Voortgangsrapportage verkeersveiligheid - januari 2023.pdf
Tekst van het document
Voortgangsrapportage programma Verkeersveiligheid Stand van zaken per 1 januari 2023
Foto: Renzo Gerritsen
Datum januari 2023 Versie 1.0
Utrecht.nl
Colofon
Uitgave Ontwikkelorganisatie Ruimte Opgave Mobiliteit Gemeente Utrecht telefoon 14 030
Internet www.utrecht.nl/verkeersveiligheid
Informatie Martijn Dijkhof m.dijkhof@utrecht.nl
2
Inhoud Samenvatting
4
1
Inleiding
9
2
Hoe staat het met de verkeersveiligheid?
10
Aantal verkeersongevallen en -slachtoffers
10
2.1 2.1.1
Jaarcijfers verkeersongevallen en -slachtoffers
10
2.1.2
De ontwikkelingen in meer detail
11
2.1.3
Conclusies en gevolgen voor beleid
14
2.2
Ongevallen per locatie
14
2.3
Ontwikkelingen dataverzameling verkeersongevallen
17
Verbeteren van verkeersveiligheid
18
Maatregelen op straat
18
3 3.1 3.1.1
In onderzoek
19
3.1.2
In voorbereiding
21
3.1.3
In uitvoering
25
3.1.4
In gebruik
25
3.1.5
Nazorg en evaluatie
25
3.2
26
3.2.1
Educatie
26
3.2.2
Communicatie
28
3.2.3
Handhaving
29
Kennisontwikkeling
33
Ambitie 30 km/uur en woonerven
36
3.3
4
Gedragsmaatregelen
Bijlage 1 Leeftijd en vervoerwijze verkeersslachtoffers
38
Bijlage 2 VOC-locaties met ongevallen uitgesplitst naar risicogroep
39
Bijlage 3 Totaallijst projecten op alfabet
42
3
Samenvatting Cijfers verkeersongevallen en -gewonden
Jaarcijfers In 2022 telde de politie meer verkeersongevallen op de wegen in beheer van de gemeente Utrecht dan in 2020 en 2021. In deze voorgaande jaren was er minder verkeer als gevolg van de coronamaatregelen. Hoe groot die invloed precies is geweest weten we niet. Inmiddels is het weer drukker op de wegen en is het aantal ongevallen en slachtoffers toegenomen. Ook in de rest van Nederland nam het aantal verkeersongevallen toe, meer nog dan in Utrecht. We gaan nog kijken naar de oorzaken van deze stijging, en of we iets opvallends kunnen vinden over bijvoorbeeld bepaalde doelgroepen of vervoerswijzen. Ontwikkelingen meer in detail In de voortgangsrapportage van januari gaan we altijd verder in op de ongevallencijfers. We kijken naar: • De verdeling van het aantal verkeersslachtoffers voor de verschillende leeftijden. • Percentage betrokkenen bij verkeersongevallen voor verschillende vervoerwijze. • Percentage verkeersslachtoffers voor verschillende vervoerwijze. • Percentage verkeersslachtoffers van 16-21 jaar voor verschillende vervoerwijze. Zie de grafieken in paragraaf 2.1.2. Ongevallen per locatie Op basis van het aantal en de ernst van verkeersongevallen maken we een overzicht van de plekken op gemeentelijke wegen in Utrecht waar de meeste ongevallen plaatsvinden. Zie de lijst van 15 onveilige verkeerslocaties in paragraaf 2.2.
Uitvoering van fysieke inrichtingsmaatregelen
In gebruik genomen In het afgelopen halfjaar hebben we de volgende projecten opgeleverd: • Bastionweg: hier is de fiets- en voetgangersroute tussen Voordorp en Overvecht verkeersveiliger gemaakt. Als onderdeel van de regionale doorfietsroute Hilversum-Groenekan-Utrecht hebben we een fietsstraat gerealiseerd en de maximumsnelheid verlaagd van 50 naar 30 kilometer per uur. • Bottensteinweg/ Pastoor Ohllaan: hier hebben we in december 2022 onder andere drempels en zebra’s aangelegd voor een veiligere schoolomgeving en meer snelheidsremming. • Orinocodreef: in 2022 is de Orinocodreef ingericht als fietsstraat met een maximale rijsnelheid van 30 kilometer per uur. We hebben meer drempels toegevoegd om de snelheid van het autoverkeer laag te houden. Ook hebben we de straat klimaatbestendig en groen ingericht. • Neckardreef: in december 2022 hebben we een plateau aangelegd ter hoogte van de Joannes XXIII-school om de snelheid van het verkeer te verlagen. • Jazzboulevard: in het afgelopen half jaar hebben we hier drie drempelplateaus aangelegd om de autosnelheid te verminderen op deze 30 kilometer per uur-weg. • Nigerdreef: op het fietspad parallel aan de Nigerdreef hebben we in de eerste helft van 2022 twee bromfietsdrempels aangelegd tegen te hard rijdend snor- en bromfietsverkeer.
• Elbedreef: Hier hebben we drempels aangelegd om met name het oversteken voor schoolgaande kinderen veiliger te maken.
4
•
Paranadreef: we hebben hier aanpassingen gedaan aan de fietsoversteek om deze veiliger te maken.
Projecten in uitvoering De volgende projecten zijn op dit moment in uitvoering: • Moldaudreef: we maken hier de kruispunten met de Neckardreef en Wolgadreef overzichtelijker en verbeteren de oversteekbaarheid. Projecten in voorbereiding Voor het komend jaar staan er diverse maatregelen op de planning voor uitvoering (zie paragraaf 3.1.2). We noemen hier: snelheidsremmingen op de Van Heuven Goedhartlaan, de tramkruising Weg der Verenigde Naties/Overste den Oudenlaan, de oversteek op de Wolgadreef met het winkelcentrum en snelheidsremmende maatregelen op Amsterdamsestraatweg Noord, Koeweitdreef, Zambesidreef/Nijldreef, Amerikalaan en Pascalplein. Daarnaast werken we verder aan onder meer de uitwerking van de maatregelen op de Donaudreef, de kruising Carnegiedreef-Kasaidreef, de Griftstraat en de kruising Sartreweg/Aartsbisschop Romerostraat en de Niels Bohrweg. Voor het kruispunt Meernbrug met de Zandweg en Castellumlaan gaan we begin 2023 snelle maatregelen aanleggen om de locatie veiliger te maken en onderzoeken we daarnaast of een extra voetgangersbrug hier haalbaar is. Projecten geëvalueerd Het afgelopen half jaar zijn twee projecten geëvalueerd: • Musicallaan-Rijnkennemerlaan: De aanvullende maatregelen die we hier in 2021 hebben uitgevoerd zijn geëvalueerd.
Gebleken is dat de ‘bikescout', het systeem dat (auto)verkeer met lichtjes waarschuwt voor kruisende fietsers, het gemotoriseerd verkeer niet vaker heeft laten stoppen. Ook zien we dat vooral tijdens de spits het vele fietsverkeer onderling (bijna)ongelukken veroorzaakt. Zo zien we vaak dat fietsers op de Musicallaan geen voorrang verlenen aan fietsers op fietsoversteek van de Rijnkennemerlaan. Dit gedrag, en ook en stopgedrag van ander verkeer, is hardnekkig en is door ons niet of nauwelijks te veranderen. • Oudwijkerdwarsstraat: Voor de tweede evaluatie van de aanvullende maatregelen die we hier hebben uitgevoerd hebben we gesproken met diverse partijen en bewoners. De ervaringen zijn verschillend. De ervaren verkeersveiligheid is ongeveer vergelijkbaar met die van voor de herinrichting. De verkeersintensiteit is wel verminderd, dat is positief voor de verkeersveiligheid. Over het algemeen heeft de Oudwijkerdwarsstraat ook een veel vriendelijkere en groenere uitstraling gekregen. Omdat we ook rekening houden met de bus die hier rijdt nemen we geen verdere verkeersmaatregelen.
Gedragsmaatregelen
Schoolzones en schoolstraten In de tweede helft van 2022 is een schoolzone aangelegd voor de basisscholen CBS De Piramide aan het Bisschopsplein en SBO De Binnentuin aan de Binnentuinlaan. Verder behandelen we op dit moment nog vier aanvragen voor een schoolzone. In Hoograven hebben we onlangs bij de OBS Hoograven aan de Wijnesteinlaan een schoolstraat gerealiseerd. Voor de drie basisscholen in Tuindorp (De Regenboog, Paulusschool, OBS Tuindorp) gaan we, in januari, als proef voor drie maanden een schoolstraat instellen voor de ochtend. Als de resultaten positief zijn zullen we hier de schoolstraat formaliseren met een verkeersbesluit en definitief maken.
