05-02-02 Programmabegroting 2024
Tekst van het document
De lokale coalitie krijgt hierin ondersteuning vanuit het landelijke actieprogramma ‘Eén tegen eenzaamheid’. Jaarlijks terugkerend: • We zetten in op signalering, kennisdeling en het structureel onder de aandacht houden van het thema. Beschermd wonen Wat willen we bereiken? We willen voldoende voorzieningen realiseren op het gebied van beschermd wonen We zetten in op preventie en vroeg-signalering (ter voorkoming van instroom in Beschermd Wonen en Opvang) en uitstroomcoördinatie en nazorg wanneer inwoners weer zelfstandig gaan wonen. We geven uitvoering aan de naar onze gemeente gedecentraliseerde taken op het gebied van Beschermd Wonen en Maatschappelijke opvang
Programmabegroting 2024-2027 gemeente Veendam
68 | Pagina
Wat gaan we daar voor doen? • We voeren de Centrumregeling Beschermd wonen, Opvang en Inloopvoorziening GGz Groningen 2021 uit waarin de nieuwe taakverdeling na decentralisatie tussen de centrumgemeente Groningen en de andere gemeenten in de provincie is vastgelegd. • We zijn financieel verantwoordelijk voor de Beschermd Wonen voorzieningen in onze gemeente. • We werken met een eigen Groninger (her)verdeelmodel Beschermd Wonen. • We monitoren Beschermd Wonen en Opvang inhoudelijk en financieel om in regie te zijn. • We implementeren, in samenwerking met alle Groninger gemeenten, de inkoop Beschermd Wonen 2023. • We werken in Oost-Groningen op het gebied van Beschermd Wonen en Opvang intensief samen. • We sturen in onze gemeente op de ambulantisering en flexibilisering van Beschermd Wonen. Onze procesregisseurs van de toegang Beschermd Wonen sturen op in-, door- en uitstroom in en uit voorzieningen van Beschermd Wonen. • Met de Groninger gemeenten sturen we op een evenwichtige spreiding van Beschermd Wonen voorzieningen over de provincie. Hiervoor benutten we onder meer de Regionale Woonzorgvisie die we in Oost-Groningen gaan opstellen. • Met onze ketenpartners maken we nadere afspraken over de huisvesting van inwoners die uitstromen uit voorzieningen van Beschermd Wonen (en andere intramurale voorzieningen).
We benutten daarvoor de prestatieafspraken met woningcorporaties en de nieuwe woonvisie die we gaan opstellen. • We nemen flankerende maatregelen om dit proces te faciliteren. Specifiek in 2024: • Ook in 2024 zijn we zelf verantwoordelijk voor de uitvoering van Beschermd Wonen. We krijgen de financiën van de centrumgemeente. Dit gebeurt omdat de financiële doordecentralisatie van Beschermd Wonen weer is uitgesteld tot in elk geval 2025. Vanuit het centrumgemeentebudget Beschermd Wonen ontvangen we in 2024 weer een kostendekkende vergoeding voor onze 3 gekwalificeerde procesregisseurs Beschermd Wonen. • Voor onze inwoners (die thuis ambulant worden ondersteund door een aanbieder van Beschermd Wonen) en anderen uit de provincie die bij ons verblijven in een voorziening Beschermd Wonen ontvangen we een voorschot van 85 procent van de in 2024 verwachte ‘zorgkosten’. Achteraf declareren we de werkelijk gemaakte zorgkosten. • We verwachten, ondanks de loon- en prijsontwikkelingen en indexering van de tarieven in 2024 (met een aantal slagen om de arm), voor de provincie toch een positief resultaat van circa 1.1 miljoen euro. In 2024 kan de verdeelsystematiek voor Beschermd Wonen nog goed worden opgevangen binnen de beschikbare financiële kaders. Dat kan vanaf 2025 minder rooskleurig worden. Er kunnen voor de gemeenten in Groningen dan een financieel tekort ontstaan.
• Uitgangspunt is dat we blijven sturen op de transformatie van intramurale vormen van Beschermd Wonen naar ambulante ondersteuning in de eigen woning (Thuis plus). De Groninger gemeenten monitoren in hoeverre zij hierin slagen.
Programmabegroting 2024-2027 gemeente Veendam
69 | Pagina
• •
•
•
De door ons gefinancierde proef ‘Nazorg uitstroom Beschermd Wonen’ door deBasis loopt in 2024 door. Het investeringsbudget Beschermd Wonen dat we in 2023 ontvangen voor de versterking van ons lokale veld besteden we vooral in 2024. Waarschijnlijk kunnen we ook in 2024 aanspraak maken op een lokaal investeringsbudget. De Open House inkoop Beschermd Wonen 2023-2025 heeft een evenwichtige spreiding en voldoende aanbod van Beschermd Wonen voorzieningen in onze provincie opgeleverd. Dat is een reden om de Open House in 2024 niet open te zetten voor nieuwe aanbieders. We zijn ‘meer in regie ten aanzien van de spreiding van het woon- en zorgaanbod’ wanneer de Regionale Woonzorgnota in 2024 beschikbaar komt. De centrumgemeente heeft in 2024 nog voldoende budget om de Maatschappelijke Opvang in onze provincie te bekostigen. Vanaf 2025 ontstaan tekorten. Voorjaar 2024 start de discussie in hoeverre de Groninger gemeenten bereid zijn hierin financieel solidair te zijn.
Jaarlijks terugkerend: Niet van toepassing. Gezondheidsbevordering Wat willen we bereiken? Wij willen dat Veendammers zich gezond voelen en naar vermogen meedoen in de samenleving. Wat gaan we daar voor doen? Zie Gezondheidsbevordering in het Subprogramma 2.4 Gezondheid(szorg). Specifiek in 2024: Zie Gezondheidsbevordering in het Subprogramma 2.4 Gezondheid(szorg). Jaarlijks terugkerend: • De GGD voert ons gezondheidsbeleid uit binnen de kaders van de GR Publieke Gezondheid & Zorg. • We ondersteunen waar mogelijk (met subsidies) activiteiten en projecten die bijdragen aan de bevordering van de gezondheid van Veendammers. Armoedebestrijding Wat willen we bereiken? Wij willen dat mensen die in armoede leven blijven meedoen in de maatschappij. Daarom zetten wij in op vroegsignalering van schulden door het Vroeg Eropaf team. Dit team benaderd inwoners met beginnende betalingsachterstanden waarbij we niet alleen een preventieve, maar ook curatieve aanpak uitzetten in samenwerking met onze partners. De doelgroep wordt actief benaderd en begeleid naar een oplossing. En tegelijkertijd bieden wij de mogelijkheid om te blijven meedoen door een aanbod van armoede verlichtende voorzieningen en activiteiten vanuit onze samenwerkende gesubsidieerde maatschappelijke organisaties. Deze voorzieningen zijn regelingen, zoals de energie- en studietoeslag.
Programmabegroting 2024-2027 gemeente Veendam
70 | Pagina
Maar ook maatregelen vanuit een structurele aanpak van de energiearmoede die een zo groot mogelijke doelgroep moeten bereiken. Hiervoor is een poster en boekje “Wegwijzer even met weinig geld “verspreid. Wat gaan we daar voor doen? • Onderzoek uitvoeren naar de vormen van armoede onder de allerjongsten door deelname aan het project 'Goede start'. • Maken van een plan van aanpak op basis van het eerder uitgevoerde onderzoek voor de bestrijding van armoede onder de allerjongsten. • Inzetten ervaringsdeskundigen bij het opstellen van de onderzoeksresultaten en betrekken bij de uitwerking van de te ondernemen acties uit het plan van aanpak. • Resultaatgerichter maken/herijking van het Armoedepact aan de hand van een evaluatie. • Onderwijs nauw(er) betrekken bij het Armoedepact. • Meer bekendheid geven aan gemeentelijke minimavoorzieningen en het gebruik van deze voorzieningen voor inwoners die het nodig hebben stimuleren via Hulpwijzer.nl. • Inzet van een 'wegwijzer Leven met weinig geld', zodat iedereen ontvangt waar hij/zij recht op heeft. • Voorkomen van sociale uitsluiting door het stimuleren en ondersteunen richting werk, vrijwilligerswerk of sociale participatie. • Doorbreken van patronen van armoede binnen meerdere generaties door onder anderen inzet van opgeleide ervaringsdeskundigen. Daarbij worden de onderzoeksresultaten van de Alliantie van Kracht betrokken.
