Utrecht Commissie Veiligheid Bestuur en Financiën 27 juni 2023

VERSLAG OPENBARE VERGADERING COMMISSIE VEILIGHEID, BESTUUR EN FINANCIËN D.D. 27 JUNI 2023 TE 20.00 UUR Datum verslag Locatie Verslag door Vaststelling verslag

Stadhuis, Raadzaal Stenografisch Bureau De Jong

Aanwezigen: De voorzitter, de heer C. Bos, van het college mevrouw S. Schilderman, en voorts de leden: mevrouw J. Kleinrensink (GroenLinks), de heer J. Vasters (D66), de heer R. van der Graaf, (ChristenUnie), de heer R. van der Zweth (PvdA), de heer B. van Steeg (CDA), mevrouw M. Ramaker (VVD), mevrouw E. Kendir (Student & Starter), de heer M. van Heuven (Partij voor de Dieren), de heer R. Maas (Volt), de heer I. Simşek (DENK), mevrouw. E. Hessel (Utrecht Solidair) en van de griffie de raadsadviseur, de heer J. Dorst, en de commissiesecretaris, mevrouw L. Ulsamer. 1. Opening en mededelingen …………..………………………………………………………..... 2. Raadsvoorstel Voorjaarsnota 2023 en Eerste bestuursrapportage 2023 ……………..…… 3. Raadsvoorstel Meerjaren Perspectief Ruimte 2023 ………………………………………..… 4. Raadsvoorstel Meerjaren Perspectief Utrechts Vastgoed 2023 …………………………….. 5. Raadsvoorstel Programma Water en Riolering Utrecht 2024-2028 …………………………

-1-2-2-2-2-

1. Opening en mededelingen De voorzitter, de heer Bos, opent de vergadering om 20.00 uur en heet de aanwezigen en de kijkers en luisteraars thuis van harte welkom. Er zijn geheime bijlagen bij de raadsvoorstellen, maar er is geen verzoek ontvangen om deze te bespreken. Mevrouw Ramaker (VVD) heeft een bericht ontvangen dat om 17.15 uur de brief inzake de meicirculaire is ontvangen. Dat is wel heel kort dag voor de behandeling van dit belangrijke debat. De heer Maas (Volt) sluit zich hierbij aan. Wellicht kan de wethouder een korte samenvatting geven van wat er in de meicirculaire staat. Mevrouw Ramaker (VVD) vindt dat de raad zes dagen voor de behandeling over de brief moet kunnen beschikken. De heer Van der Zweth (PvdA) meent dat de meicirculaire meer een doorkijk is naar de periode na de Voorjaarsnota en nooit in deze behandeling wordt betrokken. Mevrouw Ramaker (VVD) zegt dat de raad vragen heeft gesteld, waarop heel vaak als antwoord is verwezen naar de meicirculaire. De heer Van Steeg (CDA) is het eens met mevrouw Ramaker. De meicirculaire heeft direct impact op wat vandaag wordt besproken. Mevrouw Schilderman (wethouder) zegt dat het Rijk het de meicirculaire noemt, maar dat die erg laat komt. Zij begrijpt de wens om de meicirculaire beschikbaar te hebben bij de bespreking van de Voorjaarsnota. Zij zal daar in de toekomst naar streven.

De verwerking vindt altijd pas plaats bij de Programmabegroting.

Pagina 1 van 23

Griffie gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare vergadering van de commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën op 27 juni 2023 in de raadzaal.

De voorzitter stelt hierna gelijktijdig aan de orde: 2. Raadsvoorstel Voorjaarsnota 2023 en Eerste bestuursrapportage 2023 3. Raadsvoorstel Meerjaren Perspectief Ruimte 2023 4. Raadsvoorstel Meerjaren Perspectief Utrechts Vastgoed 2023 5. Raadsvoorstel Programma Water en Riolering Utrecht 2024-2028 De voorzitter verzoekt de leden om hun inbreng kort en bondig te houden. Eventuele moties kunnen vanavond worden aangekondigd. De heer Simşek (DENK) meent dat het indienen van moties afhankelijk kan zijn van de beantwoording van de wethouder. De voorzitter denkt dat bij het aankondigen van moties mogelijk andere fracties willen aansluiten. Hierna geeft hij het woord aan mevrouw Ramaker voor haar eerste termijn. Mevrouw Ramaker (VVD) dankt voor de beantwoording van de gestelde vragen. Zij herhaalt haar kritiek op de late aanlevering van de meicirculaire. Bij de begroting in het najaar komt de septembercirculaire en zij zou het jammer vinden als bij de beantwoording van vragen dan weer wordt verwezen naar de circulaire. De raad gaat over de hoofdlijnen en hoeft niet tot in detail te horen wat het financieel/administratief betekent.

Kan de wethouder toezeggen dat de raad minstens vijf dagen voor de begrotingsbehandeling 2024 de bevindingen van de septembercirculaire toegezonden krijgt? De heer Van der Zweth (PvdA) vraagt hoe de VVD gaat reageren als achteraf de cijfers dan toch iets anders zijn. Mevrouw Ramaker (VVD) zegt dat de meicirculaire op 31 mei is uitgekomen en dat het college op hoofdlijnen kan aangeven wat die betekent voor de gemeente Utrecht, zonder met cijfers te komen. De heer Van der Zweth (PvdA) vraagt of de VVD het ermee eens is dat de meicirculaire in principe pas een vertaling krijgt bij de Programmabegroting. Het gaat mevrouw Ramaker (VVD) om de eerste bevindingen van het college op hoofdlijnen. De werkdruk voor de raad is heel hoog, met een grote hoeveelheid stukken. Kan de wethouder eventueel samen met de adviescommissie het proces rondom de Voorjaarsnota en de Jaarstukken tegen het licht houden en kijken hoe dit slimmer kan? De heer Vasters (D66) meent dat dit niet aan het college is maar aan de raad. Hoe ziet de VVD dat voor zich? Mevrouw Ramaker (VVD) denkt dat vragen gebundeld kunnen worden. In de Jaarstukken zitten veel dubbele teksten en verwijzingen die niet kloppen. De gemeente stormt af op een fors tekort van ruim 70 miljoen in 2027. De strategie van het college gaat uit van “wie dan bestuurt, wie dan zorgt”, want in 2026 start een nieuwe collegeperiode.

Het ravijn in 2026 wordt met een kasschuif van ruim 21 miljoen gepasseerd. In 2027 wordt de kasschuif wederom toegepast, maar op enig moment is de kas leeg. Van dat boekhouden in de toekomst is de VVD geen fan. De heer Van der Zweth (PvdA) meent dat het ravijn pas over vier jaar is. Wil de VVD nu al het volledige gat dichten? Mevrouw Ramaker (VVD) zegt dat het ravijn in 2026 is, het jaar van de gemeenteraadsverkiezingen. In haar inbreng zal zij aangeven hoe dat gedicht kan worden. Er zijn forse bijsturingen nodig als er onverwachte dingen gebeuren of als het Rijk een andere systematiek kiest voor de uitkering uit het Gemeentefonds. In deze tijd, met alle onzekerheden, is het prettig om te weten waar de focus ligt. Dat doet het college met scenario 2 van het filmscript “Ongelijk investeren in gelijke Pagina 2 van 20

Griffie gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare vergadering van de commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën op 27 juni 2023 in de raadzaal.

kansen”, namelijk kritisch kijken naar taken binnen het sociale domein. De VVD is het daarmee eens, maar het college moet in de begroting 2024 met concrete bezuinigingsvoorstellen komen. Kan de wethouder dit jaar met scenario’s komen voor het dempen en bijsturen van de uitgaven in het sociale domein en die bij de begroting aan de raad voorleggen, in plaats van volgend jaar bij de Voorjaarsnota? De VVD wijst op het dekken van ambities met onttrekkingen aan reserves en noemt als voorbeeld de reserve Riolering. Het kan niet zo zijn dat die voor de helft wordt leeggehaald, terwijl bij de begroting 2024 een tariefsverhoging wordt aangekondigd. Het kan ook niet zo zijn dat wordt uitgegaan van het niet halen van planningen en dat dan het niet-bestede geld alvast als dekking wordt opgevoerd bij de meerjarenbegroting. Ook kunnen boetes, bijvoorbeeld bij inspecties bij kinderopvang, niet alvast worden ingecalculeerd als baten. De VVD vindt dat niet op de toekomst voorgesorteerd kan worden met aannames. Zij vraagt de wethouder zijn collega’s mee te nemen in het gecontroleerd sturen op de uitgaven met de kennis en wetenschap van nu. Wat is daarvoor nodig? De VVD vindt dat gestopt moet worden met overcompenseren door boven op het Rijk bijdragen te leveren aan mensen of organisaties.