5
Communicatie In de tweede helft van 2022 hebben we goede voorbeelden van projecten uitgelicht en het belang van 30 kilometer per uur laten zien op verschillende kanalen. Ook zijn diverse campagnes gehouden op het gebied van bewustwording van verkeersveilig gedrag: • We deelden fietsverlichting uit aan jongeren (16 t/m 24 jaar) die hun fiets in een gemeentelijke fietsenstalling zetten. • We sloten aan bij de fietsverlichtingscampagne ‘AAN in Utrecht’ van de provincie Utrecht. • We sloten aan bij de landelijke Bob-campagne.
Handhaving en flitspalen
Cijfers politie en boa’s Naast de reguliere verkeershandhaving heeft de politie in de tweede helft van 2022 141 gericht (grote) verkeerscontroles uitgevoerd in de stad. Daarbij zijn in totaal 8435 bekeuringen uitgedeeld. Het overgrote deel daarvan betrof te hard rijden (7376), door rood rijden (484) en afleiding (onder andere niet handsfree bellen) (302). Boa's hebben tussen 1 juni en 31 december zijn 4.586 boetes en 345 waarschuwingen uitgeschreven voor fietsers zonder licht, fietsen met een mobiele telefoon in de hand of negeren van een rood verkeerslicht door fietsers en voetgangers. (Mobiele) flitspalen Tussen 1 mei en 31 augustus 2022 is binnen de gemeente op negen locaties met vaste flitspalen 10.043 maal geflitst op te hard rijden en 2.687 maal op door rood rijden. Dit is ongeveer een kwart minder dan in dezelfde periode vorig jaar. Het Openbaar Ministerie (OM) is bezig om de vier nieuwe flitspalen op de locaties Franciscusdreef, Rubenslaan en Kardinaal de Jongweg te plaatsen. Het OM geeft aan dat ze in het eerste kwartaal van 2023 actief zullen worden. Ook zijn er landelijk inmiddels twintig verplaatsbare flitspalen (flexflitsers) beschikbaar. In de loop van 2023 zullen dit er 50 zijn, in te zetten op 150 plekken per jaar. Wij zijn met het OM in gesprek over plekken in de gemeente Utrecht.
Pilot verkeershandhaving door boa’s We zijn positief over de resultaten van de pilot met uitgebreide bevoegdheden van boa’s. De pilot wordt in januari 2023 uitgebreid naar vijf gemeenten en daarnaast wordt het bekeuren van door rood licht lopen toegevoegd aan de bevoegdheden. Eind 2023 wordt de pilot geëvalueerd waarna de minister een besluit neemt of de bevoegdheden definitief aan het takenpakket van de boa worden toegekend. Integraal Veiligheidsplan We werken samen met partijen als het OM en de politie aan verschillende maatregelen die de verkeersveiligheid en het gevoel van veiligheid bij inwoners moeten verbeteren. De gebiedsgerichte integrale aanpak om het gevoel van verkeersveiligheid te verbeteren vindt met name plaats op wijkniveau. Op de Biltstraat (Oost) zijn verschillende controles gehouden op overtredingen van scooteraars en fietsers door de boa's naar aanleiding van signalen van ondernemers. In West is in samenwerking met de politie aandacht geweest voor sluipverkeer (Oog in Al) en hufterig verkeersgedrag (Lombok). In Zuid zijn er in samenwerking met de politie en boa's controles geweest en is op verschillende manieren ingezet op de regels en normen in het verkeer.
6
Handhaving 30 kilometer per uur We werken al een tijd samen met de politie aan de voorbereiding voor handhaving op een aantal 30 kilometer per uur-locaties. Het doel van deze acties is samen leren hoe we handhaving op deze plekken effectief kunnen inzetten. We hebben in 2022 in de omgeving van de Marco Pololaan-Afrikalaan in de schoolzone een handhavingsactie uitgevoerd. Deze is voorbereid door het inzetten van een snelheidsdisplay, een tekstkar en een wijkbericht. Na de vooraankondiging van handhaving via social media heeft de politie een aantal snelheidscontroles gehouden. We evalueren de samenwerking en bespreken deze in de lokale driehoek (met OM en politie).
Kennisontwikkeling
Beleving en tevredenheid verkeersveiligheid Het afgelopen jaar hebben we verschillende acties opgezet of uitgevoerd ter verbetering van beleving van verkeersveiligheid. We zijn bezig met het ontwikkelen van een standaardevaluatie voor beleving die we kunnen inzetten bij herinrichtingsprojecten in de openbare ruimte. Daarnaast voeren we verschillende pilots uit om te kijken hoe kleine aanpassingen in de openbare ruimte kunnen zorgen voor een veiliger gevoel, bijvoorbeeld door middel van wegmarkeringen. We zetten verder specifiek in op kwetsbare doelgroepen die zich sneller onveilig voelen, zoals ouders met kinderen en ouderen. Voor kinderen hebben we daarom de Scholen- en wijkenaanpak, deze scholenaanpak sluit aan bij de wensen en vragen vanuit de school om goede verkeerslessen aan te bieden. Voor ouderen voeren we vanuit het programma ‘Doortrappen’ projecten uit om ouderen zo lang mogelijk veilig te laten fietsen. We hebben vorig jaar in totaal 53 senioren bereikt in de wijken Noordwest en Overvecht. De doelstelling vanuit Sport Utrecht is om het komende jaar meer vraaggericht te werken en om het programma in te zetten in meerdere wijken Ook zijn we met de Universiteit Utrecht in gesprek over het uitvoeren van een afstudeeronderzoek naar de fietsbehoeften van ouderen.
Maaltijdbezorgers Afgelopen jaar hebben we samen met de G4 gewerkt aan een overzicht van de inzet van maaltijdbezorgbedrijven op verkeersveiligheid. De bedrijven zijn actief bezig met training, veilig materiaal en de veiligheidscultuur. En delen ook de wens om de afspraken landelijk te laten gelden. Vanuit een aantal overheden is het platform www.bezorgveilig.nl gelanceerd dat we gezamenlijk inzetten om het gesprek over verkeersveiligheid te vervolgen. Vervolgonderzoek taxi-ongevallen In opdracht van het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat (IenW) en de gemeenten Amsterdam en Utrecht is een vervolgonderzoek uitgevoerd naar de verdere ontwikkeling van het aantal taxi-ongevallen en naar de factoren die een rol spelen bij de ongevallen met taxi's in Utrecht en Amsterdam Hieruit blijkt dat de stijging van het aantal slachtoffers in taxi-ongevallen zich in 2019 (7 slachtoffers in de gemeente Utrecht) niet heeft doorgezet in Amsterdam en Utrecht. De aanbevelingen uit het onderzoek nemen we mee bij de evaluatie en bij het vernieuwen van het Utrechts taxikeurmerk. LEV-kader Op dit moment wordt door het ministerie van IenW gewerkt aan een kader voor de wet- en regelgeving. Met dit kader wordt een belangrijke stap gezet naar veilige LEV’s (Lichte Elektrische Voertuigen, zoals elektrische steps en fietsen, en elektrische goederenfiets) en het veilig gebruik in het verkeer.
Het kader biedt helderheid naar consumenten, fabrikanten en wegbeheerders over de wijze van toelating, de technische eisen en het veilig gebruik van LEV’s. Het uitgangspunt van het ministerie van IenW is dat alle LEV’s op het fietspad horen. Samen met de andere G4-gemeenten hebben wij het ministerie echter geadviseerd om LEV's bij wegen met een maximumsnelheid van 30 kilometer per uur op de rijbaan toe 7
te staan, omdat het fietspad te vol en te onveilig wordt voor de kwetsbare fietser. Ook hebben wij geadviseerd om te kijken of een maximumsnelheid op het fietspad mogelijk is.
Ambitie 30 kilometer per uur
We zien dat er veel kansen liggen om samen met andere werkzaamheden in de openbare ruimte een 30 kilometer per uur-limiet in te voeren. We sluiten hier dan zoveel mogelijk bij aan. Voor een aantal straten in het Werkspoorkwartier, waaronder de Gietijzerstraat, Walserijstraat en delen van de Vlampijpstraat, Tractieweg en Nijverheidsweg, hebben we subsidie ontvangen van het Rijk voor het invoeren van 30 kilometer per uur (inclusief snelheidsremmende maatregelen). We kunnen deze straten aanpakken op het moment dat Eneco de warmteleiding gaat vervangen in 2024. We hebben een onderzoeksbureau gevraagd om de effecten van de 30 kilometer per uur voor nood- en hulpdiensten en openbaar vervoer in beeld te brengen. Op basis van de bevindingen kijkt het onderzoeksbureau naar mogelijke maatregelen om negatieve effecten te verkleinen. Het onderzoek pakken we samen op met de provincie, nood- en hulpdiensten en vervoersmaatschappij Qbuzz. We verwachten dat het onderzoek in de eerste helft van dit jaar klaar is.