• Blijven ondersteunen van bestaande voorzieningen, zoals Voedselbank, Kledingbank Maxima, Stichting Leergeld en het Jeugdsport- en cultuurfonds. • Kwijtschelding als een belangrijk onderdeel van het lokale minimabeleid. • Samen met scholen, jeugd-maatschappelijk werk en leerlichtambtenaren terugdringen van het aantal thuiszitters/spijbelaars. • Uitvoering geven aan het actieplan Laaggeletterdheid. • We onderzoeken hoe we structureel uitvoering kunnen geven het vroegsignaleren van schulden. Dit is een wettelijke taak. Bepaalde bedrijven en instanties mogen sinds 1 januari 2021 ons waarschuwen, als zij zien dat hun klanten hun rekeningen niet betalen. Het gaat hierbij om verhuurders van woningen, drinkwaterbedrijven, energieleveranciers en zorgverzekeraars. Ze hebben hiervoor niet eerst toestemming nodig van de klant. De bedrijven en instanties geven een signaal als hun eigen inspanningen betalingsachterstanden niet oplossen. Het gaat dan om inspanningen zoals een betalingsregeling aanbieden en persoonlijk contact zoeken. Wij moeten na een signaal van bijvoorbeeld een verhuurder zelf iemand met schuldproblemen uitnodigen voor een gesprek. Iemand mag de hulp van ons weigeren. • Er wordt onderzocht of aangesloten kan worden bij 'Vindplaats van Schulden'.
Programmabegroting 2024-2027 gemeente Veendam
71 | Pagina
Specifiek in 2024: • Uitvoeren van de Wet Gemeentelijke Schuldhulpverlening op het gebied van preventie en vroegsignalering van schulden en armoede. Het voortzetten en uitbreiden van de outreachende aanpak van vroegsignalering vanuit het Team Vroeg Eropaf samen met deBasis. Een coördinator vroegsignalering wordt aangesteld vanuit de gemeente. De coördinator voert regie op de aanpak van het uitvoeringsteam en werkt actief aan interne en externe communicatie, om het bereik te vergroten. • Er wordt gewerkt aan een lokaal uitvoeringsplan voor het Groningse Programma Kansen voor Kinderen. Dit uitvoeringsplan wordt gemaakt samen met lokale partners. De bedoeling is dat het project aansluit bij lokale armoedeproblematiek en de lokale initiatieven die zich al bezighouden met het thema armoede. • Inzetten op een zo groot mogelijk bereik van de huishoudens met een minimuminkomen via de communicatielijn van de gemeente en via de (gesubsidieerde) maatschappelijke organisaties die zich samen met de gemeente inzetten tegen armoedeproblematiek. Mede via de inzet van een 'wegwijzer Leven met weinig geld' en informatiedeling binnen het armoedepact/netwerk dat werkt. • We onderzoeken hoe we als gemeente meer grip kunnen krijgen op de keten rondom (schulden)bewind.
Specifiek waar het gaat om de kwaliteit en in- en uitstroom van onze inwoners bij bewind als ook de uitvoeringskosten die veelal betaald worden vanuit de bijzondere bijstand. Vanuit het hoofddoel dat de inwoner de meest passende ondersteuning krijgt. Jaarlijks terugkerend: • Deelname aan het Armoedepact. • Deelname aan Alliantie van Kracht. Huislijk geweld, Ouderen- en kindermishandeling Wat willen we bereiken? Het meeste geweld in onze samenleving heeft plaats achter de voordeur. We willen dat onze inwoners veilig zijn, ook achter de voordeur. Inwoners wonen veilig – en kinderen groeien veilig op in hun directe omgeving. We voorkomen en stoppen waar mogelijk alle vormen van huiselijk geweld, ouderen- en kindermishandeling. Wat gaan we daar voor doen? Veendam beschikt over een team opgeleide casusregisseurs huiselijk geweld en kindermishandeling die deels door de deBasis en deels door de gemeente Veendam worden geleverd. Dit team benadert de problematiek integraal vanuit een systemisch perspectief. Dit bevordert de samenwerking met Veilig Thuis Groningen dat eenzelfde werkwijze hanteert. Het gemeentelijk meldpunt bezorgd kanaliseert de meldingen die in Veendam binnenkomen. De keten- en samenwerkingspartners zijn breed over deze werkwijze in Veendam geïnformeerd. Een gedragsdeskundige en systeemtherapeut ondersteunen het team.
Bij mutaties worden de nieuwe casusregisseurs systemisch getraind.
Programmabegroting 2024-2027 gemeente Veendam
72 | Pagina
Met de laagdrempelige ondersteuningsstructuur in de wijken (deBasis en binnenkort de algemene voorziening ambulante jeugdhulp), op de scholen (schoolmaatschappelijk werk en jeugdhulpverlening op school) en het netwerk dementie zorgen we voor preventie en vroegsignalering van huiselijk geweld en kindermishandeling. Binnen de gebiedsgerichte aanpak van 'Noordwest op z'n best' loopt het project 'houding en handelen'. Doel is een gezamenlijke oriëntatie op gezinnen en huishoudens waarover opvoedzorgen bestaan en versterking van de onderlinge samenwerking van de in de wijk werkzame professionals en organisaties en bekendheid met de systemische werkwijze. We onderzoeken of deze aanpak verder over Veendam kan worden uitgerold. Met alle Groninger gemeenten gaan we de governance en bekostiging van Veilig Thuis Groningen herstructureren. In deze doorontwikkeling fungeert de gemeente Groningen als centrumgemeente. Hiervoor wordt een centrumregeling (lichte gemeenschappelijke regeling) met uitvoeringsovereenkomst opgesteld, die ter besluitvorming aan de raad wordt voorgelegd.
Specifiek in 2024: Met de nieuwe Centrumregeling Veilig Thuis Groningen (VTG) die in 2024 ingaat, vervalt de tot dusver gebruikelijke gescheiden financiering met jeugd- en Wmo-middelen en vanuit incidentele potjes als de OGGZ-middelen. De centrumgemeente bekostigt VTG voor ongeveer de helft uit de Doeluitkering Vrouwenopvang (DUVO) die de centrumgemeente rechtstreeks van het Rijk ontvangt. De andere helft dragen de Groninger gemeenten bij. Tot dusver gebeurt dat naar rato van inwonertal. In 2024 wordt dit 90 procent naar rato van inwonertal en 10 procent naar rato van gemeentelijke caseload. Na dit ingroeijaar wordt deze verdeling - vanaf 2025 – 80 om 20 procent. In de centrumregeling hebben de Groninger gemeenten zich gecommitteerd aan indexatie van de DUVO. Die indexatie is niet genoeg om de kosten van VTG in 2024 te dekken. De gezamenlijke Groninger gemeenten zijn bereid financiële medewerking te verlenen aan de indexatie van de personeelslasten en overhead bij VTG en een aan beperkte structurele uitbreiding van de formatie van VTG. In het kader van de nieuwe samenwerkingsafspraken tussen VTG en de Groninger gemeenten gaat VTG ook met Veendam weer nauwer samenwerken en wordt de overdrachtstafel voor een warme overdracht van casuïstiek met ingang van 2024 weer nieuw leven ingeblazen. Jaarlijks terugkerend: Niet van toepassing.
Burgerparticipatie Wat willen we bereiken? Een samenleving waar iedereen meedoet, inwoners naar elkaar omkijken en waar iedereen zich thuis voelt.
Programmabegroting 2024-2027 gemeente Veendam
73 | Pagina
Wat gaan we daar voor doen? • Geven van ondersteuning aan inwoners die niet kunnen meedoen. • Het huidige meldsysteem van de gemeente wordt aangepast. Daarin kunnen naast klachten ook wensen worden geregistreerd. • We stellen een systeem in van buurtbemiddeling: ondersteunen en faciliteren van inwoners. Specifiek in 2024: In 2024 kunnen inwoners van Veendam opnieuw subsidie aanvragen voor het uitvoeren van burgerinitiatieven. Jaarlijks terugkerend: • Vanuit het Fonds Burgerinitiatieven ondersteunen we initiatieven van, voor en door inwoners die een bijdrage leveren aan de sociale cohesie van onze gemeente. Werk en inkomen Wat willen we bereiken? Bevorderen van zelfredzaamheid en maatschappelijke participatie van de inwoners door middel van werk. Wat gaan we daar voor doen? • Versterken van de lokale en regionale werkgelegenheid door onder meer het verbeteren van de aansluiting tussen onderwijs en arbeidsmarkt, het beschikbaar stellen van voldoende werkervaringsplaatsen en het stimuleren van de overstap van een uitkeringssituatie naar werk. • Voortzetten van de doelgerichte vroegsignalering om problematische schulden te voorkomen en schuldhulpverlening om inwoners met problematische schulden nieuwe kansen te bieden. • Bestrijden van armoede, mede door een adequaat minimabeleid en facilitering van maatschappelijke initiatieven en werk; de zelfredzaamheid vergroten.
