Tauw bv Onderzoek officieel buitenzwemwater

Figuur 3.17 Locatie van de niet-officiële zwemwaterlocatie ‘Ruigenhoekse Polder’, Utrecht. De ligweide en in-uittreed plek waar in de huidige situatie de meeste zwemmers gebruik van maken is weergeven in het rood gearceerde blok

In paragraaf 3.1.1 tot en met 3.1.4 worden de veiligheid, waterkwaliteit, bereikbaarheid en de verschillende functies van de niet-officiële zwemwaterlocatie ‘Ruigenhoekse Polder’ beschreven. 3.7.1 Veiligheid In de huidige situatie bij zwemwaterlocatie ‘Ruigenhoekse Polder’ zijn zes van de twaalf veiligheidsaspecten beoordeeld als 'voldoet', vijf op 'voldoet niet' en één op ‘voldoet deels’, zie tabel 3.32. De bodem van de zwemlocatie is stabiel en heeft geen ondermijnde of zuigende werking. De stroming is veilig voor zwemmers. De zwemzone hoeft niet fysiek gescheiden te worden van 'gevaarlijke waterrecreatie' en/of beroepsvaart, aangezien deze functies niet

63/73

Kenmerk

R001-1295231JKM-V04-sss-NL

voorkomen in de ‘Ruigenhoekse Polder’. Er bevinden zich geen gevaarlijke objecten zoals dammen, kribben en stuwen in de zwemzone. Wel moet de bodem gecontroleerd worden op scherpe voorwerpen. Er is geen informatiebord aanwezig waarop aangegeven staat waar zwemmen veilig is. Er staan enkel bordjes met de boodschap 'gevaarlijk zwemwater'. Staatsbosbeheer heeft aangegeven dat deze bordjes enkel zijn geplaatst om 'wildzwemmers' af te schrikken, wat in de praktijk weinig effect blijkt te hebben. In de huidige situatie is de overgang van de ligweide (grasveld) naar de zwemzone abrupt en steil, wat gevaarlijke situaties kan opleveren. Door deze steile overgang vindt er afkalving van de oever plaats. Om de veiligheid bij de ‘Ruigenhoekse Polder’ te verbeteren, zijn in totaal 13 maatregelen geïdentificeerd. Van deze maatregelen wordt de haalbaarheid van 10 maatregelen beoordeeld als 'hoog', 2 als 'gemiddeld' en geen enkele als 'laag'. Het ontbreken van zweminformatie kan relatief eenvoudig worden opgelost door het plaatsen van borden en signalen. De zwemzone kan fysiek worden gescheiden met een ballenlijn, maar omdat het water niet wordt gedeeld met ander fysieke functies, is dit niet per se een vereiste. Een bord of boei die de zwemzone begrenst op een diepte van 1,50 meter kan ook afdoende zijn. De scherpe voorwerpen op de bodem in de zwemzone moeten verwijderd worden.

Daarnaast is het noodzakelijk om het talud minder steil te laten verlopen en de knik te verwijderen. Het afvlakken van het talud geldt met name voor het eerste deel van de zwemzone, waardoor het oppervlakte van de zwemzone tot een diepte van 1,50 meter wordt vergroot. De knik betreft de steile overgang van de ligweide naar de zwemzone. De technische uitvoerbaarheid, het draagvlak en de kosten maken dat de haalbaarheid van beide maatregelen als gemiddeld wordt ingeschat. De locatie is geschikt om een zandstrand te creëren. De benodigde inrichtingskosten om de 'Ruigenhoekse Polder’ tot een veilige officiële zwemwaterlocatie te maken, zijn naar schatting minimaal 390.000,00 EUR. Er zijn zes maatregelen met kosten tussen de EUR 0-10.000,00, twee maatregelen met kosten tussen de EUR 10.000,00-50.000,00 en één maatregel met kosten tussen de EUR 100.000,00-500.000,00 nodig om dit te realiseren. Indien dezelfde verrichtingen meerdere keren terugkomen bij verschillende maatregelen, worden deze slechts eenmaal doorgerekend. Deze maatregelen worden weergegeven in de tabel met een '*' teken. Dit geldt niet voor het plaatsen van borden.