8
1
Inleiding
In veel verkeersprojecten en gebiedsontwikkelingen is verkeersveiligheid een belangrijk thema. Vanuit de opgave Verkeersveiligheid nemen we waar nodig initiatieven. We leggen verbindingen en delen kennis met andere onderdelen van de gemeentelijke organisatie om in samenhang te werken aan de verkeersveiligheid in de stad. Daarnaast financieren we vanuit de opgave Verkeersveiligheid de nodige projecten. Deze rapportage gaat, net als voorgaande edities, vooral in op de acties en projecten die vanuit de middelen voor het Actieplan Verkeersveiligheid betaald worden.
9
2 Hoe staat het met de verkeersveiligheid? In dit hoofdstuk geven we een beeld van het aantal en de locaties van verkeersongevallen en verkeersslachtoffers.
2.1
Aantal verkeersongevallen en -slachtoffers
In de eerste drie paragrafen geven we alleen cijfers en feitelijk informatie. In paragraaf 2.1.3 geven we aan welke conclusies we hieruit kunnen trekken en wat de gevolgen zijn voor het beleid.
2.1.1
Jaarcijfers verkeersongevallen en -slachtoffers
In 2022 telde de politie 1.783 verkeersongevallen op de wegen in beheer van de gemeente Utrecht. Dit is meer dan in de afgelopen drie jaren. Ook telde de politie in 2022 voor het eerst meer verkeersslachtoffers (gewonden en doden bij elkaar opgeteld) dan in het voorgaande jaar, namelijk 344. Dat zijn er 49 meer dan in 2021. Vergeleken met 2020 zijn het er 28 minder. In 2020 en 2021 was er minder verkeer als gevolg van de coronamaatregelen. De afname van verkeer zorgde voor een kleinere kans op ongevallen en slachtoffers. Doordat het rustiger was op straat, was echter ook meer risicovol gedrag mogelijk, zoals meer ruimte om hard te rijden. Hoe groot die invloed precies is geweest weten we niet. Inmiddels is het weer drukker op de wegen en is het aantal ongevallen en slachtoffers toegenomen. Tabel 1 Aantal verkeersongevallen en slachtoffers op wegen in beheer gemeente Jaar Ongevallen Gewonden Doden 2014
2.224
706
4
2015
2.098
624
7
2016
2.242
581
7
2017
2.062
519
3
2018
1.905
490
7
2019
1.736
410
5
2020
1.493
367
5
2021
1.498
290
5
2022
1.783
340
4
Bron: VIA. Aantal verkeersongevallen en -slachtoffers per jaar op basis van politieregistratie, cijfers van 2022 zijn voorlopig.
10
2.1.2
De ontwikkelingen in meer detail
De grafieken 1 tot en met 4 gaan verder in op de ongevallen op gemeentelijke wegen. Grafiek 1 Aantal door de politie geregistreerde verkeersslachtoffers (verkeersgewonden + verkeersdoden) op wegen in beheer van de gemeente Utrecht, naar leeftijd (2020 – 2022) 45 40 35 30 25 20 15 10
Aantal verkeersgewonden
90 jaar
87 jaar
84 jaar
81 jaar
78 jaar
75 jaar
72 jaar
69 jaar
66 jaar
63 jaar
60 jaar
57 jaar
54 jaar
51 jaar
48 jaar
45 jaar
42 jaar
39 jaar
36 jaar
33 jaar
30 jaar
27 jaar
24 jaar
21 jaar
18 jaar
15 jaar
9 jaar
12 jaar
6 jaar
3 jaar
0
0 jaar
5
Aantal verkeersdoden
Bron: VIA, Overzicht verkeersslachtoffers naar leeftijd, op basis van politieregistratie
Grafiek 1 geeft de verdeling van het aantal verkeersslachtoffers (gewonden en doden) voor de verschillende leeftijden. Dit betreft alle verkeersslachtoffers in de periode 2020 tot en met 2022. In de leeftijdsgroep 16 tot en met 21 jaar vallen de meeste verkeersslachtoffers: 23% van het totaal aantal verkeersslachtoffers. Ter vergelijking: op 1 januari 2022 is 8% van de inwoners 16 tot en met 21 jaar (daarbij zijn er dagelijks ook veel jongeren in de stad aanwezig die niet in de gemeente Utrecht wonen). Vergeleken met een jaar eerder is deze piek iets lager; toen had 25% van de slachtoffers een leeftijd van 16-21 jaar. In deze leeftijdsgroep vallen relatief veel slachtoffers onder bestuurders van bromfietsen en snorfietsen (zie grafiek 4). Dit komt overeen met de landelijke cijfers waarin jongeren van 16 tot en met 20 jaar de grootste groep van het aantal verkeersslachtoffers vormen. Daarnaast spelen risico’s met betrekking tot de leeftijd een rol. Het risico dat deze groep neemt in het verkeer (bijvoorbeeld door rood rijden, minder opletten, meer afgeleid zijn, etc.) is groter dan bij andere leeftijdsgroepen. Ook hebben jongeren minder ervaring in het verkeer. Het aantal slachtoffers in deze leeftijd op wegen in beheer van de gemeente Utrecht neemt de laatste jaren af.
In 2019 registreerde de politie 100 slachtoffers, in 2020 93 slachtoffers, in 2021 70 slachtoffers en in 2022 64 slachtoffers.
11
Grafiek 2 Aantal door de politie geregistreerde betrokkenen bij verkeersongevallen op wegen in beheer van de gemeente Utrecht, naar vervoerwijze (2020 – 2022) Onbekend voertuig i.g.v. doorrijder 0,4% Scootmobiel 0,3% E-bike 1% Motor 1%
Trein/tram 0,1% Landbouwvoertuig 0,1% Brommobiel 0,1% Speed Pedelec 0,02%
Vrachtauto 2% Bus 2% Voetganger 2% Snorfiets 4% Onbekend 4%
Bestelauto 6%
Bromfiets 8%
Personenauto 58%
Fiets 9%
Bron: VIA, op basis van politieregistratie
Betrokkenen zijn bestuurders of voetgangers, maar kunnen ook een passagiers zijn. In grafiek 2 is te zien dat vooral inzittenden van personenauto’s betrokken zijn bij de verkeersongevallen. Grafiek 3 Aantal door de politie geregistreerde verkeersslachtoffers op wegen in beheer van de gemeente Utrecht, naar vervoerwijze (2020 – 2022)
Bron: VIA, op basis van politieregistratie. Let op: van 21% van de slachtoffers is de vervoerwijze niet bekend.
12
In grafiek 3 is te zien dat vooral fietsers slachtoffer zijn. Van alle verkeersslachtoffers (alle leeftijden) op wegen in beheer van de gemeente Utrecht heeft de fietser het grootste aandeel (27% gewone fiets + 4% elektrische fiets). 24% van de slachtoffers reed op een brom- of snorfiets. Van 21% van de slachtoffers is de vervoerwijze niet bekend. Als met een bepaald vervoermiddel meer kilometers worden afgelegd, is de kans dat deze bij een ongeval betrokken raakt logischerwijs groter. We hebben geen exacte cijfers van de afgelegde kilometers per vervoermiddel op de wegen in Utrecht. Wel weten we dat er in Utrecht veel fietsers zijn. De fiets had in 2020 een aandeel van 29% in de verdeling van alle vervoerwijzen van de verplaatsingen in, van en naar Utrecht. De fiets had verder een aandeel van 42% in de verdeling van alle vervoerwijzen van de verplaatsingen binnen Utrecht (ODiN 2020, CBS). De aandelen brom- en snorfiets vallen, net als bijvoorbeeld bestelauto en vrachtauto, onder de categorie overig, die in totaal een aandeel heeft van ongeveer 3%. Deze percentages zijn indicatief. Het aandeel brom- en snorfietsslachtoffers is in verhouding tot het totaal aantal brom- en snorfietsers erg hoog. Uit landelijk onderzoek door onderzoekscentrum SWOV blijkt dat gedragsfactoren de meest voorkomende oorzaak van ongevallen met brom- en snorfietsers zijn1.
Het gaat om gedragingen door zowel de brom- en snorfietsers als de tegenpartij, zoals geen voorrang verlenen, te hoge snelheden en afleiding. Daarnaast biedt een brom- of snorfiets geen bescherming bij een ongeval, zijn het evenwichtsvoertuigen en zijn ze redelijk eenvoudig op te voeren. De werkelijke snelheid van een snorfietser ligt ook regelmatig ver boven de maximale toegestane 25 kilometer per uur, terwijl een snorfietser vorig jaar nog niet verplicht was om een helm te dragen. Grafiek 4 Aantal door de politie geregistreerde verkeersslachtoffers van 16-21 jaar op wegen in beheer van de gemeente Utrecht, naar vervoerwijze (2020 – 2022)
E-bike 1%
Bus 0,4% Bestelauto 0,4%
Onbekend 15%
Bromfiets 37%
Motor 1% Voetganger 3% Personenauto 9%
Fiets 15% Snorfiets 18%
Bron: VIA, op basis van politieregistratie. Let op: van 15% van de slachtoffers is de vervoerwijze niet bekend.
