Uitvoeringsprogramma Vitaal en krachtig ouder worden

Daarnaast geeft de tabel weer hoeveel procent van alle deelnemers van de zorgvorm 65+, 75+ of 85+ zijn. 2024 Product Arbeidsmatige activering Dagbegeleiding Individuele begeleiding Kortdurend verblijf Thuisbegeleiding Vervoer DB en AA Hulp bij het huishouden Rolstoelvoorziening* Woonaanpassing* Vervoersvoorziening* Basiszorg

Totaal

55+ 669 588 2.155 18 409 429 7.299 868 3.661 11.523 10.198

207 566 663 16 243 402 6.195 584 2.988 9.816 4.563

% totaal 65+ %totaal 75+ %totaal 85+ %totaal 31% 57 9% 7 1% 1 0% 96% 511 87% 390 66% 161 27% 31% 258 12% 65 3% 7 0% 89% 14 78% 7 39% 1 6% 59% 154 38% 76 19% 14 3% 94% 360 84% 274 64% 117 27% 85% 5.159 71% 3.502 48% 1.254 17% 67% 447 51% 274 32% 126 15% 82% 2.477 68% 1.688 46% 687 19% 85% 8.213 71% 5.924 51% 2.511 22% 45% 2.812 28% 1.522 15% 546 5%

*Rolstoelvoorziening, woonaanpassing en vervoersvoorziening zijn verzameltermen waar meer zorgproducten onder vallen. Gezamenlijk vallen hier alle Wmo-hulpmiddelen onder, de indicaties voor het sociaal-recreatief vervoer en de woonaanpassingen.

c) G4 impactanalyse WOZO In opdracht van de G4 heeft HHM een impactanalyse uitgevoerd op WOZO. HHM heeft daarin voor de afzonderlijke gemeenten in beeld gebracht welke verwachte stijging er is van de vraag naar Wmovoorzieningen als gevolg van het langer thuis blijven wonen. In onderstaande grafiek zijn die verwachtingen in beeld gebracht. Uitvoeringsprogramma Vitaal en krachtig ouder worden 2025-2027

25

Met dit onderzoek zijn de prognoses uit de VJN 2023 getoetst. De financiële vertaling komt overeen met de prognose die we bij de VJN 2023 hebben gedaan.

Uitvoeringsprogramma Vitaal en krachtig ouder worden 2025-2027

26

2.

Uitkomsten gesprekken in de stad

Gesprekken in de wijk met ouderen In 2023 hebben we tien dialoogsessies georganiseerd met groepen ouderen met een migratieachtergrond. We spraken met ruim 170 ouderen. Tijdens deze bijeenkomsten deelden de deelnemers hun persoonlijke verhalen, ervaringen en ideeën met betrekking tot gezond ouder worden in Utrecht. In 2024 hebben we dit traject voortgezet met wijkbijeenkomsten, gericht op verschillende groepen ouderen. Deze bijeenkomsten vonden plaats bij bestaande groepen in samenwerking met U-opLeeftijd, Senioren Leidsche Rijn en Toekomstgerichte ouderen. We spraken ruim 150 ouderen bij verschillende wijkbijeenkomsten in Overvecht, Leidsche Rijn en Vleuten-De Meern, Binnenstad, Kanaleneiland en Hoograven. De centrale vraag was: Hoe is het fijn ouder worden in Utrecht terwijl zorg en welzijn verandert? Op 13 december was er een bijeenkomst met organisaties in de stad en raadsleden. Tijdens deze bijeenkomst is een start gemaakt met het vertalen van gezamenlijke vraagstukken naar concrete stappen. Thema

Wat hebben we opgehaald bij de ouderen?