64/73

Kenmerk

R001-1295231JKM-V04-sss-NL

Tabel 3.32 Huidige toestand en de uitvoerbaarheid van de te nemen maatregelen omtrent veiligheid van zwemwaterlocatie 'Ruigenhoekse Polder’. Indien dezelfde verrichtingen meerdere keren terugkomen bij verschillende maatregelen, worden deze slechts eenmaal doorgerekend, zoals bijvoorbeeld het optisch scheiden/begrenzen van de zwemzone. Deze maatregelen worden weergegeven in de tabel met een '*' teken Matrix haalbaarheid

Veiligheid Aspecten

Oordeel huidige situatie

Maatregelen

Technisch mogelijk (

Draagvlak

Ontbrekende zweminformatie

Voldoet deels

Informatieborden plaatsen Zwemmers informeren over de gevaren van zwemmen in open water Aangeven waar veilig gezwommen kan worden

Makkelijk Makkelijk Makkelijk

Hoog Hoog Hoog

Begrenzing zwemzone

Voldoet niet

Zwemzone optisch begrenzen (drijflijn)

Makkelijk

Gemiddeld

Gevaarlijk gebruik zwemzone

Voldoet

Zwemmen buiten zwemzone

Voldoet niet

Een informatiebord plaatsen waarop zwemmers worden geattendeerd op de fysieke gevaren van zwemmen buiten de zwemzone

Makkelijk

Hoog

0-10.000

Gevaarlijke objecten

Voldoet Middels een fysieke begrenzing (bv ballenlijn) ter plaatse van 1,50 meter waterdiepte wordt de zwemmer op het steile talud geattendeerd (als gevolg van de optisch smalle zwemzone)

Makkelijk

Gemiddeld

10.00050.000*

Hoog

Het talud minder steil laten verlopen (<20%)

Gemiddeld

Gemiddeld

100.000500.000*

Gemiddeld

De zwemmer middels een informatiebord attenderen op het steile talud van >20%

Makkelijk

Hoog

0-10.000

Hoog

Plotselinge diepteverschillen dichtstorten met geschikt bodemmateriaal (zand) Knik verwijderen en het talud van de zwemzone gelijkmatig laten aflopen Ter plaatse van de knik in de waterbodem een drijflijn plaatsen Zwemmers attenderen op plotselinge diepteverschillen

N.V.T.

N.V.T.

Gemiddeld

Gemiddeld

N.V.T. Makkelijk

N.V.T. Hoog

Scherpe objecten verwijderen

Makkelijk

Hoog

Zwemzone om de objecten optisch begrenzen Zwemmers attenderen op de aanwezigheid van scherpe objecten (bijv. Waarschuwingsbord over de aanwezigheid van schelpdieren, prikkeldraad, puin, etc.) Prullenbakken plaatsen rondom de ligweide

N.V.T.

N.V.T.

100.000500.000* N.V.T. 0-10.000 10.00050.000 N.V.T.

Makkelijk

Hoog

0-10.000

Hoog

N.V.T.

N.V.T.

N.V.T.

N.V.T.

Steil talud waterbodem

Voldoet niet

Ondermijnde waterbodem

Voldoet

Zuigende waterbodem

Voldoet

Grillige waterbodem

Voldoet niet

Afval/scherpe objecten

Voldoet niet

Sterke stroming

Voldoet

Afstand tot vaargeul

Voldoet

Kosten (euro) (orde) 0-10.000 0-10.000 0-10.000 10.00050.000*

N.V.T.

Oordeel haalbaarheid maatregel Hoog Hoog Hoog Hoog

Hoog

N.V.T. Gemiddeld N.V.T. Hoog Hoog N.V.T.