1 Bron: https://swov.nl/nl/factsheet/brom-en-snorfietsers
13
De verkeersslachtoffers in de leeftijd 16-21 jaar (de groep die het vaakst slachtoffer is in het verkeer) zijn vooral bromfietsers (grafiek 4). In bijlage 1 staat een tabel met de verdeling van het aantal slachtoffers (gewonden plus verkeersdoden) naar leeftijd en vervoerwijze op wegen in beheer van de gemeente Utrecht, 2020 – 2022. De bromfietsers van 16 tot en met 22 jaar hebben met 9,1% het grootste aandeel. 2.1.3
Conclusies en gevolgen voor beleid
Er heeft zich geen verschuiving voorgedaan in de doelgroepen en vervoerswijzen. Fietsers en bromfietsers blijven belangrijke doelgroepen, net zoals de leeftijdsgroep van 16 tot 21 jaar. We houden daarom vast aan het beleid dat we hiervoor opgesteld hebben (zie ook voortgangsrapportage januari 2022, paragraaf 2.1.4): we nemen maatregelen die de verkeersveiligheid voor iedereen verbeteren, zoals het verkeersveilig inrichten van straten en van fiets- en looproutes. Daarnaast nemen we verschillende maatregelen die gericht zijn op specifieke doelgroepen of vervoerswijzen. Zo werken we samen met de G4 en bedrijven aan de verkeersveiligheid van maaltijdbezorgers, delen we fietsverlichting uit aan jongeren in de gemeentelijke fietsenstallingen en voeren we samen met de politie (en vanuit de boa-pilot) verschillende handhavingsacties uit gericht op de grootste risico’s in het verkeer, zoals alcohol en drugs. Voor snorfietsers geldt vanaf 1 januari 2023 ook nog een landelijke helmplicht. We verwachten dat dit de verkeersveiligheid voor deze doelgroep verder verbetert en dat een deel van de snorfietsgebruikers voor een ander vervoersmiddel kiest, zoals de (elektrische) fiets. Overigens was een helm al verplicht op locaties in Utrecht waar snorfietsers op de rijbaan moeten rijden.
Omdat het aandeel brom- en snorfietsersslachtoffers erg hoog blijft gaan we met de politie in gesprek over de mogelijkheden om nog meer en gerichter op risicovol gedrag van deze doelgroep te handhaven, zoals te hard rijden, de plaats op de weg, en het niet dragen van een helm. Hiervoor zetten we ook in op de aanschaf van een camera die we kunnen gebruiken om de plaats op de weg te controleren. Voor camera-inzet is wel eerst toestemming nodig van het Openbaar Ministerie.
2.2
Ongevallen per locatie
Op basis van het aantal en de ernst van verkeersongevallen maken we een overzicht van de plekken waar de meeste ongevallen plaatsvinden op gemeentelijke wegen in Utrecht. Bij deze plekken worden ongevallen binnen een straal van 25 meter bij elkaar opgeteld. Het aantal ongevallen en de zwaarte van de ongevallen binnen het gebied bepaalt de plaats op de lijst. Dit gebied kan wijzigen doordat oude ongevallen (van vóór 1 januari 2020) niet meer meetellen of door nieuwe ongevallen in het afgelopen half jaar. Onderstaand overzicht is gebaseerd op de cijfers van de afgelopen drie jaar (1 januari 2020 tot en met 31 december 2022). De positie in de lijst wordt bepaald door het aantal ongevallen met alleen schade (telt 1 keer), met gewonden (telt 2 keer) en met doden (telt 3 keer).
14
nr 1
Locatie Constant Erzeijstraat, Hooft Graaflandstraat, 't Goylaan
Ongevallen
Ongevallen
met enkel
met
Ongevallen
schade
gewonden
met doden
score
17
4
--
25
2
Carnegiedreef, Falklanddreef, Kasaidreef, Paranádreef
22
1
--
24
3
Brailledreef, Loevenhoutsedijk, Taagdreef
10
6
--
22
9
6
--
21
17
2
--
21
16
2
--
20
17
1
--
19
6
5
--
16
12
2
--
16
8
3
--
14
6
4
--
14
6
2
1
13
5
4
--
13
8
2
--
12
4
4
--
12
24 Oktoberplein, 24 Oktoberviaduct, Beneluxlaan, 4
Ds. Martin Luther Kinglaan, Pijperlaan, Weg der Verenigde Naties
5
Churchilllaan, Trumanlaan Acaciastraat, Amsterdamsestraatweg, Anjelierstraat,
6
Asterstraat, Dahliastraat, Dirkje Mariastraat, Fabriekstraat, Goudsbloemstraat, Jasmijnstraat, Leliestraat, Meidoornstraat, Violenstraat Balistraat, Borneostraat, Damstraat, Javastraat,
7
Kanaalstraat, Lombokstraat, Moskeeplein, Riouwstraat, Sumatrastraat
8 9
Lange Viestraat - tussen St. Jacobsstraat en Oudegracht Franciscusdreef, Gandhiplein, Karl Marxdreef, N230 Catharijnebaan, Catharijnesingel, Daalsesingel,
10
HOV-Vredenburgbaan, Leidseveer, Smakkelaarsveld, Vredenburg, Vredenburgbrug
11 12 13 14 15*
Beeldhouwersdijk, Jan Wolkerssingel Madioenstraat, Spinozaweg, Thomas à Kempisweg, Vleutenseweg Cartesiusweg, Cremerstraat, Thomas à Kempisplantsoen, Thomas à Kempisweg Amsterdamsestraatweg, Marnixlaan, St.-Josephlaan Amsterdamsestraatweg, Concordiastraat, Knopstraat, Mimosastraat, Narcisstraat
* De locatie in rode letters is nieuw ten opzichte van VOC-lijst (Verkeers Ongevallen Concentraties) per 1 juli 2022.
NB. In deze lijst nemen we de 15 hoogst scorende locaties op. Maar als bijvoorbeeld de nummers 16 en 17 dezelfde score hebben als de nummer 15 nemen we deze ook op. Daarom kan het aantal locaties in de lijst per periode variëren. Doordat meerdere locaties scores hebben die dicht bij elkaar liggen, kunnen wisselingen in de lijst snel plaatsvinden. Locatie 1: ’t Goylaan. In het najaar van 2020 is dit kruispunt opnieuw aangepast. De cijfers gaan ook over de periode van vóór en de tijdens deze aanpassingen. Echter als we het aantal ongevallen in 2021 en erna (dus na de aanpassingen) vergelijken met de periode ervoor (voor de aanpassingen) zien we vooralsnog geen daling van het aantal ongevallen. Locatie 2: Carnegiedreef e.o. We zijn hier bezig met het voorbereiden van maatregelen, in 2023 gaan we deze realiseren.
15
Locatie 3: Brailledreef, Loevenhoutsedijk, Taagdreef. Op dit kruispunt zijn er conflicten tussen autoverkeer en overstekend fietsverkeer. We onderzoeken hier momenteel hoe we de VRI-regeling (verkeersregelinstallatie) kunnen optimaliseren zodat fietsers veiliger kunnen oversteken. Locatie 4: 24 Oktoberplein is eerder onderzocht. Er is hier vooral sprake van kop-staartongevallen en flankongevallen tussen auto’s. Verkeersgedrag en ook de complexiteit van het kruispunt zijn oorzaken. De verwachting is dat met de realisatie van de Westelijke Stadsboulevard de situatie hier ook verbetert. Locatie 5: Churchillaan, Trumanlaan: Begin dit jaar onderzoeken we het functioneren van dit voorrangsplein. Daarbij zullen wij ook in gesprek gaan met gebruikers van het voorrangsplein. Verder gaan we ook met waarnemingen ter plaatse en met camerabeelden bekijken hoe de verkeerssituatie verloopt. We verwachten dit onderzoek begin april volgend jaar te hebben afgerond. Onderdeel van het onderzoek is ook een advies met maatregelen om het voorrangsplein veiliger te maken en we gebruiken het onderzoek om van te leren voor het gebruik van voorrangspleinen op mogelijke andere locaties. Locaties 6, 14 en 15 liggen op de Amsterdamsestraatweg. 6 en 14 zijn gezakt in de top 15.
