Tweede Bestuursrapportage 2023
Tekst van het document
Tweede Bestuursrapportage 2023
1
Colofon Tweede Bestuursrapportage 2023 Uitgave Gemeente Utrecht, 14 september 2023 Informatie Gemeente Utrecht Bedrijfsvoering- en Strategienetwerk Afdeling FIJ Postbus 16200 3500 CE Utrecht www.utrecht.nl Finutrecht@utrecht.nl Raadsvoorstel zaaknummer: 11478550
2
Inhoudsopgave Inleiding ............................................................................................................. 5 1. Budgettair majeure bijstellingen .................................................................... 9 1.1 Actuele ontwikkelingen 2023 .................................................................................................. 9 1.2 Majeure ontwikkelingen ....................................................................................................... 11 1.3 Corresponderende posten .................................................................................................... 16
2. Budgettair neutrale bijstellingen .................................................................. 21 2.1 Bijstellingsvoorstellen .......................................................................................................... 21 2.2 Bijstellingsvoorstellen Investeringen ...................................................................................... 26
3. Voortgang coalitieakkoord en Resultaatbestemming .................................... 31 3.1 Voortgang uitvoering coalitieakkoord ..................................................................................... 31 3.2 Voortgang bestedingen Resultaatbestemming 2022 ................................................................. 36
4. Peilstok Stedelijke Ontwikkeling .................................................................. 37 4.1 Actuele ontwikkelingen woningbouw ...................................................................................... 38 4.3 Actualisatie reserve Ruimtelijke Ontwikkelingsprojecten ........................................................... 52 4.4 Actualisatie reservering betaalbaar wonen .............................................................................. 52 4.5 Voortgang woningbouw 100+ ............................................................................................... 54
5. Bijlagen ........................................................................................................ 61 5.1 Planning uitvoering coalitieakkoord ....................................................................................... 61 5.2 Onderhanden werk ............................................................................................................. 66 5.3 Instellen en/of aanpassen reserve ......................................................................................... 69 5.4 Totaaloverzicht Budgettair neutrale bijstellingen...................................................................... 72 Bereikbaarheid ........................................................................................................................ 73 Bewoners en Bestuur ................................................................................................................ 76 Cultuur ................................................................................................................................... 77 Duurzaamheid ......................................................................................................................... 79 Economie & Werkgelegenheid voor Iedereen ................................................................................
81 Ondersteuning op Maat ............................................................................................................. 82 Onderwijs ............................................................................................................................... 87 Openbare ruimte en groen ........................................................................................................ 88 Overhead................................................................................................................................ 89 Ruimtelijke ontwikkeling, Wonen en Erfgoed ................................................................................ 90 Samenleven en Sport ............................................................................................................... 93 Utrechts Vastgoed .................................................................................................................... 96 Veiligheid ................................................................................................................................ 98 Volksgezondheid ...................................................................................................................... 99 Werk en Inkomen ..................................................................................................................
103 5.5 Aanpassen verantwoordingsgrens ....................................................................................... 105
3
Inleiding De begrotingscyclus stelt de raad in staat om invulling te geven aan de kaderstellende en controlerende taak. Met deze bestuursrapportage informeren wij u over de verwachte afwijkingen in de uitvoering van de beleidsvoornemens ten opzichte van de actuele Programmabegroting 2023 met als peildatum 1 juli 2023. In deze bestuursrapportage geven wij per programma aan welke afwijkingen wij verwachten voor 2023. Daarnaast worden wijzigingen in de planning van de uitvoering van het coalitieakkoord toegelicht. Ook zijn de bestedingen van de resultaatbestemmingsvoorstellen 2022 en de afwijkingen bij investeringsprojecten en de grondexploitaties van de gemeente Utrecht in deze rapportage opgenomen. In de bestuursrapportage vertalen wij het effect van actuele ontwikkelingen op de uitvoering van de Programmabegroting 2023, zowel beleidsmatig als financieel. De ontwikkelingen uit het jaar 2022, zoals stijgende prijzen, krapte op de arbeidsmarkt en tekort aan woningen, werken door in 2023. In de Voorjaarsnota 2023 hebben we hiervoor bijgestuurd. Wel lijken de extreme prijsstijgingen zoals die zich voordeden aan het eind van 2022 voorbij. We zien onzekerheid over rijksinkomsten, stijgende rente en stijgende kosten. Hierdoor nemen de financiële risico’s toe.
Naast een krappe arbeidsmarkt zien we ook een hoog ziekteverzuim, wat leidt tot vertraging en doorschuiven van tientallen miljoenen naar latere jaren waar de begroting ook ambitieus is. Via reservemutaties wordt in de begroting 26 miljoen euro doorgeschoven naar latere jaren en voor investeringen in Leidsche Rijn, het Stationsgebied en binnenstedelijke grondexploitaties wordt in totaal ruim 83 miljoen euro aan lasten doorgeschoven van 2023 naar komende jaren (met name 2024). Door de val van het kabinet-Rutte IV begin juli zijn er Tweede Kamerverkiezingen op 22 november die de gemeente gaat organiseren en waar niet eerder rekening mee was gehouden. Op basis van de Tweede Bestuursrapportage 2023 verwachten we een nadelig resultaat over 2023 van 4,3 miljoen euro. Dit resultaat wordt betrokken bij de eerstvolgende integrale afweging: De Voorjaarsnota 2024.
Samenvattend financieel beeld Het nadelige resultaat van de Tweede Bestuursrapportage 2023 van 5,2 miljoen euro en het voordelige resultaat van de Eerste Bestuursrapportage 2023 van 0,8 miljoen euro leiden tot een verwacht nadelig resultaat van 4,3 miljoen euro over het jaar 2023. Het resultaat van de Tweede Bestuursrapportage 2023 wordt veroorzaakt door externe ontwikkelingen en hebben betrekking op herberekening van en minder ontvangen compensatie voor loon- en prijsstijgingen vanuit het gemeentefonds dan eerder verwacht. Onderstaande tabel geeft een overzicht van de financiële ontwikkelingen, die in de volgende hoofdstukken per programma worden toegelicht. Tabel: Financieel beeld na Tweede Bestuursrapportage 2023 x € 1.000 Hfst
Omschrijving
Bedrag
1.1
Actuele ontwikkelingen
-5.005
1.3
Corresponderende posten
-162
2.1
Bijstellingsvoorstellen*
25.921
2.1
Mutatie bestemmingsreserves*
-5.464
2.1
Mutatie algemene dekkingsreserve*
-20.457
Resultaat Tweede Bestuursrapportage 2023
-5.167
Financiële ruimte na Eerste Bestuursrapportage 2023 Financiële ruimte na Tweede Bestuursrapportage 2023
826 -4.341
5
*Het saldo van de bijstellingsvoorstellen wordt via reservemutaties beschikbaar gesteld voor de volgende begrotingsjaren. Het saldo van deze drie onderdelen is daarom nul.
Hoofdlijn financiële ontwikkelingen Actuele ontwikkelingen De val van het kabinet voor de zomer brengt verdere onzekerheid met zich mee voor onderwerpen als de verdere uitwerking van de hervormingsagenda jeugd, asielopvang, de landelijke vreemdelingenvoorziening, woningbouw en energietransitie. In financiële zin leiden actuele ontwikkelingen tot een nadeel van ruim 5 miljoen euro, wat met name wordt veroorzaakt door aansluitverschillen en herberekeningen voor het gemeentefonds, de algemene dekkingsreserve en minder ontvangen compensatie voor loon- en prijsstijgingen vanuit het gemeentefonds dan eerder verwacht. Majeure ontwikkelingen Er worden verschillende ontwikkelingen in deze tweede bestuursrapportage toegelicht met per saldo een nadeel van 8,0 miljoen euro. Deze ontwikkelingen worden grotendeels veroorzaakt door uitvoering van in de begroting opgenomen activiteiten. We proberen deze ontwikkelingen in de rest van het jaar zo veel mogelijk binnen de programmabudgetten op te vangen en gaan de begroting op deze punten niet wijzigen. De belangrijkste tegenvallers die we momenteel zien, zijn: • Een nadeel van 2,4 miljoen euro bij Bewoners en Bestuur door hogere personele lasten door de krappe arbeidsmarkt, inhuur en ziekteverzuim bij burgerzaken en het klantcontactcentrum en het organiseren van de vervroegde Tweede Kamerverkiezingen. •
Een nadeel van 3,2 miljoen euro voor het verstrekken van bijstandsuitkeringen.
•
Een nadeel van 2,5 miljoen euro op overhead door noodzakelijk inhuur op juridische functies om achterstanden op bezwaar en beroep in te lopen en in de toekomst te voorkomen, inhuur als gevolg van krapte op de arbeidsmarkt en ziekte en het vergroten van de interne flexibele schil.