3.7.2 Waterkwaliteit In de huidige situatie bij zwemwaterlocatie 'De ‘Ruigenhoekse Polder’' zijn twaalf van de vijftien waterkwaliteitsaspecten beoordeeld als 'voldoet', twee op 'voldoet deels' en één op 'voldoet niet', zie tabel 3.33. Volgens de normen van de Europese Zwemwaterrichtlijn is er in de periode 2021 tot en met 2023 slechts één keer (juni 2023) een overschrijding gemeten voor de fecale bacteriegroep intestinale enterococcen (2006/7/EC, Europese Commissie). Voor de fecale bacteriegroep E-coli is er in deze periode nooit een overschrijding gemeten. De bacteriële waterkwaliteit wordt beoordeeld met de kwaliteitsklasse 'goed', zie tabel 3.33 (voor uitleg over de analyse, zie ). Op basis van het veldbezoek is beoordeeld dat de fractie fecale bacteriën afkomstig van vogels, honden en drainage/afstroom van regenwater een matige invloed kan hebben op de waterkwaliteit. Er zijn veel vogels aanwezig in het park en bij het water. Bovendien is het park een populaire uitlaatplek voor honden, die op meerdere plekken de zwemzone betreden. De zwemzone staat via duikers in verbinding met de forelvijver en Fort Ruigenhoek, daarnaast draineren de omliggende grasweiden op de zwemzone. Dit kan negatieve effecten hebben op de waterkwaliteit.

65/73

Kenmerk

R001-1295231JKM-V04-sss-NL

De impact van de mens op de waterkwaliteit wordt als gering geschat. De zwemzone van de ‘Ruigenhoekse Polder’ biedt capaciteit voor honderden zwemmers, mits deze zich enigszins verspreiden over de zwemzone. Wanneer zwemmers dicht bij elkaar op een kluitje zwemmen, neemt deze impact op de bacteriële waterkwaliteit en daarmee en het gevaar voor mensen toe. Afgaande op berichtgeving, analyses en het veldbezoek is er geen reden om aan te nemen dat blauwalg een knelpunt vormt voor de veiligheid van zwemmers. Het water in Fort Ruigenhoek kent een gemiddelde voedselrijkdom, met in 2020 een zomergemiddelde totaal stikstofconcentratie van 1,1 mg/l en een totaal-fosforconcentratie van 0,04 mg/l. Wel zijn er sporadisch (in 2016 en 2018) indicaties van blauwalgen aangetroffen. In dat geval kunnen normale procedures, zoals waarschuwingen of tijdelijke verboden, van kracht worden. Echter, er zijn geen luwtezones in de buurt van de zwemzone en de stroming is zijwaarts ten opzichte van de zwemzone, wat de kans op blauwalgbloei binnen de zwemzone verkleint. Op basis van de huidige waterkwaliteit worden maatregelen op voorhand niet noodzakelijk geacht, tenzij problemen omtrent fecale bacteriën en blauwalgen toenemen. Wel is het sterk aan te raden om toiletvoorzieningen op locatie te plaatsen en honden op de ligweide en zwemzone te verbieden.

Omdat er geen maatregelen nodig zijn om de waterkwaliteit te verbeteren, zijn enkel de kosten van het plaatsen van toiletten (EUR 100.000,00-500.000,00) doorgerekend. De benodigde kosten om de waterkwaliteit in de ‘Ruigenhoekse polder’ te verbeteren worden ingeschat op gemiddeld minimaal EUR 300.000,00. Tabel 3.33 Huidige toestand en de uitvoerbaarheid van de te nemen maatregelen omtrent waterkwaliteit van zwemwaterlocatie ‘Ruigenhoekse Polder’ Waterkwaliteitsaspecten

Overschrijdingen normen voor E-coli en/of intestinale enterococcen

E-coli kwaliteitsklasse: waterkwaliteit in de laatste vier jaar Intestinale e. Kwaliteitsklasse: waterkwaliteit in de laatste vier jaar

Bacteriën

Incidenteel

Bronaanpak bacteriën

Vogels

Matig invloed

Honden

Matig invloed

Drainage/af- instroom regenwater

Matig invloed

Toiletvoorziening

Technisch mogelijk Bronaanpak bacteriën. Zie onderstaande vakjes voor specifieke bron en maatregelen.

Oordeel uitvoerbaarheid maatregel

Draagvlak

Kosten (orde)

N.V.T.