• Tegengaan van laaggeletterdheid door een ruim aanbod van scholingsmogelijkheden. • Doorontwikkelen van het TDC met aandacht voor maatwerk om meer mensen te activeren en aan het werk te krijgen. • Uitvoeren van de regierol die de gemeente heeft gekregen in de nieuwe Wet Inburgering op de maatschappelijke integratie van statushouders. Specifiek in 2024: We gaan verder met het doorontwikkelen van het TDC. Dit doen we samen met Wedeka en nemen we deel aan regionale projecten van Werk in Zicht en/of de Regio Deal. Zowel de werkwijze en de inrichting van het TDC worden meer uitnodigend en gericht op het ontdekken en ontwikkelen van talenten van inwoners. Jaarlijks terugkerend: Niet van toepassing. Gerelateerde taakvelden: 6.3, 6.4 en 6.5.
Programmabegroting 2024-2027 gemeente Veendam
74 | Pagina
Wat gaat het kosten? Begroting
Begroting
Begroting
Begroting
2022
Begroting ná wijziging 2023
2024
2025
2026
2027
Baten
16.151.849
17.074.312
14.936.564
14.936.564
14.226.582
14.226.582
Lasten
32.262.392
34.381.756
30.925.063
30.596.669
29.665.009
29.688.336
Subtotaal Programma 4.2
-16.110.542
-17.307.444
-15.988.499
-15.660.105
-15.438.427
-15.461.754
Onttrekking aan reserves (Baten)
-
-
-
-
-
-
Toevoeging aan reserves (Lasten)
-
-
-
-
-
-
Subtotaal mutaties reserves
-
-
-
-
-
-
-16.110.542
-17.307.444
-15.988.499
-15.660.105
-15.438.427
-15.461.754
Omschrijving
Gerealiseerd/geraamd resultaat programma 4.2
Realisatie
De belangrijkste mutaties ten opzichte van het begrotingsjaar 2023 zijn opgenomen in de toelichting op de financiële begroting. De reserves behorende bij programma 4.2 zijn: • Stimuleringsfonds Welzijn • Kwaliteit door participatie • Inburgering • Sociaal domein WMO/jeugd De omvang van de reserve en de mutaties in de reserves zijn gespecificeerd opgenomen in de uiteenzetting van de financiële positie. Bij onderdeel 7 van de uiteenzetting van de financiële positie is 2024 gespecificeerd en het meerjarenperspectief is opgenomen in bijlage 2.
Programmabegroting 2024-2027 gemeente Veendam
75 | Pagina
BELEIDSINDICATOREN Onderstaand treft u voor dit programma de verplichte beleidsindicatoren aan. De gegevens zijn te raadplegen via de site www.waarstaatjegemeente.nl. Wij hebben er voor gekozen om de betreffende indicator te vergelijken met de provincie Groningen en Nederland als geheel. Beleidsindicatoren Indicator
Eenheid
Periode
Veendam
Provincie
Nederland
Banen
per 1.000 inw. 1564jr
2022
753,0
798,3
825,4
Jongeren met delict voor rechter
%
2021
1%
1%
1%
Kinderen in uitkeringsgezin
%
2021
8%
8%
6%
Netto arbeidsparticipatie
%
2022
69,9%
70,4%
72,2%
Werkloze jongeren
%
2021
3%
2%
2%
Personen met een bijstandsuitkering
per 10.000 inwoners
2021
497,2
519,8
431,2
Lopende reintegratievoorzieningen
per 10.000 inw 15-64jr
2022
353,0
260,8
197,7
Wmo-cliënten met een maatwerkarrangement
per 10.000 inwoners
2022
860
Geen data
700
Bron
Beschrijving
Het aantal banen, per 1.000 inwoners in de leeftijd van 1564 jaar. CBS Het percentage jongeren (12Beleidsinformatie 21 jaar) dat met een delict Jeugd voor de rechter is verschenen. Percentage kinderen tot 18 CBS jaar die in een gezin leven dat Beleidsinformatie van een bijstandsuitkering Jeugd moet rondkomen. Het percentage van de CBS werkzame beroepsbevolking Beleidsinformatie ten opzichte van de Jeugd beroepsbevolking. CBS Het percentage werkloze Beleidsinformatie jongeren (16-22 jaar). Jeugd LISA
Het aantal personen met een CBS - Participatie bijstandsuitkering, per 10.000 Wet inwoners. Het aantal lopende reCBS - Participatie integratievoorzieningen, per Wet 10.000 inwoners in de leeftijd van 15-64 jaar Een maatwerkarrangement is een vorm van specialistische ondersteuning binnen het CBS - Monitor kader van de Wmo. Voor de Sociaal Domein Wmo gegevens geldt dat het WMO referentiegemiddelde gebaseerd is op 137 deelnemende gemeenten.
De beleidsindicatoren zijn afkomstig van externe instanties en niet alle indicatoren in de lijst worden ieder jaar door de bronhouder geactualiseerd of zijn niet voorhanden. De beleidsindicatoren die in de tabel zijn opgenomen betreffen de gegevens die ten tijde van het opmaken van de begroting voorhanden waren.
Programmabegroting 2024-2027 gemeente Veendam
76 | Pagina
Programma 5 - Financiën In dit programma worden diverse financiële producten verantwoord, zoals treasury, algemene uitkering, diverse belastingen en reserves.
Wat willen we bereiken? Wat gaan we daarvoor doen? Fiscaal beleid De uitvoering van steeds meer overheidstaken wordt naar de gemeentelijke overheid doorgeschoven. Daarnaast spelen er landelijk ontwikkelingen op het terrein van herziening van het belastingstelsel. Een en ander leidt mogelijk tot een uitbreiding van het huidige lokale palet aan gemeentelijke belastingen. Zo wordt gedacht aan herinvoering van de onroerende-zaakbelastingen op het gebruik van woningen en invoering van een ingezetenenbelasting. Wat willen we bereiken? • Een geactualiseerd fiscaal beleid. • Het verminderen van het aantal bezwaren. • Voldoen aan de landelijke voorschriften vanuit het toezichthoudend orgaan 'de Waarderingskamer'. Algemene dekkingsmiddelen en onvoorzien Wat willen we bereiken? • Een structureel sluitend financieel (meerjaren-)beeld. • Het effectief en efficiënt verzorgen en beheren van algemene dekkingsmiddelen. Jaarlijks terugkerend: Middels programmabegroting, voorjaarsnota, najaarsrapportage en jaarstukken wordt het financiële beeld gemonitord. Gerelateerde taakvelden: 0.5, 0.61, 0.62, 0.64, 0.7 en 0.8
Programmabegroting 2024-2027 gemeente Veendam
77 | Pagina
Wat gaat het kosten? Omschrijving
Realisatie 2022
Begroting ná wijziging 2023
Begroting
Begroting
Begroting
Begroting
2024
2025
2026
2027
Baten Lasten
-23.135 164.873
100.622 2.601.510
196.339 1.064.580
192.056 1.103.041
187.773 -1.367.561
183.490 -1.386.828
Subtotaal Programma 5.0
-188.008
-2.500.888
-868.241
-910.985
1.555.334
1.570.318
Lokale heffingen Algemene uitkeringen Dividend Overige algemene dekkingsmiddelen Subtotaal algemene dekkingsmiddelen (baten)
8.494.574 76.240.630 550.569
8.636.084 74.361.033 913.527
8.790.179 79.429.112 322.114
8.954.359 81.837.986 322.114
9.118.539 80.673.155 322.114
9.282.719 82.792.329 322.114
1.737.673
1.612.894
1.656.749
1.584.945
1.509.215
1.482.009
87.023.446
85.523.538
90.198.154
92.699.404
91.623.023
93.879.171
-
-
-1.330.874
-1.268.409
-1.333.883
-1.319.608
782.685
515.994
1.957.834
1.947.483
1.698.037
1.688.079
782.685
515.994
626.960
679.074
364.154
368.471
2.418.914
2.209.441
2.179.042
2.172.040
4.000
4.000
2.418.914
2.209.441
2.179.042
2.172.040
4.000
4.000
18.165.838 -167 -
23.086.315 50.000 99.359
20.938.324 50.000 162.418
21.131.149 50.000 225.477
21.498.103 50.000 288.536
21.307.657 50.000 351.595
18.165.671
23.235.674
21.150.742
21.406.626
21.836.639
21.709.252
Onttrekking aan reserves (Baten) Toevoeging aan reserves (Lasten)
9.147.933 11.087.164
10.438.609 3.863.284
1.046.868 1.249.132
273.323 1.234.403
10.600 1.219.923
10.600 1.619.163
Subtotaal mutaties reserves
-1.939.231
6.575.325
-202.264
-961.080
-1.209.323
-1.608.563
Gerealiseerd/geraamd resultaat programma 5.0
68.366.764
68.055.748
69.528.989
70.913.679
69.772.241
71.767.203
Saldo financieringsfunctie Overige algemene dekkingsmiddelen Subtotaal algemene dekkingsmiddelen (lasten) Overhead Subtotaal overige middelen (baten) Overhead Vennootschapsbelasting Onvoorzien Subtotaal overige middelen (lasten)
De belangrijkste mutaties ten opzichte van het begrotingsjaar 2023 zijn opgenomen in de toelichting op de financiële begroting. De reserves behorende bij programma 5.0 zijn: • Weerstandsvermogen • Algemene Bestemmings Reserve (ABR) • NIR (nieuwe incidentele ruimte) • Opbrengst verkoop Essent aandelen • FPU • Verkoop Essent
Programmabegroting 2024-2027 gemeente Veendam
78 | Pagina
• •
Poort van Veendam Compensatie dividend verkoop Essent
De omvang van de reserve en de mutaties in de reserves zijn gespecificeerd opgenomen in de uiteenzetting van de financiële positie. Bij onderdeel 7 van de uiteenzetting van de financiële positie is 2024 gespecificeerd en het meerjarenperspectief is opgenomen in bijlage 2. De specificatie van het onderdeel Overhead (taakveld 0.4) is opgenomen in bijlage 4. Een toelichting op het onderdeel Overhead is opgenomen in paragraaf 1. De toelichting op het overzicht van baten en lasten 2024-2027.