Zij verwijst naar de vele armoederegelingen, het noodfonds Energielasten en de maatschappelijke organisaties. Het college moet stoppen met 0,5 miljoen jaarlijks extra boven op de 1 miljoen die er al is voor inclusie en diversiteit in het stadskantoor. De heer Van der Graaf (ChristenUnie) constateert dat de VVD het eens is met een kritische blik op de taken binnen het sociale domein. Tegelijkertijd vraagt de VVD het college om met allerlei zaken te stoppen. Mevrouw Ramaker (VVD) ziet het scherper sturen niet terug in de cijfers. De heer Van der Graaf (ChristenUnie) vindt dat de raad nu randvoorwaarden stelt om de puzzel te gaan leggen, om te kijken waar het scherper kan en waar keuzes kunnen worden gemaakt. Mevrouw Ramaker (VVD) zegt dat de VVD vindt dat dat sneller kan en dat het niet alleen aan de raad is. Het college moet snel met voorstellen komen. De gemeente biedt boven op de wettelijke taken van armoederegelingen extra regelingen aan voor een bedrag van 7,7 miljoen structureel, los van de uitvoeringskosten. Het is dus zaak om keuzes te maken over wie waarvoor in aanmerking komt. Mevrouw Kleinrensink (GroenLinks) meent dat de armoederegelingen er zijn voor de mensen die ze het hardst nodig hebben. Steeds meer mensen maken er aanspraak op en daardoor ontstaat een tekort.

Wie wil de VVD de armoederegelingen gaan ontzeggen? Mevrouw Ramaker (VVD) vindt het een fors bedrag, boven op de wettelijke regelingen en de uitvoeringskosten. Dat betaalt Utrecht zelf. Gelet op de onderbesteding bij die uitkeringen, zou je kunnen kijken of je daarop kunt besparen. Mevrouw Kleinrensink (GroenLinks) meent dat er juist overbesteding is. De armoederegelingen zijn een goede manier om andere problemen in het sociale domein te voorkomen. Bestaanszekerheid is belangrijk voor de volksgezondheid en gaat zorgvraag tegen. Mevrouw Ramaker (VVD) vindt dit generaliseren. Niet iedereen zit in de bijstand en niet iedereen maakt gebruik van de armoederegeling. Het geld om dit te kunnen betalen, wordt uit andere potjes gehaald, zoals bereikbaarheid en groen. Mevrouw Kleinrensink (GroenLinks) vraagt nogmaals wie de VVD de armoederegelingen wil ontzeggen. Er is geen onderbesteding, maar overbesteding. Mevrouw Ramaker (VVD) onderschrijft dat de mensen die het nodig hebben, het moeten kunnen krijgen. Zij moeten ook de weg ernaartoe weten te vinden. Zij vindt het belangrijk om te kijken of het in deze tijd, waarin iedereen soberder moet zijn, wat minder kan. Zij vervolgt haar betoog. Het college moet stoppen met nodeloos visies maken, zoals die voor Pagina 3 van 20

Griffie gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare vergadering van de commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën op 27 juni 2023 in de raadzaal.

Overvecht, en stoppen met koploper te zijn ten koste van de eigen portemonnee. Dat kost allemaal ambtelijke capaciteit. Hetzelfde geldt voor het gelobby. De VVD roept op om goed te kijken naar de eigen organisatie, die zo georganiseerd moet zijn dat zij kan doen wat nodig is. Mevrouw Kendir (Student&Starter) vindt dat juist met lobbyen geld dat nodig is, kan worden binnengehaald. De gemeente wordt immers voor haar taken niet voldoende gecompenseerd vanuit het Rijk. Mevrouw Ramaker (VVD) verwijst naar de VNG, waarin de burgemeester goed kan lobbyen. Als de raad het college elke keer vraagt te lobbyen bij het Rijk, vraagt dat extra ambtelijke capaciteit, die zich niet altijd in resultaat vertaalt. Mevrouw Kendir (Student&Starter) denkt dat stoppen met lobbyen gaan zorgen voor grotere financiële tekorten. De heer Van der Graaf (ChristenUnie) kan zich aansluiten bij de oproep om focus aan te brengen. Op welke punten denkt de VVD minder ambtelijke capaciteit in te zetten? Mevrouw Ramaker (VVD) wijst op het bedrag van 0,5 miljoen per jaar voor inclusie. Dat zijn drie topambtenaren. De heer Vasters (D66) vraagt naar voorbeelden waarin Utrecht koploper is. Mevrouw Ramaker (VVD) noemt als voorbeeld de armoederegelingen, waar de raad de burgemeester vroeg om bij het Rijk iets voor elkaar te krijgen wat wettelijk niet mogelijk was.

Je kunt echter ook koploper zijn op een gebied waar je heel goed in bent en veel in geïnvesteerd hebt. De VVD vindt ook dat kritisch moet worden gekeken naar alle reserves en voorzieningen in de programma’s en verwijst hierbij naar de constatering van de accountant. Wat is de reactie van de wethouder op het voorstel om in de begroting 2024 op zoek te gaan naar versobering en financiële focus op dat wat echt nodig is? Over de afschrijvingstermijn van de 4 miljoen investering emissieloze vloot heeft de VVD antwoord ontvangen. Zij wil graag weten over hoeveel jaar het bedrag van € 250.000 wordt afgeschreven? Gaat het echt om 4 miljoen extra investering? De heer Van der Zweth (PvdA) is blij met de concrete voorstellen en getallen, waardoor het verhaal meer kleur krijgt, maar hij schrikt van de kleur. Hij meent dat de meeste voorstellen slechts weinig opleveren, maar dat het vooral gaat om het flink schrappen in de armoederegelingen. Mevrouw Ramaker (VVD) denkt dat met de voorstellen van de VVD dit jaar 8 miljoen bezuinigd kan worden, waarvan de helft de armoederegeling betreft. De heer Van der Zweth (PvdA) vindt 4 miljoen op de armoederegeling veel. Waarom zoekt de VVD de bezuiniging juist bij mensen die kwetsbaar zijn? Mevrouw Ramaker (VVD) vindt dat er kritisch naar gekeken kan worden. Mensen die werken, betalen belasting. Mensen die een eigen huis hebben, betalen ozb.

Het moet allemaal betaald kunnen worden. Je kunt niet alles regelen om te zorgen dat anderen niet hoeven te werken. De VVD vindt wel dat mensen die het echt nodig hebben, recht hebben op een financiële tegemoetkoming vanuit de overheid. De heer Van der Zweth (PvdA) concludeert dat volgens de VVD iemand die niets bijdraagt, het maar met minder moet doen. Hij vindt dat een stuitend antwoord. Welke regeling moet volgens de VVD dichtgezet of flink versoberd worden? Mevrouw Ramaker (VVD) meent dat de ozb in Utrecht fors is en dat daarvan heel veel leuke dingen kunnen worden gedaan, ook voor de mensen die het wat minder hebben. Haar collega zal dit punt in de commissie VOWE verder behandelen. Pagina 4 van 20

Griffie gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare vergadering van de commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën op 27 juni 2023 in de raadzaal.

De heer Simşek (DENK) hoort de VVD zeggen dat armoederegelingen een soort subsidies zijn voor mensen die niet werken. Weet mevrouw Ramaker dat er heel veel werkende armen zijn, die met moeite het hoofd boven water houden? Mevrouw Ramaker (VVD) zegt dat de VVD zich daarvan bewust is. Het raadsvoorstel MJP Ruimte 2023 komt terug in de commissie ROG. Het is goed om te zien dat het college onderkent dat minder groei minder geld betekent. Daarom is het belangrijk dat deze budgetten via een reserve lopen, zodat de schommelingen opgevangen kunnen worden. De hele trap-op/trap-afsystematiek vindt zij te complex, zeker voor de ruimtelijke investeringen in fysieke projecten. Is het niet mogelijk om projecten volgens een haalbare planning te realiseren en via de reserve in balans te houden? De heer Vasters (D66) denkt niet dat projecten half gerealiseerd worden. Hij meent dat een aantal projecten on hold zijn gezet, die pas worden gerealiseerd als het geld er is. Mevrouw Ramaker (VVD) zegt dat het raadsvoorstel MJP Vastgoed terugkomt in de commissie EDVW. De VVD vindt dat de raad bij grote investeringen in stelling moet worden gebracht met een apart raadsvoorstel. Zij vindt het prima dat Magazijn De Zon nu in de Voorjaarsnota als reservering is opgenomen. In het raadsvoorstel Water en Riolering wordt een maximum gesteld aan de 4 miljoen in de reserve Riolering.