Corresponderende posten Voor de corresponderende posten/taakmutaties uit de meicirculaire is een beperkt nadeel van 0,162 miljoen euro. Dit saldo wordt veroorzaakt door Generieke Digitale Infrastructuur (GDI) voorzieningen. Vanaf 2023 wordt de financiering van de GDI ondergebracht bij het ministerie van BZK en om dat mogelijk te maken, leveren gemeenten een eenmalige bijdrage aan het ministerie. Bijstellingsvoorstellen In het kader van beter begroten doen wij bijstellingsvoorstellen zodat de begroting beter aansluit bij de actuele prognose. Naar verwachting leidt dit ook tot een kleiner verschil tussen de begroting en de jaarrekening. Een groot deel van de voorstellen heeft betrekking op het verhogen of verlagen van zowel de baten als de lasten vanwege specifieke uitkeringen van het Rijk. In totaal stellen we voor in 2023 de baten en lasten te verhogen met 51 miljoen euro en te verlagen met 6,9 miljoen euro. Er wordt 10,7 miljoen euro extra onttrokken aan bestemmingsreserves en er wordt 16,2 miljoen euro extra gestort in bestemmingsreserves, passend bij de doelstelling van deze reserves. Ook wordt voor in totaal ruim 26 miljoen euro aan budgetten doorgeschoven naar volgende jaren via reservemutaties. Hiermee worden incidentele budgetten aangepast naar de actuele ontwikkelingen.
Aanleidingen daarvoor zijn bijvoorbeeld fasering van projecten, vertraging in de uitvoering, krapte op de arbeidsmarkt of het verlengen van een maatregel. Substantiële mutaties zijn: •
Onttrekking van 8,0 miljoen euro aan de reserve voor Versneld vernieuwen.
•
Storting van 4,2 miljoen euro aan de egalisatiereserve parkeerexploitatie door hogere opbrengsten voor kort parkeren en naheffingen en lagere lasten door een incidentele vrijval van het kapitaallastenbudget voor parkeerautomaten.
•
Storting van 3,9 miljoen euro aan de reserve bouwleges. Hogere bouwleges worden gereserveerd voor onzekerheden bij de implementatie van de omgevingswet en onzekerheid over toekomstige opbrengsten door de ontwikkelingen in de bouwsector.
6
•
Voor Living lab Eerst een thuis wordt 2,8 miljoen euro via de algemene dekkingsreserve overgeheveld naar latere jaren vanwege het grillige verloop van het beschikbaar komen van geschikte woningen.
•
Voor de aanpak van dakloosheid wordt 3,6 miljoen euro via de algemene dekkingsreserve overgeheveld naar 2024 voor de uitvoering van het regionaal plan, momenteel wordt met de U16 een regionaal plan van aanpak opgesteld.
•
Voor het fonds voor betaalbare koopwoningen wordt 3,0 miljoen euro van de eenmalige middelen uit het coalitieakkoord overgeheveld naar 2024. De uitwerking van dit fonds is complex en vraagt om een zorgvuldige voorbereiding waarvoor meer tijd nodig is.
De investeringskredieten worden verhoogd met 12,385 miljoen euro. Mutaties reserves Een deel van de bijstellingsvoorstellen (zie boven) wordt overgeheveld naar volgende jaren. Technisch wordt dit via reserves verwerkt. Het voordeel uit 2023 door onbenut budget wordt toegevoegd aan de reserves en in de volgende jaren wordt het in te zetten budget onttrokken aan de reserves. Voortgang coalitieakkoord en resultaatbestemming In de eerste helft van 2023 zijn stappen gezet in de uitvoering van het coalitieakkoord. Er zijn meerdere mijlpalen behaald. In deze rapportage is een tabel opgenomen met wijzigingen in de planning van de uitvoering van het coalitieakkoord. Door uiteenlopende redenen wordt van een aantal actiepunten die stonden gepland voor 2023 voorzien dat de uitvoering doorschuift naar 2024. In een aantal gevallen is de raad daar al apart over geïnformeerd. Een deel van de gereserveerde middelen voor budgetoverheveling vanuit de Resultaatbestemming 2022 wordt naar verwachting niet besteed in 2023. Het gaat met name om budget voor de energietoeslag 2022 dat nodig was voor de afronding van aanvragen over 2022 (2,1 miljoen euro) en middelen uit de decembercirculaire 2022 die beschikbaar zijn gesteld om via vroegsignalering en bijzondere bijstand gerichte hulp aan te bieden bij energiearmoede (1,0 miljoen euro).
Peilstok De prognoses voor de woningbouwproductie worden onzekerder als gevolg van de veranderende marktomstandigheden zoals stijgende bouwkosten en rente, schaarste aan bouwmaterialen, beschikbaarheid van aannemers en het tekort aan personeel (zowel in de voorbereidingsfasen als in de bouwfase). Ook de stikstofproblematiek speelt hierin een rol. We zien dan ook dat projecten vertragen. Voor 2023 is de verwachting dat 3.100 woningen in aanbouw worden genomen. Voor de grondexploitaties Leidsche Rijn, het Stationsgebied en binnenstedelijke grondexploitaties wordt in totaal ruim 83 miljoen euro aan lasten doorgeschoven van 2023 naar komende jaren (met name 2024). Belangrijke afwijkingen zijn de bijdrage aan de Mobiliteitshub XL vanuit de grondexploitatie Leidsche Rijn van circa 37 miljoen euro die niet meer in 2023, maar in 2024 wordt verwacht. We verwachten in de jaarstukken 2023 het bedrag van de robuuste posten in de grondexploitatie Leidsche Rijn te verlagen met 13,4 miljoen euro. Voor de grondexploitatie Stationsgebied verschuift 11,0 miljoen euro aan kosten naar 2024. Voor de binnenstedelijke grondexploitaties zijn in 2023 de verwachte lasten 28,6 miljoen euro lager en de baten 19,2 miljoen euro lager, naar verwachting schuiven deze door naar de komende jaren.
7
1. Budgettair majeure bijstellingen In dit hoofdstuk zijn de financiële ontwikkelingen opgenomen die van invloed zijn op het financiële beeld. Daarnaast wordt gerapporteerd over de voortgang van de uitvoering van het coalitieakkoord en de besteding van de resultaatbestemmingen van de jaarstukken 2022.
1.1 Actuele ontwikkelingen 2023 In dit hoofdstuk gaan we in op enkele actuele ontwikkelingen die de programma's overstijgen met (mogelijk) een materiële impact op het financieel beeld. De financiële effecten zijn opgenomen in onderstaande tabel en zijn verwerkt in het financieel beeld. Het meerjarige effect van deze ontwikkelingen is verwerkt in de Programmabegroting 2024. Tabel: Actuele ontwikkelingen 2023 x € 1.000 Omschrijving
Bedrag
1.1.3
Prijsstijgingen
-1.405
1.1.4
Aansluitverschillen en herberekeningen
-3.460
1.1.5a
Overige mutaties
1.1.5b
Reeds genomen besluiten Totaal
-130 -10 -5.005
1.1.1 Inkomsten vanuit het Rijk Onzekerheid door val van het kabinet Door de val van het kabinet is de onzekerheid over een aantal onderwerpen toegenomen, zoals de verdere uitwerking van de hervormingsagenda jeugd, asielopvang en de landelijke vreemdelingenvoorziening. Daarnaast werken we samen met het Rijk aan grote opgaven voor woningbouw en energietransitie. De onzekerheid betreft niet alleen de beleidsmatige richting en/of nadere uitwerking, maar er is ook onzekerheid over de financiële compensatie van gemeenten hiervoor. Dit raakt ook onzekerheid over aanvullende compensatie voor de korting op het gemeentefonds vanaf 2026. Deze is deels teruggedraaid, echter de inkomsten van het Rijk zijn niet in balans met de taken die wij als gemeenten uitvoeren en de opgaven waarvoor we samen met het Rijk staan. Het kabinet heeft voor de val onderschreven dat er sprake van een disbalans is, hoe hiermee wordt omgegaan door een nieuw kabinet is onzeker.