BELEIDSINDICATOREN Onderstaand treft u voor dit programma de verplichte beleidsindicatoren aan. De gegevens zijn te raadplegen via de site www.waarstaatjegemeente.nl. Wij hebben er voor gekozen om de betreffende indicator te vergelijken met de provincie Groningen en Nederland als geheel. Beleidsindicatoren Indicator
Eenheid
Periode
Veendam
Provincie
Nederland
Gemiddelde WOZ waarde
duizend euro
2023
213
268
369
Gemeentelijke woonlasten éénpersoons huishouden
euro
2023
902
958
860
Gemeentelijke woonlasten meerpersoons huishouden
euro
2023
963
1.042
942
Bron
Beschrijving
CBS Statistiek De gemiddelde WOZ waarde Waarde van woningen. Onroerende Zaken Het gemiddelde totaalbedrag COELO, in euro's per jaar dat een Groningen éénpersoonshuishouden betaalt aan woonlasten. Het gemiddelde totaalbedrag COELO, in euro's per jaar dat een Groningen meerpersoonshuishouden betaald aan woonlasten.
De beleidsindicatoren zijn afkomstig van externe instanties en niet alle indicatoren in de lijst worden ieder jaar door de bronhouder geactualiseerd of zijn niet voorhanden. De beleidsindicatoren die in de tabel zijn opgenomen betreffen de gegevens die ten tijde van het opmaken van de begroting voorhanden waren.
Programmabegroting 2024-2027 gemeente Veendam
79 | Pagina
Paragrafen
Programmabegroting 2024-2027 gemeente Veendam
80 | Pagina
Lokale heffingen Inleiding De gemeentelijke belastingen en heffingen vinden hun grondslag in door de gemeenteraad vastgestelde verordeningen. In deze paragraaf lokale heffingen is rekening gehouden met de verordening ex artikel 212 Gemeentewet (Financiële verordening gemeente Veendam) en de begrotingsrichtlijn 2024. Tarievenbeleid Ten aanzien van de lokale heffingen zijn de volgende uitgangspunten geformuleerd: • De belastingtarieven worden met 3 % geïndexeerd; • Voor de afvalstoffenheffing en rioolheffing worden kostendekkende tarieven gehanteerd. Opbrengsten per lokale heffing In de primitieve begroting (exclusief wijzigingen) is rekening gehouden met de volgende opbrengsten aan gemeentelijke heffingen en leges:
Omschrijving
Rekening 2022
Begroot 2023 incl. wijzigingen
Begroot 2024 (primitief)
OZB – gebruik
1.392.211
1.399.094
1.357.865
OZB – eigendom
7.088.091
7.223.650
7.418.237
BIZ
139.489
127.579
139.554
Precariobelasting
13.853
13.340
14.077
8.633.644
8.763.663
8.929.733
Rioolheffing eigenaar
987.135
986.172
1.079.906
Rioolheffing gebruiker
1.132.686
1.128.000
1.234.008
Afvalstoffenheffing
3.698.803
3.987.719
4.687.087
Lijkbezorgingsrechten
230.002
82.502
82.502
Leges burgerzaken
357.206
318.020
319.790
Leges omgevingsvergunningen
1.381.058
702.300
402.300
Totaal lokale heffingen
16.420.534
15.968.376
16.735.326
Algemene dekkingsmiddelen
Onroerende zaakbelasting Onder de naam onroerende zaakbelastingen worden voor in de gemeente gelegen onroerende zaken twee directe belastingen geheven: • een gebruikersbelasting voor een onroerende zaak die niet in hoofdzaak tot woning dient van degene die bij het begin van het kalenderjaar gebruiker is van deze onroerende zaak.
Programmabegroting 2024-2027 gemeente Veendam
81 | Pagina
•
een eigenarenbelasting van degene die bij het begin van het kalenderjaar het genot heeft krachtens eigendom, bezit of beperkt recht van een onroerende zaak (zowel woning als nietwoning).
Voor de berekening van het tarief voor 2024 wordt uitgegaan van de OZB-opbrengst 2023, inclusief een verhoging van 2% en eventuele overige verhogingen. Het is de planning dat de aanslagen OZB 2024 met dagtekening 31 januari 2024 worden opgelegd. WOZ-waarden De aanslagen OZB inclusief de WOZ-beschikking worden opgelegd naar de WOZ-waarde zoals die geldt op de waardepeildatum 1 januari 2023. Deze waarde wordt op grond van de Wet waardering onroerende zaken jaarlijks opnieuw vastgesteld. De Wet WOZ stelt steeds hogere eisen aan de WOZ-administratie. De WOZ-waarde zal voor steeds meer doeleinden worden gebruikt (o.a. berekening huurprijzen, financieringen etc.). De WOZadministratie is één van de zogeheten basisadministraties. Momenteel zijn we volop bezig met de herwaardering van onroerende zaken naar waardepeildatum 1 januari 2023. Uit voorlopige berekeningen blijkt dat de gemiddelde waarde van woningen ten opzichte van peildatum 1 januari 2022 is gestegen met 3,32 %. De gemiddelde waarde van niet-woningen is met 8,4% gedaald. Rioolheffing Het Afvalwaterbeleidsplan vormt de basis voor de te plegen investeringen. De te plegen investeringen hieruit worden gedekt uit de rioolheffing. Onder de naam rioolheffing wordt een recht geheven van de eigenaar van een pand van waaruit afvalwater en/of afvloeiend hemelwater, direct of indirect op de gemeentelijke riolering wordt afgevoerd.
Bij de berekening van de tarieven wordt als basis gehanteerd dat de toegerekende kosten voor 100% worden gedekt. In 2023 is het Afvalwaterbeleidsplan door de gemeenteraad vastgesteld. Hierin zijn over een periode van 60 jaar de kosten doorgerekend, rekening houdend met benodigde investeringen. Dit vormt de basis voor werkzaamheden die aan het riool moeten worden uitgevoerd en vormt ook de basis voor de tariefberekening. De gemeente hanteert bij de raming het zogenaamde “ideaalcomplex”, waarbij de lasten per jaar volledig door de rioolheffing worden gedekt. De kostendekkendheid van de verordening is als volgt:
Omschrijving
Totaal
Kosten taakveld(en), incl. (omslag)rente
1.627.289
Inkomsten taakveld(en), excl. heffingen
82.939
Netto kosten taakveld
Programmabegroting 2024-2027 gemeente Veendam
1.544.350
82 | Pagina
Toe te rekenen kosten
207.589
Overhead incl. (omslag)rente
308.640
BTW
253.335
Totale kosten
2.313.914
Opbrengst heffingen
2.313.914
Dekkingspercentage
100%
Afvalstoffenheffing De afvalstoffenheffing heeft een belastingkarakter waarbij de kosten van beheer van huishoudelijke afvalstoffen worden doorberekend aan de burgers. Deze kosten van beheer betreffen alle kosten die samenhangen met de inzameling, het vervoer, de nuttige toepassing (bijvoorbeeld hergebruik) of de verwijdering van huishoudelijke afvalstoffen. De kostendekkendheid van de verordening is als volgt:
Omschrijving
Totaal
Kosten taakveld(en), incl. (omslag)rente
3.478.339
Inkomsten taakveld(en), excl. heffingen
252.076
Netto kosten taakveld
3.226.263
Toe te rekenen kosten
415.999
Overhead incl. (omslag)rente
558.369
BTW
486.456
Totale kosten
4.687.087
Opbrengst heffingen
4.687.087
Dekkingspercentage
100%
Reinigingsrechten Bedrijven zijn zelf verantwoordelijk voor het op de juiste wijze afvoeren van hun afval. Met bedrijven wordt bedoeld alle niet-huishoudens, dus ook verenigingen, organisaties etc. Voor deze bedrijven geldt geen verplichte afvalinzameling. Wel wordt een recht geheven voor het op verzoek ledigen van putten of septictanks. Voorgesteld wordt om de tarieven te indexeren met 3 %. Overige lokale heffingen In de nota fiscaal beleid is uitgesproken het kostendekkend maken van de gemeentelijke dienstverlening fasegewijs te bevorderen. In de afgelopen jaren zijn daarom de tarieven stapsgewijs verhoogd. Onderstaand wordt (daar waar van toepassing) kort inzicht verschaft in de verordeningen.