Het college haalt er 4,6 miljoen uit en de inwoners moeten voor deze onttrekking met een tariefsverhoging betalen, met als reden dat er kostenverhogingen worden verwacht in 2025 en verder. De vraag aan de wethouder is of je zomaar middelen kunt halen uit een reserve, die gevuld is met de penningen van de inwoners. Mevrouw Kleinrensink (GroenLinks) meent dat er duidelijke keuzes moeten worden gemaakt om de tekorten op te vangen. Voor GroenLinks blijven de drie prioriteiten van het coalitieakkoord leidend. Zij gaat eerst in op de risico’s. Zij vindt het verstandig om niet nu al onomkeerbare bezuinigingen door te voeren en verder te gaan dan nodig is. De insteek van het college om te corrigeren voor de tekorten bij Jeugd en Wmo en de groei van de stad, is heel verstandig. Ook met de risico’s is er nog steeds een tekort, onder andere door het oplopende tekort in de zorg, zodat Utrecht moet bezuinigen. Voor GroenLinks staat voorop dat de gemeente klaar blijft staan voor de inwoners die dat het hardst nodig hebben. Het college stelt een set van vijf principes voor bij de bezuinigingen binnen het sociale domein. De eerste vier principes kan GroenLinks goed volgen, hoewel daar pijnlijke keuzes uit voortkomen. Maatregel 5, bezuinigingen op voorzieningen die Utrecht nu juist Utrecht maken, gaat echter te ver. Het is wel goed dat het college eerst kijkt of het Rijk die kosten wil dragen.

GroenLinks zal op dit punt met een wijzigingsvoorstel komen. De heer Van Steeg (CDA) constateert dat GroenLinks scenario 2 wil loslaten en breder wil kijken dan alleen het sociale domein. Mevrouw Kleinrensink (GroenLinks) vindt dat breder in de begroting moet worden gekeken. Daarmee wordt scenario 2 losgelaten. De heer Van Steeg (CDA) vraagt een nadere uitleg. Mevrouw Kleinrensink (GroenLinks) vindt het lastig om te weten waar je “ja” tegen zegt, omdat in de Voorjaarsnota alleen principes staan waar nog geen bedragen bij genoemd zijn. GroenLinks wil principe 1 t/m 4 volgen. Principe 5 gaat echter over dingen die in Utrecht extra worden gedaan, maar die veel andere vraagstukken voorkomen. Je wilt niet dat de meest kwetsbaren inwoners geraakt worden. Mevrouw Ramaker (VVD) meent dat nu ook zaken vertraagd worden om kosten te dekken voor het sociale domein. Wat is het verschil?

Pagina 5 van 20

Griffie gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare vergadering van de commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën op 27 juni 2023 in de raadzaal.

Mevrouw Kleinrensink (GroenLinks) is het daarmee eens. Zij stelt daarom voor om niet alles in het sociale domein te zoeken. Mevrouw Ramaker (VVD) wijst op de Wmo, waar waarschijnlijk de inkomensafhankelijke bijdrage zal komen te vervallen. Komt er daarmee volgens GroenLinks niet meer lucht in het sociale domein? Mevrouw Kleinrensink (GroenLinks) meent dat het vervallen van de inkomensafhankelijke bijdrage het juist lastiger maakt om de meest kwetsbaren de zorg te geven en anderen te ontzien. Mevrouw Ramaker (VVD) wijst op het belang van een heldere financiële paragraaf bij alle voorstellen die er nog aan komen, zoals voor de Wmo. Mevrouw Kleinrensink (GroenLinks) deelt dat. Bij bezuinigingen moet duidelijk zijn waar je “ja” of “nee” tegen zegt. Bij bezuinigingen moet ook kritisch naar de eigen uitgaven worden gekeken. In de Voorjaarsnota zitten extra middelen voor de versterking van de raadsondersteuning. Het democratieprogramma moet prioriteit krijgen binnen de griffie, maar in deze tijden kan het budget van de griffie niet zomaar groeien. Zij pleit ervoor dat het democratieprogramma binnen het huidige griffiebudget wordt opgelost. De heer Maas (Volt) is verbaasd over het voorstel van GroenLinks. Na de verkiezingen zijn allerlei maatregelen genomen, waaronder het democratieprogramma. Hij begrijpt niet dat GroenLinks dit wil afschaffen.

Mevrouw Kleinrensink (GroenLinks) wil het niet afschaffen. De griffieondersteuning is door de jaren heen sterk gegroeid en volgens haar moeten er binnen de griffie andere prioriteiten worden gesteld. De heer Maas (Volt) is blij dat het democratieprogramma behouden blijft, maar concludeert dat professionele ondersteuning door de griffie wel afgeschaft kan worden, hetgeen ten koste gaat van de kwaliteit van de raad. Mevrouw Kleinrensink (GroenLinks) denkt niet dat meer budget altijd leidt tot meer kwaliteit. Men kan ook bij de ambtenaren uitvraag doen om onderbouwing te krijgen, zodat de vraag relevant is wat er door de griffie moet worden gedaan. De heer Van Heuven (PvdD) wijst op de recente herijking bij de griffie. In principe doet de griffie alleen nog maar wat de raad vraagt. Nog meer schrappen lijkt hem niet goed voor de kwaliteit van de raad. Mevrouw Kleinrensink (GroenLinks) ziet bij sommige voorstellen een advies en vraagt zich af of dat nodig is. De heer Van Heuven (PvdD) denkt dat dat een klein onderdeel is van het werk van de griffie. De griffie is voorts bezig met digitaliseren, het contact met de stad, communiceren en uitleggen wat de raad doet. Mevrouw Kleinrensink (GroenLinks) zegt dat het gaat om een besparing van ongeveer € 200.000 op een griffiebudget van 2 miljoen. Zij ziet hier ruimte voor.

De heer Van Heuven (PvdD) blijft erbij dat de kwaliteit van de griffie vooropstaat en wijst op de groei van de ambtelijke organisatie met 6% tot 8% per jaar. Mevrouw Kleinrensink (GroenLinks) vindt de kwaliteit ook van belang, maar de vraag is welk budget daarvoor nodig is. Een grotere stad als Den Haag heeft bijvoorbeeld een lager griffiebudget. De heer Van Steeg (CDA) vindt het terecht om in moeilijke tijden te kijken naar de eigen organisatie. In de Voorjaarsnota staan wat middelen voor de raadswissel en de fracties hebben ook extra Pagina 6 van 20

Griffie gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare vergadering van de commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën op 27 juni 2023 in de raadzaal.

budgetten gekregen. Zou daar ook niet naar gekeken moeten worden? Mevrouw Kleinrensink (GroenLinks) vindt dat ook naar de fractiebudgetten gekeken mag worden, maar weet dat dat in de raad heel gevoelig ligt. Mevrouw Kendir (Student&Starter) vraagt of GroenLinks het voorstel inzake de griffie alsnog wil handhaven als blijkt dat daardoor een deel van het democratieprogramma niet door kan gaan. Mevrouw Kleinrensink (GroenLinks) denkt dat er dan opnieuw een gesprek zal zijn. Volgens haar is er ruimte in het griffiebudget te vinden. De heer Van der Graaf (ChristenUnie) is het ermee eens dat ook gekeken moet worden naar bezuinigingen binnen het stadhuis. Kan mevrouw Kleinrensink een aantal specifieke dingen noemen die volgens haar binnen de griffie niet meer gedaan hoeven te worden? Mevrouw Kleinrensink (GroenLinks) heeft een paar voorbeelden gegeven, zoals de vraag in hoeverre een griffie politieke adviezen moet geven. In overleg met de griffier kan hierover nader gesproken worden. De heer Van der Graaf (ChristenUnie) zou inderdaad de griffie een rol in dit gesprek willen geven. De heer Dorst (griffier) laat deze politieke afweging aan de raad. Hij is wel beschikbaar voor een bestuurlijk advies. De heer Van der Graaf (ChristenUnie) dankt de heer Dorst voor deze reactie. Hij benadrukt dat de raad samen met de griffie de afweging moet maken.

