Uitvoeringsprogramma oeverpark Rondje Stadseiland 2024-2026

Oeverpark Rondje Stadseiland Uitvoeringsprogramma 2024-2026 30 september 2024

Utrecht.nl/ groen

Colofon

Inhoudsopgave

Projectgroep Erica Geertsema, Christine Schneider, Ellen de Boer, Eric Rossen, Kim Kool, Jacqueline Verhoek, Esmee van Klaarbergen, Sebastiaan Bekker, Sanne Bokking, Dirk Iede Terpstra, Eline Warmer, Paul Schoots

Voorwoord

Projectmanagement Sebastiaan van der Hijden Opdrachtgever Anouk Teuns, Opgavemanager Gezond Leefklimaat Janny Straatsma, Programmamanager Groene Leefomgeving Versiedatum 30 september 2024 Bestuurlijke besluitvorming Versie college

Samenvatting Hoofdstuk 1 Introductie 1.1 Aanleiding 1.2 Kaders 1.3 Werkwijze 1.4 Leeswijzer

8 8 9 10 11

Hoofdstuk 2 Acties 2024-2026 2.1 Uitgangssituatie: waar staan we nu? 2.2 Beoogde resultaten: acties 2024-2026

14 14 16

Hoofdstuk 3 Uitwerking acties 3.1 Inzet en acties per deelgebied 3.2 Projectondersteunende activiteiten

22 22 34

Hoofdstuk 4 Monitoren, sturen en verantwoorden 4.1 Organiseren monitoring 4.2 Risico’s 4.3 Financiën

38 38 39 40

BIJLAGE Nadere uitwerking ontwikkelkader Rondje Stadseiland 1. Water als icoon 2. Robuuste parkzone en biodiversiteit 3. Herkenbare inrichting 4. Samen thuis in het oeverpark

44 46 48 50 52

Bekostiging realisatie Rondje Stadseiland

54

4

Oeverpark Rondje Stadseiland - Uitvoeringsprogramma 2024-2026

Oeverpark Rondje Stadseiland - Uitvoeringprogramma 2024-2026

5

Voorwoord Als wethouder Groen heb ik het voorrecht om dagelijks te werken aan een stad waarin natuur en gemeenschap hand in hand gaan. Groen is niet alleen een lust voor het oog; het heeft een directe impact op ons welzijn en onze productiviteit. Bomen, struiken en bloemen helpen ons ontspannen en ondersteunen zelfs het herstel van zieken. Voor Utrecht is de waarde van groen onmisbaar: het is ons antwoord op klimaatverandering en luchtvervuiling en biedt ontmoetingsplekken voor buurtbewoners. Daarnaast stimuleert het de biodiversiteit door groene structuren met elkaar te verbinden. Dus het is niet alleen goed voor mensen maar ook voor dieren. Met de ambitie om tot 2040 maar liefst 60.000 woningen te bouwen, is het essentieel dat we het huidige groen behouden. Gemiddeld heeft elke woning in Utrecht 75 m² groen, en dat willen we zo houden, zelfs met de bouw van meer appartementen. Veel Utrechters hebben geen eigen tuin, dus extra openbaar groen is van groot belang. Daarom streven we naar een stadspark op slechts 10 minuten wandelen van elke voordeur, en we zijn vastbesloten om 440 hectare groen in de stad te realiseren. Een prachtig voorbeeld van deze groene ambitie is het Rondje Stadseiland, dat zich langs de oevers van het Amsterdam-Rijnkanaal en Merwedekanaal uitstrekt.

Sinds 2016 werken we aan dit 45 hectare grote oeverpark, goed voor maar liefst 75 voetbalvelden, dat een groen-blauwe verbinding door de stad moet vormen. Met een 12 kilometer lange fiets- en wandelroute die buurten met elkaar verbindt, biedt het park niet alleen monumenten zoals de Cereolfabriek en Villa Jongerius, maar ook een prachtig uitzicht over het water. Het Rondje Stadseiland is dé plek waar u in de avondzon kunt wandelen, met uw kind kunt skaten, of waar u met vrienden kunt picknicken aan de waterkant. Het park biedt ruimte voor rust, maar ook voor muziek, cultuur en sport. We willen dat Rondje Stadseiland een park voor alle Utrechters wordt, waar iedereen zich thuis voelt en trots op is. Daarom nodigen we omwonenden en toekomstige gebruikers uit om actief mee te denken en bij te dragen aan de ontwikkeling van dit groene project. U bent van harte welkom. Samen maken we Utrecht groener, gezonder en mooier!

De aanleg van het Rondje Stadseiland vraagt om geduld. We werken aan het park in delen en sluiten aan bij andere projecten, zoals de woningbouw in de Merwedekanaalzone. Ondanks de financieel uitdagende tijden voor onze gemeente, blijven we vastberaden doorwerken. Met dit uitvoeringsprogramma 2024 - 2026 zorgen we voor focus in de uitvoering, mede gezien de beperkte middelen. We laten zien wat we met voorrang oppakken, en hoe de uitvoering in de deelgebieden vordert. Kortom, dat we concrete stappen zetten richting realisatie van nieuwe delen van het park. Wacht niet tot de geplande oplevering in 2035 om het Rondje zelf te ontdekken. Het is nu al heerlijk om uit te waaien langs het Amsterdam-Rijnkanaal op de Wagenaarkade. Of op het stadsstrand aan de noordpunt waar u kunt genieten van het weidse uitzicht op het water. Linda Voortman Wethouder Groen & Dierenwelzijn

6

Oeverpark Rondje Stadseiland - Uitvoeringsprogramma 2024-2026

Oeverpark Rondje Stadseiland - Uitvoeringprogramma 2024-2026

7

Nieuwe acties deelgebieden

Samenvatting

Oog in Al Verkenning met bewoners Dafne Schippersbrug Ontwerp en participatie Sowetobrug Mobiliteitsstudie

Utrecht legt een nieuw, bijzonder oeverpark aan Utrecht groeit snel. Dat vraagt om meer groen voor mensen en dieren, dicht bij huis. De oevers van het Merwedekanaal en Amsterdam-Rijnkanaal bieden daar kansen voor. We leggen een nieuw oeverpark aan: het Rondje Stadseiland. Een plek waar bewoners en bezoekers kunnen ontspannen, bewegen en elkaar ontmoeten in een fijne groene omgeving. Het park wordt 45 hectare groot, met een doorlopende fiets- en wandelroute van 12 kilometer. Het moet gereed zijn rond 2035. Uitvoeringsprogramma

Organisatie

In de periode 2024-2026 werken we verder aan de realisatie van het oeverpark. Door het uitvoeringsprogramma brengen we focus aan in de uitvoering, mede gezien beperkte middelen.

RSE is een programma dat bestaat uit deelprojecten:

We maken onderscheid tussen planvoorbereiding en uitvoering. • Dit uitvoeringsprogramma brengt in beeld welke acties gericht op planvoorbereiding het team RSE gaat oppakken, hoeveel dat kost en hoe we dat gaan dekken. • Daarnaast informeren we de lezer per deelgebied over inzet in deelprojecten en voortgang van de aanleg van het oeverpark.

Team RSE heeft een adviserende en ondersteunende rol in planvoorbereiding, neemt initiatief waar nodig en geeft voorwaarden mee om de ambities voor het oeverpark in ontwerp en realisatie te borgen. Hierdoor ontstaat één samenhangend en herkenbaar park. Uitvoering/aanleg van het park vindt plaats door andere projectteams in deelprojecten zoals ruimtelijke ingrepen en gebiedsontwikkelingen.

De Meernbrug Ontwerp

Rooseveltboulevard Toepassen profiel bij herinrichting

Gelderlantlaan Verkenning met stakeholders

Socratesbrug Ontwerp en uitvoering

Status deelgebieden en prognose realisatie Initiatief Planvorming

Zeehaenkade Verkenning integraal project

Realisatie Deels uitgevoerd Gereed

Winthontlaan & Zuidpunt Scenariostudie

Lopende projecten & inzet

Doelen

Financieel

Beoogd resultaat uitvoeringsprogramma: uitvoering van de acties waarmee concrete stappen zijn gezet richting realisatie van delen van het park.

Kosten acties planvoorbereiding gedekt vanuit collegeprogramma en Meerjaren Groen Programma.

Het park draagt bij aan de collegedoelstelling ‘extra groen dat bijdraagt aan klimaatadaptatie, biodiversiteit en/of recreatie voor mensen en dieren’. We leggen de basis voor toevoeging van veel hectares groen in volgende uitvoeringsperiode. We verwachten deze uitvoeringsperiode een toevoeging van 3 - 4,5ha groen.

