05-02-02 Programmabegroting 2026
Tekst van het document
Programmabegroting 2026 - 2029 gemeente Veendam Inhoudsopgave Voorwoord ...........................................................................................................................................5 Raadsvoorstel .......................................................................................................................................7 Algemene gegevens .............................................................................................................................8 Kerngegevens per 1 januari ....................................................................................................................11 Algemeen beeld van de programmabegroting ......................................................................................12 BELEIDSBEGROTING ...............................................................................................................................14 Programmaplan ......................................................................................................................................15 Programma 1 - Bestuur en Organisatie ..................................................................................................16 Programma 2 - Complete Parkstad ........................................................................................................21 Programma 2.
1 - Sport ......................................................................................................................21 Programma 2.2 - Cultuur ....................................................................................................................26 Programma 2.3 - Jeugd/onderwijs .....................................................................................................29 Programma 2.4 - Gezondheids (zorg).................................................................................................34 Programma 2.5 - Bruisend centrum en levendige woonwijken .........................................................38 Programma 3 - Ruimte voor ondernemers ............................................................................................43 Programma 4 - Leefbaar, duurzaam, hoge kwaliteit ..............................................................................47 Programma 4.1 - Kwaliteit voor de fysieke omgeving .......................................................................47 Programma 4.1.1 - Ruimtegebruik/infrastructuur/beheer & onderhoud .........................................47 Programma 4.1.2 - Milieu en duurzaamheid .....................................................................................55 Programma 4.1.3 - Toezicht en handhaving
......................................................................................61 Programma 4.2 - Kwaliteit door participatie......................................................................................67 Programma 5 - Financiën .......................................................................................................................80 Paragrafen ..............................................................................................................................................83 Lokale heffingen .....................................................................................................................................84 Weerstandsvermogen en Risicobeheersing ...........................................................................................90 Onderhoud Kapitaalgoederen ................................................................................................................98 Financiering ..........................................................................................................................................108 Bedrijfsvoering .....................................................................................................................................112 Verbonden Partijen
..............................................................................................................................117 Grondbeleid..........................................................................................................................................126 WOO .....................................................................................................................................................128
Programmabegroting 2026-2029 gemeente Veendam
3 | Pagina
FINANCIËLE BEGROTING 2026-2029 ....................................................................................................129 Het overzicht van de baten en lasten 2026-2029 ................................................................................130 De toelichtingen op de financiële begroting 2026-2029......................................................................133 1. De toelichting op het overzicht van baten en lasten 2026-2029 .................................................134 2. De gronden waarop de ramingen zijn gebaseerd 2026-2029 ......................................................159 3. Overzicht geraamde incidentele baten en lasten ........................................................................161 4. Overzicht structurele toevoegingen en onttrekkingen aan reserves 2026-2029 ........................162 5. Overzicht incidentele toevoegingen en onttrekkingen aan reserves 2026-2029 ........................163 6. Structurele begrotingssaldi ..........................................................................................................164 De uiteenzetting van de financiële positie 2026-2029.........................................................................165 1. De financiële gevolgen van het bestaande en nieuw beleid 2026-2029 .....................................166 2.
Geprognosticeerde balans 2026-2029 .........................................................................................167 3. EMU-SALDO 2026-2029................................................................................................................168 4. Investeringen 2026-2029..............................................................................................................169 5. Financiering 2026-2029 ................................................................................................................171 6. Stand en gespecificeerde verloop reserves 2026.........................................................................172 7. Stand en gespecificeerde verloop voorzieningen 2026 ...............................................................174 8. De toelichting uiteenzetting van de financiële positie 2026-2029...............................................175 BIJLAGEN ..............................................................................................................................................176 1. Het overzicht van de geraamde baten en lasten per taakveld 2026 ...........................................177 2. De stand en het gespecificeerde verloop van de reserves 2027-2029 ........................................183 3.
De stand en het gespecificeerde verloop van de voorzieningen 2027-2029 ...............................185 4. Overhead (Taakveld 0.4 Ondersteuning organisatie) ..................................................................186
Programmabegroting 2026-2029 gemeente Veendam
4 | Pagina
Voorwoord Aan de leden van de raad, Voor u ligt de programmabegroting 2026, inclusief het meerjarenperspectief tot en met 2029. De begroting is opgesteld op basis van de begrotingsrichtlijnen, zoals vastgesteld in de Voorjaarsnota 2025 en houdt rekening met de uitkomsten van de septembercirculaire van het gemeentefonds 2025. Zij markeert het startpunt van de beleidscyclus 2026 en is daarmee de laatste begroting in deze raadsperiode. Positief met onzekerheden De mei-circulaire heeft laten zien dat het ravijnjaar gedempt naar achteren is geschoven. De september-circulaire heeft het financiële beeld verbeterd. Blijvend punt van aandacht is, dat onze financiële positie sterk afhankelijk is van het Gemeentefonds. Toekomstige herverdeeleffecten en mogelijke bezuinigingen vanuit het Rijk maken de inkomsten onzeker. Daarnaast is de druk op het sociaal domein, met name op het gebied van jeugd en Wmo in onze gemeente hoog ten opzichte van het landelijk gemiddelde. Ambities We zetten de ambities uit het coalitieakkoord 2023–2026 voort en blijven ons inzetten voor de kwaliteit van onze dienstverlening. Wij richten ons daarbij onder andere op: - Het optimaal benutten van de mogelijkheden vanuit de Sociale en Economische agenda (Nij Begun). - Het herijken of opnieuw opstellen van onze sportnota. - Het verder uitwerken van een voorkeursvariant van de ontwikkeling van Tropiqua.
- Het nader uitwerken van de eerste projecten uit het Integraal Huisvestingsplan onderwijs. - Het aanpakken van particuliere woningen met ernstig achterstallig onderhoud in de wijken Veendam Noordwest en Sorghvliet. - Het verder ontwikkelen van het plan voor het reactiveren van de spoorlijn VeendamStadskanaal voor regulier personenvervoer als onderdeel van de Nedersaksenlijn. - Het reconstrueren van de Jakob Bruggemalaan oostzijde. - Het inzetten van mobiel cameratoezicht (proef voor 2 jaar) bij bepaalde evenementen. - Het voortzetten van het project Kansen voor Kinderen en het toepassen van de doorbraakmethode bij complexe situaties. - Het starten van een pilot bewegingsonderwijs en naschools aanbod specifiek voor kleuters. - Het verder uitwerken van de Dallen III en de Veendammer Poort N33 Leisure en pleasure. Alertheid blijft geboden De (meerjaren)begroting sluit in 2026 met een positief saldo van ongeveer € 120.000,-. Ook het merenjarenbeeld laat positieve saldi zien, waarvan ongeveer € 240.000,- voordelig in 2029. Wij blijven de landelijke ontwikkelingen kritisch volgen en blijven – samen met de VNG en andere gemeenten – actief lobbyen richting het Rijk om voldoende middelen te ontvangen voor de uitvoering van onze gemeentelijke taken.
Programmabegroting 2026-2029 gemeente Veendam
5 | Pagina
Wij hopen dat de nieuwe regering de noodzakelijke middelen beschikbaar stelt. Die ondersteuning hebben wij nodig. Zeker op het gebied van jeugdzorg en WMO. Blik op de toekomst Onze gemeente heeft een sterke positie in de regio, met een groot aanbod van arbeidsplaatsen, een breed voorzieningenniveau en veel potentie voor de toekomst. Wij blijven ons inzetten voor een gemeente waarin iedereen mee kan doen, waarin ruimte is voor ontwikkeling en waarin we samenbouwen aan een duurzame en sociale toekomst. Het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Veendam, Annelies Pleyte, burgemeester Arend Castelein, secretaris
Programmabegroting 2026-2029 gemeente Veendam
6 | Pagina
Raadsvoorstel De raad van de gemeente Veendam, gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders d.d. 7 oktober 2025 Ontwerp besluit 1. De programmabegroting 2026 vast te stellen; 2. De kredieten voor de vervangingsinvesteringen, zoals weergegeven in het overzicht vervangingsinvesteringen 2026, beschikbaar te stellen voor een totaal bedrag van € 1.958.875,-. 3. In te stemmen met de toevoegingen en onttrekkingen aan reserves in 2026 van € 4.362.176,- resp. € 4.467.698,-; 4. De meerjarenbegroting 2027 – 2029 voor kennisgeving aan te nemen; 5. De tarieven voor de afvalstoffenheffing en rioolheffing vast te stellen op basis van 100% kostendekking; 6. De tarieven in de legesverordening, die gebonden zijn aan een wettelijk maximum, overeenkomstig het wettelijk maximum vast te stellen; 7. De overige tarieven in de legesverordening te indexeren met 2%; 8. De tarieven in de verordening marktgelden, lijkbezorgingsrechten en precariobelastingen te indexeren met 2%; 9. De belastingverordeningen separaat ter vaststelling aan te bieden in deze begrotingsvergadering; 10. De (overhead)kosten in 2026 toe te rekenen aan de tarieven conform de uitgangspunten van de begroting 2025; 11. De rentepercentages 2026 voor de bespaarde rente, de toerekening aan de Grondexploitatie en de renteomslag vast te stellen op resp. 2%, 2% en 2%. Besloten in de openbare vergadering van 3 november 2025.