Mevrouw Ramaker (VVD) denkt dat het beter is om dit onderwerp bij Bestuurlijke Zaken te bespreken. Zij vraagt wat GroenLinks met de vrijkomende € 200.000 wil doen. Mevrouw Kleinrensink (GroenLinks) wijst op de brede wens in de raad om meer groen in de stad. Daarvoor kan dit goed gebruikt worden. In de commissie Groen zal GroenLinks hierop terugkomen. Mevrouw Hessel (Utrecht Solidair) vraagt of GroenLinks democratisering een primaire taak van de gemeenteraad vindt. De gemeenteraadsleden moeten zichtbaar zijn in de stad om te kunnen laten zien wat de stem van de inwoner betekent. Mevrouw Kleinrensink (GroenLinks) is het daarmee eens. De raadsleden hebben zelf een belangrijke rol. Mevrouw Hessel (Utrecht Solidair) is voor ondersteuning door de griffie en zou die € 200.000 liever halen bij de beheerder die voor de Dom wordt ingesteld. Mevrouw Kleinrensink (GroenLinks) deelt dat het belangrijk is om in te zetten op democratie in de stad. Zij vervolgt haar betoog. Met betrekking tot bouwen zet de gemeente stappen om het bouwtempo te handhaven en te blijven ontwikkelen. In de Voorjaarsnota wordt echter ook gesproken over economische haalbaarheid. GroenLinks wil niet te snel meegaan in de wensen van ontwikkelaars, maar wil kritisch blijven op wat er kan. De heer Vasters (D66) wijst op de bouwcrisis.

Ontwikkelaars hebben het moeilijk en de gemeente moet daar volgens hem een helpende hand bij bieden. Mevrouw Kleinrensink (GroenLinks) zegt dat ontwikkelaars jarenlang veel geld hebben verdiend, zodat het volgens haar niet nodig is dat de gemeente bij een klein beetje crisis geld moet toeleggen. De heer Vasters (D66) zegt dat er op dit moment niet gebouwd wordt. Het is te makkelijk om te Pagina 7 van 20

Griffie gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare vergadering van de commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën op 27 juni 2023 in de raadzaal.

zeggen dat ontwikkelaars moeten interen op hun eigen reserves. Dan wordt er dus niet gebouwd. Hij stelt voor om deze discussie voort te zetten in de commissie ROG. Mevrouw Ramaker (VVD) vraagt hoe GroenLinks betaalbare woningen denkt te kunnen bouwen als ontwikkelaars moeten inleveren. Mevrouw Kleinrensink (GroenLinks) is voorstander van het handhaven van het bouwtempo en vindt dat regulering nodig is om betaalbare woningen te realiseren. Zij wil echter niet het verdienmodel van ontwikkelaars spekken. Mevrouw Ramaker (VVD) vraagt wat de gemeente verdient met het voorstel van GroenLinks. Mevrouw Kleinrensink (GroenLinks) antwoordt dat afspraken met ontwikkelaars kunnen worden gemaakt dat investeringen terugbetaald worden als er wel winst gemaakt wordt. Dit debat hoort echter thuis in de commissie ROG. In de Voorjaarsnota is een duidelijke slag gemaakt op de leesbaarheid, zodat duidelijk is waar de keuzes worden gemaakt. Complimenten daarvoor. De heer Van Steeg (CDA) zegt dat de financiën van de gemeente onder druk staan. Het overschot van 35 miljoen dat vorige week besproken is, is inmiddels verwerkt in de Voorjaarsnota. Met de meicirculaire verslechtert het beeld alleen maar, zeker op de langere termijn. Hij vraagt een reactie van de wethouder op de fout in de Voorjaarsnota ten aanzien van de cao’s en hoe die wordt opgelost.

Voorts zou hij graag zien dat de raad wat meer greep krijgt op het planningsoptimisme, bijvoorbeeld door eerdere informatie. Graag een reactie van de wethouder. De heer Vasters (D66) vraagt op welke manier de raad volgens het CDA geïnformeerd moet worden. De heer Van Steeg (CDA) wijst op de wirwar aan regelingen vanuit het Gemeentefonds. Planningsoptimisme is heel moeilijk te halen uit Jaarstukken of de Voorjaarsnota. Als de raad daar eerder greep op krijgt, helpt dat bij beslissingen over de Jaarstukken en de Voorjaarsnota. In de begroting zit veel onzekerheid. In het pakket Groei en Balans wordt een aantal uitgaven doorgeschoven naar 2027, zoals Sport en Cultuur, maar er wordt niet gekort op overhead, terwijl dat de meest logische korting lijkt. De heer Van der Graaf (ChristenUnie) wijst op het belang van een benaderbare overheid. Dan moet er toch juist niet gekort worden op overhead. De heer Van Steeg (CDA) zal nog voorstellen doen om dat te borgen, maar het gaat hem om het pakket Groei en Balans en de investeringen in Sport en Cultuur. Die heeft niets te maken met het stadskantoor. De heer Van der Graaf (ChristenUnie) vindt dat ook op dit gebied de overheid met de inwoners moet meedenken. De heer Van Steeg (CDA) vindt dat een korting op Sport en Cultuur vergezeld moet gaan van een korting op de overhead.

Voorts gaat hij in op de rioolheffing, waarbij de lasten toch verhoogd worden. De lasten worden breed met 7% verhoogd. Graag een reactie van de wethouder. Ook wijst hij op de verhoging van de huwelijksleges. De heer Van der Zweth (PvdA) meent dat bij de rioolheffing de lasten niet verhoogd worden. Er is een restant over, op jaarbasis € 3 per inwoner, en de vraag is of dat terugkomt of niet. De heer Van Steeg (CDA) zegt dat de rioolreserve is afgetopt op 4 miljoen. Die wordt doorgestuurd naar de Voorjaarsnota en dan kan de verlaging niet plaatsvinden. In de begroting wordt weer een Pagina 8 van 20

Griffie gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare vergadering van de commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën op 27 juni 2023 in de raadzaal.

nieuwe stap gezet. Hij hoort graag van de wethouder hoe dat precies zit. De heer Van der Zweth (PvdA) vindt een verlaging die niet doorgaat iets anders dan een verhoging. Voorts heeft de legesverhoging volgens hem te maken met de hoge inflatie. De heer Van Steeg (CDA) vervolgt zijn betoog met de verhoging van de kosten bij Jeugd en Wmo. Het CDA vraagt wat het tweede scenario precies betekent. Is het niet beter om een duidelijker taakstelling te kiezen bij Jeugd en Wmo? Op de langere termijn kun je immers verwachten dat daar geld voor uit het Gemeentefonds zal komen. Bij scenario 2 wordt in de brede welzijnshoek naar bezuinigingen gezocht. Wat betekent dat precies? Hoort de korting van € 200.000 op handhaving daar ook bij? Het college moet de keuzes duidelijk maken. Dat is in deze Voorjaarsnota nog onvoldoende het geval. Mevrouw Kleinrensink (GroenLinks) is benieuwd hoe het CDA dat voor zich ziet. De heer Van Steeg (CDA) kan zich voorstellen dat er een duidelijkere taakstelling komt bij Jeugd en Wmo, zodat, als er geld terugkomt, de keuzes op een andere manier kunnen worden gemaakt. Dan kan wellicht ook breder gekeken worden dan het brede welzijnsdomein. Hij vindt het jammer dat Sport en Cultuur en Handhaving ook geraakt worden. Mevrouw Kleinrensink (GroenLinks) begrijpt dat het CDA het toch binnen Jeugd en Wmo wil oplossen en daarna breder wil kijken binnen de hele begroting.

De heer Van Steeg (CDA) zegt dat dat klopt. Hij zou een aantal onderwerpen willen ontzien. Het is goed om na te denken op welke manier wordt omgegaan met middelen die eventueel later komen. Worden die dan toegekend aan Jeugd en Wmo of worden die geïnvesteerd in Sport en Cultuur? Graag een reactie hoe het college dat ziet. De heer Vasters (D66) ziet in de vooruitblik op de komende jaren de effecten van de huidige roerige tijden. Als er niets gebeurt, ontstaan er flinke tekorten, optellend tot ruim 70 miljoen structureel. Daarom moeten met deze Voorjaarsnota een aantal zware keuzes worden gemaakt. D66 is blij dat in de Voorjaarsnota de prioriteiten uit het coalitieakkoord overeind blijven, zoals investeren in duurzaamheid, betaalbaar wonen en onderwijs. De gemeente blijft een solide financieel beleid voeren. Wel worden de komende jaren meer risico’s genomen. Met de meicirculaire blijkt dat er vanaf 2026 structureel een tekort zal zijn van 17 miljoen. Ook hangt Utrecht de opschalingskorting van 15 miljoen boven het hoofd. Hij hoort graag van de wethouder wanneer het college de eerste ideeën aanlevert om deze tekorten op te vangen. Ten aanzien van het opvangen van de tekorten die nu worden voorzien, is D66 blij met het uitgangspunt dat de lasten niet verder verhoogd worden.