Komende uitvoeringsperiode middelen vanuit gebiedsontwikkelingen, ruimtelijke ingrepen door BOR, Meerjaren Groen Programma en subsidies om het park deels aan te leggen in de deelgebieden 2 t/m 6 en 11. We intensiveren lobby- en fondsenwerving voor realisatie na 2026 in de deelgebieden 1, en 7 t/m 9. Dekking voor de uitvoering/aanleg van het park wordt uitdagender door o.a. teruglopende gemeentemiddelen en onzekere opbrengsten vanuit gebiedsontwikkelingen.

Projectondersteunende acties Organiseren monitoring Onderzoek ecologie o.a. Natuurvriendelijke oever Merwedekanaal Opzetten communicatieplan Opzetten/begeleiden stedelijke klankbordgroep Intensivering lobby- en fondsenwerving

Ontwerpstrategie in 4 thema’s Water als icoon: zichtbaarheid en beleving van het water en erfgoed. Robuuste parkzone: groen ‘tapijt’ met ruimte voor natuurlijke dynamiek, biodiversiteit en klimaatadaptatie Herkenbare inrichting: een continue route en eenheid in toepassing van materialen en meubilair. Samen thuis in het oeverpark: ruimte voor rust en reuring, flexibiliteit voor divers gebruik en (tijdelijke) programmering.

8

Oeverpark Rondje Stadseiland - Uitvoeringsprogramma 2024-2026

Oeverpark Rondje Stadseiland - Uitvoeringprogramma 2024-2026

9

1. Introductie Utrecht heeft een enorme verdichtingsopgave en een tekort aan allerlei voorzieningen, zoals uiteengezet in de Ruimtelijke Strategie Utrecht (RSU). Daarom hebben we met elkaar afgesproken te groeien in balans. Daar hoort groen en vergroening bij. Tot 2040 zijn daarom 440 hectaren groen en 60.000 extra bomen nodig. Het lukt onder de huidige omstandigheden (nog) onvoldoende om groen mee te laten groeien met de groei van met het aantal huishoudens. Dat komt onder meer door financiële tekorten en knelpunten in de uitvoering zonder structurele oplossing. Desondanks blijven we streven naar een hoge kwaliteit van de openbare ruimte en hoger tempo van vergroening. Eén van de bijzondere projecten waarin we deze groene schaalsprong van papier naar praktijk brengen is de herinrichting van de oevers van het stadseiland dat gevormd wordt door het Amsterdam-Rijnkanaal en Merwedekanaal. De realisatie van oeverpark Rondje Stadseiland (RSE) is hét icoonproject van ‘groenblauwe verbindingsroutes’1. Vanwege de 12 km lange fiets- en wandelroute met weids uitzicht over het water die nieuwe en bestaande groengebieden en buurten verbindt. Het oeverpark wordt meer dan een route om je gezond te verplaatsen. De groene oevers zijn samen ruim ca. 45 hectare groot. Ze bieden ook een unieke locatie om te verblijven, bijvoorbeeld voor sport en spelen.

Het wordt een volwaardig oeverpark, midden in de stad, dat een belangrijke bijdrage gaat leveren aan de gezonde groei van Utrecht. Daarom is het park onderdeel van de stedelijke hoofdgroenstructuur (RSU) en wordt het gezien als ‘casco van de stad’ (Nota Fonds Bovenwijks). Het waarom van RSE wordt beschreven in het ontwikkelkader Rondje Stadseiland uit 2022 en diverse raadsbrieven. De groei en verdichting van Utrecht vindt het komende decennium vooral plaats op en rondom het stadseiland. We bouwen vaak in hoge dichtheden, gestapeld en zonder privébuitenruimte, zodat meer mensen zijn aangewezen op publiek groen. We werken aan de ambitie om binnen 300 (coalitieakkoord) of 500 meter (RSU) van iedere voordeur een stadspark te kunnen bereiken, ook voor groenarme wijken rondom het stadseiland zoals Lombok en Rivierenwijk (zie

hoe we dat doen en wat dit voor hen betekent. We verwachten dat dit bijdraagt aan het versnellen van de uitvoering.

afbeelding op de volgende pagina). Volgen we de barcode in de RSU, als maat voor evenwichtige ruimtelijke ontwikkeling, dan moeten we juist hier groen toevoegen. RSE speelt hierin een belangrijke rol.

Als bijlage bij het uitvoeringsprogramma is opgenomen de bijlage ‘Nadere uitwerking ontwikkelkader’. Het ontwikkelkader Rondje Stadseiland uit 2022 (zie onder Kaders) is opgesteld op hoofdlijnen en biedt onvoldoende houvast voor ontwerpuitwerking. In de bijlage staan de belangrijkste elementen en uitgangspunten voor ontwerp beschreven die tezamen zorgen voor een samenhangend en herkenbaar oeverpark, van profielen tot verhardingen en materialisatie, van meubilair tot verlichting. Een viertal moties2 die bij de raadsbehandeling zijn overgenomen, zijn meegenomen in de uitwerking van de ontwerpprincipes van het park.

De aanleg van RSE zorgt dus voor aantrekkelijk groen op loopafstand van woningen waar bewoners en bezoekers van alle leeftijden kunnen spelen, sporten en bewegen en ontspannen. Het is ook de plek waar uiteenlopende groepen bewoners op het stadseiland elkaar straks kunnen ontmoeten. Door het park (zo veel als mogelijk) autovrij in te richten ontstaan fiets- en wandelverbindingen tussen bestaande en nieuwe woongebieden, en actieve groene ommetjes. De aanleg van het park maakt gezond stedelijk leven tastbaar voor iedereen. Tenslotte dragen we met de realisatie substantieel bij aan het klimaatbestendig maken van de stad (verkoeling, waterberging), en creëren we plekken waar diverse (nieuwe) soorten planten en dieren leven.

Bij het einde van de huidige coalitieperiode in 2026 actualiseren we het uitvoeringsprogramma voor een nieuwe periode. Op basis van monitoring van de resultaten en evaluatie passen we mogelijk onze werkwijze aan. Daarnaast vullen we de bijlage ‘Nadere uitwerking ontwikkelkader’ aan op basis van opgedane ervaring en nieuwe inzichten.

1.1 Aanleiding De realisatie van RSE als een groot nieuw park midden in de bestaande stad, is een langjarige en complexe opgave, vanwege de uiteenlopende situatie in de 12 deelgebieden, betrokkenheid van veel stakeholders en belangen. RSE is een programma, dat diverse bestaande en nieuw op te starten deelprojecten omvat in de deelgebieden. De uitvoering – de feitelijke aanleg van delen van het park – vindt plaats in deelprojecten zoals ruimtelijke ingrepen en gebiedsontwikkelingen. Uitvoering en verantwoording over die projecten vindt plaats in het kader van het Meerjaren Perspectief Ruimte (MPR). Zonder aanvullende inspanning worden dit op zichzelf staande parkdelen die niet op elkaar aansluiten en wordt er geen initiatief genomen in deelgebieden waar geen ruimtelijke projecten lopen waar we op kunnen aanhaken. Daarom draagt een integraal RSE team via advisering en ondersteuning bij aan de realisatie van één samenhangend en herkenbaar oeverpark.

1 De groene opgave vraagt om ingrepen op vijf schaalniveaus: groene buurten, groenblauwe verbindingen, nieuwe parkgebieden, groene scheggen en groen om de stad.

Afbeelding: In oranje woningen die binnen 500 meter van een stadspark liggen (zonder oeverpark RSE, wel met Rooseveltboulevard die wordt gezien als park).

Om rond 2035 te komen tot volledige realisatie van het oeverpark is er behoefte aan meer regie. Daarvoor zijn nodig overzicht (wat speelt waar?), inzicht in wat nodig is per deelgebied, én focus (wat pakken we nu met voorrang op, wat doen we later?). Daarom werken we vanaf nu op basis van uitvoeringsprogramma’s met een looptijd tussen de 2 en 4 jaar. In deze uitvoeringsprogramma’s staan de voorgenomen acties van het team RSE in de planvoorbereiding centraal. We starten met een programma met voor de periode medio 2024 tot einde 2026. We geven we een overzicht van de stand van zaken in de deelgebieden en de acties die we als team RSE met andere betrokkenen gaan oppakken. Hierdoor weten betrokkenen binnen en buiten de gemeente, waar we de komende periode aan werken,

1.2 Kaders De RSU is het visiedocument voor de realisatie van het oeverpark. Daarin staat gezond stedelijk leven in onze stad voor mens en dier centraal, met als streven een omgeving met veel en kwalitatief hoogwaardig groen, dat altijd binnen handbereik is en waarin biodiversiteit floreert. RSE maakt onderdeel uit van een ‘Aantrekkelijke, groene leefomgeving en erfgoed’ in de programmabegroting, met als doelstelling ‘extra groen dat bijdraagt aan klimaatadaptatie, biodiversiteit en/of recreatie voor mensen en dieren’. De effectindicator aan de hand waarvan de voortgang op deze doelstelling (op stedelijk niveau) wordt gevolgd is de hoeveelheid (m2) openbaar groen en water per huishouden in de stad (Utrecht Monitor).