Locaties 6, Acaciastraat, Amsterdamsestraatweg, Anjelierstraat, Asterstraat, Dahliastraat, Dirkje Mariastraat, Fabriekstraat, Goudsbloemstraat, Jasmijnstraat, Leliestraat, Meidoornstraat, Violenstraat, en 15, Amsterdamsestraatweg, Concordiastraat, Knopstraat, Mimosastraat, Narcisstraat liggen binnen het projectgebied van de herinrichting Amsterdamsestraatweg. Vooruitlopend op de herinrichting zijn in 2020 is aantal snelle fysieke maatregelen genomen om de verkeersveiligheid te verbeteren. Locatie 14, Amsterdamsestraatweg, Marnixlaan, St.-Josephlaan, valt binnen het project Westelijke Stadsboulevard. Locatie 7 ligt in Lombok en valt in het projectgebied van de aanpak Kanaalstraat. De verkeersveiligheid zal na de herinrichting verbeteren. Voor dit moment zetten we hier in op handhaving als gedragsmaatregel. Locatie 8 Lange Viestraat: Deze locatie komt vaker in de top 15 van onveilige verkeerslocaties als gevolg van de drukte (veel en verschillende verkeerdeelnemers) en de beperkte ruimte. Als er veel verkeersdeelnemers van een straat gebruikmaken is de kans ook groter (bij meer blootstelling aan een risico) dat er meer ongevallen plaatsvinden. De Lange Viestraat is onderdeel van de drukste fietsroute in Utrecht en daarnaast zijn er in het centrum veel voetgangers. Maatregelen in de openbare ruimte om de drukte te verlichten zijn hier momenteel niet mogelijk.
Locatie 9 Ghandiplein: Deze locatie hebben we geanalyseerd. Daaruit is naar voren gekomen dat de richting pijlen op de rijstroken bij een deel van de automobilisten voor verwarring zorgen waardoor niet de juiste rijrichting wordt aangehouden. We gaan na hoe we dit kunnen verminderen. Locatie 10 Catharijnesingel, Vredenburgknoop, Smakkelaarsveld, Daalsesingel: Deze locatie staat vaker in de top 15 van onveilige verkeerslocaties en is een locatie met een aantal kruispunten dicht op elkaar. De meeste ongevallen hebben zich voorgedaan op het kruispunt met de busbaan. Het is een drukke locatie waar verschillende verkeersstromen elkaar ontmoeten en het is net als de Lange Viestraat onderdeel van de drukste fietsroute in Utrecht. We gaan een analyse uitvoeren om een beter beeld te krijgen van de onveiligheid. Locatie 11 Beeldhouwersdijk, Jan Wolkerssingel: We gaan hier een analyse doen naar de verkeersveiligheid, daaruit moet naar voren komen of maatregelen hier nodig zijn
16
Locatie 12 en 13 Madioenstraat, Spinozaweg, Thomas à Kempisweg, Vleutenseweg en Cartesiusweg, Cremerstraat, Thomas à Kempisplantsoen, Thomas à Kempisweg houden verband met het project Westelijke Stadsboulevard. In het kader van die herinrichting verwachten we ook hier een verbetering van de verkeersveiligheid. In bijlage 2 is de VOC-tabel uitgebreid met gegevens over het aantal betrokkenen per elk van de volgende vier risicogroepen: • Kinderen van 4-11 jaar • Kinderen van 12-17 jaar • Brom- en snorfietsers van 16-19 jaar • Fietsers van 65 jaar en ouder ! Let op: er zit overlap tussen de tweede en derde risicogroep, brom- en snorfietsers van 17 en 18 jaar vallen in beide risicogroepen.
2.3
Ontwikkelingen dataverzameling verkeersongevallen
Ongevallenregistratie VeiligheidNL via ziekenhuizen en RAVU De pilotregistratie door VeiligheidNL (via de ambulancedienst RAVU en de afdelingen Spoedeisende Hulp (SEH) van de Utrechtse ziekenhuizen) leverde inzicht in verkeersongevallen die we eerder niet kenden. Zo zagen we dat met name (eenzijdige) fietsongevallen beter in de vernieuwde registratie van VeiligheidNL zijn opgenomen in vergelijking met de telling van de politie. De pilot heeft gelopen van 1 januari 2019 tot en met juni 2020. Zoals gemeld in de vorige voortgangsrapportage, worden de ambulancedata momenteel niet bijgewerkt vanwege een juridische toetsing op privacy door Ambulancezorg Nederland (AZN). Deze toetsing vindt plaats voor het landelijk ontsluiten van de ambulancedata. Het ministerie subsidieert de landelijke ontsluiting van deze data. Naar aanleiding van deze toetsing heeft AZN ingestemd met pilots waarin anonieme gegevens (exacte ongevalslocaties, leeftijdsgroep en vervoerswijze) gedeeld worden met VeiligheidNL. De RAVU werkt mee aan deze pilots. In deze pilots wordt onderzocht welke informatie vervolgens door VeiligheidNL naar de provincie en gemeente ontsloten mag worden. De verwachting is dat in het tweede kwartaal van 2023 resultaten van deze pilot bekend zijn.
De ongevallencijfers van de ziekenhuizen mogen alleen samengevoegd beschikbaar worden gesteld, om de privacy van de verkeersslachtoffers te waarborgen. In de ziekenhuisdata wordt ook geen informatie meer vastgelegd over de locaties van de ongevallen, omdat uit de pilots gebleken is dat het borgen van het uitvragen van de ongevalslocatie in het medisch zorgproces te veel last voor de SEHmedewerkers met zich meebracht. Uit de ziekenhuisdata krijgen we dus geen zicht op de locaties. De data geven informatie over bijvoorbeeld risicogroepen (in termen van leeftijd, geslacht en vervoerswijze van slachtoffer/tegenpartij) en informatie over risicogedragingen en factoren die een rol hebben gespeeld bij het ontstaan van het ongeval. Hierbij worden de data van alle verkeersslachtoffers die bij de ziekenhuizen geregistreerd zijn, samengevoegd. Er kan geen onderscheid worden gemaakt naar afzonderlijke gemeenten. De verwachting is dat rond de zomer 2023 data van het UMCU en het Diakonessenhuis ontsloten kunnen worden. Met het Antonius ziekenhuis stemt VeiligheidNL nog nader af.
17
3 Verbeteren van verkeersveiligheid We zetten ons in voor verbetering van de verkeersveiligheid. Dit doen we door wegen veiliger in te richten met maatregelen op straat (zie 3.1), inzet op gedragsverbetering (3.2) en kennisontwikkeling (3.3).
3.1
Maatregelen op straat
Het kan nodig zijn om een weg of kruispunt naar aanleiding van de analyse opnieuw in te richten. Denk hierbij aan het aanpakken van plekken waar veel ongevallen gebeuren en het zorgen voor veilige schoolzones. De maatregelen wisselen van herinrichting van een weg of kruispunt tot het aanleggen van bijvoorbeeld een drempel. Dit laatste wordt dan een ‘snelle maatregel’ genoemd. Onderstaande afbeelding laat zien hoe het proces verloopt van projecten die voor de opgave Verkeersveiligheid op straat worden uitgevoerd.
18
3.1.1
In onderzoek
Tabel 1 Locaties in onderzoek Locatie in onderzoek
Thematerweg
Churchillaan-Trumanlaan
Zandweg-CastellumlaanMeernbrug
Ghandiplein
Brailledreef/ Loevenhoutsedijk
Fase
Aanleiding/ problematiek
In analyse
Bewoners vinden de hele route Thematerweg in Vleuten onveilig. In het bijzonder ervaart men het kruispunt ThematerwegPoortwachterslaan als onoverzichtelijk en de voorrangssituatie als onduidelijk. Ook te hard rijdend autoverkeer en veel verkeer worden vaak genoemd. We onderzoeken welke maatregelen hier nodig zijn.
Verdiepende analyse
Dit voorrangsplein staat in de top 15 van verkeersonveilige locaties. Bewoners geven al langer aan dat deze kruising gevaarlijk is en dat er ongelukken gebeuren. Zij geven aan dat veel bestuurders niet precies weten wat de voorrangsregels zijn. We voeren een verdiepend onderzoek uit naar de werking van dit voorrangsplein.
Verdiepende analyse
Bewoners vinden de kruising Zandweg – Meernbrug – Castellumlaan onveilig, met name door de drukte en de onoverzichtelijkheid (de fietsstraat wordt regelmatig over het hoofd gezien door automobilisten). Het is ook onderdeel van een veelgebruikte schoolroute. We bereiden op dit moment snelle maatregelen voor die we begin 2023 uitvoeren. Tegelijk onderzoeken we welke structurele verbeteringen mogelijk zijn, bijvoorbeeld de haalbaarheid van een extra voetgangersbrug.
Verdiepende analyse
Deze locatie kwam medio 2022 nieuw op de VOC-lijst en hebben we daarom geanalyseerd. Daaruit bleek dat vooral de pijlen op de rijstroken die de rijrichting aangeven niet voor alle automobilisten even duidelijk zijn. Men kiest de verkeerde rijrichting waardoor er conflictsituaties ontstaan. We bekijken met welke (gedrags)maatregelen we dit tegen kunnen gaan.
Verdiepende analyse
Naar rechts afslaand verkeer op dit kruispunt verleent (bewust of onbewust) niet altijd voorrang aan het overstekend fietsverkeer bij de verkeerslichten. We onderzoeken of we dit tegen kunnen gaan door aanpassing van de regeling van de verkeerslichten (wie krijgt wanneer groen en hoe lang). Kanttekening is dat een mogelijke aanpassing een negatief effect kan hebben op de doorstroming en capaciteit van het autoverkeer op deze locatie.