D66 is ook blij met het voorstel om de afvalstoffenheffing meer te differentiëren naar de omvang van een huishouden. De heer Meijer heeft in 2015 al gepleit voor eerlijke tarieven. Een oplossing voor de tekorten moet worden gevonden in het kritisch kijken naar de uitgaven. Een groot deel van de toegenomen kosten zit bij Wmo en Jeugdhulp. Het is dan ook logisch om eerst naar deze twee posten te kijken. In dat proces zullen moeilijke beslissingen moeten worden genomen. D66 is blij met de toezegging dat college en raad hierbij nauw samen optrekken. Mevrouw Ramaker (VVD) vraagt waar in deze Voorjaarsnota zware keuzes zijn gemaakt. De heer Vasters (D66) wijst op de keuzes naar het zoeken van besparingen in het sociale domein, specifiek bij Jeugd en Wmo. Hoe die keuzes precies uitvallen, moet nog worden uitgewerkt. Mevrouw Ramaker (VVD) wijst op het voorstel bij de afvalstoffenheffing, toch een verhoging voor iemand die met meerdere mensen in één huis woont. De heer Vasters (D66) denkt dat er belangrijke keuzes in de Voorjaarsnota staan. Meer differentiëren bij de afvalstoffenheffing vindt hij eerlijker dan dat iedereen hetzelfde tarief betaalt, ongeacht uit hoeveel personen het huishouden bestaat. Pagina 9 van 20

Griffie gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare vergadering van de commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën op 27 juni 2023 in de raadzaal.

Mevrouw Ramaker (VVD) meent dat er zware keuzes zijn gemaakt ten koste van de bereikbaarheid van en mobiliteit in de stad Utrecht. Is D66 het daarmee eens? De heer Vasters (D66) weet niet op welke zware keuzes mevrouw Ramaker doelt. Mevrouw Ramaker (VVD) zegt dat er zware keuzes moeten worden gemaakt binnen het sociale domein, maar dat die blijkbaar al zijn gemaakt op andere domeinen. De heer Van der Graaf (ChristenUnie) vindt dat een huishouden dat uit meer mensen bestaat, efficiënter met zijn afval kan omgaan, hetgeen resulteert in minder afval per persoon. Een systeem dat werkt met daadwerkelijk aangeleverd afval is volgens hem nog eerlijker. De heer Vasters (D66) meent dat zes personen meer afval hebben dan twee personen. Een systeem waarbij per kilo afval wordt betaald, zou goed zijn, maar daarvoor is het volgens hem nog niet het juiste moment. De heer Maas (Volt) vraagt of D66 het probleem daadwerkelijk binnen het sociale domein wil oplossen en het dus wil beperken tot scenario 2. De heer Vasters (D66) wil in de eerste plaats kijken naar het sociale domein, in eerste instantie binnen Wmo en Jeugd. D66 kiest op dit moment voor scenario 2, maar vindt het te vroeg om op dit moment te zeggen dat dat haalbaar is. In dit kader wacht hij het voorstel van GroenLinks af. De heer Van Steeg (CDA) vraagt wat voor D66 het brede sociale domein is.

De heer Vasters (D66) antwoordt dat binnen het sociale domein heel veel beleidsvelden vallen. Scenario 2 stelt voor om eerst bij Wmo en Jeugd te kijken en daarna ook te zoeken bij andere beleidsvelden in het sociale domein. Dat is inderdaad een breed domein. Hij volgt in dezen het voorstel om aan bepaalde zaken niet te komen en aan andere zaken eventueel wel. Dit moet in de komende maanden duidelijk worden. Mevrouw Hessel (Utrecht Solidair) zegt dat Utrecht zestien plaatsen is gezakt op de ranglijst voor kinderrechten. Zou Jeugdzorg niet het laatste onderdeel moeten zijn waarop bezuinigd wordt? De heer Vasters (D66) is ook geschrokken van dat bericht. Tegelijkertijd gaat de zorgvraag de komende jaren toenemen en nemen de personeelstekorten toe. D66 vindt dat ook kritisch naar de eigen ambtelijke organisatie moet worden gekeken. Er wordt extra geïnvesteerd in de gemeentelijke uitvoeringsorganisatie. Wat zijn de ervaringen tot nu toe daarmee? Naast versterking van bepaalde afdelingen zijn er echter ook mogelijkheden voor kostenbesparingen. Kan middels een benchmark met andere gemeenten daar onderzoek naar worden gedaan? De heer Van Steeg (CDA) vraagt of D66 al wil kijken of er bij Cultuur of Handhaving mogelijkheden zijn om te schuiven of andere plannen te maken en of hij de Voorjaarsnota financieel wil aanpassen.

De heer Vasters (D66) meent dat in de breedte naar de ambtelijke organisatie moet worden gekeken. Bij Cultuur en Handhaving wordt al iets weggehaald en daarin wil hij niet verdergaan. De heer Van Steeg (CDA) constateert dat D66 wel ruimte voor besparingen op overhead ziet, maar niet bereid is om daar in deze Voorjaarsnota iets mee te doen. De heer Vasters (D66) vindt een zorgvuldige aanpak belangrijk. Hij wacht een reactie van de wethouder af. Mevrouw Ramaker (VVD) vraagt welke ambities volgens D66 geschrapt kunnen worden zodat de overhead beperkt kan worden. Pagina 10 van 20

Griffie gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare vergadering van de commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën op 27 juni 2023 in de raadzaal.

De heer Vasters (D66) heeft het niet over het schrappen van ambities, maar wil kijken waar de organisatie efficiënter kan opereren. Mevrouw Ramaker (VVD) vraagt of volgens D66 het schrappen van ambities ervoor zorgt dat er meer ambtelijke capaciteit beschikbaar is. De heer Vasters (D66) is het daarmee eens, maar wil geen ambities uit het coalitieakkoord schrappen. Mevrouw Kendir (Student&Starter) steunt de oproep tot meer efficiëntie in de ambtelijke organisatie. Gaat het dan ook om het aantal ambtenaren dat in dienst is of om de kostenposten daarbuitenom? De heer Vasters (D66) kan zich voorstellen dat er teams of afdelingen zijn die met minder ambtenaren toe zouden kunnen. Mevrouw Kendir (Student&Starter) leest juist dat er te weinig personeel is. Het voorstel om af te schalen volgt zij dus niet. De heer Vasters (D66) wil specifiek kijken waar meer of minder mensen nodig zijn. Dat kan ook een verschuiving betekenen. De heer Van Heuven (PvdD) noemt de term “ravijnjaar”, het jaar waarin de inkomsten vanuit het Rijk verminderen. De PvdD vindt dat investeringen om de klimaat- en biodiversiteitscrisis tegen te gaan, gehandhaafd moeten blijven. Te vaak zijn langetermijnbelangen geofferd voor financiële belangen op de korte termijn. Bij Groen blijft er te veel geld op de plank liggen. De ambitie tot schaalvergroting wordt teruggeschroefd.

De PvdD wil dat voor Groen begroot geld daadwerkelijk aan Groen wordt uitgegeven. De heer Van der Zweth (PvdA) vraagt hoe de heer Van Heuven oordeelt over de voorstellen in de Voorjaarsnota om scherp aan de wind te varen en risico’s te nemen, zodat de langetermijninvesteringen mogelijk zijn. De heer Van Heuven (PvdD) heeft de afgelopen jaren bij de Jaarrekening gezien dat er veel geld voor Groen op de plank blijft liggen. In bestaande potjes blijft veel geld over, dat vervolgens wordt uitgegeven aan de voorzieningen Groot onderhoud Grijs en Groen. Met geld uitgeven aan Grijs red je de biodiversiteit niet. De heer Van der Zweth (PvdA) is het daarmee eens. Hij is benieuwd naar het oordeel van de heer Van Heuven over de risico’s die ingecalculeerd zijn en de onzekerheid die geaccepteerd wordt. De heer Van Heuven (PvdD) denkt dat de risico’s defensief worden ingeschat en dat proactiever geld kan worden besteed aan de doelen op Groen, maar ook op andere domeinen. Hij roept het college op om meer lef te tonen en meer uit te geven. In de huidige begroting wordt bijgestuurd door een aantal leges te verhogen. De leges voor evenementen en horeca zijn nog altijd niet kostendekkend. De PvdD zou die politieke keuze graag anders zien.