2 Motie: ‘Biodiversiteit in alle deelgebieden Rondje Stadseiland’ (2022/M255); Motie: ‘Toegankelijk Rondje Stadseiland’ (2022/M258); Motie: ‘Laat geschiedenis van de wijk zien’ (2022/M256); Motie: ‘Niet te zuinig met bankjes en watertappunten’ (2022/M257).

10

Oeverpark Rondje Stadseiland - Uitvoeringsprogramma 2024-2026

De volgende beleidsdocumenten zijn leidend voor hoe we werken aan de realisatie van het oeverpark: Het Ontwikkelingskader parkzone Amsterdam-Rijnkanaal (vastgesteld februari 2016) gaat over de onbebouwde ruimte en de relatie met de bebouwing aan weerszijden van het Amsterdam-Rijnkanaal binnen de gemeentegrens. De ambitie is het creëren van een bijzondere zone midden in de stad, waar de unieke kwaliteiten van het kanaal volop worden gebruikt door bewoners en recreanten. Het Ontwikkelkader Rondje Stadseiland (vastgesteld door de raad in september 2022) is de belangrijkste beleidsnota voor het oeverpark. Dit kader gaat over de onbebouwde ruimte en de relatie met de bebouwing aan de westzijde van het Merwedekanaal en de oostzijde van het Amsterdam-Rijnkanaal. Vanuit de ambitie groen en rood in balans verbindt het de beide parkzones en vult het bovengenoemde ontwikkelingskader uit 2016 aan met ontwerpprincipes, waaronder een profiel met een herkenbare recreatieve route bestaand uit een fietspad in leemkleur en een wandelpad met een strooilaag (split) aan de waterkant. Voor de inhoud van het ontwikkelkader verwijzen we naar de bijlage ‘Nadere uitwerking ontwikkelkader’. Naast de twee ontwikkelkaders zijn ook de Kadernota Kwaliteit Openbare Ruimte (2016) en het Handboek Openbare Ruimte uitgangspunt voor de inrichting van RSE.

De oevers van beide kanalen zijn opgenomen als kwaliteitsniveau ‘Domstad Bijzonder’ en grenzen aan de ‘buitenstad’ waarvoor het basisniveau ‘Domstad’ geldt. Vanuit het groenbeleid geldt het Groenstructuurplan Utrecht (plus de actualisatie daarvan uit 2017) en de nota Utrechtse soortenlijst. De Utrechtse soortenlijst bevat 64 soorten en zorgt voor continuïteit in het behoud en stimuleren van plant- en diersoorten. Tenslotte gelden de omgevingsvisies van de gebieden (bijvoorbeeld Merwedekanaalzone, Kanaleneiland en Transwijk). In deze visies worden de uitgangspunten van RSE meegenomen en samengebracht met andere beleidsdoelen, lokale ontwikkelingen en wensen vanuit bewoners. Voor al het beleid geldt dat er, ook in de ontwerpfase nog, afwijkingen of tegenstrijdigheden kunnen zijn

Oeverpark Rondje Stadseiland - Uitvoeringprogramma 2024-2026

(inhoudelijk, fasering (stapsgewijs) en financieel). De bijlage ‘Nadere uitwerking ontwikkelkader’ biedt ruimte om lokaal of in lopende projecten afwegingen te maken zonder ambitie en opgave uit het oog te verliezen.

1.3 Werkwijze Het opdrachtgeverschap voor de realisatie van RSE is belegd bij de wethouder groen en de opgave Gezonde Leefomgeving. De ontwikkeling van een park op de oevers van het stadseiland vertaalt zich tot ver buiten het domein van de groenopgave. Het raakt onder andere aan openbare ruimte, gebiedsontwikkeling, mobiliteit, duurzaamheid en gezondheid. Samenwerking is randvoorwaardelijk. Vanuit een integraal projectteam werken we nauw samen met thematische opgaven, de gebieden west-noordwest en zuidwest waarin het oeverpark is gesitueerd, en deelprojecten die een deel van het park realiseren. In het projectteam RSE zijn de belangrijkste thematische opgaven vertegenwoordigd (groen, mobiliteit, stedenbouw), naast communicatie en financiën. Specifieke expertise, zoals ecologie, of de vakspecialisten van Stadsingenieurs, betrekken we rondom concrete vraagstukken. Buiten de gemeente werken we samen met stakeholders zoals RWS, grondeigenaren en ontwikkelaars in de deelprojecten. Met de uitvoering van steeds meer parkdelen komt de focus ook steeds meer te liggen op omwonenden. Het oeverpark leggen we gefaseerd aan. We zijn gestart met de uitvoering aan de zijde van het Amsterdam-Rijnkanaal in 2016 en streven naar volledige realisatie rond 2035.

Hoe sturen we op realisatie in de 12 deelgebieden? We sluiten aan op logische momenten bij ruimtelijke ingrepen of gebiedsontwikkelingen langs de route. In het eerste geval gaat het om onderhoudswerkzaamheden zoals rioolvervanging, herinrichting van de openbare ruimte of aanpassingen aan infrastructuur. In deelprojecten gericht op gebiedsontwikkeling maken we afspraken met grondeigenaren/ontwikkelaars over de realisatie van het park, die we vastleggen in ruimtelijke plannen. In deelgebieden waar geen deelprojecten lopen of gepland zijn waarop we kunnen meeliften, nemen we als

projectteam RSE zelf het initiatief. Hoe en wanneer we daar aan de slag gaan, hangt onder meer af van of er (markt)partijen zijn die iets willen en of er subsidiemiddelen beschikbaar komen. Afhankelijk van de specifieke situatie in deze gebieden, brengen we het oeverpark onder de aandacht van externe partijen, bijvoorbeeld in contacten met Rijkswaterstaat en de provincie Utrecht over woningbouw in de A12-zone. Of we werven een projectmanager die samen met betrokkenen een plan gaat maken voor ontwerp en bekostiging van de aanleg van een deel van het park. Het projectteam RSE geeft voorwaarden mee om de ambities voor het oeverpark in ontwerp en realisatie te borgen en heeft een adviserende en ondersteunende rol. Ook zorgt het team ervoor dat projecten in naast elkaar gelegen deelgebieden logisch op elkaar aansluiten. De feitelijke aanleg van parkdelen maakt onderdeel uit van andere projecten. Hierdoor kan het projectteam RSE niet of slechts beperkt sturen op de voortgang in deze deelprojecten; dit heeft effect op hoe we de te behalen resulaten van dit uitvoeringprogramma formuleren (zie paragraaf 2.2).

1.4 Leeswijzer In hoofdstuk 1 beschrijven we de aanleiding voor dit document, de kaders van het RSE en onze werkwijze. Hoofdstuk 2 starten we met de uitgangssituatie, waarna we de beoogde resultaten presenteren in de vorm van een overzicht van acties die we oppakken de komende twee jaar. Deze acties werken we per deelgebied nader uit in hoofdstuk 3. In het vierde en laatste hoofdstuk beschrijven we hoe we de voortgang volgen, anticiperen op risico’s en de financiën die nodig zijn om het programma de komende twee jaar uit te voeren. Er zijn twee bijlagen. De eerste bijlage is de ‘Nadere uitwerking ontwikkelkader’. Het beschrijft de belangrijkste elementen en uitgangspunten voor een samenhangend en herkenbaar oeverpark als doorvertaling van de leidende principes uit het ontwikkelkader uit 2022. De tweede bijlage ‘Bekostiging realisatie’ biedt een zo volledig mogelijk beeld van de financiën van de realisatie van het oeverpark.

Afbeelding: Deelgebied 1 ter hoogte van Park Oog in Al

11

12

Oeverpark Rondje Stadseiland - Uitvoeringsprogramma 2024-2026

Oeverpark Rondje Stadseiland - Uitvoeringprogramma 2024-2026

13

Afbeelding: Impressie van deelgebied 2

14

Oeverpark Rondje Stadseiland - Uitvoeringsprogramma 2024-2026

Oeverpark Rondje Stadseiland - Uitvoeringprogramma 2024-2026

15

2. Acties 2024-2026 2.1 Uitgangssituatie: waar staan we nu? Waar staan we medio 2024 met de realisatie van het oeverpark? De kaart op de volgende pagina geeft een globale duiding van de fase waarin een deelgebied zich bevindt. In de initiatieffase zijn we ons aan het oriënteren op de juiste aanpak. Bij deze fase horen verkenningen, onderzoek en wellicht een ontwerpaanzet. In de fase van planvorming volgen we het UPP-proces om te komen tot bestuurlijke vaststelling van planproducten (IPvE-FO, VO, DO of Omgevingsvisie, Omgevingsplan). In de daaropvolgende realisatiefase leggen we het park aan. We zijn al even onderweg met de uitvoering. Aan de kant van het Amsterdam-Rijnkanaal is de afgelopen jaren een groene parkzone gerealiseerd. Deze deelgebieden (10, 11 en 12) zijn ingericht conform het Ontwikkelingskader parkzone ARK. We zoeken in de toekomst natuurlijke (vervangings)momenten om deze gebieden een ‘upgrade’ te geven conform de ontwerpprincipes uit het ontwikkelkader RSE uit 2022. Op de kaart duiden we deze gebieden aan met ‘deels uitgevoerd’. Ondanks het aangeven van de fase is ook binnen de deelgebieden sprake van nuance: sommige plaatsen langs de route zijn verder of minder ver in de ontwikkeling van het park. Op de kaart laten we ook de meest actuele verwachting zien voor wat betreft (start) realisatie van het oeverpark in de verschillende deelgebieden.