1.1.2 Overschrijding inhuurplafond In de Programmabegroting 2023 is een uitgaveplafond van 79,1 miljoen euro opgenomen voor de inhuurkosten. Waarbij we ook in 2023 het uitgangspunt hanteren dat regulier en structureel werk wordt uitgevoerd door eigen medewerkers. Inhuur passen we uitsluitend toe in situaties van ‘piek’, ‘ziek’, bij specialistische expertise en als werving van interne medewerkers niet lukt vanwege een te krappe arbeidsmarkt. Inmiddels is gebleken dat de krappe arbeidsmarkt en het hoge ziekteverzuim tot gevolg heeft dat de organisatie dit jaar meer moet inhuren dan vooraf ingeschat. Deze omstandigheden maken het noodzakelijk dat een groter deel van de benodigde capaciteit wordt ingehuurd. Andere mogelijkheden zijn er helaas niet wanneer de ambitieus niet worden bijgesteld. De actuele verwachting is dat de inhuurkosten eind 2023 op 86,8 miljoen euro uitkomen. Dit betreft 15,7% van het totaal aan loon- en inhuurkosten in 2023. Ter vergelijking: dit percentage in 2022 was 15,2%. Ter toelichting op het opgenomen percentage in de Programmabegroting 2023: het opgenomen percentage van 16,6% is herberekend als gevolg van een hogere loonsom door de nieuwe Cao Gemeenten. Het percentage is aangepast in 14,3%.
9
1.1.3 Prijsstijgingen Reservering prijsstijgingen: noodfonds en incidentele compensatie Om de effecten van de prijsstijgingen op te kunnen vangen zijn in de Programmabegroting 2023 maatregelen genomen: de indexatie is verhoogd en er is budget gereserveerd om ook partners in de stad te kunnen compenseren in geval van nood en een aanvullende incidentele compensatie voor sterk gestegen energielasten. Hiervoor zijn in het eerste kwartaal van 2023 twee regelingen ingesteld. Op basis van de aanvragen is de verwachting dat het budget niet volledig wordt gebruikt. Gezien de stabielere inflatie en het aflopen van de aanvraagperiode voor de incidentele compensatieregeling verwachten wij dat in totaal 2,5 miljoen euro niet wordt besteed en kan vrijvallen. Dit betreft 1 miljoen euro van de incidentele compensatieregeling, hiervoor was 4,5 miljoen euro gereserveerd. Van het budget van 3 miljoen euro voor noodsteun resteert 1,5 miljoen euro. Extra compensatie indexatie - leerlingenvervoer en VNG De in de Voorjaarsnota 2023 toegekende extra compensatie voor inflatie is voor leerlingenvervoer en de VNG-contributie niet toereikend. Omdat deze stijging niet binnen het programma kan worden opgevangen, wordt het budget verhoogd. Voor leerlingenvervoer gaat het om 170.000 euro incidenteel en voor de VNG-contributie om 118.000 euro structureel.
Gemeentefonds Door minder ontvangen compensatie voor loon- en prijsstijgingen vanuit het gemeentefonds dan eerder verwacht, is er voor prijsstijgingen per saldo een nadeel van 1,405 miljoen euro.
1.1.4 Aansluitverschillen en herberekeningen In het proces van het opstellen van de Programmabegroting 2024 zijn extra controles uitgevoerd op complexe financiële onderdelen, dit leidt tot enkele correcties op de berekening van de inkomsten uit het gemeentefonds, de Algemene dekkingsreserve en de salarisbegroting. Per saldo heeft de herberekening van de salarisbegroting een voordelig effect voor 2023 van 11,7 miljoen euro. Voorgesteld wordt dit bedrag in 2024 in te zetten als dekking voor het aansluitverschil in de Algemene uitkering die is ontstaan door het dubbel opnemen van het effect van het bevriezen van de opschalingskorting. Voor 2023 resteert een nadeel van 3,46 miljoen euro als gevolg van aansluitverschillen en herberekeningen.
1.1.5 Overige mutaties en reeds genomen besluiten Er zijn enkele kleine mutaties. Een van de mutaties volgt vanuit een reeds genomen besluit, namelijk amendement 58 zoals aangenomen bij de Voorjaarsnota 2023. Dit betreft het beschikbaar stellen van een startbudget van 10.000 euro voor het organiseren van de Groene verantwoordingsdag in 2024.
10
1.2 Majeure ontwikkelingen In dit hoofdstuk laten wij per programma de majeure ontwikkelingen zien. Het betreffen financiële bijstellingen ten opzichte van de actuele begroting. De majeure ontwikkelingen zijn (per saldo) nadelig van aard. Deze nadelen worden in de rest van het jaar waar mogelijk opgelost binnen de programmabudgetten. In de actuele begroting is de besluitvorming over de Voorjaarsnota 2023 / Eerste Bestuursrapportage 2023 verwerkt. In onderstaande paragrafen worden de afwijkingen per programma toegelicht. Tabel: Majeure ontwikkelingen per programma
Programma
x € 1.000 Incidenteel/ structureel
2023
2024
-2.400
-
I
-370
-
I
Duurzaamheid
-
-
Bereikbaarheid
-
-
-503
-
-
-
-1.700
-
Onderwijs
-
-
Ondersteuning op maat
-
-
Volksgezondheid
-
-
Veiligheid
-
-
Cultuur
-
-
Samenleven en Sport
-
-
Utrechts Vastgoed
-350
-350
Algemene middelen
-
-
Overhead
-2.656
-
Totaal
-7.979
-350
Bewoners en Bestuur Ruimtelijke ontwikkeling, Wonen en Erfgoed
Openbare ruimte en groen Economie & Werkgelegenheid voor iedereen Werk en Inkomen
I
I
I
I
I
Bewoners en Bestuur Tabel: Majeure ontwikkelingen Bewoners en Bestuur x € 1.000 Omschrijving 1.
Hogere personele lasten Burgerzaken en KCC
2. 3.
2023
Incidenteel/ structureel
-1.500
I
Tweede Kamerverkiezingen 2023
-900
I
Vertraging project staatsloosheid
PM
I
Totaal
-2.400
Toelichting 1.
Er zijn hogere personele lasten door de noodzaak om in deze krappe arbeidsmarkt alvast te borgen dat we voor onder andere de reisdocumentenpiek in 2024 de benodigde medewerkers aangenomen
11
2.
3.
en ingewerkt hebben. Daarnaast veroorzaken duurdere inhuur en een hoog ziekteverzuim hogere personele lasten bij burgerzaken (1 miljoen euro) en het klantcontactcentrum (KCC) (0,5 miljoen euro). De val van het kabinet maakt het noodzakelijk dat er een tussentijdse verkiezing wordt georganiseerd. Het organiseren van één verkiezing kost rond 1,9 miljoen euro (jaarbudget minus vaste jaarlijkse kosten). Op dit moment zit er nog 1 miljoen euro in de reserve verkiezingen. Het project staatloosheid is al getemporiseerd over de jaren 2022 tot en met 2024. Ook dit jaar zal het beschikbare projectbudget (0,416 miljoen euro) niet volledig benut worden. Andere wettelijk verplichte dienstverlening krijgt prioriteit. Zoals de eerste inschrijving van vluchtelingen uit Oekraïne, de groei van nieuwkomers in Utrecht, de verwerking van geboorte en overlijden maar ook een extra verkiezing. De consequentie hiervan is dat we ook in 2023 vertraging hebben in het onderzoek van het bestand omtrent nationaliteit onbekend en daarmee de specifieke aanschrijving aan de doelgroep die valt onder de Regeling Afwikkeling Nalatenschap Oude Vreemdelingenwet (RANOV). In het derde kwartaal van 2023 doen we een tussentijds onderzoek naar de effecten van het project. Over de uitkomst daarvan en het vervolg van het project volgt meer informatie in het vierde kwartaal van 2023.
Ruimtelijke ontwikkeling, Wonen en Erfgoed Tabel: Majeure ontwikkelingen Ruimtelijke ontwikkeling, Wonen en Erfgoed x € 1.000 Incidenteel/
Omschrijving
2023
1.
Hogere lasten Erfgoed
-370
I
2.
Hogere lasten Ruimtelijk domein
PM
I
Totaal
structureel
-370
Toelichting 1.
2.
De hogere lasten Erfgoed worden toegeschreven aan incidentele frictiekosten archeologisch onderzoek en extra uitgaven voor het professionaliseren van de interne processen omtrent archeologie in combinatie met hogere energielasten voor Museum Castellum Hoge Woerd. Binnen het ruimtelijk domein voorzien wij een mogelijke overschrijding van de lasten in het programma Ruimtelijke ontwikkeling, Wonen en Erfgoed en/of in het onderdeel Overhead. Er is sprake van extra kosten, bijvoorbeeld voor het versterken van de stedelijke sturing, voor organisatieontwikkeling, voor de Nota Omgevingskwaliteit en voor beleid voor dakopbouwen. Deze kosten worden zoveel als mogelijk ten laste van beschikbare budgetten gebracht. De hoogte van deze overschrijding is nog onzeker.
Openbare ruimte en groen Tabel: Majeure ontwikkelingen Openbare ruimte en groen x € 1.000
1.
Omschrijving
2023
Voorziening contracten onvoldoende
-503
Totaal
-503
Incidenteel/ structureel
Toelichting 1.