Programmabegroting 2024-2027 gemeente Veendam
83 | Pagina
Leges Op grond van de Gemeentewet kunnen rechten worden geheven voor het gebruik van gemeentebezittingen of van werken die voor de openbare dienst bestemd zijn, evenals werken of inrichtingen die bij de gemeente in beheer of onderhoud zijn, en voor het genot van door of vanwege het gemeentebestuur verstrekte diensten. De heffing van leges geschiedt op grond van het genot van door of vanwege de gemeente verstrekte diensten. De overige rechten worden geheven op grond van het gebruik van gemeentelijke bezittingen en dergelijke. Evenals bij de afvalstoffenheffing en de rioolheffing mogen de hier bedoelde rechten (per titel in de verordening) maximaal 100% kostendekkend zijn. Daarnaast zijn door het rijk in bepaalde gevallen maximale tarieven vastgesteld zoals voor een paspoort. De kostendekkendheid van de verordening is als volgt: (bedragen x € 1.000,-) Omschrijving Kosten taakveld(en), incl. (omslag)rente Inkomsten taakveld(en), excl. heffingen Netto kosten taakveld Toe te rekenen kosten Overhead incl. (omslag)rente BTW Totale kosten Opbrengst heffingen Dekkingspercentage *
Titel 1* 289 0 289 0 204 0 493 319 65%
Titel 2* 446 0 446 0 491 0 937 404 43%
Titel 3* 32 0 32 0 33 0 65 35 54%
Totaal 766 0 766 0 728 0 1.494 758 51%
Titel 1 Algemene dienstverlening Titel 2 Dienstverlening vallend onder de fysieke leefomgeving/omgevingsvergunning Titel 3 Dienstverlening vallend onder Europese diensten richtlijn
In bovenstaande tabel kunnen afrondingsverschillen voorkomen. Lijkbezorgingsrechten Op basis van de verordening lijkbezorgingsrechten worden rechten geheven voor het gebruik van de begraafplaats en voor het door de gemeente verlenen van diensten in verband met de begraafplaats. Deze rechten worden geheven voor het gebruik van de gemeentelijke begraafplaats en voor het genot van in verband daarmee door de gemeente verleende diensten. De kostendekkendheid van de verordening is als volgt:
Omschrijving
Totaal
Kosten taakveld(en), incl. (omslag)rente
749.754
Inkomsten taakveld(en), excl. heffingen
80.085
Netto kosten taakveld
669.669
Toe te rekenen kosten
0
Programmabegroting 2024-2027 gemeente Veendam
84 | Pagina
Overhead incl. (omslag)rente
183.817
BTW
24.712
Totale kosten
878.198
Opbrengst heffingen
82.502
Dekkingspercentage
9%
Marktgelden Op basis van de verordening marktgelden wordt een recht geheven wegens het innemen van een standplaats op een marktterrein. De opbrengst dient ter dekking van de door de gemeente gemaakte kosten. Voorgesteld wordt om de tarieven te indexeren met 3 %. Precariobelasting Op basis van de verordening precariobelasting worden belastingen geheven ter zake van het hebben van voorwerpen onder, op of boven voor de openbare dienst bestemde gemeentegrond. De opbrengst vloeit naar de algemene middelen. Voorgesteld wordt om de tarieven te indexeren met 3 %. Bedrijveninvesteringszone (BiZ) Op basis van de verordening Bedrijven Investeringszone Centrum Veendam wordt een BIZ-bijdrage geheven. Deze wordt geheven op basis van een percentage van de WOZ-waarde met een vastgesteld minimum- en maximumbijdrage. De BIZ-bijdrage is een bestemmingsbelasting die onder andere kan worden gebruikt voor het organiseren van activiteiten en evenementen, voor winkeliersacties, promotie en voor de professionalisering van de winkeliersvereniging. Voorgesteld wordt om het percentage niet te wijzigen. Kwijtschelding Indien een belastingplichtige niet of over te weinig financiële middelen beschikt om een belastingaanslag te voldoen, kan onder bepaalde voorwaarden aan deze belastingplichtige kwijtschelding worden verleend. Het kwijtscheldingspercentage dat in Veendam wordt gehanteerd bedraagt 100%.
Dit betekent dat alle belastingplichtigen met een inkomen van 100% van de (voor hem/haar geldende) bijstandsnorm of lager in aanmerking komen voor gehele of gedeeltelijke kwijtschelding. Bij het beoordelen van een verzoek om kwijtschelding wordt ook rekening gehouden met eventueel vermogen, bezit auto, etc. Kwijtschelding kan alleen worden verleend indien het een aanslag betreft voor onroerende zaakbelastingen, afvalstoffenheffing en/of rioolheffing. De overige heffingen zijn in de betreffende belastingverordeningen uitgesloten voor kwijtschelding. Sinds de Leidraad Invordering 2017 is de kwijtschelding voor ondernemers opgenomen en wordt overeenkomstig toegepast. Programmabegroting 2024-2027 gemeente Veendam
85 | Pagina
Lokale lastendruk In onderstaande tabel wordt de lokale lastendruk per inwoner in euro’s weergegeven over de jaren 2022 t/m 2024:
Jaar
inwoners
Afval (x1.000)
Riool (x1.000)
Ozb (x1.000)
totaal (x1.000)
per inwoner
2022
27.465
3.682
2.209
8.362
14.073
512
2023
27.417 491 27.466
3.988
2.114
8.623 8.776
14.725
537
4.687 2.314 15.777 2024* *De opbrengsten 2024 zijn nog onder voorbehoud van de besluitvorming in de novemberraad.
574
Aanbieding belastingverordeningen De belastingverordeningen worden – met inachtneming van de raadsbesluiten ten aanzien van de tarieven in de novemberraad – ook in de novemberraad ter vaststelling aangeboden. Daarbij wordt eveneens achterliggende informatie opgenomen over de kostendekkendheid per hoofdstuk van de verordening leges.
Programmabegroting 2024-2027 gemeente Veendam
86 | Pagina
Weerstandsvermogen en Risicobeheersing Algemeen Het weerstandsvermogen bestaat uit de relatie tussen de weerstandscapaciteit en de aanwezige risico’s. Het weerstandsvermogen geeft aan in welke mate de organisatie in staat is om financiële tegenvallers op te kunnen vangen. Het weerstandsvermogen is voldoende indien het saldo van de weerstandscapaciteit minus de aanwezige risico’s positief is. De weerstandscapaciteit betreft de middelen en mogelijkheden waarover de gemeente beschikt of kan beschikken om niet begrote kosten te dekken. Een risico kan worden gedefinieerd als de kans waarmee een gebeurtenis zich kan voordoen en welke impact deze gebeurtenis heeft. Voor de bepaling van het weerstandsvermogen zijn alleen die risico’s van belang waarvoor geen maatregelen zijn getroffen. Een voorbeeld van een beheersmaatregel is het afsluiten van een verzekering. Definities Weerstandsvermogen:
Weerstandscapaciteit: Onbenutte belastingcapaciteit:
Stille reserves: Onvoorzien:
Het vermogen van de gemeente om niet voorziene financiële tegenvallers op te kunnen vangen om teneinde haar taken voort te kunnen zetten. Middelen waarover de gemeente beschikt of kan beschikken om niet voorziene tegenvallers te dekken. Het bedrag waarmee de belastingen nog maximaal kunnen toenemen volgens de normen van een artikel 12 aanvraag. In het geval van een onvoorziene tegenvaller zouden de belastingen nog met dit bedrag verhoogd kunnen worden. Het verschil tussen de reële waarde van de activa en de boekwaarde. Het restant van het in de begroting opgenomen bedrag voor onvoorziene uitgaven.
Het beleid omtrent de weerstandscapaciteit en de risico’s Het beleid betreffende het weerstandsvermogen kan als volgt worden weergegeven: • de hoogte van het benodigde weerstandsvermogen wordt jaarlijks door de raad vastgesteld bij de jaarstukken; • de (incidentele) weerstandscapaciteit wordt in eerste instantie voor zowel incidentele als structurele tegenvallers gebruikt; • structurele tegenvallers, zonder dat daar meevallers tegenover staan, worden afgedekt in de eerstvolgende meerjarenbegroting; • risico’s worden jaarlijks beoordeeld en waar nodig aangepast. De inventarisatie wordt verwerkt in de jaarstukken.