Mevrouw Ramaker (VVD) denkt ten aanzien van het vorige punt dat het antwoord zal zijn dat er geen mensen zijn die dat uit kunnen voeren of dat de kosten veel te hoog zijn. De heer Van Heuven (PvdD) hoort dat argument altijd. Er zijn veel inwoners in de stad die graag meehelpen om groen en biodiversiteit te bevorderen. Als je bijvoorbeeld gratis bomen weggeeft, maak je gebruik van de capaciteit in de stad. Mevrouw Ramaker (VVD) vraagt of de PvdD daar een motie voor indient. Pagina 11 van 20

Griffie gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare vergadering van de commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën op 27 juni 2023 in de raadzaal.

De heer Van Heuven (PvdD) zegt dat de PvdD deze week een aantal voorstellen op het gebied van Groen zal indienen. De Voorjaarsnota voelt echter vaak als een voldongen feit, waar de oppositie niet doorheen komt. Hij heeft dat de afgelopen vijf jaar geprobeerd, maar dat lukt veelal niet. Mevrouw Kendir (Student&Starter) denkt dat sommige evenementen hogere leges zouden kunnen betalen, maar veel evenementen niet, zoals het Bevrijdingsfestival. De heer Van Heuven (PvdD) kan zich voorstellen dat er voor kleinere evenementen in de stad, die draaien op vrijwilligers, een tegemoetkoming is. Bij grote evenementen wordt echter grof geld verdiend. Ook die organisaties worden door de gemeente gesteund. De heer Van der Graaf (ChristenUnie) vraagt of de PvdD het ermee eens is dat de raad, met het voorstel inzake sturen en verantwoorden, steeds beter aan het stuur komt. De heer Van Heuven (PvdD) zegt dat dat klopt. Vorige week heeft hij samen met Student&Starter een motie ingediend om meer te kunnen sturen op ongedekte raadsvoorstellen. Voor oppositiepartijen blijft het echter heel moeilijk om bij de Voorjaarsnota een amendement aangenomen te krijgen. De dierenhulporganisaties in de stad krijgen € 100.000, maar daarmee kan de doelstelling van de coalitie om 24 uur per dag zorg te leveren aan dieren die het nodig hebben, niet waargemaakt worden. Daarvoor is nog eens € 100.000 nodig.

De heer Van der Zweth (PvdA) zegt dat het bedrag conform de motie is die de PvdD heeft ingediend. De heer Van Heuven (PvdD) reageert dat ook voor deze organisaties de kosten inmiddels gestegen zijn. Daardoor kan de doelstelling niet worden waargemaakt. Het is frustrerend dat er op zo’n klein bedrag geen beweging is. De BNG-bank heeft het resultaat over 2022 bekendgemaakt. Dat levert Utrecht een voordeel op van € 650.000. In hoeverre kan dit bedrag de komende jaren worden ingezet voor de doelen die de raad belangrijk vindt? Kan het geld daadwerkelijk naar duurzame doelen gaan? Hij sluit aan bij het punt dat D66 maakte over een gedifferentieerde afvalstoffenheffing. Afrekening per kilo zit er nu nog niet in, maar dat debat moet later zeker gevoerd worden. Het cultuurbudget groeit niet mee met de stad en de indexering blijft achter bij de inflatie. Culturele instellingen belanden buiten de Cultuurnota en het college neemt daar onvoldoende actie op. Het college heeft de afgelopen jaren veel geld gereserveerd voor de noordelijke randweg. Het Rijk schort de bijdrage aan de verbreding op. De gemeente heeft een reservering staan van 11,7 miljoen. Welke ruimte is er om dit bedrag in te zetten op andere plekken in de begroting, zeker met het oog op de aankomende financiële belemmeringen? De heer Van Steeg (CDA) zegt dat mensen in Overvecht zitten te springen om de NRU.

De investering zal gedaan moeten worden. De heer Van Heuven (PvdD) kan zich voorstellen dat iets van de reserve moet worden gebruikt om de doorstroming te verbeteren, maar wil graag weten wat het bericht van het Rijk betekent voor de reservering van de gemeente. De PvdD is geschrokken van de keuze van het Rijk om te gaan financieren op basis van het bbp. Dat betekent dat de economische groei van Nederland een must is voor de gemeente om aan voldoende financiering te komen. Dat is onwenselijk, want economische groei is een probleem. Wat vindt de wethouder van het principe dat de gemeente afhankelijk is van het bbp en economische groei? De heer Van der Zweth (PvdA) wijst op de huidige onzekere tijd met inflatie, de bouwkosten en de rente. Dat heeft invloed op de keuzes die raad en college moeten maken. Hij vindt het positief dat het college risico durft te nemen, zodat bezuinigingen kunnen worden beperkt. De motie inzake het accres is goed verwerkt in de Voorjaarsnota. Pagina 12 van 20

Griffie gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare vergadering van de commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën op 27 juni 2023 in de raadzaal.

De grote zorg van de PvdA betreft het enorme tekort bij Jeugd en Wmo. Het is schrijnend dat het Rijk de gemeente in een positie brengt waarin gekort moet worden. Het principe dat de toekomstige tekorten bij Jeugd en Wmo binnen het sociale domein moeten worden opgelost, gaat de meest kwetsbare Utrechters raken. Het vijfde uitgangspunt gaat de PvdA te ver, omdat nog niet duidelijk is welke keuzes daarbij gemaakt zullen worden. Keuzes moeten altijd worden gemaakt vanuit het principe “ongelijk investeren voor gelijke kansen”, zodat de meest kwetsbare Utrechters worden ontzien. Hij hoort graag een reactie van de wethouder. De PvdA heeft jarenlang gehamerd op realistisch begroten en het is een goede zaak dat er steeds ruimer met het planningsoptimisme wordt gewerkt. Met de hoge inflatie en bouwkosten blijft het nodig dat dit periodiek terugkomt. De cao-loonsverhoging van 9% doet pijn, maar de PvdA is blij dat de overheid haar personeel compenseert. Ook de maatschappelijke organisaties moeten voor inflatie gecompenseerd worden. De heer Maas (Volt) sluit zich aan bij de opmerkingen van vorige sprekers over de moeilijke tijden. Voor Volt zijn investeringen in klimaat, groen en transparantie in bestuur heel belangrijk. Hij vraagt of de wethouder iets meer kan vertellen over de meicirculaire en de middelen om de korting uit het regeerakkoord te compenseren.

De berap heeft een positief saldo van € 800.000, maar niet duidelijk is waar dat bedrag naartoe gaat. Hij sluit aan bij de oproep van PvdA en GroenLinks met betrekking tot de Wmo en Jeugd tot een ruimere afweging dan alleen scenario 2. Hij stelt voor om met de maatregelen uit scenario 2 te beginnen, maar wil voorkomen dat de gemeente in het sociale domein door de ondergrens zakt. Dat leidt alleen maar tot meer kosten in de toekomst. De heer Van der Zweth (PvdA) vraagt of de ondergrens voor Volt dezelfde is als die hij heeft genoemd. De heer Maas (Volt) antwoordt bevestigend. De maatregelen kan hij pas beoordelen als die zijn uitgewerkt. De heer Van der Zweth (PvdA) denkt dat dit volgende week nog niet bekend is, terwijl toch een besluit moet worden genomen. De heer Maas (Volt) ziet veel ambitie in de Voorjaarsnota, maar wijst ook op de personeelskrapte. Hij heeft al eerder gewezen op het gevaar van stuwing. Er wordt nu bijvoorbeeld bezuinigd op de afdeling Economie, terwijl de oorzaak van het standplaatsenprobleem precies lag bij het gebrek aan uitvoeringscapaciteit. Graag een reactie van de wethouder. Hetzelfde geldt voor de dienstverlening in het klantcontactcentrum. De tevredenheid hierover was al niet hoog. Is de wethouder niet bang om hierop nog verder te bezuinigen? De vloot wordt per 2025 geëlektrificeerd en vanaf dat moment is er geld in de begroting gereserveerd.