12
In de jaarrekening is een voorziening opgenomen van 0,629 miljoen euro. Dit bedrag bleek achteraf na een rechterlijke uitspraak onvoldoende te zijn waardoor een negatief resultaat op deze post van circa 0,503 miljoen euro ontstaat.
I
Werk en Inkomen Tabel: Majeure ontwikkelingen Werk en Inkomen x € 1.000 Omschrijving
2023
Incidenteel/ structureel
1.
Hogere lasten bijstandsuitkering
-3.200
I
2.
Lagere lasten uitvoering Tozo
1.100
I
3.
Lagere lasten reïntegratie
400
I
Totaal
-1.700
Toelichting 1.
2.
3.
Op de doelstelling verstrekken bijstandsuitkeringen verwachten we in 2023 een nadeel. Uit analyse van het nader voorlopig Gebundelde uitkering (BUIG) budget 2023 in combinatie met de verwachte uitkeringslasten is er een tekort van 3,2 miljoen euro. In combinatie met het voordeel op het Tozo uitvoeringsbudget verwachten we per saldo een tekort van 2,1 miljoen euro. Op het Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandig ondernemers (Tozo) uitvoeringsbudget is er een voordeel van 1,1 miljoen euro. Tozo loopt nog enkele jaren door, maar hier is minder uitvoeringscapaciteit voor nodig. In combinatie met het nadeel op verstrekken bijstandsuitkeringen verwachten we per saldo een tekort van 2,1 miljoen euro. Voor 2023 wordt door lagere lasten voor reïntegratie een resultaat van 0,4 miljoen euro verwacht. Aandachtspunt is dat deze prognose relatief onzeker is doordat de benutting afhangt van de instroom in de bijstand en de reïntegratiebehoefte in de rest van het jaar. Ook zijn er incidentele budgetten beschikbaar vanuit de regionale uitvoering, zoals de regionale aanpak jeugdwerkloosheid.
Ondersteuning op maat Tabel: Majeure ontwikkelingen Ondersteuning op maat 2023 1.
Omschrijving Opvang Oekraïne Totaal
PM
x € 1.000 Incidenteel/ structureel I
Toelichting 1. Er wordt een positief resultaat verwacht omtrent de opvang voor Oekraïne, voornamelijk als gevolg van de latere oplevering van nieuwe opvangplekken. Het positieve resultaat moet beschikbaar blijven om verschillende redenen. Er volgen nog eindafrekeningen energie 2022 en 2023 en er is onzekerheid in de afwikkeling van de SiSa 2022, die pas in 2024 volgt. Het dient als risicobuffer voor meerjarige aangegane verplichtingen voor de huisvesting indien vergoedingen van het Rijk lager worden. Wanneer er in najaar noodzaak ontstaat voor extra inzet voor het asieldossier dan kan de afweging worden gemaakt om een beroep op deze middelen te doen.
13
Utrechts Vastgoed Tabel: Majeure ontwikkelingen Utrechts Vastgoed
1. 2. 3.
Omschrijving
2023
Afboeking project Tivoli Hogere lasten bodemverontreiniging Sartreweg Pauwstraat Totaal
-350
2024
-350 PM -350
x € 1.000 Incidenteel/ structureel I I I
-350
Toelichting 1.
2.
3.
Uit een analyse van de bestedingen voor project Tivoli, blijkt dat een deel van de kosten niet activeerbaar zijn conform het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV). Om die reden vindt een afboeking plaats van deze projectkosten naar de exploitatie. Bij het brandweerpand aan de Sartreweg is er sprake van bodemverontreiniging. De kosten die hiermee gepaard gaan, worden in 2024 verwacht en liggen naar verwachting tussen de € 300.000 en € 400.000. Bij de oplevering van de renovatie van de Pauwstraat zijn enkele problemen opgetreden die kunnen leiden tot een schadeclaim van de gebruiker. De omvang van deze claim is op dit moment nog niet bekend.
Algemene Middelen Tabel: Majeure ontwikkelingen Algemene Middelen x € 1.000 Omschrijving 1.
Ontwikkeling rente
2023 PM
Incidenteel/ structureel I/S
Totaal Toelichting 1.
14
De interne rente (omslagrente) is voor 2023 vastgesteld op 1,5%. Gezien de sterke stijging van zowel korte als lange rente in combinatie met een omvangrijke aanvullende financieringsbehoefte de komende jaren bestaat de mogelijkheid dat wij in 2024 de interne rente weer naar boven moeten bijstellen. Deze aanvullende financieringsbehoefte blijkt uit de voor de komende jaren berekende EMU-saldi en meerjarig geprognosticeerde balans in de Programmabegroting 2024. Daaruit blijkt onder andere dat er tot en met 2027 zeer omvangrijke investeringskasstromen worden verwacht, in totaal ruim 850 miljoen euro. Hoewel bij meerjarige doorrekeningen van verwachte rentelasten altijd met toekomstig hogere renteniveaus wordt gerekend is nu vooral de omvang van de aanvullend benodigde financiering bepalend. Omdat er naar verwachting relatief veel aanvullend gefinancierd moet worden tegen de hogere rente kan dit een zodanig verhogend effect hebben op de gemiddelde rente van de leningenportefeuille dat op grond van BBV-voorschriften een verhoging van de interne rente noodzakelijk is. Dit ook om te voorkomen dat op concernniveau een flink negatief renteresultaat ontstaat.
Overhead Tabel: Majeure ontwikkelingen Overhead x € 1.000 Omschrijving
2023
Incidenteel/ structureel
1.
Centrale Overhead
-2.496
I
2.
Decentrale Overhead
-160
I
-2.656 Toelichting 1.
2.
Het programma Overhead onderdeel centraal verwacht het jaar af te sluiten met een tekort van 2,5 miljoen euro. Er is inhuur noodzakelijk op juridische functies om achterstanden op bezwaar en beroep in te lopen en in de toekomst te voorkomen. Daarnaast is inhuur nodig als gevolg van krapte op de arbeidsmarkt. Er wordt geïnvesteerd om de interne flexibele schil te vergroten om inhuur terug te dringen. Ook kampt de bedrijfsvoering met uitval door ziekte. Er wordt enkel ingehuurd op cruciale plekken om de continuering van de dienstverlening te borgen. De effecten van de CAO zijn vooralsnog onvoldoende gecompenseerd. Het programma Overhead decentraal verwacht het jaar af te sluiten met een tekort van 0,160 miljoen euro. Het verwachte tekort is het gevolg van een wijziging in aansturing waardoor tijdelijk een extra manager aanwezig is. Daarnaast zijn er extra kosten gemaakt voor vervanging als gevolg van ziekte.
15
1.3 Corresponderende posten In de meicirculaire 2023 zijn extra middelen voor nieuwe taken of uitnamen voor vervallen taken opgenomen, de corresponderende posten. In deze bestuursrapportage zijn de corresponderende posten voor het jaar 2023 opgenomen. De noodzakelijkheid van het doorvertalen van de corresponderende posten naar de inhoudelijk programma’s is getoetst bij de organisatieonderdelen. De tabel van de corresponderende posten laat een negatief resterend saldo zien. Dit saldo is het resultaat van de niet doorvertaalde post 'GDI voorzieningen 2022'. Vanaf 2023 wordt de financiering van de Generieke Digitale Infrastructuur (GDI) ondergebracht bij het ministerie van BZK en om dat mogelijk te maken, leveren gemeenten een eenmalige bijdrage aan het ministerie.