Hoogheemraadschap De Stichtse Rijnlanden (HDSR) over de overdracht. Uit gezamenlijk onderzoek blijkt dat de meeste oeverconstructies binnen afzienbare tijd moeten worden vervangen. De partijen zijn het ambtelijk op hoofdlijnen eens over de hoogte van de overdrachtsvergoeding voor het toekomstige beheer en onderhoud en inclusief het noodzakelijke groot onderhoud. Het streven is om bij het Bestuurlijk Overleg Meerjarenprogramma Infrastructuur, Ruimte en Transport (BO MIRT) in november 2024 te besluiten of een overdracht voor alle partijen haalbaar is en zo ja, tegen welke voorwaarden.

Status deelgebieden en prognose realisatie Oog in Al start realisatie onbekend

Noordpunt heringericht per 2019*

Wagenaarkade heringericht per 2022* toepassen profiel RSE op het deel Den Hommel v.a. 2026

Jaarbeurs start gefaseerde realisatie verwacht v.a. 2026

Nieuwe Defensie realisatie Defensiepark 2024 start Kanaalweg 2026

Rooseveltboulevard heringericht per 2018* toepassen profiel RSE v.a. 2026

Merwede start realisatie 2027

Zeehaenkade start realisatie onbekend

Winthontlaan start realisatie onbekend

Overdracht Merwedekanaal De oevers van zowel het Amsterdam-Rijnkanaal als het Merwedekanaal zijn in bezit van het Rijk. Omdat het Merwedekanaal inmiddels een lokale functie heeft wil het Rijk eigendom, onderhoud en beheer van water en oevers graag overdragen. Voor de gemeente is overdracht o.a. urgent omdat we daardoor meer zeggenschap krijgen over nieuw te ontwikkelen locaties, en niet alle ontwikkelingen op de oevers meer hoeven af te stemmen met Rijkswaterstaat en het Rijksvastgoedbedrijf. Na eerdere mislukte pogingen zijn er sinds 2020 nieuwe gesprekken gestart tussen Rijk, gemeente en

Welgelegen realisatie 2026, deel Sowetobrug onbekend

Gelderlantlaan start realisatie onbekend

Zuidpunt start realisatie onbekend

Legenda Initiatief Planvorming Realisatie Deels uitgevoerd

* Ingericht volgens ontwikkelingskader parkzone ARK 2016. Toepassen profiel ontwikkelkader RSE 2022 volgt later.

Gereed

16

Oeverpark Rondje Stadseiland - Uitvoeringsprogramma 2024-2026

2.2 Beoogde resultaten: acties 2024-2026 Welke resultaten willen we bereiken in de periode 2024-2026? Al onze inspanningen zijn gericht op het dichterbij brengen van feitelijke realisatie van nieuwe parkdelen, en daarmee bijdragen aan de doelstelling in de programmabegroting; het realiseren van extra m2 groen. De kaart ‘status deelgebieden en prognose realisatie’ laat zien dat er nog veel werk te doen is aan de kant van het Merwedekanaal. Deelgebieden daar bevinden zich in de initiatieffase, definitiefase of de ontwerpfase van planvorming. Deze uitvoeringsperiode werken we vooral (door) aan verkenningen en planvoorbereiding. Maar we verwachten ook dat deze uitvoeringsperiode een aantal deelgebieden gaan ‘verkleuren’ naar realisatie. Het betreft deelgebied 2 (Welgelegen; deel vanaf de Muntbrug tot de Ravellaan), deelgebied 4 (Nieuwe Defensie; in 2024 bredere parkruimte bij nieuwbouw en vanaf 2026 de parkstrook langs het kanaal), en met grotere onzekerheid v.a. 2026 kleine delen van deelgebied 3 (Jaarbeurs). Eind 2026, begin 2027 zal dan tussen de 3 en 4,5 ha nieuwe parkzone inclusief verharding voor functies als verblijven en verplaatsen. Aandachtspunt hierbij is dat het projectteam RSE geen directe sturing heeft op de voortgang.

Het projectteam RSE geeft voorwaarden mee om de ambities voor het oeverpark in ontwerp en realisatie te borgen en heeft een adviserende en ondersteunende rol. Ontwerp en realisatie van het oeverpark vindt plaats door de projectteams in deelprojecten, zoals ruimtelijke ingrepen en gebiedsontwikkelingen. De projectteams van de deelprojecten leggen verantwoording af over de realisatie van het oeverpark als onderdeel van hun ruimtelijke projecten via het MPR. Daarnaast spelen er afhankelijkheden in de realisatie waar het projectteam RSE geen of slechts beperkt invloed op kan uitoefenen. Als de rioolvervanging in Welgelegen of de start van de woningbouw in Merwede vertragen, geldt dat ook voor de aanleg van het oeverpark. Vanwege het ontbreken van directe sturing en vanwege de genoemde afhankelijkheden formuleren we voor dit uitvoeringsprogramma geen concrete doelstelling op het aantal toegevoegde hectares parkzone/aantal gerealiseerde m2 groen. We monitoren dit uiteraard wel (zie par. 4.1).

Oeverpark Rondje Stadseiland - Uitvoeringprogramma 2024-2026

Te behalen resultaten voor de periode 2024 t/m 2026 betreffen dus het uitvoeren van nieuwe acties in de planvorming waarmee concrete stappen richting realisatie van parkdelen worden gezet. Daarmee wordt de basis gelegd voor de feitelijke toevoeging van extra m2 groen in opeenvolgende uitvoeringsperiodes na 2026 binnen de afzonderlijke deelprojecten. Het zijn acties waarvoor het projectteam RSE in eerste instantie aan zet is. De onderstaande tabel geeft een overzicht van deze nieuwe acties met zo mogelijk een doorkijk naar eventuele vervolgacties waarvan de start ook binnen die periode worden verwacht. Het betreft acties in deelgebieden, maar bijvoorbeeld ook project ondersteunende acties gericht op communicatie en monitoring. Hoe zijn we tot de lijst met acties in de tabel gekomen? Het aanbrengen van focus in de uitvoering is één van de redenen voor dit uitvoeringsprogramma. Zoals geldt voor vrijwel alle opgaven binnen de gemeente, is er sprake van schaarse menskracht en middelen. Bij het maken van een afweging en een prioritering tussen projecten hebben we rekening gehouden met een aantal aspecten. We noemen in dit verband urgentie om acties op korte termijn uit te voeren; aan te haken bij lopende of geplande ruimtelijke ontwikkelingen, initiatieven vanuit stakeholders, logische samenhang met acties in naastgelegen gebieden, en kosten en beschikbare dekking.

De werkagenda is in overleg met de collega’s van lopende deelprojecten en de wijken zuidwest en westnoordwest tot stand gekomen. Naast de nieuwe acties die we gaan starten, loopt er ook veel werk door in de deelgebieden. In de kaarten op de volgende pagina’s is de bestaande inzet gericht op realisatie van het park opgenomen. Daarnaast staan de nieuwe acties die we als projectteam RSE de komende periode starten per deelgebied.

PLANNING NIEUWE ACTIES 2024-2026 WAT

WIE

WANNEER 2024

DLG 1

Verkenning en participatie Oog in Al

DLG 2-3

Mobiliteitsstudie Welgelegen (Sowetobrug)

WNW/Welgelegen, RSE

DLG 6

Verkenning integraal project onderhoud Zeehaenkade

Mobiliteit (FV), BOR, RSE

>> Planvorming/uitvoering gezamenlijk project

Mobiliteit (FV), BOR, RSE

WNW/wijkbureau, EZ, SSM, RSE

Ontwerp/planvorming aansluiting Socratesbrug op RSE

ZW/MWKZ, RSE

>> Uitvoering aansluiting Socratesbrug

ZW/MWKZ, RSE

DLG 7+8

Verkenning scenario’s, anticiperen besluit A12-zone

ZW, Strategie, RSE

DLG 9

Verkenning gezamenlijk plan realisatie Gelderlantlaan

DLG 10

Toepassen profiel RSE op Rooseveltlaan

DLG 11

RWS, RVB, RSE ZW/deelprojecten, RSE

Ontwikkelen plan vervangen inrichtingselementen

ZW, RSE

>> Aanschaf en plaatsing inrichtingselementen

ZW/wijkbureau, RSE

Ontwerp verbinden fietsroute P+R Papendorp - RSE

ZW/deelproject, RSE

Ontwerp/participatie herinrichting D. Schippersbrug

WNW, RSE

>> Planvorming en uitvoering

WNW, RSE

Groen

Onderzoek ecologie

Deelprojecten, SI, RSE

Com.