Kracht van ouderen

Toegankelijke activiteiten

Wat doen we ermee? *Tussen haakjes staat naar welke actie uit hoofdstuk C gerefereerd wordt) De meeste ouderen benadrukken het belang van We stimuleren initiatieven die ouderen ondersteunen gezond, actief, betrokken en nieuwsgierig te blijven. om actief en zelfstandig te blijven, bijvoorbeeld door Zelfstandigheid, zelf keuzes kunnen maken en in te zetten op valpreventie (in hoofdstuk C actie daarmee regie over eigen leven staat hierin centraal. 12.1), doortrappen (12.2) en Vitality Experience (1.2). Ze richten zich bewust op wat wél mogelijk is. De Ook zorgen we ervoor dat meer ouderen weten waar meesten blijven actief, nemen deel aan activiteiten ze actief kunnen zijn in de wijk, bijvoorbeeld als en vinden het fijn om bij te dragen aan hun vrijwilliger. We starten daarom een campagne met de omgeving, bijvoorbeeld via vrijwilligerswerk. Ze genieten van het ontmoeten van anderen en vrijwilligerscentrale gericht op ouderen in de stad activiteiten in de wijk bezoeken waar ze gezamenlijk (1.1). eten of activiteiten doen. Hierbij geven ze aan dat ze het ook vooral gewoon leuk willen hebben. ‘’Het gewoon leuk hebben. Bezoeken van activiteiten (in de wijk), samen eten.’’ Ouderen waarderen het brede aanbod van We vinden het belangrijk dat ouderen de juiste activiteiten in Utrecht.

Ze horen via verschillende informatie beschikbaar hebben en nemen deze kanalen over activiteiten zoals buurthuizen of uitkomsten mee bij het inkooptraject nieuwsbrieven. Ze missen echter een centraal punt informatievoorziening. (24.1) met overzicht en waar ze terecht kunnen met hun Daarnaast kan een herkenbaar vragen, zoals bij zoals sommige noemden een activiteitenprogramma voor ouderen bijdragen aan 'ouderenambassadeur'. Meertalige en eenvoudige informatie kan een drempel wegnemen voor ouderen meer overzicht. In Kanaleneiland was dit een die de Nederlandse taal minder goed beheersen. uitkomst van de wijkgesprekken met ouderen en wijkpartijen. (11.1) ‘’Vaak wordt er veel georganiseerd, maar niet altijd duidelijk of voor iedereen makkelijk te bereiken’’

Sociale verbondenheid

Netwerken zoals buren, familie en belcirkels van de We stimuleren en faciliteren omzien naar elkaar en kerk zijn belangrijk. Ze vertelden hoe deze kleine elkaar steunen. Dat doen we onder andere door hier netwerken elkaar ondersteunen, bijvoorbeeld buren aandacht voor te hebben in de nieuwe die elkaars kunnen helpen als dat nodig is. welzijnsopdracht (5.1) en vernieuwende Tegelijkertijd geven ze aan dat zulke netwerken niet woonconcepten (16.1 en 17.1) vanzelf tot stand komen en dat niet iedereen hierop In Utrecht is een netwerk actief op het gebied van kan terugvallen, waardoor eenzaamheid een risico blijft. Nieuwe netwerken/groepen ontstaan volgens eenzaamheid: Utrecht Omarmt. Hier werken veel partijen samen aan het tegengaan van eenzaamheid de ouderen vaak door een georganiseerd initiatief zoals een valpreventie groepsbijeenkomst of een groep gevormd door sleutelpersonen. ‘’Buren blijken een belangrijke rol te vervullen voor als er iets misgaat. Menigeen heeft een sleutel of zelfs meerdere sleutels van buren in huis en geeft ook de eigen sleutel af aan een buur.’’

Uitvoeringsprogramma Vitaal en krachtig ouder worden 2025-2027

27

‘’Mensen blijven ontmoeten. Als het werk wegvalt, is het belangrijk anderen te ontmoeten.’’ Beeldvorming en waardering

Ouderen dragen veel bij aan Utrecht. Ze hebben veel talenten en benutten deze ook bijvoorbeeld via vrijwilligerswerk. Ze bieden hulp aan anderen. Toch hebben zij het gevoel dat hun talenten en bijdragen niet altijd voldoende worden gezien of gewaardeerd. Een aantal ouderen ervaart ook negatieve beeldvorming.