De raad voornoemd, Voorzitter,
Programmabegroting 2026-2029 gemeente Veendam
Griffier,
7 | Pagina
Algemene gegevens De gemeente Veendam is een zelfstandige gemeente met bijna 28.000 inwoners. De organisatie van de gemeente Veendam bestaat uit: • • • •
Gemeenteraad College van burgemeester en wethouders Griffie Gemeentesecretaris
De uitvoering van gemeentelijke taken gebeurt door de ambtelijke organisatie. De gemeenteraad De gemeenteraad van Veendam bestaat uit 21 raadsleden. De zetelverdeling is als volgt:
College van burgemeester en wethouders De portefeuilleverdeling is als volgt: Annelies Pleyte, Burgemeester • • • • • • • •
Bestuurlijke coördinatie en bestuurlijke organisatie en bestuurscultuur Bestuurlijke en juridische aangelegenheden en inkoop Openbare orde, veiligheid en (integrale) handhaving Externe betrekkingen, voorlichting en communicatie Intergemeentelijke en grensoverschrijdende aangelegenheden/regionale samenwerking Dienstverlening Interne organisatie en ICT Coördinatie mijnbouw
Programmabegroting 2026-2029 gemeente Veendam
8 | Pagina
•
Bestuurscultuur (projectportefeuille)
Henk Jan Schmaal, Wethouder (1e loco) • • • • • • • • • • • •
Financiën Economische Zaken, vastgoed en grondbedrijf Toerisme en recreatie Ruimtelijke Ordening en ruimtelijke ontwikkeling Wonen Sport Centrumplan (projectportefeuille) Afronding Leer- en Sportpark (projectportefeuille) Invoering Omgevingswet (projectportefeuille) ICT-projecten (projectportefeuille GRID N.V.) Accommodatiebeleid Regionaal Woon- en leefbaarheidsplan (voor het deel wonen) (projectportefeuille)
Ans Grimbergen, Wethouder (2e loco) • • • • • • • • • •
Wmo, welzijnsbeleid Jeugdzorg en CJG Beschermd wonen Volksgezondheidsbeleid (w.o. GGD) Regie in het sociaal domein en daarin verbonden partijen Armoedebestrijding Burgerparticipatie, gebieds- en wijkgericht werken Inburgering statushouders / nieuwkomers Cultuur Regionaal Woon- en leefbaarheidsplan (voor het deel leefbaarheid) (projectportefeuille)
Bert Wierenga, Wethouder (3e loco) • • • • • • • • • • • •
Verkeer en Vervoer Beheer openbare ruimte Groenbeleid, beheer en water Afvalbeleid Duurzaamheid Milieu Participatie- en werkgelegenheidsbeleid (breed) Schuldhulpverlening Onderwijs en vroege educatie Bestrijding laaggeletterdheid Monumentenbeleid, behoud Cultureel erfgoed Energietransitie (projectportefeuille)
Programmabegroting 2026-2029 gemeente Veendam
9 | Pagina
Griffier en gemeentesecretaris Ariën Swart is raadsgriffier van de gemeente Veendam en Arend Castelein is gemeentesecretaris van de gemeente Veendam.
Programmabegroting 2026-2029 gemeente Veendam
10 | Pagina
Kerngegevens per 1 januari Kerngegevens per 1 januari Veendam
Sociale structuur Aantal inwoners Leeftijdsopbouw bevolking: van 0-19 jaar van 20-64 jaar van 65 jaar en ouder Aantal periodieke bijstandsgerechtigden: PW (participatiewet) BBZ IOAW Aantal geplaatste personen in sociale werkvoorziening
2025
2026
27.521
27.738
5.435 15.424 6.662 778 780 4 32 289
5.421 15.538 6.779 762 755 3 23 258
7.607 261 166 256 86 170 679
7.607 261 166 256 86 170 679
Fysieke structuur Oppervlakte gemeente in (ha) binnenwater historische stads- of dorpskernen Lengte van de wegen (in Km.) wegen buiten de bebouwde kom wegen binnen de bebouwde kom Openbaar groen (in ha.) Financiële structuur
Totaal lasten Totaal baten Begrotingsresultaat Opbrengst belasting OZB eigenaren OZB gebruikers BIZ Precariobelasting Overige heffingen afvalstoffenheffing rioolheffing leges omgevingsvergunningen overige leges Burgerzaken Algemene Uitkering Gemeentefonds Reserves en voorzieningen algemene reserve algemene reserve Grondbedrijf bestemmingsreserves voorzieningen Schuldpositie Gemeente totale schuldpositie EMU-normen berekend EMU saldo
Programmabegroting 2026-2029 gemeente Veendam
2025
2026
142.106 142.154 48 9.256 7.775 1.334 133 14 7.896 5.034 2.460 402 320 79.429 74.013 15.001 94 49.372 9.546 15.460 15.460 1.713 1.713
147.374 147.494 120 9.581 7.992 1.355 220 14 8.184 5.246 2.536 402 320 88.045 81.846 20.001 113 53.345 8.386 15.785 15.785 1.715 1.715
Per inwoner
Per inwoner
5.164 5.165 2 336 283 48 5 1 287 183 89 15 12 2.886 2.689 545 3 1.794 347 562 562 62 62
5.313 5.317 4 345 288 49 8 1 295 189 91 14 12 3.174 2.951 721 4 1.923 302 569 569 62 62
11 | Pagina
Algemeen beeld van de programmabegroting Uitkomst begroting 2026 De begroting 2026 vertoont een overschot van € 119.563,-. De effecten van de mei en septembercirculaire 2025 zijn in dit saldo verwerkt. De ramingen in de begroting 2026 zijn opgesteld op basis van de begrotingsrichtlijnen (zie bijlagen), die onderdeel uitmaakten van de Voorjaarsnota 2025, die door uw raad in juli 2025 is vastgesteld. Analyse uitkomst begroting 2026 Voor een globale analyse verwijzen wij u naar de gepresenteerde afwijkingen op de afzonderlijke programma’s. Meerjarenbegroting 2027-2029 De meerjarenbegroting geeft de volgende uitkomst: Jaar Resultaat
2027 267.906
2028 268.223
2029 239.801
Vervangingsinvesteringen In de bijlagen is een overzicht van de geplande (vervangings)investeringen 2026-2029 opgenomen. De kapitaallasten 2026 daarvan zijn in de begroting 2026 opgenomen. In de besluitvorming stellen wij voor de in de jaarschijf 2026 aangegeven kredieten tot een totaalbedrag van € 1.958.875,beschikbaar te stellen. Reserves en voorzieningen De begroting 2026 is conform de beleidsnotitie reserves en voorzieningen opgesteld. De verwachte geraamde stand van de reserves begin 2026 is als volgt: Algemene reserves Bestemmingsreserves Totaal reserves
20,0 mln. 53,5 mln. 73,5 mln.
De verwachte geraamde stand van de voorzieningen per 1 januari 2026 is als volgt: Algemene voorzieningen Voorzieningen met een specifiek karakter Totaal voorzieningen
4,9 mln. 3,5 mln. 8,4 mln.