Opstellen com. plan en strategie gebiedsmarketing

Communicatie, RSE

Lobby

Intensiveren strategische lobby- en fondsenwerving

Subsidiebureau, RSE

Part.

(Oriëntatie) oprichten/begeleiden stedelijke klankbordgroep

Communicatie, RSE

Mon.

Organiseren monitoring

Onderzoek RSE

2025

2026

17

18

Oeverpark Rondje Stadseiland - Uitvoeringsprogramma 2024-2026

Oeverpark Rondje Stadseiland - Uitvoeringprogramma 2024-2026

Bestaande inzet: projecten die doorlopen tussen 2024 en 2026

Wagenaarkade Afronden Parkzone Den Hommel: fiets- en wandelroute, brug Leidsche Rijn

19

Nieuwe acties die we starten tussen 2024 en 2026 Welgelegen Realiseren park tussen Muntbrug en Ravellaan, onderdeel herinrichting Welgelegen

Overig Onderzoek ecologie: - advies groene parkzone - uitwerken plan voor Natuurvriendelijke oever deelgebied 1 t/m 7

Jaarbeurs Toewerken naar afspraken over realisatie park met Jaarbeurs, o.a. in omgevingsvisie

Dafne Schippersbrug Schetsontwerp en participatie herinrichting onderdoorgang en knip

Nieuwe Defensie Realisatie Defensiepark, ontwerp en inrichting parkzone oever Nieuwe Defensie Merwede Toewerken naar DO inrichtingsplan Merwede, volgens uitgangspunten RSE

Zeehaenkade Vanuit RSE bijdrage leveren aan het opstellen van Omgevingsplan Fase 1 deelgebied 6

A12-zone Input leveren aan de lopende MIRT-trajecten vanuit perspectief RSE

Oog in Al Verkennend onderzoek herinrichting Kanaalweg en onderdoorgang Spinozabrug

Sowetobrug Mobiliteitsstudie Welgelegen onderdoorgang Sowetobrug

De Meernbrug Ontwerp verbinden fietsroute P+R Papendorp met RSE via sporttrap

Rooseveltboulevard Toepassen profiel RSE (ontwikkelkader 2022) op de Rooseveltlaan + plan voor inrichtingselementen

Gelderlantlaan Verkenning met RVB en RWS naar een gezamenlijk plan voor deelgebied 9

Socratesbrug Ontwerp aansluiting Socratesbrug op het RSE

Zeehaenkade Verkenning opstart integraal project onderhoud Zeehaenkade (+ evt. vervolg) Winthontlaan & Zuidpunt Anticiperen op besluitvorming toekomst A12-zone d.m.v. scenariostudie

20

Oeverpark Rondje Stadseiland - Uitvoeringsprogramma 2024-2026

Oeverpark Rondje Stadseiland - Uitvoeringprogramma 2024-2026

21

Afbeelding: Impressie van deelgebied 4

22

Oeverpark Rondje Stadseiland - Uitvoeringsprogramma 2024-2026

Oeverpark Rondje Stadseiland - Uitvoeringprogramma 2024-2026

3. Uitwerking acties 3.1 Inzet en acties per deelgebied

Deelgebied 1 - Kanaalweg Oog in Al

Hierna volgt een totaaloverzicht van onze inzet per deelgebied. We maken inzichtelijk waar we samen met collega’s en andere partners in lopende deelprojecten doorwerken aan de realisatie van het oeverpark. Daarnaast geven we een nadere toelichting op de nieuwe acties, die we starten tussen 2024 en 2026. Van ieder deelgebied is ook een kaartbeeld opgenomen. Hierbij de disclaimer dat deze beeld ambitie en zoekrichtingen weergeven op basis van kaders, maar nog geen bestuurlijk vastgestelde plannen specifiek voor dat gebied. De kaarten zijn indicatief en vooral bedoeld voor gesprek met betrokkenen in het ontwerpproces.

Fase: Initiatief Opgave: Oeverpark inpassen in bestaande situatie, onderdoorgang Spinozabrug creëren. Aandachtspunten: • Strategie t.a.v. de woonboten, het autovrij maken en opheffen parkeren aan de Kanaalweg. • Mogelijke weerstand vanwege overlast recreatie Muntsluiscomplex, onderzoek informeel/formeel zwemwater. • Zoektocht naar oplossing voor herstel en behoud erfgoed Elevator Cereolfabriek. • Onderzoeken onderdoorgang bruggenhoofd Spinozabrug (monumentale status), zodat kruising stadsboulevard niet meer nodig is. Nieuwe actie: We voeren een verkennend onderzoek uit naar de realisatie van het oeverpark, inclusief (haalbaarheid) onderdoorgang Spinozabrug. We betrekken de buurt bij verkenning en planvorming, op basis van uitgangspunten Samen Stad Maken. Resultaat: een in de buurt gedragen plan van aanpak (ontwerp, planning, bekostiging), inclusief dekkingsvoorstel voor aanleg deelgebied 1 (raming € 5 mln.) en onderdoorgang Spinozabrug (raming € 7 mln.). Medio 2024 werken we aan een aanvraag voor het Horizon Europe programma rondom participatie en co-design in de openbare ruimte. We werken samen met andere Europese steden en instellingen uit onder andere Engeland, Griekenland, Denemarken en Finland. Indien dit project wordt toegewezen zorgt het voor kennisuitwisseling en biedt het financiële ondersteuning.

De inzet van innovatie methoden voor participatie en co-design zal zich dan ook richten op meerdere deelgebieden van RSE. Begin 2025 volgt bericht over gunning.

Afbeelding: Deelgebied 1 Muntsluis

2024 2025 2026 2027-2030 2030 e.v.

Aanvraag Horizon Europe programma New governance models for co-design Bij gunning start 4-jarig Horizon Europe project Bij afwijzing aanvraag EU-project start verkennend onderzoek Mogelijke start realisatie kleinere delen Kanaalweg (o.v.) Indien haalbaar prognose realisatie onderdoorgang Spinozabrug

23

24

Oeverpark Rondje Stadseiland - Uitvoeringsprogramma 2024-2026

Oeverpark Rondje Stadseiland - Uitvoeringprogramma 2024-2026

Deelgebied 2: Kanaalweg Welgelegen

Deelgebied 3: Kanaalweg Jaarbeurs

Fase: Planvorming

Fase: Planvorming

Opgave: Aanleg oeverpark tussen Muntbrug en Sowetobrug, deels als onderdeel van herinrichting Welgelegen.

Opgave: Aanleg oeverpark uitwerken als onderdeel van de gebiedsontwikkeling Jaarbeurs.

Aandachtspunten: • Deel tussen Muntbrug en Ravellaan onderdeel van onderhandeling over gebiedsontwikkeling Ravellaan Noord i.v.m. ambitie opschuiven erfgrens tot basisprofiel. • Ambitie is om de Kanaalweg en onderdoorgang Sowetobrug autovrij te maken. Bestaande inzet voortzetten: We realiseren het park tussen Muntbrug en Ravellaan als onderdeel van herinrichting/rioolvervanging Welgelegen door BOR. Nieuwe actie: We organiseren een mobiliteitsstudie naar varianten waarbij zowel verdichting Welgelegen kan plaatsvinden als het realiseren van een autovrije Kanaalweg en onderdoorgang Sowetobrug.

2024 2025 2026 2027-2030 2030 e.v.

Herinrichting Welgelegen VO en DO Mobiliteitsstudie Realisatie herinrichting andere straten Welgelegen Realisatie Kanaalweg noordelijk deel Stapsgewijze realisatie zuidelijk deel inclusief Sowetobrug afhankelijk van uitkomst mobiliteitsstudie

Aandachtspunten: • Aanleg park onderdeel van breder gesprek en onderhandeling over bouwplannen Jaarbeurs (o.a. uitbereiding parkeerareaal tot 4.200 p.p.). • Voor dit deelgebied is € 6 mln. beschikbaar: € 3 mln. subsidie BO Leefomgeving en € 3 mln. cofinanciering vanuit MGP (zie bijlage ‘Bekostiging realisatie’). • Uitkomsten mobiliteitsstudie deelgebied 2 bepalend voor aanpak ten noorden van voetgangersbrug. Te verkennen is de optie om het parkaanleg in het zuidelijk deel van dit deelgebied tot bestaande garage mee te nemen bij realisatie deelgebied 4. Bestaande inzet voortzetten: We werken gezamenlijk toe naar afspraken (en definitief schetsontwerp) in Omgevingsvisie en addendum op Ontwikkelovereenkomst 2016 met de Jaarbeurs.