Afgeronde analyses Nadat een locatie is geanalyseerd, bepalen we de aanpak. In tabel 2 zijn de locaties opgenomen die bij de opgave Verkeersveiligheid in beeld zijn maar waar voorlopig geen maatregelen uitgevoerd worden. • De locaties met kenmerk ‘nader te bepalen’ vragen wel om maatregelen maar kunnen niet meteen worden opgepakt. Bijvoorbeeld vanwege de afhankelijkheid van een nabijgelegen project of van de benodigde extra financiering. • Locaties met kenmerk ‘geen maatregelen’: daarvan is op basis van de analyse geconcludeerd dat maatregelen niet nodig zijn omdat de locatie duurzaam veilig is ingericht. Vaak gaat het dan om knelpunten op andere terreinen, bijvoorbeeld leefbaarheid. Deze locaties worden dan zo mogelijk verwezen naar bijvoorbeeld het Initiatievenfonds.
19
De resultaten van de analyses die het afgelopen half jaar zijn uitgevoerd: Tabel 2 Locaties (nog) geen maatregelen Locatie
Lange Viestraat
Neude
Marco Pololaan
Van Everdingenlaan
Biltse Rading voetgangersoversteek
Einsteindreef thv Seinedreef
Kenmerk
Onderbouwing
geen maatregelen
Het gedeelte tussen St Jacobsstraat en Oudegracht staat vaker in de top 15 van onveilige verkeerslocaties vanwege de drukte (veel en verschillende verkeerdeelnemers) en de beperkte ruimte. De situatie kan hier pas verbeteren op het moment dat hier minder bussen gaan rijden en bij een nieuw profiel van de straat. Het toepassen van maatregelen op de weg is nu erg beperkt door het gebrek aan fysieke ruimte.
geen maatregelen
Het gaat hier om de kruising met Lange Jansstraat, Potterstraat, Loeff Berchmakerstraat, Voorstraat en Jansveld. Deze locatie staat vaker in de top 15 van onveilige verkeerslocaties. Vanwege de drukte voelt het voor fietsers en voetgangers onveilig, vooral in de spits. Er gebeuren wel ongevallen, maar toch is het gevoel van onveiligheid groter dan de werkelijke onveiligheid.
nader te bepalen
Hier wordt het gedeelte van de Marco Pololaan tussen de Churchilllaan en Afrikalaan bedoeld. Het is een asfaltweg met een snelheidslimiet van 50 kilometer per uur en gemengd kwetsbaar verkeer (kinderen, ouderen, fietsers) en overstekende voetgangers. In 2026 gaan we deze weg, in combinatie met geplande rioolwerkzaamheden, herinrichten tot een 30 kilometer per uur-weg. Tot die tijd willen we de snelheid alvast verminderen door plateaus aan te brengen. In de tweede helft van 2023 nemen we deze maatregelen mee in de programmering voor 2023 of 2024, dit is afhankelijk van de beschikbaarheid van budget.
nader te bepalen
Hier is sprake van te hard rijdend autoverkeer. De weg wordt gebruikt door fietsers, automobilisten, openbaar vervoer en is ook een bevoorradingsroute voor vrachtverkeer. Maatregelen om onder meer de snelheid van het verkeer af te remmen nemen we op het moment dat er onderhoud plaats gaat vinden aan de weg. Dat is nu nog niet gepland.
nader te bepalen
Het probleem is hier hard rijden en het rood stoplicht negeren, in combinatie met over het hoofd zien van de voetgangersoversteek (ook fietsers) bij de verkeerslichten op de Biltse Rading. Ook wordt gemeld dat er automobilisten zijn die de verkeerslichten niet of te laat zien. Gebruikers ervaren de oversteek daarom ook als gevaarlijk. We willen hier de snelheidslimiet in ieder geval ter hoogte van de verkeerslichten naar 50 kilometer per uur terugbrengen. Deze maatregel willen we ondersteunen door de zichtbaarheid (bijvoorbeeld meer en betere verlichting) en de herkenbaarheid te vergroten. We nemen deze locatie mee in de programmering voor 2024.
nader te bepalen
Deze locatie stond in juli 2022 in de VOC-lijst en hebben we daarom geanalyseerd. We zien dat overstekende fietsers niet altijd worden opgemerkt door automobilisten die (rechts) afslaan. Een mogelijke maatregel om dit te verbeteren is door een rijbaan te verwijderen op een gedeelte van de Einsteindreef ter hoogte van de kruising met de Seinedreef. We kijken nog naar de gevolgen hiervan voor de doorstroming op de Einsteindreef. Als dit goed uitvalt bekijken we na de zomer op welk moment we deze locatie kunnen oppakken.
20
Locatie
Ottawadreef/ Vancouverdreef
Fietsoversteken Biltstraat- Museumlaan en Biltstraat Snellenlaan
Kenmerk
Onderbouwing
nader te bepalen
Bewoners geven aan dat hier te hard wordt gereden. Op het moment dat de riolering hier vervangen gaat worden zal hier ook een 30 kilometer per uur-inrichting met klinkers komen. In de tussenliggende periode kunnen we wel snelheidsremmers aanbrengen, maar dat moeten we wel afwegen tegen andere locaties. Dit vanwege de beschikbare middelen die we hebben.
geen maatregelen
Kruispunt Stroomrugbaan Bruidsbloemlaan,
nader te bepalen
Vleuterweide
Pr. Bernhardplein
De Lessepsstraat
3.1.2
nader te bepalen
nader te bepalen
We krijgen hier veel meldingen over een onveilige fietssituatie (te krappe bocht en drukte op het fietspad en een onoverzichtelijke oversteek) en over het fietsgedrag (hoge fietssnelheid) bij beide (fiets)oversteken. Het aantal ongevallen dat de politie in de afgelopen jaren op deze twee kruispunten heeft geregistreerd is met twee echter zeer klein. We richten ons daarom eerst op locaties waar meer ongevallen zijn gebeurd. De oversteekbaarheid voor voetgangers kan hier beter. Autoverkeer verleent hier niet altijd voorrang op het zebrapad. In veel gevallen vanwege slecht overzicht over de kruising door automobilisten. We willen dat verbeteren door twee rijbanen voor afslaand verkeer op te heffen. We hebben nu nog geen geld om dit aan te passen, omdat er andere locaties zijn waar de onveiligheid groter is. Op deze rotonde worden overstekende fietsers en voetgangers (langzaam verkeer) soms over het hoofd gezien door automobilisten. Met name jonge kinderen die over deze rotonde moeten onderweg naar school vormen hier een risicogroep. We gaan hier maatregelen treffen zoals ophogen van de fietskruispunten en toevoegen van plateaus. We combineren deze werkzaamheden met gepland onderhoud aan de weg in 2024. Voor het verkeer op de Swammerdamstraat is het verkeer vanaf de Lessepsstraat niet goed zichtbaar.
Om het zicht te verbeteren dienen er twee parkeerplaatsen op de Lessepsstraat verwijderd te worden. Op dit moment is de nood hier minder hoog dan op andere locaties.
In voorbereiding
Als de aanpak voor een knelpunt is bepaald én er geld is om maatregelen toe te passen, wordt het een project. Als het gaat om een herinrichting, wordt het project verder uitgevoerd volgens de standaard van het Utrechts Plan Proces. Hieronder worden de nieuwe locaties genoemd die in voorbereiding zijn gegaan.
21
Tabel 3 Locaties in voorbereiding Locatie in voorbereiding
Fase
Planning uitvoering
Onderbouwing
Van Heuven Goedhartlaan
Voorbereiding voor uitvoering
Start tweede kwartaal 2023
We maken drempels bij de kruisingen met de Trumanlaan en Spaaklaan om de snelheid van autoverkeer te verlagen naar maximaal 30 kilometer per uur.
Start derde kwartaal 2023
Na meldingen uit de omgeving hebben we een verdiepende analyse uitgevoerd naar de fietsveiligheid op deze twee kruispunten. Met deze informatie hebben we besloten beperkte aanpassingen te doen aan de kruisingen van de Winthontlaan met de Mauritiuslaan en de Liesboschbrug. Hiermee verbeteren we de verkeersveiligheid en oversteekbaarheid van de Winthontlaan voor fietsers. We voeren deze werkzaamheden volgend jaar uit en combineren dit met het geplande groot onderhoud van de Winthontlaan. Verder gaan we samen met de gemeente Nieuwegein verkeersmetingen uitvoeren aan beide kanten van de Liesboschbrug. Op basis van deze metingen bepalen we of we aanvullende maatregelen willen uitvoeren die zijn gericht op het beperken van autoverkeer over de Liesboschbrug.
Start tweede kwartaal 2024
Eind 2023 start Eneco met het aanbrengen van de warmtetransportleiding in deze straat. Deze werkzaamheden lopen tot ongeveer april 2024. Aansluitend op deze werkzaamheden gaan we de weg opnieuw inrichten als 30 kilometer per uur. De uitvoering hebben we gepland vanaf het tweede kwartaal 2024. Voor de tussentijdse periode zijn (tijdelijke) snelheidsbeperkende maatregelen aangebracht. Dit is in de eerste helft van 2022 in overleg met de bewoners uitgevoerd.