Voor het overige verwijzen wij u naar de paragraaf weerstandsvermogen, het verloop van de reserves per programma en de bijlage reserves en voorzieningen.
Programmabegroting 2026-2029 gemeente Veendam
12 | Pagina
Weerstandsvermogen • Het incidentele weerstandsvermogen is van voldoende omvang. • Voor het overige verwijzen wij u naar de paragraaf weerstandsvermogen. Onderhoud kapitaalgoederen Voor de kapitaalgoederen zijn beheersplannen opgesteld. De daarbij beschikbaar gestelde budgetten zijn in de begroting 2026 opgenomen.
Programmabegroting 2026-2029 gemeente Veendam
13 | Pagina
BELEIDSBEGROTING
Programmabegroting 2026-2029 gemeente Veendam
14 | Pagina
Programmaplan
Programmabegroting 2026-2029 gemeente Veendam
15 | Pagina
Programma 1 - Bestuur en Organisatie Het programma Bestuur en Organisatie heeft betrekking op het functioneren van de bestuursorganen (burgemeester, college en raad) van de gemeente en de relaties tussen die bestuursorganen, de burger en het bedrijfsleven. Onderwerpen die daarbij aan de orde komen zijn: bestuurlijke samenwerking, dienstverlening en voorlichting en communicatie.
Wat willen we bereiken? Wat gaan we daarvoor doen? Bestuurlijke samenwerking Wat willen we bereiken? Naast samenwerking in de regio wordt ook actief samen opgetrokken in het aardgasdossier. Dit naar aanleiding van de parlementaire enquêtecommissie. Daarnaast is in september 2024 het convenant Regiodeal Oost-Groningen II vastgesteld, waarmee de aanpak en de samenwerking uit Regio Deal I worden geborgd. In het convenant zijn de samenwerking, inzet en doelstellingen voor de periode van 2024-2028 vastgelegd. De uitwerking van het convenant vindt plaats in een uitvoeringsprogramma dat de volgende programmalijnen kent: Gezond en gelukkig leven Een leven lang ontwikkelen Veilige en leefbare dorpen en wijken Wat gaan we daarvoor doen? • Het uitgangspunt is een zelfstandig Veendam dat samenwerkt waar zinvol is. • Hanteren van een ruime en open blik in de (bestuurlijke) samenwerking. Maar wel met het oog op de zelfstandigheid van onze gemeente. Specifiek in 2026: In september 2025 heeft het college ingestemd met de gemeenschappelijke regeling Samenwerking Oost-Groningen. Deze samenwerkingsorganisatie is opgezet om op professionele wijze uitvoering te geven aan de Regio Deal II. Daarnaast participeert Veendam in het Masterplan Regiocentra.
Het doel van dit masterplan is om met de betrokken gemeenten en de provincie de leefbaarheid van kleine steden en kernen, die een centrumfunctie vervullen voor hun omgeving, te versterken. Wat betreft de samenwerking met de gemeente Pekela: De dienstverleningsovereenkomst met Pekela (looptijd tot 1 januari 2026) is gefaseerd en versneld afgebouwd. De laatste onderdelen uit het DVO zijn met ingang van 1 januari 2025 weer overgeheveld naar Pekela. De Economische Agenda is in juni 2025 vastgesteld door het kabinet. De inhoud van de agenda komt voort uit economisch onderzoek en vooral uit talloze gesprekken met inwoners, ondernemers, experts, bestuurders en ambtenaren. Online konden mensen hun mening geven in verschillende participatierondes, er waren expertsessies, grote bijeenkomsten en gesprekken met jongeren. De agenda is van, voor en door inwoners, bedrijven en organisaties van Groningen en Noord-Drenthe. Vanaf 2026 wordt het jaarlijkse bedrag van 100 miljoen euro beschikbaar gesteld.
Programmabegroting 2026-2029 gemeente Veendam
16 | Pagina
De extra 250 miljoen euro is bedoeld voor grote projecten, bijvoorbeeld economische ontwikkelingen die nu op ons afkomen, die niet kunnen wachten. Dit moet uiterlijk in 2028 zijn bestemd. Op 23 januari 2025 is de Sociale Agenda gepresenteerd. Er zijn zestien concrete maatregelen uitgewerkt. Een agenda van, voor en door Groningers en Noord-Drenten. De Sociale Agenda wordt gesteund door de maatschappelijke partijen en organisaties, het kabinet en de colleges van de provincie Groningen en de dertien betrokken Groningse en Noord-Drentse gemeenten. In 2025 werkt het team van de Sociale Agenda met de maatschappelijke partners verder aan de uitvoering van de maatregelen. Medio 2025 zijn de eerste projecten gestart. In 2026 zal de uitvoering van de projectenagenda verder worden uitgebreid. De isolatieaanpak is één van de maatregelen van Nij Begun. Het doel is om zoveel mogelijk huur- en koopwoningen die nu nog niet goed genoeg geïsoleerd zijn voor 3 juni 2035 te isoleren tot de standaard voor woningisolatie. Er is in totaal € 1,65 miljard beschikbaar voor deze isolatieaanpak. De mogelijkheid om aan te vragen is voor Veendam Noord gestart begin september 2025. De totale realisatie is voorzien uiterlijk in 2035. Dienstverlening Wat willen we bereiken? • Goed meetbare en effectieve dienstverlening naar inwoners. • Laagdrempelige bereikbaarheid en communicatie.
Wat gaan we daar voor doen? De komende jaren zetten we ons in om de volgende stappen te zetten in de dienstverlening en digitalisering daarvan. Specifiek in 2026: We hebben speciale aandacht voor de continuering van de dienstverlening tijdens de verbouwperiode van het gemeentehuis. Jaarlijks terugkerend: Het continu tijdig oppakken van (aan)vragen vanuit inwoners en ondernemers. Ook wordt gewerkt aan de verdere digitalisering. Daarbij wordt rekening gehouden met de groep digitaal kwetsbaren. Basisregistraties Wat willen we bereiken? Voor een goede dienstverlening en efficiënte bedrijfsvoering is het beschikbaar hebben van de juiste informatie op de juiste plaats van cruciaal belang. Met behulp van de basisregistraties wordt invulling gegeven aan het principe van eenmalige inwinning en meervoudig gebruik van die gegevens. Voor de gemeente Veendam zijn alle wettelijk verplichte basisregistraties ingevoerd en wordt doorlopend aan de kwaliteit van de registraties gewerkt.
Programmabegroting 2026-2029 gemeente Veendam
17 | Pagina
Wat gaan we daar voor doen? We geven verder uitvoering aan de projecten die gestart zijn en werken aan een aantal wetswijzigingen vanuit de ministeries. Dit betreft onder andere het verbeteren van de adresgegevens in de BRP met behulp van de Landelijke Aanpak Adreskwaliteit (LAA) en een wijziging van de bewaartermijnen van geschriften en andere bescheiden die zijn gebruikt voor verwerking van gegevens in de BRP. Jaarlijks terugkerend: • Het in behandeling nemen van aangeleverde risicoadressen in samenwerking met verschillende teams, zoals Openbare Orde en Veiligheid, Handhaving, Sociaal, Onderwijs en Burgerzaken. Dit betreft de Landelijke Aanpak Adreskwaliteit (LAA) waarbij de gemeente adressen vanuit het ministerie krijgt die onderzocht dienen te worden. • Het beheren van het stelsel van basisregistraties, de distributie en het adequaat gebruik van de aanwezige basisgegevens in de organisatie. Het uitvoeren van selecties - organisatie breed vanuit deze basisregistraties. Dit kunnen selecties zijn om op de kaart gegevens zichtbaar te maken. Communicatie Wat willen we bereiken? We willen de afstand tussen inwoners en gemeentebestuur verkleinen door proactieve communicatie, transparantie en participatie. Wat gaan we daar voor doen? Communicatie adviseert en ondersteunt haar opdrachtgevers en stakeholders in het actief betrekken van de omgeving.