2024 2025 2026 2027-2030 2030 e.v.

Verkenning Omgevingsvisie en addendum Afhankelijk van uitkomsten verkenning en mobiliteitsstudie gefaseerde realisatie

25

26

Oeverpark Rondje Stadseiland - Uitvoeringsprogramma 2024-2026

Oeverpark Rondje Stadseiland - Uitvoeringprogramma 2024-2026

Deelgebied 4: Nieuwe Defensie

Deelgebied 5: Merwede

Fase: Realisatie

Fase: Planvorming

Opgave: Aanleg oeverpark als onderdeel van de gebiedsontwikkeling van Nieuwe Defensie en Wilhelminawerf.

Opgave: Aanleg oeverpark als onderdeel van de gebiedsontwikkeling Merwede.

Aandachtspunten: • Mogelijke vertraging verkoop bouwblokken Nieuwe Defensie heeft effect op planning aanleg, omdat de Kanaalweg dan langer wordt gebruikt voor bouwlogistiek. • Er is sprake van kostenverhogingen, zoals kosten voor verwijderen teerhoudend asfalt en verleggen kabels. Inschatting extra kosten aanleg natuurvriendelijke oever passen niet in grondexploitatie. Bestaande inzet voortzetten: We werken door aan ontwerp en kostenramingen t.b.v. inrichting van de parkzone (beplanting, biodiversiteit, wetering, etc.) op weg naar realisatie. We maken een schetsontwerp voor het deel tussen de Wilhelminawerf en de Balijebrug. We realiseren de brede parkruimte Defensiepark naast Villa Jongerius.

2024 2025 2026 2027-2030 2030 e.v.

Start aanleg Defensiepark Schetsontwerp zuidelijk deel Prognose start aanleg oever Nelson Mandelabrug - Wilhelminawerf (Q2/3)

Aandachtspunten: • De natuurvriendelijke oever valt buiten de scope van de gebiedsontwikkeling. Hiervoor dient aanvullende dekking te worden gezocht. • Prognose start aanleg eerste deel park gekoppeld aan tijdige start bouw, oplevering nieuwe fiets- en wandelbruggen en eerste cluster van woningen. Bestaande inzet voortzetten: We stemmen af met het deelproject over het overnemen van ontwerpprincipes en inrichtingselementen RSE in het DO inrichtingsplan van de gebiedsontwikkeling. Met de roeiverenigingen blijven we afstemmen over park- en oeverinrichting langs de voor roeiers relevante deelgebieden 2 t/m 6 waaronder de ‘gouden kilometer’ in deelgebied 5 (uitwerking roeicoachpad, natuurvriendelijke oever, etc.)

2024 2025 2026 2027-2030 2030 e.v.

Afronden DO inrichtingsplan

Start aanleg eerste deel park

27

28

Oeverpark Rondje Stadseiland - Uitvoeringsprogramma 2024-2026

Deelgebied 6: Zeehaenkade tot A12 Fase: Planvorming Opgave: Aanleg oeverpark als onderdeel van de organische gebiedsontwikkeling tot een gemengd stedelijk gebied. Aandachtspunten: • Door versnipperd grondeigendom en diverse type grondeigenaren wordt voor deelgebied 6 uitgegaan van een organische (gefaseerde) gebiedsontwikkeling. Eveneens staat de businesscase van de gebiedsontwikkeling financieel onder druk. • Er is een Nota van Uitgangspunten vastgesteld voor de gebiedsontwikkeling in deelgebied 6, waarin RSE is opgenomen als bovenwijkse voorziening. Voor het meest kansrijke subgebied aan het Merwedekanaal (‘Fase 1’), wordt een Omgevingsplan opgesteld. Vaststelling door gemeenteraad vindt naar verwachting plaats voor september 2025. Bestaande inzet voortzetten: We leveren vanuit het perspectief van het park een inhoudelijke bijdrage aan het opstellen van het Omgevingsplan voor Fase 1: de oostkant van deelgebied 6, grenzend aan het Merwedekanaal. Nieuwe acties: • We schakelen een kwartiermaker in die verkent of kansen liggen voor integrale herinrichting, gekoppeld aan gepland onderhoud aan de Zeehaenkade (samen met BOR en Mobiliteit (Fiets & Voetganger). Kans om (deel) profiel van RSE aan te leggen, en kade mogelijk gefaseerd autovrij te maken (in afstemming met de bedrijven).

• We maken een ontwerp voor een aansluiting van het fietsen wandelpad van de Socratesbrug op het RSE en zetten stappen richting realisatie. 2024 2025

2026 2027-2030 2030 e.v.

Verkenning maken eerste schetsontwerp Op- en afrit Socratesbrug: variantenstudie/schetsontwerp wordt uitgewerkt naar VO (Q3) Afhankelijk van uitkomst verkenning toepassen profiel RSE tijdens onderhoud Zeehaenkade (v.a. Q4) Op- en afrit Socratesbrug: DO, uitvoering Vaststellen Omgevingsplan met uitgangspunten RSE

Oeverpark Rondje Stadseiland - Uitvoeringprogramma 2024-2026

Deelgebied 7: Winthontlaan & Deelgebied 8: Zuidpunt Fase: Initiatief Opgave: De parkaanleg in deelgebied 7 en 8 hangen in belangrijke mate samen met de richting van de ontwikkeling van de A12-zone. De zuidpunt geldt als een markante plek die vraagt om een bijzondere stedelijke functie. Aandachtspunten: • Er lopen twee trajecten die bepalend zijn voor de toekomst van het gebied ten zuiden van de A12: de MIRT-verkenning OV en Wonen en het MIRT-onderzoek A12-zone en Rijnenburg i.o.v. U Ned. Op basis van de uitkomsten daarvan wordt een besluit genomen over de toekomst van het gebied. • Besluitvorming over de richting van de transformatie – blijft bedrijvigheid dominant of wordt het gebied getransformeerd naar wonen – is in belangrijke mate bepalend voor hoe en wanneer het oeverpark kan worden gerealiseerd. Bestaande inzet voortzetten: We leveren input aan de lopende MIRT-trajecten vanuit het perspectief van het toekomstig oeverpark. Nieuwe actie: We anticiperen op mogelijke uitkomsten besluitvorming toekomst A12-zone d.m.v. het inventariseren van o.a. eigendomssituatie, onderhoud (BOR), verkeersprojecten, vergunningen bedrijven; analyse van de gevolgen voor aanleg RSE in zowel scenario ‘bedrijvigheid’ als scenario ‘wonen’ v.w.b. kosten en financiële grondslag, evt. andere inrichting/gebruik, realisatietermijn, etc. We brengen beide scenario’s in kaart.

2024

2025 2026 2027-2030 2030 e.v.

Maken analyse en globale schets Oplevering MIRT-verkenning OV en Wonen en MIRT-onderzoek A12-zone en Rijnenburg (Q4) Uitwerking van de plannen door het Rijk, de provincie en/of de gemeenten Besluitvorming college en raad

29

30

Oeverpark Rondje Stadseiland - Uitvoeringsprogramma 2024-2026

Deelgebied 9: Gelderlantlaan Fase: Initiatief Opgave: In samenhang met de transformatie van de A12-zone aanleg oeverpark langs het hoofdkantoor van Rijkswaterstaat (RWS) en verbeteren onderdoorgang Galecopperbrug, zodat de parkzone aansluit op de Rooseveltboulevard in Kanaleneiland. Aandachtspunten: • RWS werkt o.b.v. een masterplan aan de renovatie van het hoofdkantoor. Voor de zone direct rond het gebouw is het Rijksvastgoed Bedrijf (RVB) verantwoordelijk. Momenteel is men hier bezig met aanpassing van de groeninrichting. • Samenhang met aanpak deelgebied 7 en 8 (zie boven). Nieuwe actie: We zoeken samenwerking met RWS en RVB om te verkennen of en hoe we tot een gezamenlijk plan kunnen komen voor de uitrol van het RSE ter hoogte van de Gelderlantlaan.