Tabel: Corresponderende posten meicirculaire 2023 x € 1.000 Corresponderende posten Wet nieuwe procedure vaststelling verkiezingsuitslag GDI voorzieningen 2022
2023 62 -162
Handhaving energielabel C kantoren
4
Verdeling structurele middelen Wet goed Verhuurderschap
73
Flankerend beleid energiearmoede
1.044
Dienstverlening gemeenten aanpak armoede en schulden
835
Loon- en prijsbijstelling 2023 participatie
140
Loon- en prijsbijstelling 2023 Voogdij 18+
975
Compensatieregeling voogdij 18+
-575
Werkdrukverlaging jeugdbescherming
-194
Voorschoolse educatie Brede impuls combinatiefuncties/buurtsportcoaches (DU)
48 -1.497
Maatschappelijke opvang en OGGz (DU)
58
Vrouwenopvang (DU)
22
Suppletie-uitkering Bommenregeling
646
Voorschoolse voorziening peuters (DU)
38
Jeugdhulp kinderen in een AZC (DU)
29
RES regio’s
563
Wet Goed Verhuurderschap
357
Aanpak lerarentekort G4
1.000
Leerlingenvervoer Oekraïne
325
Taal voor ontheemden uit Oekraïne
239
Nationaal Actieplan Dakloosheid
3.607
Pilot EU burgers
950
Maatschappelijke begeleiding
521
Begeleiding jongeren naar werk
294
Einde lening Inburgeringsplicht (ELIP)
32
Beschermd Wonen (IU)
6.108
Participatie (IU)
758
Voogdij/18+ (IU)
-115
Mutatie algemene uitkering
16
16.185
1. Algemene middelen
-1.497
2. Bewoners en Bestuur
625
3. Duurzaamheid
498
4. Ondersteuning op maat
11.657
5. Onderwijs
1.363
6. Overhead
48
7. Ruimte ontwikkeling, wonen & erfgoed
437
8. Veiligheid
145
9. Werk en Inkomen Door te vertalen naar programma's*
3.071 16.347
Saldo corresponderende posten
-162
* In de Programmabegroting 2024 is het effect van de corresponderende posten vanaf 2024 verwerkt. Door de gewijzigde programmastructuur (vanaf 2024) kunnen de effecten in een ander programma vallen. 1. Algemene middelen Brede impuls combinatiefuncties/buurtsportcoaches (DU) De regeling combinatiefuncties wordt niet meer vanuit het gemeentefonds gefinancierd. Vanaf 2023 worden deze middelen aan de gemeente beschikbaar gesteld via de SPUK regeling GALA. 2. Bewoners en Bestuur RES Regio's Utrecht ontvangt dit budget als penvoerder voor de Regionale Energiestrategie U16. Het budget is bestemd om de RES U16 te continueren en te borgen. Wet nieuwe procedure vaststelling verkiezingsuitslag Het rijk heeft de wet 'nieuwe procedure vaststelling verkiezingsuitslag' aangenomen. Uitvoering van deze wet brengt extra kosten met zich mee, deze bijdrage is daar compensatie voor. 3. Duurzaamheid Suppletie-uitkering Bommenregeling Op grond van de Bommenregeling en het ingediende raadsvoorstel Aanvraag bijdrage Gemeentefonds 2023 voor het opsporen van Conventionele Explosieven van 15 januari 2023 ontvangt de gemeente Utrecht een bijdrage in de kosten voor het opsporen van Conventionele Explosieven uit de Tweede Wereldoorlog op diverse locaties in de stad. 4.
Ondersteuning op maat Beschermd Wonen (IU) In de meicirculaire is de loon- en prijsindexatie voor de centrumgemeente-taak Beschermd wonen toegevoegd. Compensatieregeling Voogdij 18+ In de meicirculaire is compensatieregeling voor voogdij 18+ beëindigd en afgerekend, met een negatief resultaat voor gemeente Utrecht. Einde lening Inburgeringsplicht Deze middelen zijn nodig voor begeleiding en ondersteuning aan inburgeraars die hun lening voor de inburgering (vrijwel) volledig hebben uitgeput, maar nog steeds inburgeringsplichtig zijn.
17
Jeugdhulp kinderen in een AZC (DU) Voor de kinderen in een AZC worden middelen toegekend met betrekking tot jeugdhulp. Loon- en prijsbijstelling 2023 Voogdij 18+ In de meicirculaire is de loon- en prijsindexatie voor voogdij 18+ toegevoegd. Maatschappelijke begeleiding Vanuit de Wet inburgering 2013 voorziet het college in de maatschappelijke begeleiding van inburgeringsplichtige asielmigranten en hun gezinsleden. Maatschappelijke opvang en OGGz (DU) De middelen voor Maatschappelijke opvang worden over de centrumgemeente verdeeld op basis van maatstaven. Door een actualisatie van de waarden van deze maatstaven is het budget toegenomen voor Utrecht als centrumgemeente. Nationaal Actieplan Dakloosheid Voor de uitvoering van het Actieplan Aanpak Dakloosheid zijn structureel middelen vrijgemaakt door het Rijk. Over de structurele (vorm van de) financiering is nog geen besluit genomen. De middelen zijn daarom evenals in 2022 incidenteel toegekend. We werken momenteel met de regio aan een plan voor de aanpak van dakloosheid en verwachten dit eind 2023 gereed te hebben. In deze bestuursrapportage doen we dan ook een voorstel om de middelen voor 2024 beschikbaar te houden. Pilot EU burgers Voor de specifieke aanpak voor dakloze EU-burgers, conform het plan van aanpak dakloze EUburgers. Dit bedrag wordt beschikbaar gesteld aan de 6 pilotgemeenten, waaronder Utrecht.
Taal voor ontheemden uit Oekraïne Via de meicirculaire worden middelen toegekend voor taalonderwijs voor Oekraïense ontheemden. Voogdij/18+ (IU) In de meicirculaire zijn middelen voor voogdij 18+ verlaagd. Vrouwenopvang (DU) De middelen voor Vrouwenopvang worden over de centrumgemeente verdeeld op basis van maatstaven. Door een actualisatie van de waarden van deze maatstaven is het budget is toegenomen voor Utrecht als centrumgemeente. Werkdrukverlaging jeugdbescherming In de meicirculaire is een bijdrage uit het gemeentefonds gehaald, maar wordt direct aan jeugdbescherming toegekend. 5. Onderwijs Voorschoolse voorziening peuters (DU) De decentrale uitkering voorschoolse voorzieningen peuters heeft als doel dat alle peuters, zonder recht op kinderopvangtoeslag of voorschoolse educatie, naar een voorschoolse voorziening kunnen gaan. De decentrale uitkering voorschoolse voorzieningen is voor 2023 geactualiseerd met de voluminastanden van uitkeringsjaar 2022. Aanpak lerarentekort G4 Voor de aanpak van het lerarentekort in het primair, voortgezet en middelbaar beroepsonderwijs in de G4 (Amsterdam, Rotterdam, Den Haag en Utrecht) stelt het kabinet, in navolging van 2022, ook in 2023 aan ieder van deze gemeenten 1 miljoen euro beschikbaar. Leerlingenvervoer Oekraïne De gemeente wordt gecompenseerd voor leerlingenvervoer voor kinderen gevlucht uit Oekraïne.
18
6. Overhead Voorschoolse educatie De gemeente ontvangt via de meicirculaire een aanvullende bijdrage voor eerstelijns toezicht door de GGD'en. 7. Ruimtelijke ontwikkeling, wonen & erfgoed Handhaving energielabel C kantoren Extra inzet voor label C controles. Suppletie-uitkering Bommenregeling Op grond van de Bommenregeling en het ingediende raadsvoorstel Aanvraag bijdrage Gemeentefonds 2023 voor het opsporen van Conventionele Explosieven van 15 januari 2023 ontvangt de gemeente Utrecht een bijdrage in de kosten voor het opsporen van Conventionele Explosieven uit de Tweede Wereldoorlog op diverse locaties in de stad. Verdeling structurele middelen Wet goed Verhuurderschap Voor de invoering van de regels Goed Verhuurderschap is op structurele basis uitvoeringscapaciteit benodigd. Dit vraagt om uitwerking van nieuwe instrumenten (o.a. digitale meldpunt) en een goede afstemming met bestaande instrumenten. Door meer samen te voegen tot één beleid, één aanpak, wordt de sturing efficiënter en effectiever. Wet Goed Verhuurderschap Voor de uitvoering van de regels Goed Verhuurderschap heeft het Rijk het gemeentefonds incidenteel verhoogd. De wet verplicht gemeenten om een laagdrempelig meldpunt in te richten voor huurders zodat ze slecht verhuurgedrag kunnen melden.
Deze middelen zijn bestemd voor het inrichten van een digitaal meldpunt, monitoringsysteem, beleidsvorming en het actief verstrekken van informatie aan huurders en verhuurders. 8. Veiligheid Suppletie-uitkering Bommenregeling Op grond van de Bommenregeling en het ingediende raadsvoorstel Aanvraag bijdrage Gemeentefonds 2023 voor het opsporen van Conventionele Explosieven van 15 januari 2023 ontvangt de gemeente Utrecht een bijdrage in de kosten voor het opsporen van Conventionele Explosieven uit de Tweede Wereldoorlog op diverse locaties in de stad. 9. Werk en Inkomen Begeleiding jongeren naar werk Budget voor Regionaal Actieplan Jeugd. Betreft bestrijding van jeugdwerkloosheid. Dienstverlening gemeenten aanpak armoede en schulden Dit betreffen de Schoutenmiddelen zoals genoemd in het coalitieakkoord. Flankerend beleid energiearmoede Dit bedrag is nodig voor toegenomen gebruik bijzondere bijstand. Loon- en prijsbijstelling 2023 participatie Dit bedrag is nodig voor het begeleiden van mensen naar werk. Participatie (IU) - onderdeel re-integratie Dit bedrag is nodig voor de uitvoering van de Wsw. Participatie (IU) - onderdeel sociale werkvoorziening Dit bedrag is nodig voor het begeleiden van mensen naar werk.