Programmabegroting 2024-2027 gemeente Veendam
87 | Pagina
De inventarisatie van de weerstandscapaciteit Begripsbepaling Weerstandscapaciteit is de mate waarin de gemeente Veendam over middelen beschikt of kan beschikken om niet voorziene tegenvallers op te vangen. Onderscheid wordt gemaakt in de incidentele en de structurele weerstandscapaciteit. Onder incidentele weerstandscapaciteit wordt verstaan de capaciteit die de gemeente heeft om eenmalige tegenvallers op te vangen. Onder structurele weerstandscapaciteit verstaan we middelen die permanent inzetbaar zijn om tegenvallers op te vangen. In een overzicht ziet dit er als volgt uit: Tabel 1 Weerstandscapaciteit
Bestanddeel
Incidentele
Structurele
weerstandscapaciteit weerstandscapaciteit
Post onvoorzien
X
Algemene Reserve
X
Bestemmingsreserves (gedeeltelijk)
X
Stille reserves (saldo gesteld op nihil)
X
Onbenutte belastingcapaciteit
X
Begrotingsruimte (bezuinigingen/onvoorzien)
X
De weerstandscapaciteit van de gemeente Veendam kan theoretisch worden berekend uit de post onvoorzien, de reserves, een gedeelte van de bestemmingsreserves (reserve verliezen grondexploitaties), de onbenutte belastingcapaciteit en de stille reserves. De geraamde weerstandscapaciteit per 1-1-2024 kan worden berekend en als volgt gespecificeerd worden: Algemene reserves Onvoorzien Totaal
16,00 miljoen 0,04 miljoen 16,04 miljoen
De inventarisatie van de risico’s Algemeen In deze paragraaf worden een aantal uitgangspunten genoemd voor het berekenen van de gewenste hoogte van de weerstandscapaciteit. Het proces begint met het in beeld brengen van de risico’s. Vervolgens wordt de omvang van het risico bepaald met behulp van de onderstaande risicoscore tabel. Er wordt een inschatting gemaakt van de waarschijnlijkheid dat het risico zich daadwerkelijk zal voordoen.
Programmabegroting 2024-2027 gemeente Veendam
88 | Pagina
Tabel 2 Risicoscore Waarschijnlijkheid
Risicoscore op Uitgedrukt in een percentage waarschijnlijkheid
Klein
1
1 tot 5
Beperkt
2
5 tot 25
Reëel
3
25 tot 50
Groot
4
50 tot 75
Zeer groot
5
75 tot 95
Proces Het bepalen van de risico’s is een regulier proces dat is geborgd in de organisatie. Dit betekent dat minstens ieder jaar de risico-inventarisatie opnieuw wordt uitgevoerd. De inventarisatie vindt plaats op basis van een lijst met risico’s (kwalitatief) en de bedragen en de inschatting van de kans dat een risico zich daadwerkelijk voordoet (kwantitatief). Op deze wijze kan beoordeeld worden of bestaande risico’s nog actueel zijn en de inschatting van kansen en bedragen nog een goede weerspiegeling is. Daarnaast kunnen risico’s vervallen (omdat het risico inmiddels is ondergebracht bij een verzekeraar, of door het afstoten van taken / werkzaamheden) en dan worden deze uit de lijst verwijderd. Tenslotte kunnen zich in het afgelopen jaar nieuwe risico’s hebben voorgedaan die impact hebben op het weerstandsvermogen. In deze paragraaf wordt deze actualisatie gepresenteerd. Gesignaleerde risico’s De organisatie heeft een inventarisatie gemaakt van de mogelijke risico’s die de gemeente Veendam loopt aangaande haar processen, producten en diensten. Deze inventarisatie heeft geleid tot de onderstaande lijst met gesignaleerde risico’s:
Programmabegroting 2024-2027 gemeente Veendam
89 | Pagina
Omschrijving risico Veendam
Oorzaak
Ontwikkeling Arbeidsmarkt.
Risico op kwaliteitsverlies, Vergrijzing, krapte en bezuinigingen. meer inhuur.
3
50
€100.000
2
Gewaarborgde geldleningen. Het betreft hier voornamelijk een tertiaire achtervang. De risico’s achten wij vrij gering.
Ontwikkelingen kapitaalmarkt.
Financiële tegenvallers
1
5
€1.000.000
3
Prijsontwikkelingen.
Geo-politieke wereldwijde spanningen.
4
75
4
Aansprakelijkheidsstelling Toename claimcultuur. en
Sterk oplopende prijsontwikkelingen. Schadeclaims, waarvan onduidelijk is in hoeverre de verzekering deze zal afdekken
1
Extra rentekosten op de project investeringen en extra handelingskosten voor project begeleiding
Mogelijk afboekingen op eventuele (te) hoge boekwaarden.
Nr.
1
De moeilijke markt voor winkels/woningen leveren voortschrijdend inzicht in de planvorming van de verantwoordelijk projectontwikkelaar. De afspraken uit de samenwerkingsovereenkomst worden geconcretiseerd.
Gevolg
Kans
Percentage
Incident eel Kans * (I) of Beïnvloedbaar Kans * Bedrag Bedrag Structureel Ja/Nee/Beperkt Incidenteel Structureel (S)
€ 5.000.000
€ 150.000
De achtervangpositie en de ontwikkeling van de achtervangpositie blijven monitoren en daar waar nodig aanvullende maatregelen nemen om de risico’s te beperken.
€1.000.000
€ 3.000.000
€ 1.500.000
5
€0
€ 500.000
€ 12.500
3
50
€0
€ 1.600.000
€ 400.000
1
5
€1.000.000
€ 8.800.000
€ 245.000
€5.000.000 € 20.000.000
€ 6.250.000
6
Economische recessie i.r.t. eigendommen. Eén van de neveneffecten van de Gewijzigde omstandigheden recessie is de vastgoedmarkt. waardedaling van het onroerend goed.
7
Benodigd Veranderde markt weerstandsvermogen t.b.v. bedrijventerreinen en het grondbedrijf. woongebieden.
3
50
8
Niet voldoen aan voorwaarden met betrekking tot de beveiliging van Suwinet.
1
5
€0
€ 350.000 Incidenteel Beperkt
Beheersmaatregelen
Adequate strategische personeelsplanning.
Kerkstraat West. De moeilijke markt heeft invloed op het ontwikkeltempo.
Programmabegroting 2024-2027 gemeente Veendam
Maximaal Financieel effect
€ 112.500
5
Niet goed afschermen van en toezien op het gebruik van Suwinet. Afsluiten Suwinet en boete Dit om ongeoorloofd gebruik door opgelegd door CBP. gebruikers.
Minimaal Financieel effect
€ 850.000 S
Ja
€ 21.250
Adequate monitoring van de prijsontwikkelingen.
Er zijn nadere afspraken gemaakt met de ontwikkelaar.
De controles op passend gebruik van Suwinet verlopen op periodieke basis.
90 | Pagina
Nr.
Omschrijving risico Veendam
Oorzaak
Gevolg
9
Onzekerheid over hoogte rijksvergoeding Participatiewet inkomensdeel (BUIG).
Invoering nieuw verdeelmodel inkomensdeel Participatiewet (BUIG)
Kans van grotere tekorten (enigszins kan dit gecompenseerd worden door vangnetregeling met drempel van 7,5%).
Bijdrage rijk is gedaald en verstrekkingen c.q. voorzieningen zijn gestegen. Er worden tijdelijk Structurele overschrijding extra middelen ter beschikking van jeugdbudget. gesteld. De structurele impact is nog niet helder. Nieuwe regelgeving i.v.m. invoering Hogere kosten gemeente abonnementstarief
Kans
Percentage
Minimaal Financieel effect
Maximaal Financieel effect
Incident eel Kans * (I) of Beïnvloedbaar Kans * Bedrag Bedrag Structureel Ja/Nee/Beperkt Incidenteel Structureel (S)
2
25
€500.000
€ 1.000.000
Nee
3
90
€2.500.000
€ 3.000.000
€ 2.475.000
3
25
€200.000
€ 500.000
€ 87.500
Ontwikkelingen Jeugd
11
Ontwikkelingen WMO
12
Financiële risico's van Lagere rijksbijdrage SW als verbonden partijen, in casu onderdeel sociaal domein SW-bedrijf Wedeka
Hogere eigen bijdrage gemeente door hogere exploitatietekort Wedeka
3
50
€200.000
€ 350.000
€ 137.500
13
Wet Kenbaarheid Publiekrechtelijke Beperkingen
Dat de Publiekrechtelijke Beperkingen bij een aan of verkoop niet bekend zijn. Hieruit kunnen schadeclaims ontstaan. Het betreft voornamelijk monumentale panden.