Dat is te laat. Dat budget had er al moeten zijn om aanbestedingen te doen. Hoe komt dit toch voor elkaar? Er zijn allerlei regelingen voor armoede en kansengelijkheid. Volt blijft zich afvragen wat al die regelingen kosten aan ambtelijke inspanning. Is het niet effectiever om gewoon geld te geven? Tot slot stelt hij het beweegprogramma op scholen aan de orde. De doelen zijn nobel, maar hij weet vanuit eigen ervaring hoe lastig het is om de doelen met zo’n beweegprogramma te halen. Bovendien wordt er gekort op sport en beweging in de openbare ruimte. Dit lijkt in tegenspraak. Graag een reactie van de wethouder. Mevrouw Kendir (Student&Starter) zegt dat de Voorjaarsnota een tekort van 72 miljoen oplevert. De risico’s die met deze Voorjaarsnota genomen worden, vindt zij spannend maar nodig en begrijpelijk. De situatie waarin de gemeente door de onvoldoende compensatie en onzekerheid vanuit het Rijk is gekomen, is inmiddels niet meer houdbaar. Het kan niet zo zijn dat de gemeente haar taken daardoor niet meer kan uitvoeren. Zij hoopt dat het Rijk deze urgentie ziet en voldoende gaat compenseren. Zij roept het college op om hiervoor flink te blijven lobbyen. Op het gebied van Jeugd en Wmo wordt een inhoudelijke aanpak voorgesteld. De eerste vier uitgangspunten kunnen goed helpen bij het creëren van een duurzaam zorgstelsel.

Zij vindt het belangrijk dat deze opgave niet ten koste gaat van de kwetsbare Utrechters. Daarom hoort het vijfde Pagina 13 van 20

Griffie gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare vergadering van de commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën op 27 juni 2023 in de raadzaal.

uitgangspunt niet thuis in deze aanpak. In de Voorjaarsnota wordt aangegeven dat wordt gestopt met pilots, tijdelijke programma’s en regelingen die geen structurele bijdrage leveren aan het verbeteren van de uitvoeringspraktijk. Het is goed om daarover het gesprek in de raad te voeren. Hoe wordt de raad hierbij meegenomen? Voorts vraagt zij zich af wat het scenario is als het beoogde bedrag van het Rijk niet wordt ontvangen. Welke investeringen hebben dan prioriteit en welke kunnen worden uitgesteld? Zij vraagt de wethouder om met verschillende scenario’s te komen. De raad moet meer inzicht hebben bij de afwegingen en kunnen meebeslissen. De heer Simşek (DENK) zegt dat in maart 2023 een krappe meerderheid van de raad voor de motie heeft gestemd over het gratis maken van aanvragen voor nieuwe identiteitsbewijzen en rijbewijzen voor mensen die hun geslachtsregistratie hebben gewijzigd. Er zijn ook mensen in de stad die nakomelingen zijn van tot slaaf gemaakten die om die reden hun naam willen veranderen. Hij roept het college op om deze mensen de mogelijkheid te bieden om gratis nieuwe documenten aan te vragen als zij hun naam veranderd hebben. Graag een toezegging van de wethouder. De voorzitter wijst de heer Simşek erop dat dit verzoek aan het college thuishoort in de vergadering van 28 juni a.s., waarin wordt gesproken over veiligheid en bestuur.

De heer Simşek (DENK) zal dit verzoek eventueel morgen weer inbrengen. Mensen met een krappe portemonnee moeten geen kosten hoeven te maken voor het aanvragen van verplichte documenten. Hij roept het college op om minima een gratis identiteitskaart of paspoort te verstrekken. Bij beide voorstellen rekent hij op een toezegging van de wethouder en op een meerderheid in de raad. De heer Van der Graaf (ChristenUnie) spreekt zijn complimenten uit voor de leesbaarheid van de Voorjaarsnota. De ChristenUnie is het eens met het scherpe financiële beleid, maar dat brengt wel grote risico’s met zich mee. Hij vindt dat hier behoedzaam mee omgegaan moet worden. Kan de wethouder de raad het komend jaar op de hoogte houden in hoeverre de risico’s daadwerkelijk optreden? Zo ja, hoe wil de wethouder dat gaan doen? Bij een gedegen financieel beleid hoort ook dat risico’s op den duur onder controle worden gebracht en zo veel mogelijk worden beperkt. Welke plannen heeft de wethouder hiervoor? Kan hij die met de raad delen? Terecht wordt voor veel oplossingen naar het Rijk gekeken. Veel tekorten komen immers daarvandaan. Welke inzet gaat het college plegen om de middelen naar Utrecht te krijgen? Hoe wordt de raad hiervan op de hoogte gehouden? Het college schrijft dat passende maatregelen voor de klimaatcrisis moeten worden genomen.

Een van de oorzaken van die crisis is de wereldwijde uitstoot van CO2. De gemeente Utrecht werkt hieraan in meer of mindere mate mee, bijvoorbeeld door bouwwerkzaamheden, het verwerken van afval en het beheer van de openbare ruimte. Er is op dit moment geen inzicht in het aandeel van de verschillende programma’s aan deze uitstoot. Is de wethouder bereid om dit richting de Programmabegroting inzichtelijk te maken? Wellicht kan gewerkt worden met een CO2-budget, zodat gestuurd kan worden op de maximale CO2-uitstoot van de gemeente. Mevrouw Hessel (Utrecht Solidair) zou graag zien dat het college onderzoek doet naar de besteding van het geld voor Jeugdzorg. Er is geen enkel inzicht waarom de kosten zo gestegen zijn. Voorts moet volgens haar gekeken worden of de entreeprijs bij Tivoli en de Stadsschouwburg iets hoger kan worden, zodat de jeugd, de daklozen en iedereen die dat echt nodig heeft, geholpen kan worden. Zij heeft gemerkt dat elke bezoeker hiertoe bereid is. De voorzitter concludeert dat hiermee de inbreng van de commissie is geleverd en schorst hierna de vergadering voor een kwartier. Na hervatting van de vergadering geeft de voorzitter het woord aan wethouder Schilderman voor de beantwoording. Mevrouw Schilderman (wethouder) gaat in op de financiële vragen en zal aangeven in welke commissie de inhoudelijke vragen aan de orde moeten worden gesteld. Pagina 14 van 20

Griffie gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare vergadering van de commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën op 27 juni 2023 in de raadzaal.

Een aantal fracties vroeg naar de timing en de inhoud van de meicirculaire en naar het standpunt van het college daarover. De meicirculaire is pas eind mei ontvangen en is vrij gecompliceerd, met een aanpassing van de systematiek. In de brief is ook ingegaan op de vraag hoe de meicirculaire zich verhoudt tot het risico dat de gemeente neemt. Zij zal proberen om in het vervolg eerder de raad in kennis te stellen. In september is de week voor de commissievergaderingen een recesweek. Er is dan geen college, maar zij gaat haar best doen. Als de termijn niet gehaald wordt, zal zij de raad daarover informeren. In de meicirculaire is onder andere sprake van een wijziging van de kostensystematiek. Deels heeft de gemeente daar nu al last van, deels straks. Een deel heeft effect op het volumedeel en een deel op het prijsgedeelte. Een meevaller is dat de inschatting van het geld dat van het Rijk komt, bijna exact uitkomt. De inschatting over het akkoord voor Jeugd heeft door de meicirculaire echter een negatief effect qua prijssystematiek. De totale omvang van de problemen in 2026/2027 neemt af, maar de kans dat de risico’s zich gaan voordoen, neemt toe. Daarom wil het college scenario’s voorbereiden voor het geval het risico van 2026 en 2027 zich voordoet. In het coalitieakkoord is afgesproken om ervan uit te gaan dat een volgend kabinet geen opschalingskorting inrekent.

Vorig jaar heeft de raad bij de Programmabegroting een motie ingediend om meer risico te nemen en dat heeft het college gedaan. Naar verwachting is er in de jaren 2024 en 2025 een sluitend beeld. De scenario’s zal het college volgend jaar bij de Voorjaarsnota aan de raad voorleggen. Er is dan voldoende tijd voor de raad om een afweging te maken. Het nadeel is dat, als de raad zich uitspreekt over de wenselijkheid van bezuinigingen, dat wellicht invloed heeft op de onderhandelingspositie met het Rijk. De VVD vroeg naar de werkdruk en het proces rond de Voorjaarsnota. Een deel van de verbeteringen in dit proces zit in het vorige week aangenomen raadsvoorstel. Zij kan zich voorstellen dat de raad wensen heeft om verdere stappen te zetten en het proces te optimaliseren. Zij zou dat wel in stappen willen doen. De verbeteringen op de Meerjareninvesteringsprogramma’s komen volgend jaar. Voorts vroeg de VVD hoe het college omgaat met kasschuiven. In de begroting 2023 zat een kasschuif, maar die wordt voor een gedeelte in deze Voorjaarsnota teruggedraaid. De omvang van de kasschuif neemt daarmee dus af. Het is niet de bedoeling van het college om bij problemen steeds kasschuiven in te zetten, maar een kasschuif binnen een beperkte periode is wel een optie. De VVD pleit voor een solide boekhouding. Het college zal binnen de eigen organisatie op een aantal vlakken kritisch kijken.