Oeverpark Rondje Stadseiland - Uitvoeringprogramma 2024-2026

Deelgebied 10: Kanaleneiland - Rooseveltboulevard Fase: Deels uitgevoerd Opgave: De Rooseveltboulevard is in de periode 2016-2018 conform de uitgangspunten van het ontwikkelingskader parkzone ARK (2016) heringericht als groene parkruimte. We werken toe naar het eindbeeld conform profiel in het ontwikkelkader RSE (2022) door mee te liften met ingrepen in de openbare ruimte in Kanaleneiland en zo het parkprofiel uit te rollen. Aandachtspunten: Naast de ‘upgrade’ in dit deelgebied naar uitgangspunten ontwikkelkader 2022, resteren ook nog: verbeteren onderdoorgang en verbinden De Meernbrug, zie onderstaande actie voor verbinden fietsroute P+R Papendorp – centrum met RSE; en aanpak onderdoorgang van de Prins Clausbrug. Nieuwe acties: • We werken toe naar het profiel van RSE (cf. ontwikkelkader 2022) door asfalt met een leemkleur (toplaag) als verharding op de Rooseveltlaan op te nemen in de herinrichtingsplannen Vasco da Gama e.o., Afrikalaan e.o., Bernadottelaan e.o. en Van Heuven-Goedhartlaan e.o. We nemen ook in de plannen stappen op om in de toekomst (haaks)parkeren aan de parkzijde te verminderen, zodat zicht op en beleving van het park verbeteren.

• We maken een plan om inrichtingselementen zoals bankjes en verlichting die zorgen voor een samenhangend oeverpark op natuurlijke momenten te vervangen door elementen die onderscheidend zijn voor RSE (zie bijlage uitwerking ontwikkelkader). We zoeken naar dekkingsbronnen voor de uitvoering daarvan. • In het huidige ontwerp van de nieuwe fietsroute P+R Papendorp naar het centrum zit als verbinding met het oeverpark een basistrap met fietsgoot. We maken een eerste ontwerp van een brede sporttrap die zorgt voor een aantrekkelijke verblijfsruimte en levendigheid rondom de onderdoorgang van de De Meernbrug. Ook stellen we een globale kostenraming op. 2024

2024 2025 2026 2027-2030 2030 e.v.

Aftrap proces met RWS, RVB, GU/gebied, PT RSE. Vervolg afhankelijk van uitkomsten.

31

2025

2026 2027-2030 2030 e.v.

Input leveren vanuit RSE in plannen voor herinrichtingen Vasco da Gama e.o. (VO), Afrikalaan e.o. (IPvE), Bernadottelaan e.o. (DO/bestek) en Van Heuven-Goedhartlaan e.o. (IPvE) Opstellen plan voor vervanging inrichtingselementen Verbinding fietsroute P+R Papendorp: ontwerp en kostenraming sporttrap, IPvE naar college/raad Uitvoering herinrichting Bernadottelaan v.a. 2025 e.v. Afhankelijk van akkoord op ontwerp, zoeken dekking en aanhaken proces fietsroute P+R Papendorp (VO en DO). Uitvoering fietsroute P+R Papendorp. Uitvoering herinrichting Vasco da Gamalaan v.a. 2026 e.v. Uitvoering overige herinrichtingen openbare ruimte Kanaleneiland Aanpak onderdoorgang Prins Clausbrug

32

Oeverpark Rondje Stadseiland - Uitvoeringsprogramma 2024-2026

Oeverpark Rondje Stadseiland - Uitvoeringprogramma 2024-2026

Deelgebied 11: Johan Wagenaarkade

Deelgebied 12: Noordpunt

Fase: Deels uitgevoerd

Fase: Deels uitgevoerd

Opgave: De Johan Wagenaarkade is in de periode 2020-2022 conform de uitgangspunten van het ontwikkelingskader parkzone ARK (2016) heringericht. De focus ligt de komende jaren op het afronden van parkzone Den Hommel en het verbinden van Oog in Al met Kanaleneiland door middel van een fiets- en wandelpad volgens het profiel uit het ontwikkelkader 2022.

Opgave: De noordpunt is conform de uitgangspunten van het ontwikkelingskader parkzone ARK (2016) in de periode 2017-2019 heringericht als parkzone. Aan de zijde van het Merwedekanaal tussen Strand Oog in Al (SOIA) en de Spinozabrug, ter hoogte van woonwagenkamp en Stadstuin Kanaalweg moet het park nog worden gerealiseerd.

Bestaande inzet voortzetten: We ronden parkzone Den Hommel af door het aanleggen van een fiets- en wandelroute Hommel en achter de tennisvelden en het denksportcentrum conform ontwikkelkader 2022. Daartoe komen we tot een grondruil met eigenaren woning Sluis en leggen een (uitneembare) fiets- en wandelbrug aan over de Leidsche Rijn bij het sluiscomplex. Nieuwe actie: We werken met de buurt toe naar een adviserend schetsontwerp inclusief advies en kostenraming voor de invulling van het gedeelte van de Johan Wagenaarkade vanaf de zijstraat Victor Hugoplantsoen tot en met de onderdoorgang van de Daphne Schippersbrug. Na akkoord werken we het ontwerp uit naar VO en DO, en uiteindelijk realisatie.

2024 2025 2026 2027-2030 2030 e.v.

-

Parkzone Den Hommel: verwerving grond sluiswoning (o.v.), advies en ontwerp brug Onderdoorgang Dafne Schippersbrug: participatie, schetsontwerp, VO Parkzone Den Hommel: VO en DO Onderdoorgang Dafne Schippersbrug: DO Uitvoering inrichting parkzone, fiets- en wandelpad en realisatie nieuwe brug Uitvoering herinrichting bij Dafne Schippersbrug

2024 2025 2026 2027-2030 2030 e.v.

Planvorming en realisatie parkzone tussen SOIA en Spinozabrug, incl. onderzoek naar mogelijke fiets- en wandelbrug naar het stadsstrand over Merwedekanaal

33

34

Oeverpark Rondje Stadseiland - Uitvoeringsprogramma 2024-2026

3.2 Projectondersteunende activiteiten Naast inzet die direct gelinkt is aan de (voorbereiding van) de uitvoering per deelgebied, starten we in de periode 2024-2026 ook nieuwe projecten die niet gericht zijn op specifieke plekken, maar ondersteunend zijn aan het gehele project. Hieronder worden ze nader toegelicht, met uitzondering van acties m.b.t. monitoring, die worden toegelicht in het volgende hoofdstuk.

Lobby en fondsenwerving Ondanks de maatschappelijke meerwaarde, is groen de facto een kostenpost. Het organiseren van dekking voor RSE wordt steeds ingewikkelder. In bijlage staan de bekostigingsstrategieën van het oeverpark beschreven. Bij iedere mogelijkheid is (in een kader) ook beschreven wat beperkingen zijn van die specifieke dekkingsbron, bijvoorbeeld bezuinigingen voor wat betreft de bekostiging via de voorjaarsnota. Anno 2024 resteert nog een forse investeringsopgave voor RSE, zowel voor de inrichting van de parkzone inclusief natuurvriendelijke oever aan het Merwedekanaal, als het verbinden van de deelgebieden; zie par. 4.3 voor het totaaloverzicht. Bijdragen van andere overheden worden steeds belangrijker. Daarom intensiveren we de komende jaren onze lobby-inspanningen gericht op het verkrijgen van subsidies.

Communicatie Het is noodzakelijk om de komende jaren te investeren in vergroten van de bekendheid van het oeverpark omwille van het verbeteren van positionering en draagvlak onder bewoners, ondernemers en ontwikkelaars. We investeren in het vergroten van de bekendheid van RSE. We stellen in 2024 een kernverhaal van RSE op, samen met collega’s van Utrecht Marketing. Daarin vertellen we waarom we dit park aanleggen, wat het bijzonder maakt en wat de planning is. Het verhaal is bedoeld als basis voor communicatie en participatie over het park richting en met bewoners, bezoekers, onderne-

Oeverpark Rondje Stadseiland - Uitvoeringprogramma 2024-2026

mers, ontwikkelaars en collega’s van de gemeente. In 2025 stellen we op basis daarvan een marketingcommunicatieplan op met een mix van marketingcommunicatiemiddelen. We schakelen hiervoor een marketingbureau in. Specifieke expertise is noodzakelijk omdat de realisatie van RSE zich kenmerkt door een langjarige ontwikkeling, in een groot gebied met deelgebieden (en deelprojecten) die zich in een andere fase bevinden en uiteenlopende groepen omwonenden en gebruikers die we gericht willen informeren en betrekken.

Participatie Het betrekken en activeren van omwonenden en andere stakeholders is cruciaal voor het boeken van voortgang in de aanleg én het ontwikkelen van een betekenisvol park voor alle Utrechters, dat kan rekenen op draagvlak en eigenaarschap. We intensiveren daarom onze inspanningen op het terrein van participatie. Daarbij gaat het niet per se om meer participatie, maar eerder om slimmer participeren conform het herziene beleid ‘Samen Stad Maken’. Hoewel er qua ontwerp en inrichting van het park al de nodige keuzes zijn gemaakt, is er voldoende ruimte voor omwonenden om invulling te geven aan het deel waar zij dichtbij wonen. Bijvoorbeeld als het gaat om het eigen karakter van gebieden, het bewaken van de balans tussen rust en reuring en programmering van activiteiten/initiatieven gericht op gebruik en beleving (sport, cultuur, etc.).