2
25
€0
€ 75.000
€ 9.375
14
MDT Garantstelling voor Financiële consequenties aanvulling ontslaguitkering Afspraken uit het Sociaal Plan 2019 bij daadwerkelijk, niet MDT personeel na verwijtbaar, ontslag. verzelfstandig
3
25
€0
€ 300.000 Incidenteel Beperkt
€ 37.500
15
Informatieveiligheid
3
50
€0
€ 800.000 Incidenteel
Toename dreiging van digitale criminaliteit
Systemen die niet meer werken en mogelijk verlies van data
Totaal risico's
Programmabegroting 2024-2027 gemeente Veendam
€11.500.000 € 46.125.000
De gemeente heeft verder geen invloed in de verdeelsystematiek van het rijk. Aan de lastenkant worden diverse maatregelen ingezet om de uitkeringslasten te beperken en/of te reduceren. Landelijke trend dat kosten jeugdzorg stijgen. Er wordt ingezet op meer monitoring en inzicht in de kosten. Daarnaast bereiden we een aantal maatregelen voor om te transformeren. Dit moet op termijn ook leiden tot lagere kosten.
€ 187.500
10
Wedeka treft maatregelen om tot een betere kostenbeheersing te komen door opstellen bedrijfsplan. Over de voortgang vindt bestuurlijke en ambtelijke afstemming plaats.
We monitoren de ontwikkelingen en als daar aanleiding toe is, ondernemen we maatregelen om (financiële) effecten te beperken.
€ 200.000 € 11.825.625
Beheersmaatregelen
Diverse ICT gerelateerde maatregelen. €0
91 | Pagina
Conclusie Op basis van de hiervoor opgenomen gegevens kan het weerstandsvermogen als volgt worden berekend: De aanwezige weerstandscapaciteit € 16.040.000,De benodigde weerstandscapaciteit (de risico’s) € 11.825.625,Nog beschikbare ruimte weerstandscapaciteit € 4.214.375,Geconcludeerd kan worden dat de gemeente Veendam voldoende middelen heeft om alle gesignaleerde risico’s incidenteel op te kunnen vangen. Het weerstandsvermogen kan als voldoende worden beoordeeld. Het weerstandsvermogen is uit te drukken in een ratio, namelijk: Ratio Weerstandsvermogen =
€ 16.040.000 = 1,36 € 11.825.625
Wanneer de ratio weerstandsvermogen minder dan 1 bedraagt, is een gemeente kwetsbaar. De gemeente beschikt dan niet over voldoende capaciteit om de geïdentificeerde risico’s af te dekken. Gedurende korte tijd is dit mogelijk. Er kunnen zich namelijk omstandigheden voordoen, zoals een kortstondig groot project met aanzienlijke risico’s die niet ten volle kunnen worden afgedekt. Hierdoor kan de ratio tijdelijk (bijvoorbeeld maximaal één begrotingsjaar) onder 1 komen. Ook een weerstandsvermogen van groter dan 1 betekent echter niet dat een gemeente voor 100% is ingedekt tegen alle risico’s. Er kunnen zich onvoorziene situaties voordoen waarbij je als gemeente binnen 1 jaar meerdere tegenslagen hebt te verwerken, ook al wordt de kans daarvoor laag geschat. Het spreekt voor zich dat hoe hoger het weerstandsvermogen is, hoe meer (onvoorziene) tegenvallers opgevangen kunnen worden. Echter, ook een te groot weerstandsvermogen is niet altijd ideaal. Wanneer de ratio hoog is, kan men zich afvragen of de niet noodzakelijk beschikbare weerstandscapaciteit niet voor andere doeleinden zou kunnen ingezet. Een ratio van 1,0 wordt als 'voldoende' gekwalificeerd.
Programmabegroting 2024-2027 gemeente Veendam
92 | Pagina
Tabel 3 Beoordelingstabel weerstandsvermogen Ratio weerstandsvermogen
Betekenis
A
x >2
Uitstekend
B
1,4 < x > 2,0
Ruim voldoende
C
1,0 < x > 1,4
Voldoende
D
0,8 < x > 1,0
Matig
E
0,6 < x > 0,8
Onvoldoende
F
x < 0,6
Ruim onvoldoende
Financiële kengetallen Onderstaande tabel geeft het overzicht van de kengetallen bij de programmabegroting 2024. Netto schuldqoute Netto schuldqoute gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen Solvabiliteit Grondexploitatie Structurele exploitatieruimte Woonlasten t.o.v. landelijke gemiddeld jaar er voor
Realisatie 2022 Begroting 2023 7,0% 16,8% 4,9% 18,2% 61,8% 58,1% 15,1% 12,1% 7,9% 0,2% 102,3% 99,1%
Begroting 2024 0,9% 0,9% 62,2% 10,0% 0,3% 102,0%
Begroting 2025 1,1% 1,1% 67,3% 7,0% 0,3% 102,0%
Begroting 2026 -6,8% -6,8% 69,5% 5,4% 0,6% 102,0%
Begroting 2027 -9,2% -9,2% 72,2% 4,5% 0,6% 102,0%
Verklaring en beoordeling Netto schuldquote Netto schuldquote: het niveau van de schuldenlast ten opzichte van de eigen middelen 0% t/m 100%: normaal > 100%: weinig leencapaciteit > 130%: zeer hoge schuld De netto schuldquote geeft een indicatie van de druk van de rentelasten en de aflossingen op de exploitatie. De gemeente Veendam scoort normaal. Dit betekent dat de gemeente Veendam voldoende mogelijkheden heeft tot het opnemen van langlopende geldleningen. Solvabiliteitsratio Solvabiliteitsratio: het eigen vermogen als percentage van het vreemd vermogen. Hoe hoger de ratio, hoe groter de weerbaarheid. Normaal is tussen 20% en 70%. De gemeente Veendam schommelt tussen de 51% en 55% en geeft een normale weerbaarheid aan. Structurele exploitatieruimte Dit kengetal geeft aan welke structurele ruimte de gemeente heeft om de eigen lasten te dragen. Daarmee wordt de wendbaarheid van de gemeente aangegeven. Een positief percentage geeft een overschot aan en een negatief percentage een tekort.
Programmabegroting 2024-2027 gemeente Veendam
93 | Pagina
Grondexploitatie Grondexploitatie: de waarde van de niet in exploitatie genomen gronden ten opzichte van de totale baten. Hoe lager het percentage, hoe kleiner het risico is voor de financiële positie. Belastingcapaciteit Belastingcapaciteit: de belastingdruk van de gemeente uitgedrukt in een percentage ten opzichte van het landelijke gemiddelde.
Programmabegroting 2024-2027 gemeente Veendam
94 | Pagina
Onderhoud Kapitaalgoederen Inleiding Als gemeente hebben wij middelen nodig om goederen en diensten aan de burger te kunnen leveren. Deze middelen worden aangeduid met de term kapitaalgoederen. De belangrijkste kapitaalgoederen hebben betrekking op wegen, technische kunstwerken, riolering, water, groen en gebouwen. Al deze kapitaalgoederen vergen onderhoud en dienen in de begroting te worden opgenomen. Deze paragraaf biedt inzicht in beleidskaders voor het behoud van de kapitaalgoederen en de financiële consequenties daarvan.
Het onderhoud van de kapitaalgoederen is op deze manier schematisch weer te geven. Kaders De kosten voor het in stand houden van kapitaalgoederen hebben wij opgenomen in de verschillende programma’s van de begroting. De kosten van de instandhouding bestaan onder andere uit kosten voor onderhoud, kapitaallasten, beheer en exploitatielasten. De flexibiliteit in de onderhoudsbudgetten is beperkt, omdat onderhoud vroeg of laat moet worden uitgevoerd. Bovendien leidt achterstallig onderhoud over het algemeen tot meer kosten dan wanneer het onderhoud tijdig wordt gepleegd. De hoogte van de benodigde budgetten is afhankelijk van het gekozen kwaliteitsniveau. De vaststelling van het kwaliteitsniveau is aan u voorbehouden. Hiervoor hebben wij diverse beheerplannen/visies opgesteld, waarin beleidsdoelstellingen voor de diverse kapitaalgoederen zijn vastgesteld. Met de volgens de BBV (Besluit, Begroting en Verantwoording) verplichte paragraaf “Onderhoud kapitaalgoederen” krijgt u de mogelijkheid om kaders te stellen voor onderhoud van wegen, riolering, groen, gebouwen etc. Het doel van deze paragraaf is de meerjarige kosten van kapitaalgoederen op een transparante wijze in beeld te brengen, zodat eventuele financiële risico’s
Programmabegroting 2024-2027 gemeente Veendam
95 | Pagina
zichtbaar worden. Daarbij kan op basis van de beheerplannen en de onderhoudsniveaus de daarbij behorende kosten worden vastgesteld. In het vervolg van deze paragraaf is per soort kapitaalgoed op hoofdlijnen een relatie met de relevante beleidskaders gelegd. Wegen Het in stand houden van wegen is in de begroting te vinden onder programma 4, Leefbaar, duurzaam, hoge kwaliteit. Relevante Beleidskaders Beleidskader Beheerplan wegen Veendam
Vastgesteld 2011
Actualisatie voorzien in 2023
Uitvoeren van het planmatig dagelijks (klein) onderhoud vindt plaats binnen het wijkgericht werken en is gericht op het behoud van de leefbaarheid, comfort en aanzien. Het groot onderhoud vindt plaats op grond van het beheerplan en de weginspecties, die elke twee jaar worden uitgevoerd en is gericht op de functionaliteiten, duurzaamheid, veiligheid en bereikbaarheid. In 2011 is het onderhoudsniveau C door u vastgesteld als te hanteren kwaliteitsniveau voor het wegbeheer zoals aangegeven in de CROW-wegbeheersystematiek en zoals omschreven in publicatie 147. Voor de bepaling welke wegen onderhoud vergen wordt de CROW-systematiek gehanteerd. De systematiek bevat een vertaling van schadebeelden naar de beleidsthema’s duurzaamheid, veiligheid, comfort en aanzien. Onderhoudsniveau C is een minimaal niveau, een niveau aan de onderkant van verantwoord wegbeheer. Voor het waarborgen van de integraliteit tussen de verschillende disciplines (wegen, riolering, groen, openbare verlichting) worden in de gemeente zoveel mogelijk werken gecombineerd uitgevoerd. Het kan voorkomen dat vanwege noodzakelijk onderhoud aan de verharding, de vervanging van de riolering wordt vervroegd of juist wordt uitgesteld. Bij het integraal werken wordt tevens de groenvoorziening en de openbare verlichting meegenomen.