We starten samen met U op Leeftijd een project gericht op het zichtbaar maken van stereotype beeldvorming van ouderen in ons beleid en bij ouderen zelf (3.1).

Een mooi voorbeeld van contact tussen jong en oud, en daarmee vermindering van wederzijdse stereotyperingen, is het maatjesproject van senior en student. “Bij ongelukken over elektrische fietsen gaat het altijd over ouderen”.

Voorbereiden op het ouder worden

Veel ouderen zijn niet bewust bezig met dat ze We stimuleren toekomstige ouderen om na te ouder worden en gevolgen voor de toekomst. Ze denken/keuzes te maken over hoe, waar en met wie vinden dat het iets is dat erbij hoort. Toch geven ze je oud wil worden, en wat daarvoor nodig is. Een brief tegelijkertijd aan dat het handig is om toch voor te voor alle ouderen die 60 worden (10.1) kan hierbij bereiden op het ouder worden. Ze willen helpen. Daarnaast worden er gesprekken in de bijvoorbeeld graag zo lang mogelijk zo gezond wijken gevoerd over betekenisvol ouder worden mogelijk blijven, zichzelf blijven redden, een sociaal (11.1) netwerk hebben, wonen op een plek met voorzieningen dichtbij en nuttig, nieuwsgierig blijven. ''Eigenlijk ben ik niet zo bewust bezig met ouder worden en de toekomst''

Digitalisering

Ouderen ervaren uitdagingen met het bijblijven in de digitale wereld. De beschikbare digitale ondersteuning sluit niet altijd aan bij hun behoeften, zoals dat het soms snel gaan en vaak is de ondersteuning te incidenteel. Veel ouderen voelen zich soms beschaamd als ze niet mee kunnen komen.

Steeds meer zorg en welzijn is digitaal. Maar dat moet wel aansluiten bij de behoeften en vaardigheden van ouderen. Daarom organiseren we consultatiesessies en nemen het initiatief voor een agenda digitale zorg voor ouderen (30.1)

Ouderen hechten waarde aan een veilige, toegankelijke woonomgeving met voorzieningen zoals brede voetpaden, bankjes en openbare toiletten. Wonen dichtbij voorzieningen en verschillende nieuwe woonvormen zij voor hen belangrijk.

Als gemeente houden we steeds meer rekening met de behoeften van ouderen bij de inrichting van de ruimtelijke ordening. Met het creëren van seniorvriendelijke looproutes (19.1) leren we nog beter hoe we dit doen.

We subsidiëren ook organisaties in de stad die inwoners helpen om digitaal vaardiger te worden. Inwoners die willen leren kunnen terecht in het digitaalhuis in de bibliotheek. Locaties en de tijdstippen waarop ‘wegwijzers’ aanwezig zijn staan op www.digitaalhuisutrecht.nl “Ik word er gespannen van, je verliest controle op. En we zijn zeker niet dom.” Wonen en leefomgeving

Daarnaast werken we vanuit de beleidsnota Wonen aan verschillende woonvormen voor ouderen. We ontwikkelen ook een Utrechts woonzorgconcept (16.1). ‘’XX merkt op dat ouderen in een bubbel verblijven als het om de wijk gaat. XX gaat niet meer naar het centrum vanwege het verkeer, terwijl hij heel graag naar de Schouwburg of Tivoli zou willen.’’ Zorg en ondersteuning

Ouderen vinden juiste en toegankelijke zorg en ondersteuning cruciaal. Ouderen weten over het algemeen naast hun eigen netwerk – familie, kinderen, partner, buren – ook de huisarts goed als eerste aanspreekpunt te vinden. De ouderen geven ook aan dat het buurtteam een grotere rol mag spelen en proactiever mag zijn voor de ouderen.