Dit gebeurt door een gerichte inzet van bestaande en nieuwe communicatiemiddelen (online en offline). We bekijken per beleidsterrein wat hierin de mogelijkheden zijn. De communicatiemix wordt per onderwerp aangepast op de doelstellingen en doelgroep. Specifiek in 2026: In onze communicatieaanpak 2026 werken we verder aan: • •
•
Communicatie is van iedereen. Er blijft ingezet worden op een coproductie: tussen bestuur en medewerkers. De collegeleden zijn het gezicht bij openingen, huldigingen, standpunten, nieuw beleid en interviews. Op verschillende manieren betrekken wij inwoners bij belangrijke ontwikkelingen. Hierbij wordt gebruik gemaakt van een mix van communicatiemiddelen passend bij de doelgroep. Het verkleinen van de afstand tussen inwoners en gemeente door zichtbaar en actief aanwezig te zijn in wijken, bij bijeenkomsten en bij bedrijven, en hierover te communiceren via sociale media, lokale pers en gemeentelijke kanalen. Tegelijkertijd versterken we de dialoog door inwoners tijdig te betrekken bij beleidsvoornemens bijvoorbeeld via wijkbijeenkomsten, (online) enquêtes, wijkprikkers en huis-aan-huis bezoeken.
Programmabegroting 2026-2029 gemeente Veendam
18 | Pagina
Jaarlijks terugkerend: Communicatie heeft in de gemeente een adviserende en ondersteunende rol in de informatieuitwisseling met inwoners, bedrijven en organisaties. Daarnaast heeft communicatie ook een adviserende, ondersteunende en coachende rol voor interne collega’s, directie en college. Bezwaar, beroep en klachten Wat willen we bereiken? De bezwaarprocedure leidt zo goed mogelijk tot een oplossing voor het tussen de burger en het bestuur ontstane geschil. De bezwaarprocedure is laagdrempelig en eenvoudig. De bezwaarprocedure kent een uitkomst tegen minimale kosten en met maximale snelheid die voldoet aan het juridisch toetsingskader. Wat gaan we daar voor doen? Specifiek in 2026: Per september 2025 beschikt de gemeente Veendam over een nieuwe bezwaarschriftcommissie. Deze commissie wordt aangesteld voor een periode van vier jaren, conform de bezwaarschriften verordening. Jaarlijks terugkerend: Er wordt waar mogelijk gebruikgemaakt van de informele aanpak bij de afhandeling van bezwaarschriften. Per geval wordt beoordeeld welke aanpak de beste is. In overleg met de vakafdeling en/ of de bezwaarmaker wordt bezien of het bezwaar informeel kan worden opgelost. Lukt dat niet of leent een zaak zich er niet voor, dan wordt het bezwaarschrift volgens de formele procedure behandeld.
Wordt een bezwaar voor advies aan de bezwarencommissie voorgelegd, dan ondersteunt en verzorgt JuZa het secretariaat voor de commissie. Zowel procedureel als inhoudelijk wordt de commissie bijgestaan bij de voorbereiding van hoorzittingen en het schrijven van de adviezen die als basis dienen voor de besluiten op bezwaar. Relevante dossierstukken dienen tijdig door de vakafdelingen te worden verstrekt, adviezen dienen tijdig te worden uitgebracht en de besluiten op bezwaar dienen tijdig te worden genomen. De commissie wordt geïnformeerd over besluiten op bezwaar die niet in overeenstemming met het advies worden genomen en over zaken waarop na advies een rechtszaak volgt. Gerelateerde taakvelden: 0.1 en 0.2
Programmabegroting 2026-2029 gemeente Veendam
19 | Pagina
Wat gaat het kosten? Realisatie
Omschrijving
2024
Begroting ná wijziging 2025
Begroting
Begroting
Begroting
Begroting
2026
2027
2028
2029
Baten
777.744
368.870
368.870
368.870
368.870
368.870
Lasten
3.434.398
3.312.988
3.189.005
3.058.522
3.061.362
3.064.259
Subtotaal Programma 1.0
-2.656.654
-2.944.118
-2.820.135
-2.689.652
-2.692.492
-2.695.389
361.022
2.201.345
488.678
96.123
93.353
361.022
2.201.345
488.678
96.123
93.353
-2.295.632
-742.773
-2.331.457
-2.593.529
-2.599.139
Onttrekking aan reserves (Baten) Toevoeging aan reserves (Lasten) Subtotaal mutaties reserves Gerealiseerd/geraamd resultaat programma 1.0
-2.695.389
De belangrijkste mutaties ten opzichte van het begrotingsjaar 2025 zijn opgenomen in de toelichting op de financiële begroting.
BELEIDSINDICATOREN Onderstaand treft u voor dit programma de verplichte beleidsindicatoren aan. Deze gegevens zijn afkomstig uit eigen bronnen en er zijn geen provinciale of landelijke vergelijkingscijfers beschikbaar. Beleidsindicatoren Indicator
Eenheid
Periode
Veendam
Externe inhuur
%
2026
7,9%
Niet Niet beschikbaar beschikbaar
Eigen gegevens
Overhead
%
2026
16,2%
Niet Niet beschikbaar beschikbaar
Eigen gegevens
De kosten van externe inhuur in verhouding tot de totale loonsom en de totale kosten van inhuur Het aandeel overhead in verhouding tot de totale lasten
Bezetting
Fte per 1.000 inwoners
2026
9,1
Niet Niet beschikbaar beschikbaar
Eigen gegevens
De personele bezetting per 1.000 inwoners
Formatie
Fte per 1.000 inwoners
2026
9,4
Niet Niet beschikbaar beschikbaar
Eigen gegevens
Het aantal formatie eenheden per 1.000 inwoners
Eigen gegevens
Alle personele en materiële kosten die verbonden zijn aan het functioneren van de organisatie, exclusief griffie en bestuur
Apparaatskosten
€ per inwoner
2026
€ 842,-
Provincie
Nederland
Niet Niet beschikbaar beschikbaar
Bron
Beschrijving
De beleidsindicatoren die in de tabel zijn opgenomen betreffen de gegevens die ten tijde van het opmaken van de begroting voorhanden waren.
Programmabegroting 2026-2029 gemeente Veendam
20 | Pagina
Programma 2 - Complete Parkstad In de toekomstvisie is aangegeven dat we op het fundament van het verleden door willen groeien naar een ‘complete Parkstad’. Een plaats waar de inwoners trots op kunnen zijn. Een gemeente met een aantrekkelijk en bruisend centrum en mooie, leefbare wijken. En een gemeente met een verzorgingsgebied van ongeveer 40.000 inwoners, waarvoor een compleet pakket van voorzieningen aanwezig is. In dit programma zijn verschillende van deze voorzieningen in samenhang met elkaar opgenomen.
Subprogramma 2.1 Sport Het onderhouden en faciliteren van activiteiten op het gebied van sport worden in dit deelprogramma opgenomen.
Wat willen we bereiken? Wat gaan we daarvoor doen? Sportparticipatie Wat willen we bereiken? Sport is voor iedereen toegankelijk. Wat gaan we daar voor doen? • Het onderhoud van de binnen- en buitensportaccommodaties gebeurt op basis van het reguliere onderhoudsplan. • Het opzetten en uitvoeren van sportprojecten voor (inactieve) inwoners door de combinatiefunctionarissen ter bevordering van de sportparticipatie en de gezonde leefstijl. • Voor de informatievoorziening richting inwoners, scholen en verenigingen wordt gebruik gemaakt van het platform Veendam Beweegt met website, social media kanalen en nieuwsbrieven. • Er wordt met verschillende partners invulling gegeven aan de realisatie en samenwerking op het Leer- en Sportpark. • Het organiseren en ondersteunen van sportevenementen om Veendam sportief gezien op de kaart te zetten en te houden. Hierbij moet de nadruk liggen op stimuleren en faciliteren van evenementen. Specifiek in 2026: • In 2026 bereiden we een nieuwe of herijkte sportnota voor als integraal onderdeel van de omgevingsvisie. Die geeft vanaf 2027 richting aan ons sport- en beweegbeleid. •
Onderzoek en ervaringen uit andere gemeenten laten zien dat vroeg investeren in sport en bewegen bij kleuters leidt tot vaardigere en zelfverzekerdere kinderen in de hogere groepen. Vanuit die gedachte willen we in Veendam een pilot ‘bewegingsonderwijs en naschools aanbod’ specifiek voor kleuters starten.