19
2. Budgettair neutrale bijstellingen In dit onderdeel worden voor de exploitatie en de investeringen de budgettair neutrale bijstelling weergegeven per programma. Deze bijstellingsvoorstellen zijn budgettair neutraal en hebben geen financiële impact op de programmabegroting. Hoofdstuk 2.1 betreft stortingen en onttrekkingen aan (bestemmings)reserves, het verhogen en verlagen van baten en lasten, het overhevelen binnen en naar een ander programma en het overhevelen via de algemene dekkingsreserve. In hoofdstuk 2.2 staan de bijstellingen in de investeringskredieten.
2.1 Bijstellingsvoorstellen In dit hoofdstuk worden bijstellingsvoorstellen gedaan die budgetneutraal zijn en geen financiële impact hebben op de vastgestelde Programmabegroting 2023. Dit betreft mutaties door het: 1. Onttrekken en storten in reserves, passend bij de doelstelling van deze reserves 2. Verhogen van baten en lasten door toegekende subsidies, specifieke uitkeringen, etc. 3. Verlagen van baten en lasten 4. Overhevelen gelden binnen een programma 5. Overhevelen gelden naar een ander programma 6. Verschuiven over de jaren heen door overhevelen via de Algemene dekkingsreserve In de onderstaande paragrafen worden deze mutaties per soort geaggregeerd weergegeven en kort toegelicht. Voor de toelichting per bijstellingsvoorstel verwijzen wij u naar bijlage 5.4 Totaaloverzicht budgettair neutrale bijstellingen.
2.1.1 Onttrekkingen en stortingen in (bestemmings)reserves In 2023 wordt 9,6 miljoen euro extra onttrokken uit (bestemmings)reserves en wordt 16,208 miljoen euro extra gestort in een (bestemmings)reserve. De extra onttrekkingen en stortingen leiden tot bijstelling van de programmabudgetten en zijn daardoor budgetneutraal. De grootste mutaties zijn: Onttrekking voor Versneld vernieuwen - 8 miljoen euro Conform afspraak worden de lasten voor versneld vernieuwen vanuit de algemene dekkingsreserve gedekt. In de Eerste Bestuursrapportage 2023 is de inzet van middelen in 2024 en 2025 verwerkt. In de Tweede Bestuursrapportage 2023 wordt dit verwerkt voor 2023. Storting in de egalisatiereserve parkeerexploitatie – 4,22 miljoen euro Op de parkeerexploitatie verwachten we een hoger positief saldo van totaal 4,22 miljoen euro. De opbrengsten uit kortparkeren zijn 3,2 miljoen euro hoger en de inkomsten uit naheffingen 0,750 miljoen euro. De lasten zijn 0,270 miljoen euro lager in verband met een incidentele vrijval van het budget voor kapitaallasten van de parkeerautomaten. Het positieve saldo van 4,22 miljoen euro storten we in de egalisatiereserve parkeerexploitatie. We zullen de hogere baten autoparkeren in 2023 monitoren en (mogelijke) structurele effecten betrekken bij de jaarlijkse actualisatie MPR/VJN 2024.
Storting in de egalisatiereserve bouwleges - 3,9 miljoen euro Deze storting dient als dekking voor onzekerheden die zich voordoen omtrent de implementatie van de omgevingswet. Ook maken de ontwikkelingen in de bouwsector toekomstige opbrengsten zeer onzeker. Deze storting volgt vanuit hogere bouwleges in 2023 dan verwacht.
21
Tabel: Onttrekkingen uit (bestemmings)reserve x € 1.000 Programma
Omschrijving
2023
Bereikbaarheid
Onttrekking reserve tbv Goed op weg 2024
Duurzaamheid
Verlagen onttrekking reserve Utrechtse Energie
-675
Duurzaamheid
Onttrekking reserve Coronamaatregelenpakket ruimtelijke projecten
1.119
Ondersteuning op maat
Onttrekking reserve Decentralisatie Sociaal Domein 2024
Ondersteuning op maat
Onttrekking reserve tbv Versneld vernieuwen
2024
I/S
434
I I
412
I
8.000
I
Openbare ruimte en groen Onttrekking reserve Essentaksterfte
200
I
Utrechts Vastgoed
Onttrekking reserve Calamiteiten Vastgoed
350
I
Utrechts Vastgoed
Onttrekking reserve Leegstand Utrechts Vastgoed
1.750
I
Totaal
10.744
846
Tabel: Stortingen in (bestemmings)reserve x € 1.000 Programma
Omschrijving
2023
I/S
Bereikbaarheid
Storting egalisatiereserve parkeerexploitatie 2023
-4.220
I
Bereikbaarheid
Storting reserve tbv Goed op weg 2023
-434
I
Duurzaamheid
Storting risicoreserve tbv duurzaamheidsleningen
-70
I
Economie & Werkgelegenheid voor iedereen Onderwijs
Storting reserve OMU
-1.400
I
Storting reserve tbv onderhoud tijdelijke huisvesting Storting egalisatiereserve bouwleges
-754
I
-3.900
I
Storting reserve ivm investeringsruimte Sport
-2.300
I
Utrechts Vastgoed
Storting reserve Energieneutraal Kernvastgoed
-730
I
Werk en inkomen
Storting reserve armoedebestrijding en schuldhulpverlening Totaal
-2.400
I
Ruimtelijke ontwikkeling, Wonen en Erfgoed Samenleven en Sport
-16.208
1.2 Verhogen van baten en lasten De bijstellingsvoorstellen hebben veelal betrekking op extra inkomsten vanuit subsidies, specifieke uitkeringen en leges. We verhogen de inkomsten en bijbehorende lasten voor de activiteiten die plaatsvinden voor deze uitkeringen. In totaal stellen we voor in 2023 de baten en lasten te verhogen met 51 miljoen euro. In onderstaande tabel worden de mutaties geaggregeerd per programma weergegeven. De drie grootste mutaties komen vanuit de programma's Werk en Inkomen en Ondersteuning op maat en hebben betrekking op het BUIG (gebundelde uitkering) budget en twee specifieke uitkeringen (SPUK). Nader voorlopig BUIG budget 2023 - 8,603 miljoen euro (structureel) De begroting 2023 is tot op heden gebaseerd op het Nader Voorlopig BUIG budget 2022. Het Nader Voorlopig BUIG-budget 2023 is 8,603 miljoen euro hoger dan het Nader voorlopig BUIG-budget 2022. Hier staan hogere verwachte uitkeringslasten tegenover. Met deze bijstelling actualiseren we de begroting door zowel de baten als de lasten structureel vanaf 2023 met 8,603 miljoen euro te verhogen.