Financiën Om het minimale C niveau te realiseren en te handhaven is volgens het beheerplan voor groot onderhoud een budget nodig van gemiddeld € 1.260.000,- per jaar tot en met 2026. Het beschikbare budget voor groot onderhoud is gespecificeerd weergegeven in onderstaande tabel. Beschikbare budgetten onderhoud wegen Begroting 2024
Begroting 2025
Begroting 2026
Begroting 2027
Asfalt
705.500
705.500
705.500
705.500
Elementen
554.500
554.500
554.500
554.500
1.260.000
1.260.000
1.260.000
1.260.000
Totaal
Programmabegroting 2024-2027 gemeente Veendam
96 | Pagina
Afwijkingen en risico’s Conform het beheerplan is het structureel budget voor het groot onderhoud toereikend voor de komende jaren. De onzekerheid op dit moment is, zijn de prijzen die gehanteerd gaan worden in relatie tot de inflatie. Een ander risico is dat de verharding in een aanzienlijk deel van de gemeente sterk verouderd is en dat alleen onderhouden niet voldoende is, maar tevens dient te worden vervangen. Technische Kunstwerken (bruggen en beschoeiing) Het in stand houden van de technische kunstwerken is in de begroting terug te vinden onder programma 4, Leefbaar, duurzaam, hoge kwaliteit. Relevante Beleidskaders Beleidskader Beheerplan technische kunstwerken Veendam
Vastgesteld 2009
Actualisatie voorzien in 2023
Technische kunstwerken onderdeel bruggen Onder de technische kunstwerken onderdeel bruggen vallen naast de bruggen, sluizen, tunnel een viaduct. In totaal bezit de gemeente178 objecten waarvan 38 beweegbare bruggen, 136 vaste bruggen en 4 overige objecten. Twee bruggen zijn rijksmonumenten. De vier gemeentelijke objecten zijn twee sluizen, één fietstunnel en één fietsviaduct (Peildatum 01-01-2023). De totale kapitaalswaarde van deze 178 objecten bedraagt ca. € 19 miljoen euro. In 2021 is opdracht gegeven voor een meerjarige instandhoudingsinspectie van deze 178 objecten. In het 4e kwartaal 2022 is de laatste rapportage aangeleverd en is de aangeleverde data verwerkt in het gemeentelijk beheerprogramma. Deze uitgevoerde instandhoudingsinspectie dient als basis voor het opstellen een meerjarige uitvoeringsprogramma voor de bruggen en een meerjarige uitvoeringsprogramma voor de beschoeiingen. De resultaten worden in 2023 voorgelegd aan de Raad ter besluitvorming. In het algemeen is de technische staat/conditie van deze geïnspecteerde objecten redelijk. De functionaliteit en veiligheid van de kunstwerken is, op enkele uitzonderingen na, goed in vergelijking met overige gemeenten in Nederland.
Technische kunstwerken onderdeel beschoeiingen & steigers Voor de technische kunstwerken beschoeiingen en steigers heeft de raad in 2016 na aanleiding van de destijds uitgevoerde meerjarige inspectie middelen beschikbaar gesteld voor een grootschalige vervangingsopgave. Waarbij de zwaartepunt van de werkzaamheden met name lag voor houten beschoeiingen in de wijk Sorghvliet en langs het Oosterdiep. Deze uitvoeringsprogramma loopt ten einde. In 2022 is vervolgopdracht gegeven voor een meerjarige inspectie van de gemeentelijke eigendommen. De gemeente beheert ca. 51,3 km beschoeiingen, onderverdeeld in • betonnen , stalen en houten damwanden; • houten beschoeiingen;
Programmabegroting 2024-2027 gemeente Veendam
97 | Pagina
• •
keermuren en keerwanden; scheidingsmuren.
En 47 steigers met een totale lengte van ca. 1 km. In De algemene staat van alle beschoeiingen en kadeconstructies is redelijk over het gehele areaal gezien. De staat van het areaal van de gemeente is in relatie tot andere gemeenten vergelijkbaar. De uitgevoerde inspecties voor zowel de beschoeiingen en de de bruggen zijn verwerkt in het gemeentelijk beheerprogramma. Op basis zal de Raad worden geïnformeerd. gemeentelijk beheerprogramma. De resultaten van deze instandhoudingsinspectie zullen in 2023 ter besluitvorming aangeboden aan de Raad. hiervoor worden een meerjarige uitvoeringsprogramma voor de bruggen en een meerjarige uitvoeringsprogramma voor de beschoeiingen voor een periode van 5 jaar opgesteld. De laatste rapportage worden in het 4e kwartaal 2022 afgerond en verwerkt in het gemeentelijk beheerprogramma. De resultaten zullen in 2023 worden aangeboden aan de Raad ter besluitvorming. Beschikbare budgetten technische kunstwerken Begroting 2024
Begroting 2025
Begroting 2026
Begroting 2027
Verkeersbruggen
325.000
325.000
325.000
325.000
Oeverbescherming
230.000
230.000
230.000
230.000
Totaal
555.000
555.000
555.000
555.000
Openbare verlichting Het in stand houden van de openbare verlichting is in de begroting terug te vinden onder Programma 4, Leefbaar, duurzaam, hoge kwaliteit. Relevante Beleidskaders Beleidskader Beleidsplan OVL 2022-2026 * vaststelling voorzien in 2024.
Vastgesteld *
Actualisatie voorzien in 2026
Het uitvoeren van onderhoud en vervanging van de openbare verlichting is gericht op het waarborgen van zowel verkeerstechnisch als sociaal veilig gebruik van de wegen en de leefomgeving. De openbare verlichting moet voldoen aan technische, juridische en sociaal maatschappelijke kaders, die daarvoor gesteld zijn in diverse wet- en regelgeving. Daarnaast kan gebruik gemaakt worden van de Aanbevelingen voor Openbare Verlichting van de Nederlandse Stichting voor Verlichtingskunde (NSVV) en het Nederlandse Normalisatie-instituut (NNI). Er zijn geen wettelijke of anderszins bindende bepalingen omtrent de verlichtingskwaliteit. Het maken van een keuze tot verlichten, dan wel niet verlichten, dan wel te besluiten tot een alternatieve maatregel zijn beleidsafwegingen.
Programmabegroting 2024-2027 gemeente Veendam
98 | Pagina
Het beheer van de installaties omvat het bijhouden van de databestanden en het onderhoud omvat: • periodiek verwisselen van lampen; • verhelpen van storingen; Deze werkzaamheden worden door derden uitgevoerd. Het beleidsplan is in 2023 geactualiseerd en zal naar verwachting in 2024 worden vastgesteld inclusief aanvullende beleidsuitgangspunten. Daarnaast is besloten om bij nieuwe projecten gebruik te gaan maken met de nieuwe richtlijn voor de openbare verlichting de ROVL 2017. Financiën In 2023 zal het vervangen van armaturen door LED armaturen en oude masten verder worden uitgevoerd. Het betreft hier reguliere vervanging op basis leeftijd en storingen. Mede doordat diverse lampen niet meer mogen worden geproduceerd vanaf 1 januari 2023, is het noodzakelijk om versneld de conventionele verlichting door LED verlichting te vervangen. Beschikbare budgetten onderhoud openbare verlichting Begroting 2024