Zorg voor ouderen is een gezamenlijke verantwoordelijkheid vanuit de gemeente, zorgverzekeraar en zorgkantoor. Alle drie zijn we verantwoordelijk voor de uitvoer van een andere zorgwet. De scheiding tussen wetten is soms nog groot. We werken hier onder andere aan met projecten over betere samenwerking in de wijken (25.1) en gezamenlijke huisbezoeken van casemanagers dementie en mantelzorgmakelaars (6.1)

''Als ik een vraag over gezondheid heb, ga ik als eerst naar de huisarts''

Uitvoeringsprogramma Vitaal en krachtig ouder worden 2025-2027

28

Specifieke uitdagingen voor ouderen met een migratieachtergrond

Ouderen met een migratieachtergrond ervaren extra uitdagingen, naast de algemene thema's, bij gezond ouder worden. Ze geven bijvoorbeeld aan dat de zorg- en hulpverlening en gezondheidsvoorlichting niet altijd aansluit bij hun behoefte. Ze voelen zich soms niet begrepen, ze weten niet waar ze terecht kunnen en er is soms weinig tijd om bijvoorbeeld vragen te stellen aan professionals. Het verschil in taal maakt het niet makkelijker. Veel vragen stellen ze nu aan sleutelpersonen. Daarnaast gaven ze aan behoefte te hebben aan specifieke informatie over verschillende (gezondheids) thema's.

We ontwikkelen een programma Gezond Ouder Worden in een samenwerking met huisartsen, sociaal domein, sleutelpersonen, mantelzorgers. Dit programma is een training op bewegen, voeding, stress, dementie en de toekomst. (13.1) Daarnaast trainen we in een aantal buurten professionals hoe hun communicatie en begeleiding beter aan kan sluiten bij de behoeften en (gezondheids-)vaardigheden van ouderen met een migratieachtergrond (14.1).

‘’Het gaat nog niet eens altijd over de hoeveelheid ziektes die ik heb. Maar het gaat om goed in hun vel zitten en mij welkom en serieus genomen voelen’’ * We hebben nog meer waardevolle informatie opgehaald bij de groepen ouderen - die input gebruiken we voor ons beleid.

Uitvoeringsprogramma Vitaal en krachtig ouder worden 2025-2027

29

3.

Toelichting wenselijke en nog niet gedekte acties

In alle vier de pijlers zijn verschillende acties geformuleerd die als impactrijk worden gezien, maar die vanwege verschillende financiële onzekerheden nog niet structureel tot uitvoer gebracht kunnen worden. Besluitvorming van het college is pas later mogelijk. We voeren de acties uit wanneer er financiële dekking gevonden is. Pijler 2.

Brief 60+ €50.000 In 2025 is financiële dekking om een brief te ontwikkelen met en voor ouderen over levensloopbewuste keuzes. Onderdeel van dit proces is de borging van de brief. Hier zijn verschillende scenario’s voor denkbaar, zoals bijvoorbeeld het versturen van de brief per drie of vijf jaar.

Pijler 3.

Communitybuilding in wooncomplexen €250.000 In 2025 financieren we deze actie met een specifieke uitkering domeinoverstijgende samenwerking (Spuk DOS). Per 2026 ontvangt het zorgkantoor deze rijksmiddelen. We verkennen met het zorgkantoor of het mogelijk is om deze activiteiten per 2026 over te nemen. Voorwaarde is dan wel dat de actie zorgkosten (Wmo, Zvw, Wlz) voorkomt. Dit monitoren we in 2025.

Pijler 4.

Laagdrempelige activiteiten voor kwetsbare ouderen (met dementie) €68.000 Laagdrempelige activiteiten in de wijk voorkomen of stellen aantoonbaar aanvullende zorg uit. Vanuit dit uitvoeringsprogramma zijn lacunes in ons laagdrempelig aanbod gesignaleerd (zie actie 20 en 22). In 2025 is ruimte om aanvullende activiteiten te organiseren. Voor 2026 zoeken we dekking voor het inzetten van de transitiereserve. Per 2027 kunnen de activiteiten geborgd worden binnen de nieuwe subsidieregeling sociale basis.

Uitvoeringsprogramma Vitaal en krachtig ouder worden 2025-2027

30