Onderzoek ecologie Indien soortgelijke opgaven of behoeften in meerdere deelgebieden spelen, bundelen we deze en pakt het projectteam RSE een meer coördinerende rol. In dat kader werken we de komende periode door aan het begeleiden van een onderzoek naar ecologie, mede naar aanleiding van de raadsmotie biodiversiteit (2022/ M255). Het betreft (1) een ecologisch advies over de groene parkzone van het hele Rondje; (2) een visie op het realiseren van een natuurvriendelijke oever aan Merwedekanaal (deelgebieden 1 t/m 7), waaronder inzicht in kansrijke maatregelen en barrières; en (3) een uitgewerkt plan voor deelgebieden die het meest gevorderd zijn in de realisatie (in eerste instantie deelgebied 4), waarbij we meer gericht kijken naar kansrijke maatregelen (ecologische opbrengst vs. kosten) op basis van de situatie ter plekke.

We starten in deelgebied 1 (zie par. 3.1). We werken daarbij nauw samen met de wijkbureaus. Daarnaast onderzoeken we de haalbaarheid van het oprichten van een stedelijke klankbordgroep met deelname van een mix van belanghebbenden. Deze groep kan reflecteren op plannen en schetsontwerpen, of meedenken over een goede programmering van specifieke plekken. De groep kan wellicht ook een rol spelen in het vertellen van het verhaal van het park in de stad.

Afbeelding: Deelgebied 10 Rooseveltboulevard

35

36

Oeverpark Rondje Stadseiland - Uitvoeringsprogramma 2024-2026

Oeverpark Rondje Stadseiland - Uitvoeringprogramma 2024-2026

37

Afbeelding: Impressie van deelgebied 6

38

Oeverpark Rondje Stadseiland - Uitvoeringsprogramma 2024-2026

Oeverpark Rondje Stadseiland - Uitvoeringprogramma 2024-2026

39

4. Monitoren, sturen en verantwoorden 4.1 Organiseren monitoring

4.2 Risico’s

Het programma ‘Aantrekkelijke, groene leefomgeving en erfgoed’ in de programmabegroting heeft als doelstelling ‘extra groen dat bijdraagt aan klimaatadaptatie, biodiversiteit en/of recreatie voor mensen en dieren’. Daardoor blijft de hoeveel groen en water in de stad gelijke tred houden met de stedelijke ontwikkeling. De effectindicator die wordt gevolgd via de begroting is de hoeveelheid (m2) openbaar groen en water per huishouden in de stad (realisatie 2022 was 103 m2, doelstelling voor 2026 is 105 m2). In het kader van het Duurzaamheidsverslag worden stadsbreed een aantal indicatoren gemeten, waaraan we met de realisatie van het oeverpark aan bijdragen, namelijk het verbeteren van de luchtkwaliteit, het verminderen van geluidsoverlast, het klimaatbestendiger maken van de stad, en het toevoegen van het aantal vierkante meters groen per huishouden.

In de volgende tabel worden de belangrijkste risico’s en maatregelen om het risico (of de gevolgen daarvan) te verkleinen beschreven in de realisatie van het oeverpark.

In de periode 2024-2026 werken we aan het beter organiseren van onze monitoring, waarbij we zoveel mogelijk aansluiten bij lopende initiatieven. Doordat we op een slimmere manier informatie over het toevoegen van m2 groen gaan verzamelen en inzichtelijk gaan maken (mogelijk via een dashboard), beschikken we straks doorlopend over accurate informatie, bijvoorbeeld voor het Duurzaamheidsverslag. Aanvullend willen we weten in hoeverre de aanleg van het park bijdraagt aan de biodiversiteit. Ten slotte zijn we ook benieuwd naar (de groei van) het aantal gebruikers, hoe verschillende groepen van het park gebruikmaken, hoe ze het waarderen en het beleven, en inzicht in de betrokkenheid van bewoners en andere stakeholders bij de ontwikkeling van het park. Deze informatie hebben nodig om tussentijds bij te kunnen sturen en om de noodzaak van het oeverpark nog beter te kunnen onderbouwen richting stakeholders. We informeren het college en de raad via een jaarlijkse brief (voorjaar). Daarnaast via het bijhouden van de genoemde indicatoren in het Duurzaamheidsverslag. Informatie over de voortgang van de afzonderlijke deelprojecten waarin de realisatie van RSE wordt meegenomen vindt plaats via het MPR.

RISICO’S

MAATREGELEN

1. De gemeente is voor de realisatie van het oeverpark afhankelijk van de voortgang van deelprojecten, medewerking van marktpartijen en onvoorziene situaties die zich tijdens de uitvoering kunnen voordoen. Dit maakt de uitvoering en voortgang van de realisatie kwetsbaar. Zo kan in een deelproject waarbij we meeliften met een gebiedsontwikkeling een vertraging in de woningbouw betekenen dat het park ook later wordt aangelegd. In andere ontwikkelingen komt de businesscase niet rond (door de marktsituatie), of biedt die weinig ruimte voor een bijdrage.

•

2. Dekking is nog niet compleet, en bekostiging wordt uitdagender door een aantal ontwikkelingen. Voor de realisatie van het volledige oeverpark zoeken we nog ca. €40 mln. De bekostiging van het park wordt steeds uitdagender door bezuinigingen op de gemeentebegroting, gebrek aan specifieke subsidiemogelijkheden voor groen bij het Rijk en achterblijvende financiële afdrachten van marktpartijen.

•

•

•

•

•

Nauwe afstemming met projectteams van deelprojecten over vooruitzichten en met een open blik meedenken over creatieve manieren om bijvoorbeeld aanleg te faseren of gebied alvast een tijdelijke groene inrichting te geven. Tegen gunstige voorwaarden verwerven van de (oevers van het) Merwedekanaal van het Rijk om, vooruitlopend op (evt. vertraagde) start woningbouw, toch al delen van het park aan te leggen.

We intensiveren onze (lobby)inspanningen gericht op fondsenwerving/subsidies bij andere overheden in Nederland en Europa de komende periode (zie par. 3.2). Financiële tekorten op de gemeentebegroting zijn van invloed op het tempo van de uitvoering. Dan wordt er gefaseerd, waarbij 2035 als streefdatum voor volledige oplevering mogelijk uit beeld verdwijnt. Het nieuwe Fonds Bovenwijkse Voorzieningen moet nog gevuld worden en in de periode t/m 2026 kan er nog geen beroep op worden gedaan. Het oeverpark is ‘casco van de stad’ en in de periode na 2026 biedt het naar verwachting perspectief. Als er geen zicht is op dekking voor de aanleg van het park in een deelgebied, beperken we zoveel mogelijk inzet vanuit team RSE in de planvoorbereiding. Soms zal het echter nodig zijn om schetsontwerpen iets verder uit te werken ten behoeve van fondsenwerving.

40

Oeverpark Rondje Stadseiland - Uitvoeringsprogramma 2024-2026

Oeverpark Rondje Stadseiland - Uitvoeringprogramma 2024-2026

4.3 Financiën

DEKKING KOSTEN UITVOERINGSPROGRAMMA (Planvoorbereiding projectteam RSE) Voortzetten bestaande inzet en nieuwe acties

Dekking acties uitvoeringsprogramma

Dekkingsbronnen

De nieuwe acties in dit uitvoeringsprogramma gericht op planvoorbereiding door leden van het projectteam RSE zijn volledig gedekt vanuit het Programma Aantrekkelijke, groene leefomgeving en erfgoed doelstelling Extra Groen (Meerjaren Groen Programma). Dit budget ‘Plankosten RSE’ is bedoeld voor ontwerp, onderzoek, planvorming en -begeleiding. Het budget betreft €250.000,- per jaar. Opgeteld gedurende de looptijd van dit uitvoeringsprogramma van medio 2024 tot eind 2026 gaat het om een bedrag van €625.000,-.

De realisatie van oeverpark RSE kent meerdere dekkingsbronnen:

DLG 1

•

DLG 2

In de onderstaande tabel is te zien welke kosten en dekking horen bij de nieuwe acties en de overige inzet van leden van team RSE gericht op planvoorbereiding en ondersteunde activiteiten voor het gehele project RSE (o.a. lobby- en fondsenwerving en communicatie). Planvoorbereiding voor de aanleg van het park maakt ook onderdeel uit van planprocessen in de lopende deelprojecten, bijvoorbeeld het DO inrichtingsplan voor de ontwikkeling Merwede. Adviseurs van team RSE schrijven dan naast uren op het budget Plankosten RSE ook uren op de planbudgetten van die deelprojecten. Dit gedeelte van de totale kosten voor planvoorbereiding is niet zichtbaar in de tabel. De bedragen in de tabel zijn indicatief. We hebben een inschatting gemaakt, maar verschuiving van middelen tussen deelgebieden, acties en jaren is mogelijk.