie van VWS heeft GGD GHOR Nederland in april-mei 2022 de beleidsagenda ‘Versterking infectieziektebestrijding en pandemische paraatheid GGD’en (VIP)’ opgesteld. De beleidsagenda richt zich op het oplossen van urgente kwetsbaarheden voor pandemische paraatheid op de korte termijn.

Het programma Versterking Infectieziektepreventie (VIP) bestaat uit een aantal concrete activiteiten die zijn opgedeeld in zes pijlers te weten: 1. Kwetsbaarheden wegnemen ten behoeve van pandemische paraatheid 2. Versterken van de boven(regionale) monitoring en surveillance 3. Versterken van de wetenschappelijke kennisinfrastructuur infectieziektebestrijding 4. Samenwerken op bovenregionaal niveau 5. Slim en versneld opleiden 6. Landelijke functie opschaling infectieziekten (LFI). In 2023 is de LFI gelanceerd. De LFI is een nieuwe crisisorganisatie, en is onderdeel van het RIVM. De LFI is bij een volgende pandemie, met landelijke impact, inzetbaar en voert centraal de regie en sturing op de opgeschaalde processen. GGD Groningen is vertegenwoordigd in de landelijke werkgroepen van de LFI. GGD Groningen is naar aanleiding van het VIP-programma in 2023 gestart om het team IZB kwantitatief en kwalitatief te versterken. Nieuwe collega’s zijn aangenomen en aan de hand van het kerntakenrapport4 is gekeken hoe taken versterkt en daarmee toekomstbestendig gemaakt kunnen worden. In de loop van 2024 is duidelijk geworden dat het huidige kabinet bezuinigingen wil doorvoeren op de middelen die met de VIP gemoeid zijn. Hoeveel en wanneer is nog onbekend.

Vaccinatiegraad GGD Groningen maakt zich zorgen over de dalende vaccinatiegraad en uitbraken van verschillende infectieziekten zoals mazelen. Landelijk gezien nemen kinderen minder deel aan het Rijksvaccinatieprogramma (RVP). Omdat hierdoor de groepsimmuniteit afneemt, neemt het risico op uitbraken toe. Op verzoek van het ministerie van VWS hebben de Raad voor Volksgezondheid en Samenleving (RVS) en Zorginstituut Nederland rapporten opgeleverd met betrekking tot de vaccinatiezorg in Nederland. Hieruit blijkt dat deze complex is en het ook niet altijd duidelijk is voor de burger waar zij terecht 4 GGD GHOR - Kerntaken van de Infectieziektebestrijding