Programmabegroting 2026-2029 gemeente Veendam
21 | Pagina
•
•
Er wordt uitvoering gegeven aan de ambities uit het Lokaal Sportakkoord 2.0. De belangrijkste speerpunten zijn: o
Uitvoering geven aan het Veendam Beweegt Sportfonds. Met als doel zoveel mogelijk inwoners te ondersteunen, zodat sporten voor iedereen bereikbaar is.
o
De trends en ontwikkelingen met betrekking tot bewegen in de openbare ruimte blijven volgen en inspelen op de ontwikkelingen, zodat de skills gardens optimaal gebruikt worden.
o
Organiseren vijfde editie Veendammer Sportweek.
o
Er wordt door middel van gebruikersoverleggen op de sportaccommodaties en verenigingsavonden ingezet op verenigingsondersteuning.
o
Interventies en scholing organiseren ten behoeve van het thema ‘Sociaal veilige sport’ voor (commerciële) sportaanbieders.
o
Maatschappelijke waarde van topsport vergroten door aandacht te schenken aan topsportprestaties van inwoners.
Op basis van het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) en de Brede Specifieke Uitkering (SPUK) is een plan van aanpak opgesteld. De belangrijkste thema’s en interventies die vanuit sport opgepakt worden zijn: o
o
Brede Regeling Combinatiefuncties ▪
Jaarlijks afnemen van de motorische test en leefstijlquiz op alle primair onderwijsscholen in de gemeente Veendam.
▪
Uitvoeren van gezondheidsbevorderende projecten en het organiseren van naschools sport- en beweegaanbod.
▪
Maandelijks activiteiten organiseren voor de seniorendoelgroep.
▪
Uitvoering geven aan het project ‘Kies je Vakantieactiviteit’.
Mentale gezondheid ▪
o
o
Voortzetten weerbaarheidslessen voor kinderen uit het basisonderwijs.
Aanpak overgewicht en obesitas ▪
Realiseren van een gezonde leefomgeving voor alle kinderen met behulp van de JOGG-aanpak (Gezonde Jeugd – Gezonde Toekomst).
▪
In samenwerking met de leefstijlcoaches uitvoering blijven geven aan het project ‘Gecombineerde Leefstijl Interventie’ (GLI).
▪
Aansluiten bij de regionale ketenaanpak overgewicht kinderen (KnGG) en de ketenaanpak GLI bij overgewicht en obesitas volwassenen.
Valpreventie ▪
Coördineren keten ‘Valpreventie’.
▪
Opsporen en screenen ouderen met verhoogd valrisico en aanbieden passende interventies.
Programmabegroting 2026-2029 gemeente Veendam
22 | Pagina
▪
Het beweeg- en leefstijlproject ‘Veendam Beweegt Vitaliteitsdagen’ wordt georganiseerd voor senioren. Het project start met het afnemen van een gezondheidscheck. Vervolgens kunnen deelnemers op een laagdrempelige manier kennis maken met het aanbod in het sociaal domein. Ook kunnen ze verwezen worden naar het medisch domein.
▪
Aanbieden valpreventie interventie ‘In Balans’.
Jaarlijks terugkerend: • Het sportbeleid wordt uitgevoerd op basis van de sportnota ‘Samen brengen we Veendam in beweging’. Die is verbonden aan het Lokaal Sportakkoord. Deze nota geeft richting aan het accommodatiebeleid, de verenigingsondersteuning en de sportstimulering. •
De combinatiefunctionarissen zetten projecten op voor (inactieve) inwoners ter bevordering van de sport- en cultuurparticipatie en een gezonde leefstijl.
Tropiqua Wat willen we bereiken? Tropiqua waar mogelijk verduurzamen en optimaal exploiteren. Verder willen we met Tropiqua goede zwem- en recreatiemogelijkheden aanbieden. We vervullen voor met name het recreatieve deel een regiofunctie. Wat gaan we daar voor doen? • We zorgen ervoor dat zwembad Tropiqua na de modernisering volledig blijft aansluiten bij de huidige trends. • We bevorderen het maximale gebruik van het zwembad waarbij zo goed mogelijk voorzien wordt in de behoefte van banenzwemmers, doelgroepen, zwemclubs, schoolzwemmen, zwemles en recreatieve bezoekers. • We zorgen ervoor dat het Tropiqua-personeel voldoende mogelijkheden heeft om opleidingen te volgen. Behalve de wettelijke cursussen, zoals EHBO, willen we ook blijven investeren in ontwikkeling van een innovatief lesaanbod op het gebied van schoolzwemmen, zwemles en aquasport. • We zorgen ervoor dat het Keurmerk Veilig & Schoon behouden blijft. Specifiek in 2026: • De gekozen voorkeursvariant van de ontwikkeling van Tropiqua wordt in 2026 verder uitgewerkt. Verder wordt de meest passende aanbestedingsstrategie van de gekozen variant uitgewerkt. Doelstelling van de verduurzaming is de transitie naar een duurzaam en toekomstbestendig zwembad, met een draagbare exploitatielast voor de komende 40 jaar.
Jaarlijks terugkerend: • Tropiqua zet zich in om doelgroepen en recreatieve bezoekers optimaal gebruik te laten maken van alle voorzieningen en activiteiten. • Een schoon en goed onderhouden accommodatie. Dit gebeurt door alle werkzaamheden op tijd te laten uitvoeren. • Keurmerk Veilig en Schoon weten te behouden en dan voor de negende keer.
Programmabegroting 2026-2029 gemeente Veendam
23 | Pagina
Leer- en Sportpark Wat willen we bereiken? Het realiseren van een eigentijds, duurzame en toekomstbestendige Leer- en Sportpark. Daarmee wordt een gezonde leefomgeving gecreëerd die met de onderwijs- en sportvoorzieningen bijdraagt aan talentontwikkeling van de leerlingen. Wat gaan we daar voor doen? • Er wordt intensieve samenwerking gezocht met scholengemeenschap Winkler Prins om zo alle beschikbare sportfaciliteiten zo veel mogelijk te gebruiken tijdens de gymlessen. • Er wordt zeer actief samengewerkt met sportverenigingen op het LSP, maar ook sportaanbieders die elders in Veendam gevestigd zijn kunnen gebruik maken van de faciliteiten. • Er wordt in samenwerking van Veendam 1894 en de KNVB diversen interlandwedstrijden georganiseerd op het stadionveld. Specifiek in 2026: Het exploiteren van een eigentijds, duurzaam en toekomstbestendige LSP. Hiermee wordt een op een unieke manier een bijdrage geleverd aan een sportieve en gezonde leefomgeving voor jong en oud. Met de onderwijs- en sportvoorzieningen draagt het LSP bij aan talentontwikkeling en sociale binding van alle gebruikers. Deze voorziening is uniek in Nederland. •
Er wordt uitvoering gegeven aan het meerjarenonderhoudsplan voor het jaarlijks onderhoud en de in het vervangingsinvesteringsoverzicht opgenomen vervangingsinvesteringen van 2026.
•
Er wordt in 2026 wederom ingezet om evenementen naar het stadion te halen. Zo blijven we inzetten op het bevorderen en ondersteunen van voetbalwedstrijden in samenwerking met Veendam 1894, FC Groningen en KNVB. Doel is om jeugd vanuit de hele regio te inspireren met topvoetbal. Daarnaast draagt de positieve publiciteit van deze sportieve evenementen bij aan het op de kaart zetten van de gemeente Veendam.
•
Daarnaast willen we kijken of er nog andere (muziek) evenementen kunnen worden georganiseerd op het stadionveld.
Jaarlijks terugkerend: • Fieldmanagement buitensportaccommodaties wordt uitgevoerd aan de hand van een jaarplan. Daarin zijn de werkzaamheden voor het onderhoudsniveau (normen bonden en NOC*NSF) vermeld. Door invloed van gebruik, klimaat en natuur moet regelmatig van dit plan worden afgeweken. •
Het toezicht op het Leer- en Sportpark moet worden gecontinueerd om veilig en goed sportief gebruik te blijven bevorderen. Regelmatig overleg en evaluatie in een breed verband met jongerenwerk, wijkagenten, scholengemeenschap Winkler Prins en boa's is essentieel voor een effectieve integrale aanpak.