Start tweede kwartaal 2025
In april 2024 start Eneco met het aanbrengen van de warmtetransportleiding in deze straat. Deze werkzaamheden lopen tot ongeveer begin 2025. Aansluitend op deze werkzaamheden gaan we ook hier de weg opnieuw inrichten als 30 kilometer per uur. Het ontwerp werken we in het eerste kwartaal van 2023 in samenspraak met omwonenden uit tot een definitief ontwerp. De uitvoering is gepland vanaf het tweede kwartaal van 2025.
Ontwerp
Start tweede kwartaal 2024
In oktober 2023 start Eneco met het aanbrengen van de warmtetransportleiding in deze straat. Deze werkzaamheden lopen tot ongeveer april 2024 waarna we de weg opnieuw inrichten als volwaardig 30 kilometer per uur. De uitvoering van de werkzaamheden zal plaatsvinden vanaf het tweede kwartaal van 2024.
Ontwerp
Start vierde kwartaal 2023/ eerste kwartaal 2024
We werken hier aan een integraal plan waarbij we verbetering van de verkeersveiligheid (snelheid naar 30 kilometer per uur) combineren met de ambitie om de wijk groener in te richten. We gaan de werkzaamheden combineren met gepland onderhoud aan de riolering in de Donaudreef.
Ontwerp
Start tweede of derde
Dit kruispunt willen we veiliger maken. We hebben een aantal opties onderzocht. We hebben onder meer gekeken naar de effecten op de verkeersveiligheid voor alle verkeersdeelnemers en
Mauritiuslaan/ Winthontlaan/ Liesboschbrug
Sweder van Zuylenweg
Adriaan van Bergenstraat
Julianaparklaan
Donaudreef
Tramkruispunt Weg der Ver.Naties – Overste den Oudenlaan
Ontwerp
Ontwerp
Ontwerp
22
Locatie in voorbereiding
Fase
Planning uitvoering
Onderbouwing
kwartaal 2023
Carnegiedreef
Ontwerp
Start vierde kwartaal 2023
Wolgadreef
Ontwerp
Start derde kwartaal 2023
Griftstraat/Poortstraat
Definitie
Start vierde kwartaal 2023
Sartreweg/Romero-straat
Definitie
Start vierde kwartaal 2023 Start tweede kwartaal 2024
Niels Bohrweg (e.o)
Kruising Zandweg/Castellumlaan/Meernbrug
Amsterdamsestraat-weg noord
Haalbaarheidsonderzoek
Studie- en ontwerpfase
Ontwerp
Maatregele n korte termijn: tweede kwartaal 2023
ook naar effecten op doorstroming en de bereikbaarheid van verschillende bestemmingen. We stemmen het ontwerp nu af met provincie en andere belanghebbenden. Op de kruising Carnegiedreef – Kasaidreef kan het verkeer op verschillende manieren bewegen door de aanwezigheid van een fietsstraat als parallelweg. We nemen maatregelen om het aantal mogelijke bewegingen te verminderen. Hierdoor moet de kruising een rustiger verkeersbeeld krijgen. We verwachten in het eerste kwartaal van 2023 het ontwerp aan de bewoners te presenteren. Uitvoering van de maatregelen verwachten we in het laatste kwartaal van 2023. We gaan hier de oversteek bij het winkelcentrum (bij Euterpedreef) verbeteren. Er is een bushalte en in de buurt een basisschool en een pand met veel oudere bewoners. Vooral vanwege de aanwezigheid van kwetsbare verkeersdeelnemers is hier een aanpassing nodig. Het is niet gelukt dit werk onder te brengen bij de herinrichting van de Moldaudreef. De planning voor de uitvoering van de Moldaudreef wijkt namelijk sterk af van de plannen die we hebben voor de Wolgadreef. In 2017 hebben we hier de straat opnieuw ingericht tot een 30 kilometer per uur-gebied. Deze maategel hebben we geëvalueerd en daaruit zijn diverse verbeterpunten naar voren gekomen. Deze gaan we uitvoeren. Op deze kruising gaan we maatregelen uitvoeren die het overzicht en het zicht verder verbeteren.
We willen hier de fietsveiligheid verbeteren door nieuwe fietsvoorzieningen en andere maatregelen. We onderzoeken op dit moment hoe we de maatregelen het beste kunnen inpassen. Daarbij houden we rekening met meerdere opties. We betrekken ook de Rutherfordweg en de Otto Hahnweg bij het onderzoek omdat er een afhankelijkheid is van deze wegen met de fietswegen op de Niels Bohrweg.
Dit is een ingewikkeld kruispunt met veel en verschillende soorten verkeersdeelnemers. We gaan onderzoeken hoe we de verkeersveiligheid structureel kunnen verbeteren. Onder meer kijken we naar de mogelijkheid van een extra voetgangersbrug. In de tussenliggende periode nemen we een aantal snelle maatregelen. Het gaat hier om het noordelijk deel van de Amsterdamsestraatweg. Dit deel loopt langs de sportvelden vanaf het kruispunt Lessepstraat tot aan de gemeentegrens, net voor de Zuilenselaan. Dit is een rechte weg waar de snelheid van gemotoriseerd verkeer te hoog ligt. Op plekken waar veel overgestoken wordt brengen we 50 kilometer per uurdrempels aan waar dat technisch mogelijk is (geen hinder door trillingen).
Start tweede kwartaal 2023
Start tweede kwartaal 2023
23
Locatie in voorbereiding
Koeweitdreef
Zambesidreef/Nijldreef
Amerikalaan
Pascalplein
Kruispunt Einsteindreef/ Humberdreef/ Oranjerivierdreef Herculeslaan/ Laan van Maarschalkerweerd/ Weg van de Wetenschap
Koekoekstraat
Mr. Tripkade
Fase
Planning uitvoering
Ontwerp
Start eerste kwartaal 2023
Ontwerp
Start tweede kwartaal 2023
Ontwerp
Start tweede kwartaal 2023
We gaan hier drempels aanbrengen om de snelheid van het autoverkeer te verlagen.
Ontwerp
Start tweede kwartaal 2023
Het gaat hier om de rotonde bij Carnegiedreef/ Rio Brancodreef, kruisend met Marowijnedreef en Gangesdreef. Het midden van de rotonde is niet opgehoogd; het verkeer rijdt er vaak overheen en de snelheid wordt nauwelijks afgeremd. We gaan de rotonde hierop aanpassen. Verder zijn de fietspaden op deze rotonde eenrichting, maar veel fietsers fietsen toch tegen de richting in. Werkgroep Verkeer Overvecht heeft een analyse uitgevoerd en geconcludeerd dat het veiliger is om de hele rotonde twee richtingen te maken voor fietsers. Met bebording en markering gaan we dit formaliseren.
Ontwerp
Start tweede kwartaal 2023
We richten ons hier op het verbeteren van de oversteekbaarheid van het kruispunt en maken meer ruimte voor fietsers langs de Oranjerivierdreef.
Onderbouwing Hier rijdt het gemotoriseerde verkeer te hard. Het is een kinderrijke buurt en er ligt een basisschool dichtbij. Snelheidsremmers zijn noodzakelijk; we brengen hier drempels aan. Er ontstaan hier gevaarlijke situaties doordat automobilisten de bocht afsnijden. Daarnaast ontbreekt een veilige oversteekplek over deze beide straten. In afstemming met de busmaatschappij gaan we onderzoeken of een drempelplateau de situatie kan verbeteren.
Variantenstu die
Start eind 2024
Ontwerp
Start eerste kwartaal 2023
Ontwerp
Het gaat hier om een kruispunt dat zowel voor autoverkeer als voor fietsers en voetgangers onoverzichtelijk is. Eind 2022 zijn er tijdelijke maatregelen uitgevoerd om de oversteekbaarheid voor fietsers en voetgangers te verbeteren. We bestuderen nu welke varianten mogelijk zijn om de situatie structureel te verbeteren. In de stap erna werken we die variant uit tot een definitief plan. Al meerdere jaren krijgen we meldingen van bewoners over drukte, snelheid en ongewenst (vracht)verkeer door de straat. Naar aanleiding daarvan hebben we hier een verkennend onderzoek uitgevoerd. Daaruit bleek dat er over het algemeen niet te hard wordt gereden en dat de hoeveelheid (vracht)verkeer niet te hoog is voor zo'n straat. Omdat de straat recht is, en zeker in het deel dicht bij de binnenstad erg smal, voelen mensen zich er niet veilig. Daarom hebben we nieuwe borden geplaatst om het (vracht)verkeer te wijzen op andere routes. Om de ervaren verkeersonveiligheid te verbeteren gaan we nu na welke maatregelen we kunnen nemen om het verkeersgedrag verder te verbeteren. Deze straat moet in de toekomst een 30 kilometer per uur-regime krijgen. Op dit moment is het een weg ingericht voor 50 kilometer per uur. Vooruitlopend op de verlaging van het snelheidsregime willen we de schooloversteek ter hoogte van de Christiaan Krammlaan verbeteren.