Als voorbeeld noemt zij de problemen in het sociale domein. Om een en ander inzichtelijk te maken, komt het college met informatie over de beïnvloedbaarheid. Het staat de raad altijd vrij om iets niet te doen of iets anders te doen. De VVD vroeg naar de emissieloze vloot. Het gaat inderdaad om een investering van circa 4 miljoen. De investering bestaat uit verschillende componenten die een verschillende afschrijvingstermijn hebben. De VVD vroeg ook hoe het college omgaat met Groei in Balans en de trap-op/trap-afsystematiek. Het CDA vraagt daar ook naar in relatie tot het planningsoptimisme. In de begroting 2023 is een reserve Groei in Balans opgenomen, met het idee dat schommelingen dan beter opgevangen kunnen worden. Naar verwachting is de reserve in 2026 leeg. Het gaat vooralsnog om taakvelden en niet om specifieke projecten. Zij kan zich voorstellen dat de raad meer zicht wil hebben op de realisatie. Het college zal de raad volgend jaar bij de Voorjaarsnota informeren over hoe de meerjarenprogramma’s eruit gaan zien. Dan zou ook breed iets kunnen worden gezegd over planningsoptimisme en of de reserve Groei in Balans voldoende is. Zij zegt toe dat het college dan naar de mogelijkheden kijkt. De heer Van Steeg (CDA) had expliciet gevraagd om te beschrijven over welke onderwerpen worden uitgesteld en welke investeringen niet worden gedaan.

In hoeverre raakt dat een lopend begrotingsjaar? Mevrouw Schilderman (wethouder) heeft haar toezegging gedaan voor alle meerjarenprogramma’s, niet alleen voor Groei in Balans. De informatie is er nu ook, maar wat meer versnipperd. De heer Van Steeg (CDA) wil greep krijgen op waar vertragingen zitten en in hoeverre die de begrotingscyclus raken. Pagina 15 van 20

Griffie gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare vergadering van de commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën op 27 juni 2023 in de raadzaal.

Mevrouw Schilderman (wethouder) voegt nog toe dat vertraging meestal te maken heeft met capaciteit, materialen en beschikbaarheid. De VVD vroeg naar de reserve Riolering. De reserve heeft als doel om het tarief te egaliseren, zodat te grote schommelingen worden voorkomen. Het tarief is kostendekkend en wordt alleen verhoogd met de indexatie. Als een onderdeel dat gefinancierd wordt uit de reserve Riolering, vertraagd wordt, komt dat in een voorziening terecht. De reserve die wordt aangehouden voor tariefegalisatie is groter dan wat nodig is. Vervolgens is afgewogen of de tarieven echt verlaagd konden worden. Daar is niet voor gekozen. De lasten blijven dus gelijk. Mevrouw Ramaker (VVD) vraagt waarom niet gekozen is voor lastenverlaging. Mevrouw Schilderman (wethouder) antwoordt dat het bedrag per inwoner erg laag is. De inwoners zijn meer gebaat bij de investeringen die met het geld kunnen worden gedaan in andere onderdelen van de begroting. GroenLinks vroeg naar de scenario’s rondom Jeugd en Wmo heeft een amendement aangekondigd. Ook andere fracties stelden vragen op dit punt. De opgave binnen het sociale domein is groot. Daarom is het onmogelijk om exact aan te geven hoe het college hiermee in de begroting omgaat. Die opgave vraagt een andere vorm van werken. Daarom worden scenario’s uitgewerkt.

Het college kiest voor scenario 2: breed binnen het sociale domein, vooral omdat er veel verschillende taken zijn die elkaar in de uitvoering tegenkomen. Als de raad maatregel 5 anders wil wegen, kan hij daar een voorstel voor indienen. Als maatregel 5 niet wordt gedaan, wordt de onderhandelingspositie naar het Rijk wel verzwakt. In maatregel 5 zitten echter wellicht ook zaken die de raad wél acceptabel vindt. Zij blijft bij het voorstel van het college. De heer Van der Zweth (PvdA) denkt dat er een nuancering moet worden gemaakt. Plan Einstein zou bijvoorbeeld ook onder maatregel 5 vallen. Mevrouw Schilderman (wethouder) zegt dat het college ten tijde van het maken van de Voorjaarsnota geen exact beeld kon geven. Dat is er volgend jaar bij de Voorjaarsnota wel. Een tussenstap, waarbij de raad verder wordt meegenomen, is volgens haar logisch. Als de raad instemt met de Voorjaarsnota, kan de raad nog besluiten hoe een en ander er precies uitziet. De precieze timing van de tussenstap kan het beste met de vakwethouders worden besproken. De heer Van der Zweth (PvdA) zou alles wat onder maatregel 5 valt, in de basis niet willen doen, maar kan zich voorstellen dat er daarop uitzonderingen mogelijk zijn. Mevrouw Schilderman (wethouder) voegt toe dat maatregel 5 pas in werking treedt na de maatregelen 1 tot en met 4.

Zij zal het compliment van GroenLinks over de leesbaarheid doorgeven aan de opstellers van het stuk. Het CDA vroeg naar een fout in de berekening. Als die er niet was geweest, had het beeld er inderdaad anders uitgezien. De fout is een meevaller van 8 miljoen, maar de totale omvang van de tegenvallers is aanzienlijk groter. Zij heeft de raad geïnformeerd zodra zij hiervan kennis had. Het CDA vroeg ook naar de kostenstijgingen bij Jeugd en Wmo en de risico-inschatting daarvan. In de Voorjaarsnota is een risico-inschatting gemaakt voor het geld dat vanuit het Rijk komt. In de meicirculairebrief staat dat het wat verder tegenvalt. In de Voorjaarsnota is het niet doorgaan van een gedeelte van de bezuiniging opgenomen. Dat is in overeenstemming met de verwachting van het akkoord dat landelijk gesloten is, maar dat blijft nog wel een risico. Het CDA vroeg wat scenario 2 precies betekent en vroeg naar handhaving. Handhaving zit heel weinig in dit onderdeel. De heer Van Steeg (CDA) vindt de afbakening van het sociale domein niet heel helder. Mevrouw Schilderman (wethouder) zegt dat het de bedoeling is om het in alle programma’s van het sociale domein op te lossen, omdat de problemen waar de programma’s mee te maken hebben, inhoudelijk overeenkomen. Pagina 16 van 20

Griffie gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare vergadering van de commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën op 27 juni 2023 in de raadzaal.

De heer Van Steeg (CDA) zal zijn vraag over de afbakening van het sociale domein morgen in de commissievergadering stellen. Mevrouw Schilderman (wethouder) vervolgt haar beantwoording. Het CDA vroeg of extra middelen die mogelijk later komen, worden geïnvesteerd. Zij verwacht niet dat er veel extra middelen komen, ook al omdat het Rijk zelf moet bezuinigen. Als er extra middelen komen, worden eerst de risico’s en de gaten opgelost die nog gedekt moeten worden, voordat er wordt gedacht aan nieuwe investeringen. De heer Van Steeg (CDA) vraagt wat er gebeurt als er wél extra middelen voor Jeugd komen vanuit het Rijk. Wordt dan breed in de begroting gekeken of gaat het geld als eerste naar Jeugd? Mevrouw Schilderman (wethouder) acht de kans dat de middelen vanuit het Rijk tegenvallen aanzienlijk groter dan dat ze meevallen. Mocht er een meevaller zijn, dan kan op dat moment een afweging worden gemaakt, ook in relatie tot 2026. De heer Van Steeg (CDA) heeft specifiek gevraagd naar de overhead binnen Groei in Balans. Mevrouw Schilderman (wethouder) antwoordt dat bij overhead onderscheid moet worden gemaakt tussen algemene ambtelijke uitvoeringskracht en overhead. Overhead gaat over de bedrijfsvoeringsfuncties, zoals Financiën, HR, Control en IT. Daar zit men op het basisniveau. De uitvoeringskracht betreft personele inzet op een aantal verschillende beleidsonderwerpen.