Gerelateerde taakvelden: 5.1 en 5.2
Programmabegroting 2026-2029 gemeente Veendam
24 | Pagina
Wat gaat het kosten? Realisatie
Begroting
Begroting
Begroting
Begroting
2024
Begroting ná wijziging 2025
2026
2027
2028
2029
Baten
3.352.377
1.903.087
1.858.609
1.576.956
1.576.956
1.576.956
Lasten
5.882.023
4.897.596
4.354.669
4.152.611
4.101.918
4.196.607
Subtotaal Programma Sport
-2.529.646
-2.994.509
-2.496.060
-2.575.655
-2.524.962
-2.619.651
40.823
45.920
40.823
45.920
-2.488.823
-2.948.589
-2.496.060
-2.575.655
-2.524.962
-2.619.651
Omschrijving
Onttrekking aan reserves (Baten) Toevoeging aan reserves (Lasten) Subtotaal mutaties reserves Gerealiseerd/geraamd resultaat programma 2.1
De belangrijkste mutaties ten opzichte van het begrotingsjaar 2025 zijn opgenomen in de toelichting op de financiële begroting.
BELEIDSINDICATOREN Onderstaand treft u voor dit programma de verplichte beleidsindicatoren aan. De gegevens zijn te raadplegen via de site www.waarstaatjegemeente.nl. Wij hebben er voor gekozen om de betreffende indicator te vergelijken met de provincie Groningen en Nederland als geheel. Beleidsindicatoren Indicator
Niet sporters
Eenheid
%
Periode
2024
Veendam
52,9%
Provincie
45,1%
Nederland
42,5%
Bron
Beschrijving
Het percentage inwoners Gezondheidsenquete dat niet wekelijks sport ten (CBS, RIVM) opzichte van het totaal aantal inwoners.
De beleidsindicatoren zijn afkomstig van externe instanties en niet alle indicatoren in de lijst worden ieder jaar door de bronhouder geactualiseerd of zijn niet voorhanden. De beleidsindicatoren die in de tabel zijn opgenomen betreffen de gegevens die ten tijde van het opmaken van de begroting voorhanden waren.
Programmabegroting 2026-2029 gemeente Veendam
25 | Pagina
Programma 2.2 - Cultuur Veendam beschikt over uitstekende voorzieningen op het gebied van cultuur, recreatie en toerisme. Met name het cultuur- en congrescentrum VanBeresteyn, waarin het theater, de bibliotheek, de muziek- dans en theaterschool en het Veenkoloniaal museum zijn opgenomen is een parel in het centrum. Gesteld kan worden dat mede als gevolg hiervan het cultureel klimaat heel positief is: er is een levende popcultuur en een bruisend muziekklimaat in het centrum, waarin ook de stichting Bogdike een grote rol vervult. Op kunstgebied is de “broedplaats” de Turfcentrale heel belangrijk. Het cultuurbeleid is gericht op behoud deze voorzieningen en optimalisering van de prestaties, het onderhouden van faciliteiten en het stimuleren van activiteiten op het gebied van cultuur, recreatie en toerisme worden opgenomen in dit deelprogramma.
Wat willen we bereiken? Wat gaan we daarvoor doen? Cultuurbeleid Wat willen we bereiken? Kunst en cultuur dichter bij inwoners brengen. Wat gaan we daar voor doen? • We blijven de MDT-school, het bibliotheekwerk en de amateurkunsten ondersteunen. Cultuur is belangrijk in het kader van het welbevinden van al onze inwoners. De verbinding met het welzijnswerk kan nog worden versterkt. Hierin speelt cultuur- en congrescentrum vanBeresteyn een belangrijke rol. In samenwerking met de provincie Groningen het provinciaal en gemeentelijk cultuurbeleid beter op elkaar te laten aansluiten. • In gesprek met partijen (inwoners, ondernemers, stichtingen et cetera) die actief zijn in het culturele veld of anderszins willen bijdragen aan Veendam als aantrekkelijke plaats. • Bekijken hoe erfgoed en markante gebouwen kunnen bijdragen aan de culturele infrastructuur. • Verkenning van activiteiten van provinciale steuninstellingen voor cultuur in het kader van betere afstemming van provinciale steun voor lokale culturele instellingen. • Verkennen waar Veendam en omliggende gemeenten elkaar lokaal kunnen aanvullen op cultuuraanbod. • Scholen en voorschoolse instellingen worden ondersteund, zodat kinderen op een laagdrempelige manier kennis kunnen maken met verschillende vormen van cultuur. Specifiek in 2026: • In 2026 gaat de nieuwe wet Stelsel Openbare Bibliotheken (Wsob) in.
Hiermee krijgen gemeenten de zorgplicht om lokaal voldoende toegankelijk en kwalitatief bibliotheekaanbod te realiseren. Dit jaar evalueren we of Bibliotheek Veendam voldoet aan de richtlijnen van de nieuwe Wsob. Ook onderzoeken we of we buiten de muren van de bibliotheek (met mobiele dienstverlening) inwoners in de wijken en dorpskernen kunnen bereiken.
Programmabegroting 2026-2029 gemeente Veendam
26 | Pagina
•
Het concept 'informatieplein', dat in 2025 is opgezet, gaan we in 2026 verder concretiseren zodat we meer inwoners met (digitale) hulpvragen kunnen bereiken en hen beter kunnen ondersteunen. Hierbij werkt de bibliotheek samen met andere maatschappelijke instanties.
•
In 2026 willen we het Taalhuis verder professionaliseren. De primaire taak van het Taalhuis richt zich op het bedienen van de NT1-doelgroep (laaggeletterden met Nederlands als eerste taal). Het tegengaan van laaggeletterdheid bij NT1'ers vergt namelijk een andere aanpak dan bij NT2'ers (inwoners met Nederlands als tweede taal, die weliswaar moeite hebben met de Nederlandse taal maar niet de facto vallen onder de doelgroep 'laaggeletterden'). Voor deze NT2-doelgroep moet ook plek zijn in de bibliotheek om zich te kunnen ontwikkelen. We onderzoeken of we hiervoor passender aanbod kunnen realiseren.
•
Naar aanleiding van het Convenant Cultuureducatie dat in 2025 is opgesteld, wordt een regionale procesbegeleider cultuureducatie aangesteld. De procesbegeleider heeft als taak het aanjagen en ondersteunen van lokale convenanten. Provinciale ondersteuningsinstelling voor cultuureducatie K&C houdt het overzicht van de verschillende gemeentelijke trajecten. De provincie is de directe opdrachtgever van de procesbegeleider.
•
In 2026 wordt een vervolg gegeven aan het 'Cultuurcafé' dat in 2025 voor het eerst is georganiseerd. Dat is een ontmoetingsavond voor alle lokale cultuur- en amateurkunstorganisaties en verenigingen van Veendam. Verbinding en onderlinge kennisdeling staan daarin centraal.
•
In 2026 zet vanBeresteyn nadrukkelijker in op het betrekken van jongeren in Veendam bij kunst en cultuur. Met de aanstelling van een medewerker cultuureducatie is er een belangrijke stap gezet in het versterken van de relatie tussen vanBeresteyn en het onderwijs in de regio. Deze medewerker onderhoudt actief contact met de scholen en werkt aan het ontwikkelen en aanbieden van culturele programma’s die aansluiten bij de belevingswereld van jongeren.
•
Daarnaast wordt het succesvolle programma 'Onder Ons' op dinsdagmiddag verder uitgebreid. Door het aanbieden van een laagdrempelig activiteitenaanbod willen we nog meer inwoners de kans geven om elkaar te ontmoeten en deel te nemen aan culturele activiteiten in een informele setting.
Jaarlijks terugkerend: • Jaarlijks krijgen de huisgenoten van vanBeresteyn de opdracht om ten minste een gezamenlijke activiteit te organiseren om de synergie in vanBeresteyn te vergroten. •
We subsidiëren Biblionet Groningen om een volwaardige bibliotheekvoorziening te realiseren in de gemeente. Vanuit Bibliotheek Veendam worden activiteiten georganiseerd voor jong en oud en wordt ondersteuning geboden aan inwoners met (digitale) hulpvragen.