22
SPUK Inhalen onderwijsvertragingen - 5,398 miljoen euro We voeren in 2023 activiteiten en projecten uit of laten dit uitvoeren in het kader van Onderwijs die passen binnen de voorwaarden van Specifieke uitkering D14 - Middelen inhalen COVID-19 gerelateerde onderwijsvertragingen. Met deze bijstelling verhogen we zowel de baten als de lasten incidenteel in 2023 met 5,398 miljoen euro. SPUK Vastgoedtransitie gesloten jeugdhulp 2023 - 4,742 miljoen euro Ook voeren we activiteiten en projecten uit of laten dit uitvoeren in het kader van Jeugdhulp die passen binnen de voorwaarden van Specifieke uitkering H10 - Regeling specifieke uitkering vastgoedtransitie gesloten jeugdhulp. Met deze bijstelling verhogen we zowel de baten als de lasten incidenteel in 2023 met 4,743 miljoen euro. Tabel: Verhogen van baten en lasten per programma x € 1.000 Programma
Baten / I/S lasten
Bedrag 2023 Bedrag 2024 Bedrag 2025 Bedrag 2026
Bereikbaarheid
B
I
-1.501
L
I
1.501
Cultuur
B
I
-381
L
I
381
381
Duurzaamheid
B
I
-4.515
-7.343
-5.982
L
I
4.515
7.343
5.982
Ondersteuning op maat
B
I
-17.951
-381
L
I
17.951
B
S
-3.863
-3.863
-3.863
-3.863
3.863
3.863
3.863
L
S
3.863
Onderwijs
B
I
-5.904
L
I
5.904
Overhead
B
S
-33
-33
-33
-33
L
S
33
33
33
33
B
I
-308
-12.496
-13
-8
Ruimtelijke ontwikkeling, Wonen en Erfgoed
Samenleven en Sport
L
I
308
12.496
B
S
6
4
L
S
-6
-4
13
8
B
I
-4.906
-3.645
-2.683
-2.331
L
I
4.906
3.645
2.683
2.331
B
S
-680
-680
-680
-680
L
S
680
680
680
680
B
S
-64
-64
-64
-64
L
S
64
64
64
64
Volksgezondheid
B
I
-2.303
-2.432
-2.049
-1.421
L
I
2.303
2.432
2.049
1.421
Werk en Inkomen
B
S
-8.603
-8.603
-8.603
-8.603
L
S
Utrechts Vastgoed
Totaal Baten Totaal Lasten Totaal Saldo
8.603
8.603
8.603
8.603
-51.005 51.005 0
-39.534 39.534 0
-23.969 23.969 0
-17.001 17.001 0
23
2.1.3 Verlagen van baten en lasten In totaal stellen we voor in 2023 de baten en lasten te verlagen met 6,850 miljoen euro. De grootste mutatie valt in het programma Ondersteuning op maat. We stellen voor de baten en lasten te verlagen met 5,713 miljoen euro. Dit als gevolg van een latere oplevering van nieuwe opvangplekken voor Oekraïne waarvan de activiteiten gekoppeld zijn aan de specifieke uitkering (SPUK) Oekraïne. Tabel: Verlagen van baten en lasten per programma x € 1.000 Programma Duurzaamheid Ondersteuning op maat Overhead
Baten / lasten
I/S
B L B L B L
I I I I S S
125 -125 5.713 -5.713 397 -397
I
50
I I I
-50 565 -565 6.850 -6.850 0
Ruimtelijke ontwikkeling, Wonen B en Erfgoed L Utrechts Vastgoed B L Totaal Baten Totaal Lasten Totaal Saldo
Bedrag 2023 Bedrag 2024 Bedrag 2025 Bedrag 2026
397 -397
397 -397
397 -397
397 -397 0
397 -397 0
397 -397 0
2.1.4 Overhevelen gelden binnen een programma Er zijn enkele bijstellingen binnen een programma omdat ze (bijvoorbeeld) de doelstellingen binnen een programma overstijgen. De grootste mutatie is het verlagen van baten en lasten in 2023 in het programma Duurzaamheid met 2,463 miljoen en de baten en lasten in 2024 met dit bedrag te verhogen. Dit betreft activiteiten op het gebied van Energiearmoede en het Nationaal Isolatieprogramma waarvan de lasten worden gedekt uit de specifieke uitkering (SPUK) Energiearmoede. De uitvoeringstermijn van de SPUK is verlengd tot en met 2024 en de activiteiten lopen door in 2024. Tabel: Overhevelen gelden binnen een programma x € 1.000 Programma Bereikbaarheid Duurzaamheid Openbare ruimte en groen Samenleven en Sport Utrechts Vastgoed Totaal
24
Baten / lasten
I/S
B L B L B L L L L L
I I I I I I I I I I
Bedrag 2023 Bedrag 2024 Bedrag 2025 Bedrag 2026 470 -470 2.463 -2.463 345 -345 50 -50 -550 550 0
-470 470 -2.463 2.463 -345 345
-550 550 0
-550 550 0
0
2.1.5 Overhevelen gelden naar een ander programma Dit zijn programma overstijgende bijstellingen van in totaal 0,553 miljoen euro voor 2023 en 0,285 miljoen euro structureel. Het betreft bijvoorbeeld het overhevelen van 0,173 miljoen euro van het programma Duurzaamheid naar het programma Bereikbaarheid voor uitvoeringskosten van het Klimaatakkoord. Dit wordt ingezet voor apparaatskosten voor het versterken van de laadinfrastructuur en deelmobiliteit. Tabel: Overhevelen gelden naar ander programma x € 1.000 Programma
I/S
Bedrag 2023
Bereikbaarheid
I
173
Bewoners en Bestuur
I
55
Duurzaamheid
I
-173
Economie & werkgelegenheid voor iedereen
I
-157
Ondersteuning op maat
S
-185
-185
-185
-185
Overhead
S
285
285
285
285
Overhead
I
223
Samenleven en Sport
S
-100
-100
-100
-100
Volksgezondheid
I
-223
Werk en Inkomen
I
102 0
0
0
Totaal
0
Bedrag 2024
Bedrag 2025
Bedrag 2026
2.1.6 Overhevelen via de algemene dekkingsreserve In deze categorie stellen we budgetten over de jaren heen bij, passend bij het verwachte uitgavenpatroon. Per saldo wordt er vanuit 2023 20,457 miljoen euro overgeheveld naar 2024 (18,519 miljoen euro), 2025 (2,557 miljoen euro), 2026 (-1,578 miljoen euro) en verder (0,959 miljoen euro). Deze overhevelingen vinden plaats via de algemene dekkingsreserve. De overhevelingen hebben veelal te maken met activiteiten die in een ander jaar plaatsvinden dan waarin de kosten zijn begroot. De drie grootste mutaties zijn: Living lab Eerst een thuis 2023 - 2027 Voor de borging van Housing first is tijd en flexibiliteit nodig, mede door het grillige verloop van het beschikbaar komen van geschikte woningen. Daarvoor wordt 2,84 miljoen euro van 2023 overgeheveld naar 2024 tot en met 2027. Middelen aanpak dakloosheid 2023 In de meicirculaire 2023 zijn, wederom op incidentele basis, middelen beschikbaar gesteld voor centrumgemeenten voor de aanpak van dakloosheid. Aansluitend op het landelijk plan van aanpak dakloosheid wordt momenteel met de U16 een regionaal plan van aanpak opgesteld. Dit wordt eind 2023 afgerond. We hevelen 3,607 miljoen euro over van 2023 naar 2024 voor de uitvoering van het regionaal plan.
Fonds betaalbare koop 2023 en 2024 Met het coalitieakkoord zijn er voor 2023 eenmalig middelen beschikbaar gesteld voor het opzetten van een fonds voor betaalbare koopwoningen. De uitwerking van dit fonds is complex en vraagt om een zorgvuldige voorbereiding. Omdat hier meer tijd voor nodig is kunnen de middelen nog niet in 2023 uitgegeven worden. Daarom wordt 3 miljoen euro overgeheveld naar 2024.
25
Tabel: Overhevelen gelden via de algemene dekkingsreserve x € 1.000 Programma
I/S
Bedrag 2023
Bereikbaarheid Cultuur Duurzaamheid Ondersteuning op maat Openbare ruimte en groen Overhead Ruimtelijke ontwikkeling, wonen en erfgoed Veiligheid Volksgezondheid Werk en Inkomen Totaal
I I I I I I
-151 -303 -1.369 -9.819 -56 742
I
-5.100
I I I
-144 -40 -4.218 -20.457
Bedrag 2024
-889 1.369 7.604
Bedrag 2025
Bedrag 2026
151 1.044
64
1.217
465 56 598
5.000
100
875 -2.557
144 40 4.218 18.519
2.557
-1.578
2.2 Bijstellingsvoorstellen Investeringen Bijstellingsvoorstellen voor investeringen maken deel uit van de budgettair neutrale bijstellingen in de Tweede Bestuursrapportage. Hiermee voldoen we aan de regels van het BBV. In de Eerste Bestuursrapportage 2023 is al een groot deel van de wijzigingen in de investeringskredieten opgenomen en vastgesteld door de gemeenteraad. In deze Tweede Bestuursrapportage doen wij voor vier programma's aanvullende wijzigingsvoorstellen van investeringsprojecten. De programma's waar dit van toepassing is, zijn: • • • •
Openbare ruimte en groen Onderwijs Samenleven en Sport Utrechts Vastgoed
Bij het vaststellen van de Tweede Bestuursrapportage 2023 wordt het totale geautoriseerde investeringsvolume verhoogd met 12,385 miljoen euro. Bij overige investeringskredieten waar we voor het jaar 2023 nog een wijziging verwachten in het kader van de rechtmatigheid, zullen we dit in 2023 ook nog aan de raad voorleggen door middel van een raadsvoorstel. Wijzigingen van investeringskredieten voor de jaren 2024 en verder zullen betrokken worden bij Eerste Bestuursrapportage 2024, inclusief de bijbehorende begrotingswijziging.
2.2.1 Investeringsprojecten Openbare ruimte en groen Uitbreidingsinvesteringen Categorie A Project
Groene ommetjes Totaal
Geautoriseerde uitgaven t/m 1e Berap 2023
Bijstellingsvoorstellen 2e Berap 2023
0 0
800 800
x € 1.000 Actuele autorisatie uitgaven t/m 2e Berap 2023 800 800
Vanuit het investeringspakket Groei in Balans wordt er geïnvesteerd in extra groene verbindingen in de stad. Hierbij worden groene ommetjes (GiB 15) aangelegd. Dekking voor de uitvoering van het project is opgenomen in het Programma Openbare Ruimte en Groen, onderdeel Meerjaren Groenprogramma.