We onderzoeken op dit moment welke maatregelen we hiervoor kunnen treffen.
Start tweede kwartaal 2023
24
3.1.3
In uitvoering
Moldaudreef: We verbeteren hier de oversteekbaarheid en maken de kruispunten met de Wolgadreef en Neckardreef overzichtelijk. 3.1.4
In gebruik
De volgende projecten zijn in het afgelopen half jaar opgeleverd en in gebruik genomen: Bastionweg: Hier is de fiets- en voetgangersroute tussen Voordorp en Overvecht verkeersveiliger gemaakt. Als onderdeel van de regionale doorfietsroute Hilversum-Groenekan-Utrecht hebben we een fietsstraat gemaakt en de maximumsnelheid verlaagd van 50 naar 30 kilometer per uur. Volgend jaar voeren we een nieuwe meting uit naar aantallen en snelheid van het verkeer. Mede op basis daarvan bepalen we of we eventueel ook een verkeersknip (dit is het afsluiten van de straat voor doorgaand autoverkeer) willen maken op de Bastionweg als aanvullende verkeersveiligheidsmaatregel. Bottensteinweg/ Pastoor Ohllaan: Hier hebben we drempels, zebra’s en andere weginrichtingsmaatregelen aangelegd voor een veiligere schoolomgeving en om de snelheid van het autoverkeer te verminderen. Orinocodreef: In 2022 is de Orinocodreef ingericht als fietsstraat met een maximale rijsnelheid van 30 kilometer per uur. We hebben meer drempels toegevoegd om de snelheid van het autoverkeer laag te houden. Ook hebben we de straat klimaatbestendig en groen ingericht Neckardreef: In december 2022 hebben we een plateau aangelegd ter hoogte van de Joannes XXIIIschool om het verkeer langzamer te laten rijden.
Jazzboulevard: In het afgelopen half jaar hebben we hier drie drempelplateaus aangelegd om de autosnelheid te verminderen op deze 30 kilometer per uur-weg. Nigerdreef: Op het fietspad parallel aan de Nigerdreef hebben we in de eerste helft van 2022 twee bromfietsdrempels aangelegd om snor- en bromfietsverkeer langzamer te laten rijden. Elbedreef: Hier hebben we drempels aangelegd om het oversteken door schoolgaande kinderen veiliger te maken. Deze locatie gaat ook mee in de prioritering voor omvorming naar 30 kilometer per uur-gebied waarbij we meeliften met geplande rioleringswerkzaamheden. Paranádreef: We hebben hier aanpassingen gedaan aan de fietsoversteek om deze veiliger te maken. De oversteek is nu ook beter zichtbaar voor automobilisten.
3.1.5
Nazorg en evaluatie
Nadat een project in gebruik is genomen, kijken we naar de werking van de maatregelen en nemen we eventueel extra maatregelen. Daarna bespreken we of met de uitvoering van de maatregelen het doel is bereikt. Na een periode van gewenning (zes maanden tot een jaar) wordt een tweede evaluatie uitgevoerd. Deze richt zich op de effectiviteit van de maatregel. Hierna is het project afgerond.
25
In het afgelopen half jaar zijn de fietsoversteek Musicallaan/Rijnkennemerlaan en de herinrichting van de Oudwijkerdwarsstraat geëvalueerd. Musicallaan/Rijnkennemerlaan Op de kruising Musicallaan/ Rijnkennemerlaan hebben we - naast steilere drempels, anti-stop paaltjes en groenvakken tegen foutparkeren en keren - een signaleringssysteem (de ‘bikescout’) geplaatst om het kruispunt veiliger te maken voor fietsers. Lampjes op de wegdek lichten op op het moment dat fietsers de kruising naderen. Automobilisten worden zo gewaarschuwd. We hebben de werking van deze maatregel geëvalueerd door camera-observatie. Daaruit bleek dat de bikescout het gemotoriseerd verkeer niet extra heeft laten stoppen. Voor een deel is dat te verklaren door de afstelling van de bikescout op het moment van de evaluatie. Tijdens het onderzoek is gebleken dat de lampjes die automobilisten waarschuwen voor naderend fietsverkeer relatief lang knipperen en een enkele keer aan zijn gegaan zonder de aanwezigheid van fietsverkeer. Inmiddels is bikescout opnieuw afgesteld om dit probleem te verhelpen. Opvallend is dat het regelmatig is voorgekomen dat automobilisten het stopbord negeren en doorrijden. Ook is gebleken dat met name tijdens de spits het vele fietsverkeer ruzie veroorzaakt.
Zo is vaak vastgelegd dat fietsers op de Musicallaan geen voorrang verlenen aan fietsers op de fietsoversteek van de Rijnkennemerlaan. Oudwijkerdwarsstraat In 2021 heeft de Oudwijkerdwarsstraat een nieuwe inrichting gekregen ter verbetering van de verkeersveiligheid. Vervolgens zijn naar aanleiding van een eerdere evaluatie en ook klachten uit de buurt aanvullende maatregelen en aanpassingen uitgevoerd. In 2022 hebben we een tweede evaluatie uitgevoerd naar de maatregelen waarbij gesproken is met diverse partijen, zoals een vertegenwoordiger van de Fietsersbond, Podium Oost, het wijkbureau, Partou (kinderdagverblijf), Qbuzz en bewoners. De ervaringen zijn wisselend. Sommige betrokkenen zijn redelijk enthousiast over de nieuwe situatie, maar anderen zijn kritisch en niet tevreden met de huidige inrichting. Het gevoel van veiligheid is niet echt veranderd ten opzichte van de situatie van voor de herinrichting. Over het algemeen heeft de Oudwijkerdwarsstraat nu wel een veel vriendelijkere en groenere uitstraling gekregen. De gemiddelde snelheid van het autoverkeer is ongeveer gelijk gebleven, maar opvallend is dat er minder verkeer door de straat rijdt dan voor de herinrichting (van ongeveer 1200 motorvoertuigen naar hooguit 800). Voor de verkeersveiligheid is dat positief.
Omdat we ook rekening houden met de bus die over de straat rijdt, en die een belangrijke functie heeft voor de wijk, nemen we geen verdere verkeersmaatregelen. Deze belemmeren de bus namelijk anders te veel, of leiden tot overlast voor omwonenden.
3.2 3.2.1
Gedragsmaatregelen Educatie
Sport Utrecht voert voor de gemeente diverse verkeerseducatieprojecten uit op de Utrechtse basisscholen en in de wijken. Deelname praktisch verkeersexamen In het najaar van 2022 hebben 78 scholen zich ingeschreven voor het praktisch verkeersexamen. Daar zullen in de komende periode nog aanmeldingen bijkomen. Het verkeersexamen wordt afgenomen in het voorjaar van 2023. Op dit moment is het percentage deelnemende basisscholen ongeveer 75%. In het schooljaar 2022-2023 willen we dat ongeveer 85% van de Utrechtse basisscholen deelnemen. Vier scholen hebben in het afgelopen jaar niet hebben deelgenomen aan onderdelen vanuit de scholenaanpak. Sport Utrecht heeft als doel deze scholen het komende jaar alsnog te bereiken.
26
Opvallend is dat de elektrische fiets steeds vaker gebruikt wordt voor het praktisch verkeersexamen. We verwachten dat deze trend zich ook de komende jaren verder gaat doorzetten. We volgen de ontwikkelingen hierin. Deelname theoretisch verkeersexamen Vanuit Veilig Verkeer Nederland (VVN) kunnen scholen deelnemen aan het theoretisch verkeersexamen. In totaal hebben 81 scholen in de periode van 01 augustus 2021 tot en met 31 juli 2022 deelgenomen aan het theoretisch verkeersexamen. Scholenaanpak groep 5 t/m 8 en middelbare scholieren In het najaar van 2022 heeft Sport Utrecht op vier basisscholen voor totaal 227 basisschoolleerlingen uit de groepen 5 tot en met 8 educatieve verkeerslessen verzorgd. Voor het schooljaar 2021-2022 hebben in totaal 1.957 basisschoolleerlingen deelgenomen aan educatieve lessen en 5.091 via evenementen en sportdagen in de wijk. Voor het schooljaar 2022-2023 streven we naar een deelname van 4000 basisschoolleerlingen: 3000 via educatieve verkeerslessen en 1000 via evenementen en sportdagen in de wijk. Wijkenaanpak en asielzoekerscentra In het afgelopen half jaar hebben 91 volwassenen deelgenomen aan fietslessen in de wijken. Het totaal over 2022 komt daarmee op ongeveer 220 deelnemers. Een specifieke doelgroep voor fietslessen zijn vrouwen met een migratieachtergrond.