•
Cultuurparticipatie heeft een spilfunctie in de brede ontwikkeling van kinderen. Daarom heeft cultuureducatie onze bijzondere aandacht. Via MDT en het project Culturele Mobiliteit (vervoer van school naar musea/theater en terug) bieden we cultuur- en erfgoedonderwijs aan op het primair onderwijs.
Gerelateerde taakvelden: 5.3 en 5.4 Programmabegroting 2026-2029 gemeente Veendam
27 | Pagina
Wat gaat het kosten? Omschrijving
Realisatie 2024
Begroting ná wijziging 2025
Begroting
Begroting
Begroting
Begroting
2026
2027
2028
2029
Baten
1.180.481
823.952
650.569
650.569
650.569
650.569
Lasten
3.845.218
3.720.414
3.278.569
3.226.890
3.273.431
3.276.339
Subtotaal Programma 2.2
-2.664.737
-2.896.462
-2.628.000
-2.576.321
-2.622.862
-2.625.770
-2.628.000
-2.576.321
-2.622.862
-2.625.770
Onttrekking aan reserves (Baten)
7.921
Toevoeging aan reserves (Lasten) Subtotaal mutaties reserves Gerealiseerd/geraamd resultaat programma 2.2
7.921
-2.664.737
-2.888.541
De belangrijkste mutaties ten opzichte van het begrotingsjaar 2025 zijn opgenomen in de toelichting op de financiële begroting. De reserves behorende bij programma 2.2 zijn: • Ondergrond speelattributen • Monumentenbeleid • Stimuleringsfonds Cultuur • Huisvesting cultuurcentrum • Nuver Noord • ZE Cultuurcentrum De omvang van de reserve en de mutaties in de reserves zijn gespecificeerd opgenomen in de uiteenzetting van de financiële positie. Bij onderdeel 7 van de uiteenzetting van de financiële positie is 2026 gespecificeerd en het meerjarenperspectief is opgenomen in bijlage 2.
BELEIDSINDICATOREN Onderstaand treft u voor dit programma de verplichte beleidsindicatoren aan. De gegevens zijn te raadplegen via de site 'Waar staat je gemeente.nl'. Wij hebben er voor gekozen om de betreffende indicator te vergelijken met de provincie Groningen en Nederland als geheel. Er zijn geen verplichte beleidsindicatoren beschikbaar voor dit programma.
Programmabegroting 2026-2029 gemeente Veendam
28 | Pagina
Programma 2.3 - Jeugd/onderwijs Het deelprogramma Jeugd/onderwijs bevat de (rand)voorwaarden voor het opgroeien en opvoeden van alle jeugdigen en het geven van onderwijs. De voorwaarden hebben betrekking op het preventief jeugdbeleid: het ondersteunen bij het opgroeien en opvoeden, onderwijshuisvesting, de verschillende vormen van onderwijs, leerplicht en volwasseneneducatie.
Wat willen we bereiken? Wat gaan we daarvoor doen? Onderwijs Wat willen we bereiken? Goed onderwijs in onze gemeente. Wat gaan we daar voor doen? • De samenwerking tussen onderwijs en (jeugd)zorg versterken. • (Preventief) inzetten op het wegwerken van onderwijs- en taalachterstanden. • De bibliotheek heeft een centrale plek in Veendam als plek van ontmoeting en ontwikkeling. • Met onze taalpartners (DeBasis, Biblionet, Noorderpoort et cetera) werken we aan een integrale aanpak voor de bestrijding van laaggeletterdheid. Het Taalhuis speelt hierin een belangrijke rol. • We zetten in op volwasseneneducatie voor een kansrijke samenleving. • In samenwerking met Arbeidsmarktregio Groningen; de afstand van laaggeletterden tot de arbeidsmarkt verkleinen. Specifiek in 2026: • We zijn aan het onderzoeken of een VE + pilot (Voorschoolse Educatie Plus) haalbaar is. Bedoeling is om jeugdzorg te koppelen aan een voorschoolse voorziening met een populatie, die naast een ontwikkelachterstand, ook gekenmerkt wordt door complex gedrag. Hiermee willen we bereiken dat:
•
•
meer kinderen normaal naar school kunnen gaan en de druk op de zorgketen van het jonge kind (volverklaringen op het speciaal onderwijs), wachtlijsten bij KDC (Kinder Dag Centrum) en MKD (Medisch Kinder Dagverblijf) afneemt. In 2026 wordt de nieuwe Wet Stelsel Openbare Bibliotheken (Wsob) van kracht. Daarbij gaat ook de wettelijke zorgplicht voor gemeenten in. Die stelt hen verplicht om voldoende en volwaardige bibliotheekvoorzieningen te bieden. In opvolging van deze wetswijziging faciliteren we de doorontwikkeling van Bibliotheek Veendam in vanBeresteyn en onderzoeken we de mogelijkheid om met mobiele dienstverlening ook wijkgerichte bibliotheekactiviteiten te organiseren. Het Informatieplein in vanBeresteyn wordt in 2026 verder doorontwikkeld. Door de banden tussen Taalhuis, VSO en TDC/Wedeka te versterken, willen we in 2026 specifiek aandacht hebben voor het versterken van basisvaardigheden bij werkenden en werkzoekenden.
Programmabegroting 2026-2029 gemeente Veendam
29 | Pagina
Jaarlijks terugkerend: • Vanuit het onderwijsachterstandenbeleid subsidiëren we kinderopvangorganisaties voor het aanbieden van voorschoolse educatie voor kinderen met een risico op een onderwijsachterstand en voor het aanbieden van betaalbare peuteropvang voor ouders die geen recht hebben op kinderopvangtoeslag. •
Op de Lokaal Educatieve Agenda (LEA) maken we jaarlijks afspraken over segregatie, integratie, toeleidingsprocedures en onderwijsachterstanden met het onderwijs, peuteropvang en GGD.
•
Door de bibliotheekprogramma's BoekStart en Bibliotheek op School te subsidiëren, willen we leesvaardigheid en het plezier in lezen van kinderen vergroten. We realiseren een doorgaande leeslijn op het gehele onderwijs voor kinderen van 2 tot en met 18 jaar (de voorschool tot en met het voortgezet onderwijs).
•
Zien lezen doet lezen. Daarom faciliteren we de bibliotheek om ouders te enthousiasmeren ook thuis meer aandacht te besteden voor taal- en leesvaardigheid. Bijvoorbeeld door de inzet van de leesconsulent op het consultatiebureau en het aanbieden van Boekstartkoffertjes. En door het organiseren van voorleesmiddagen in de bibliotheek.
•
We ondersteunen DeBasis Veendam bij het aanbieden van Opstap-trajecten om de ontwikkeling van jonge kinderen thuis te stimuleren en opvoedondersteuning te bieden aan ouders.
Voortijdig School Verlaten en Regionaal Meld- en Coördinatiepunt Wat willen we bereiken? Schoolverzuim willen we zoveel mogelijk voorkomen. We gaan focussen op de aanwezigheid van kinderen op school. Aanwezigheid op school vergroot de kans op een diploma en op een passende plek in de samenleving. Ieder kind heeft recht op ontwikkeling. Ook willen we zoveel mogelijk jongeren met een diploma/startkwalificatie van school laten gaan en vroegtijdig schoolverlaters zoveel mogelijk voorkomen. Dit vergroot de kansen op de arbeidsmarkt. Wat gaan we daar voor doen? • Onze leerplichtambtenaar werkt samen met het onderwijs om schoolverzuim tegen te gaan en te focussen op aanwezigheid. • We maken afspraken over een sluitende aanpak tussen onze casusregisseurs Jeugd, de Jeugdarts, Onderwijs en Leerplicht over wie wat en wanneer moet doen bij het terugdringen van schoolverzuim. • We gaan voortijdig schoolverlaters zo goed mogelijk gaan begeleiden naar een passende vervolgstap. Specifiek in 2026: We geven een vervolg aan de pilot MAZL (meer aandacht voor ziek gemelde leerlingen) die in OostGroningen loopt in samenwerking met GGD. De eerste ervaringen op Winkler Prins en bij GGD zijn positief. De pilot loopt tot juni 2026.