26
2.2.2 Investeringsprojecten Onderwijs Vervangingsinvesteringen Project
Geautoriseerde uitgaven t/m 1e Berap 2023
Bijstellingsvoorstellen 2e Berap 2023
180.208 50.234 230.442
303 1.861 2.164
Primair onderwijs Voortgezet onderwijs Totaal
x € 1.000 Actuele autorisatie uitgaven t/m 2e Berap 2023 180.511 52.095 232.606
Primair onderwijs - Wevelaan, PCOU, De Regenboog Voor school de Regenboog is vanuit het Rijk een subsidie ontvangen vanuit het innovatieprogramma Aardgasvrije Scholen. Voorgesteld wordt om het krediet op te hogen met dit subsidiebedrag. Voortgezet onderwijs - Burgemeester F. Andreaelaan 7, Willibrord, Bonifatius College, vervangende nieuwbouw en twee gymzalen In de voortgangsrapportage MPOHV 2024 wordt voorgesteld om de beschikking te verhogen voor het Bonifatius College. Wijzigingen in de voortgangsrapportage MPOHV 2024 worden bij de Programmabegroting 2024 in de investeringsstaat verwerkt. Omdat een deel van de uitgaven in 2023 plaats vindt, wordt voorgesteld om voor dit project het krediet al vanaf 2023 aan te passen. Uitbreidingsinvesteringen Categorie A Project
Primair onderwijs Voortgezet onderwijs Totaal
Geautoriseerde uitgaven t/m 1e Berap 2023
Bijstellingsvoorstellen 2e Berap 2023
101.920 213.646 315.565
1.977 1.977
€ 1.000 Actuele autorisatie uitgaven t/m 2e Berap 2023 103.897 213.646 317.542
Basisschool Leeuwesteyn Noord, + VVE-lokaal en gymzaal Voor investering Basisschool Leeuwesteyn Noord is door de aannemer een claim ingediend. De aannemer beroept zich op artikel 47 van het UAV bouwcontract. Dit artikel gaat over kostenverhogende omstandigheden, waar bij het tot stand komen van de overeenkomst door de aannemer geen rekening behoefde te worden gehouden met de kans dat deze zich zouden voordoen, die de aannemer niet worden aangerekend en die de kosten van het werk aanzienlijk verhogen. Onder andere de oorlog in Oekraïne en algehele bouwkostenstijgingen hebben hiertoe geleid. Vanuit inkoop is een stroomschema opgesteld hoe om te gaan met onverwachte bouwkostenstijging zoals omschreven in artikel 47. De processtappen, zoals omschreven door afdeling inkoop, zijn doorlopen. Daarbij zijn betrokken geweest afdeling inkoop, afdeling juridische zaken, business control en directievoering van het project. De claim is als rechtmatig beoordeeld en daarom wordt het krediet verhoogd. Jazzsingel 900, Hof ter Weide, De Jazzsingel, gymzaal (inclusief grond) Vanwege meerwerk en gestegen bouwkosten vallen de uitgaven hoger uit. Voorgesteld wordt om het krediet te verhogen. Professor H. Bavinckstraat 3, Belle van Zuylen, 4 leslokalen Vanwege een overschrijding door de gestegen bouwkosten wordt voorgesteld om het krediet te verhogen.
Onder de Bogen 2, kavel 2 In de voortgangsrapportage MPOHV 2024 wordt voorgesteld om de beschikking te verhogen voor Onder de Bogen 2, kavel 2. Wijzigingen in de voortgangsrapportage MPOHV 2024 worden bij de Programmabegroting 2024 in de investeringsstaat verwerkt. Omdat een deel van de uitgaven in 2023 plaats vindt, wordt voorgesteld om voor dit project het krediet al vanaf 2023 aan te passen.
27
Klimroos Voor de Klimroos worden ventilatiemaatregelen getroffen. Een deel van deze maatregelen is subsidiabel vanuit het Rijk (SUVIS). Voorgesteld wordt om het krediet te verhogen. Verhoging wordt gedekt uit bijdrage derden.
2.2.3 Investeringsprojecten Samenleven en Sport Vervangingsinvesteringen Project
Geautoriseerde uitgaven t/m 1e Berap 2023
Bijstellingsvoorstellen 2e Berap 2023
8.917
147
x € 1.000 Actuele autorisatie uitgaven t/m 2e Berap 2023 9.064
8.917
147
9.064
Buitensportaccommodaties Gebouwen en installaties Totaal
Buitensportaccommodaties - Gebouwen en installaties De aanbesteding voor de renovatie van kleedkamers voor sportpark Vechtzoom aan de Rio de Janeirodreef is hoger uitgevallen dan vooraf begroot. De hogere kosten worden gedekt binnen het programma. Uitbreidingsinvesteringen Categorie A Project
Geautoriseerde uitgaven t/m 1e Berap 2023
Bijstellingsvoorstellen 2e Berap 2023
64.243
0
x € 1.000 Actuele autorisatie uitgaven t/m 2e Berap 2023 64.243
64.243
0
64.243
Binnensportaccommodaties Gebouwen & installaties Totaal
Binnensportaccommodaties - Gebouwen & installaties: Bij de voorjaarsnota is de wens opgenomen om de drie gymzalen bij een nieuw te realiseren VO school in Vleuten op te waarderen naar één sporthal. Hier was echter geen budget voor beschikbaar. Bij de voorjaarsnota is besloten de sporthal in Vleuten te prioriteren boven sporthal Voordorp en de laatste uit te faseren totdat daar voldoende middelen voor zijn gevonden. Hiermee verschuift het project van Sporthal Vleuten de Meern van een categorie B naar een Categorie A investering. Binnen Categorie A is dit een budgetneutrale wijziging. Uitbreidingsinvesteringen Categorie B Project
Binnensportaccommodaties - Gebouwen & installaties Totaal
Geautoriseerde uitgaven t/m 1e Berap 2023
Bijstellingsvoorstellen 2e Berap 2023
*
*
x € 1.000 Actuele autorisatie uitgaven t/m 2e Berap 2023 *
*
*
*
* Bovenstaande bedragen mogen niet openbaar worden gepubliceerd in verband met geheimhouding aanbestedingen. Deze investeringen lichten wij nader toe op de geheime bijlage Investeringsprojecten Samenleven en Sport (geheime bijlage bij de Tweede Bestuursrapportage 2023).
28
2.2.4 Investeringsprojecten Utrechts Vastgoed Vervangingsinvesteringen
Cultuur Erfgoed Gemeentelijke Huisvesting MFA's Welzijn Zorg Overig/Overig Beleid Totaal
Geautoriseerde uitgaven t/m 1e Berap 2023
Bijstellingsvoorstellen 2e Berap 2023
19.642 52.667 3.788
575 5.313 -
x € 1.000 Actuele autorisatie uitgaven t/m 2e Berap 2023 20.217 57.980 3.788
50.914 21.043 4.824 30.630 183.508
1.409 7.297
52.323 21.043 4.824 30.630 190.805
Portefeuille Cultuur - MGR. VAN DE WETERINGSTRAAT 13 Het project aan de Mgr. van de Weteringstraat wordt vooralsnog niet uitgevoerd. Om die reden wordt het krediet opgeheven. Portefeuille Cultuur - PAUWSTRAAT 13A De kosten voor het project aan de Pauwstraat 13a vallen hoger uit door aanpassingen aan het gebouw die nodig bleken na de eerste oplevering. Portefeuille Cultuur - TIVOLI VREDENBURG, VERBOUWING GEVEL SCHELE MAAGD Voor het project Tivoli Vredenburg heeft een herijking plaatsgevonden. Dit resulteert in een stijging van projectkosten. Deze stijging wordt deels veroorzaakt door de bouwkostenstijging, deels door extra eisen aan verduurzaming en deels door extra kosten van projectmanagement. Portefeuille Erfgoed - FORT LUNET I EN IV De 2 kredieten van Fort Lunet worden samengevoegd tot één krediet conform het MPUV 2023. Portefeuille Erfgoed - HERSTEL WERFKELDERS VGU Het project herstel werfkelders loopt al bij Ruimte en wordt nu ook bij VGU opgevoerd voor de werfkelders van VGU. De dekking komt vanuit het programma Werven. Portefeuille Erfgoed - OUDE LIESBOSWEG 52 Aan de Oude Liesbosweg 52 huurt Zomo dagbesteding een pand van de gemeente. Dit pand is verouderd en de huidige huurder, Zomo, wil graag verduurzamen. Uit onderzoek is gebleken dat renovatie van het huidige pand niet opweegt tegen de kosten van sloop-nieuwbouw.