Programmabegroting 2026-2029 gemeente Veendam
30 | Pagina
De pilot HB (hoogbegaafdheid) is in 2025 afgerond met een rapport over de inzet van Horizon op Winkler Prins. Om de data nog zorgvuldiger te kunnen verzamelen, om onderzoek te doen naar de juiste vorm van begeleiding van deze leerlingen en hun behoeften op Winkler Prins is de pilot met een nieuwe aangepaste opdracht voortgezet in schooljaar 2025-2026. In 2026 blijft het Doorstroompunt samenwerken met de contactschool (Noorderpoort). Daarnaast wordt deze samenwerking uitgebreid met de arbeidsmarktregio. De afspraken over de samenwerking staan in het regionale programma van deze drie partijen. In 2026 continueren we JAZ (jongeren aan zet). JAZ is gespecialiseerde hulpverlening die laagdrempelig en zonder wachtlijst direct ingezet kan worden door de doorstroomcoach bij jongeren die voortijdig schoolverlater zijn en volledig maatschappelijk zijn uitgevallen. De Boeg Veendam wordt gecontinueerd. Jongeren die een maatwerktraject nodig hebben op niveau 1 of 2, naast hun persoonlijke hulpvraag, kunnen terecht bij de Boeg. De doorstroomcoach begeleidt jongeren tot 27 jaar die voortijdig school hebben verlaten zonder diploma terug naar school, naar werk of naar hulpverlening als dit voorliggend is. De doorstroomcoach werkt nauw samen met de scholen en werkconsulenten om de jongere een passend traject te kunnen bieden.
De doorstroomcoach maakt hierbij gebruik van de maatregelen uit het regionale programma. De leerplichtambtenaar wordt vroegtijdig bij relatief laag verzuim betrokken. Jaarlijks terugkerend: • Ieder kind heeft recht op ontwikkeling. Hier staat de leerplichtambtenaar voor. Daarom werkt zij preventief op de scholen en zoekt met het onderwijs naar een passende oplossing voor ieder kind. Hiervoor is soms maatwerk nodig om tot een oplossing te komen. Dit vergt veel afstemming met school, ouders, leerlingen en zorg. •
De doorstroomcoach werkt ook preventief samen met het onderwijs om voortijdig schoolverlaten te voorkomen. Haalt de student geen diploma? Dan kijkt de doorstroomcoach met de student naar een passende route richting onderwijs. Is dit geen optie? Dan leidt de doorstroomcoach de student naar werk of dagbesteding. En soms naar zorg, als dat eerst nodig is.
Onderwijshuisvesting Wat willen we bereiken? Voldoende en adequate huisvesting voor alle scholen (waar we wettelijk voor verantwoordelijk zijn) in onze gemeente.
Programmabegroting 2026-2029 gemeente Veendam
31 | Pagina
Wat gaan we daar voor doen? Monitoren dat scholen beschikken over voldoende en adequate huisvesting. Specifiek in 2026: Afhankelijk van besluitvorming op onderdelen van fase 1.1 van het IHP wordt uitvoering gegeven aan de eerste projecten uit het IHP. Jaarlijks terugkerend: De jaarstukken van OPRON en Winkler Prins worden jaarlijks ter kennisname aan het college verstuurd. De raad neemt een besluit om hier wel of geen zienswijze op in te dienen. Gerelateerde taakvelden: 4.1, 4.2 en 4.3
Wat gaat het kosten? Begroting
Begroting
Begroting
Begroting
2024
Begroting ná wijziging 2025
2026
2027
2028
2029
Baten
2.591.513
2.124.416
2.114.416
2.114.416
2.114.416
2.114.416
Lasten
4.878.000
4.519.965
4.477.368
4.472.038
4.471.059
4.438.074
Subtotaal Programma 2.3
-2.286.488
-2.395.549
-2.362.952
-2.357.622
-2.356.643
-2.323.658
Onttrekking aan reserves (Baten)
-
-
-
-
-
-
Toevoeging aan reserves (Lasten)
-
-
-
-
-
-
Subtotaal mutaties reserves
-
-
-
-
-
-
-2.286.488
-2.395.549
-2.362.952
-2.357.622
-2.356.643
-2.323.658
Omschrijving
Gerealiseerd/geraamd resultaat programma 2.3
Realisatie
De belangrijkste mutaties ten opzichte van het begrotingsjaar 2025 zijn opgenomen in de toelichting op de financiële begroting.
Programmabegroting 2026-2029 gemeente Veendam
32 | Pagina
BELEIDSINDICATOREN Onderstaand treft u voor dit programma de verplichte beleidsindicatoren aan. De gegevens zijn te raadplegen via de site www.waarstaatjegemeente.nl. Wij hebben er voor gekozen om de betreffende indicator te vergelijken met de provincie Groningen en Nederland als geheel. Beleidsindicatoren Indicator
Eenheid
Periode
Veendam
Provincie
Nederland
Absoluut verzuim
per 1.000 leerllingen
2024
2,4
5,8
6,7
Relatief verzuim
per 1.000 leerllingen
2024
19
21
28
%
2024
2,8%
3,0%
2,3%
Voortijdige schoolverlaters totaal (VO + MBO)
Bron
Beschrijving
Het aantal leerplichtigen dat niet staat ingeschreven op een school, per 1.000 leerlingen (leeftijd 5-18 jaar). Het aantal leerplichtigen dat wel staat ingeschreven op een Ingrado school, maar ongeoorloofd afwezig is, per 1.000 leerlingen (leeftijd 5-18 jaar). Het percentage van het totaal DUO - Dienst aantal leerlingen (12-23 jaar) Uitvoering dat voortijdig, dat wil zeggen Onderwijs zonder startkwalificatie, het onderwijs verlaat. Ingrado
De beleidsindicatoren zijn afkomstig van externe instanties en niet alle indicatoren in de lijst worden ieder jaar door de bronhouder geactualiseerd of zijn niet voorhanden. De beleidsindicatoren die in de tabel zijn opgenomen betreffen de gegevens die ten tijde van het opmaken van de begroting voorhanden waren.
Programmabegroting 2026-2029 gemeente Veendam
33 | Pagina
Programma 2.4 - Gezondheids (zorg) Met het programma complete parkstad / gezondheids(zorg) willen we er aan bijdragen dat onze inwoners actief- en zo lang mogelijk zelfstandig mee blijven doen in onze samenleving. Het is daarbij belangrijk dat er voldoende voorzieningen in de directe omgeving zijn en dat er mensen in de buurt zijn die een helpende hand toesteken. Waar nodig moet er toegankelijke en toereikende professionele ondersteuning en zorg zijn. Hier ligt een belangrijke rol voor de jeugdgezondheidszorg die door de GGD Groningen voor ons wordt uitgevoerd. Zij werken samen intensief samen met scholen, het jeugd- en jongerenwerk (onder andere in Break) en onze casusregisseurs Jeugd.
Wat willen we bereiken? Wat gaan we daarvoor doen? Welzijn Wat willen we bereiken? Wij willen dat Veendammers zich gezond voelen en naar vermogen meedoen in de samenleving. Wat gaan we daar voor doen? Wij vertalen onze nota gezondheidsbeleid 2021-2026 naar praktische uitvoeringsplannen. Wij doen dat provinciaal met de GGD, regionaal vanuit de regiodeal en lokaal bijvoorbeeld door middel van het lokaal preventieakkoord. Specifiek in 2026: Onderstaande activiteiten zijn in voorgaande jaren gestart en lopen door in 2026: Kansrijke start is een landelijk actieprogramma waarin onder meer gemeenten, Rijk, wijkteams, welzijnswerk, GGZ-instellingen, geboorte-en jeugdgezondheidszorg samenwerken aan een kansrijke start voor kinderen. We zijn als lokale coalitie Veendam goed aangesloten op de provinciale ontwikkelingen rond de ketenaanpak Kansrijke start. De Verrijkte Schooldag geeft kinderen een bredere invulling van de schooldag. Naast regulier onderwijs komen kinderen in aanraking met zaken als cultuur, sport, muziek, (gezond) eten en drinken. De Gecombineerde Leefstijlinterventie (GLI) is een programma voor mensen met overgewicht of obesitas. Het is gericht op gedragsverandering om een gezonde leefstijl te bereiken en behouden. De GLI voeren we uit met Menzis en Veendam Beweegt.