N.V.T.

N.V.T.

Makkelijk

Laag

10.000-50.000

Gemiddeld

Makkelijk

Laag

0-10.000

Gemiddeld

Gemiddeld

Laag

>500.000

Gemiddeld

Het plaatsen van (mobiele)toilet units

Makkelijk

Goed

100.000500.000 (indien mobiel zijn kosten lager maar terugkerend)

Goed

Zwemzone verplaatsen

N.V.T.

N.V.T.

N.V.T.

N.V.T.

Voldoet: kwaliteitsklasse goed Voldoet: kwaliteitsklasse uitstekend Gering/geen invloed

Riool overstort

Blauwalgen

Maatregelen

Mensen: zwemmers (op kluitje)

Kinderboerderij

Matrix maatregel

Oordeel huidige situatie

Maximaal aantal gasten invoeren. Vogels verjagen Hondenverbod Drainage verleggen, putten slaan om in-afstroom te verminderen

Gering/geen invloed Gering/geen invloed

Voldoet niet

Waarnemingen drijflagen

Voldoet

Windrichting/stroming i.r.t zwemzone

Matig vellig

Luwe zones in. Zwemzone Voedselrijkdom (op basis van waarden) Stilstaand/stroming

Voldoet Voldoet Voldoet

66/73

Kenmerk

R001-1295231JKM-V04-sss-NL

Bacteriele waterkwaliteit: ‘Ruigenhoekse Polder’

Parameter

2021 - 2023

Intestinale enterococcen

Uitstekend

Escherichia coli

Goed

Figuur 3.18 Bacteriële waterkwaliteit bij de niet-officiële zwemplek ‘Ruigenhoekse Polder’, Utrecht, conform de normen van de Europese Zwemwaterrichtlijn (2006/7/EC, European Commission). De horizontale lijn in de grafieken geeft de signaalwaarde aan

3.7.3 Capaciteit en Bereikbaarheid In de huidige situatie bij zwemwaterlocatie ‘Ruigenhoekse Polder’ staan vier van de negen aspecten omtrent capaciteit en bereikbaarheid op 'goed', twee op 'matig' en drie op 'slecht', zie tabel 3.34. De ligging in relatie tot de behoefte wordt als ‘matig’ beoordeeld. De ‘Ruigenhoekse Polder’ ligt aan de buitengrens ten noordoosten van Utrecht. Los van bezoekers uit de naastgelegen wijken Overvecht en Groenekan, waar met name de behoefte voor zwemwater voor bewoners uit Overvecht groot is, zullen bezoekers uit andere wijken van de gemeente Utrecht of de Bilt een langere afstand moeten afleggen. Doordat de locatie onderdeel is van een groter park met recreatiemogelijkheden en de capaciteit van de zwemzone en ligweides groot is, is het aannemelijk dat bezoekers wel bereid zijn om langere afstanden af te leggen, zoals ook gebeurt bij zwemwaterlocaties bij de Maarsseveenseplassen of het Henschotermeer. Zowel voetgangers als fietsers kunnen de locatie goed bereiken. Binnen 5 minuten lopen is er al een parkeerplaats voor fietsers beschikbaar. Echter, de bereikbaarheid voor automobilisten kan enkel op orde worden gebracht door de locatie in te richten en aan te wijzen als ‘fietslocatie’. Automobilisten ondervinden momenteel al moeilijkheden bij het bereiken van de locatie en er zijn onvoldoende parkeermogelijkheden.

De infrastructuur is niet geschikt voor een grote hoeveelheid autoverkeer, vanwege de smalle wegen en bermen. Vanwege de ligging van de zwemwaterlocatie binnen Noorderpark Ruigenhoek, is de locatie minder goed bereikbaar met het openbaar vervoer. Er zijn meerdere bushaltes gelegen in Overvecht, maar vanaf deze haltes is het altijd meer dan 20 minuten lopen naar de zwemlocatie. Om de bereikbaarheid van De ‘Ruigenhoekse Polder’ te verbeteren, zijn enkele maatregelen geïdentificeerd. Om de locatie rolstoelvriendelijk te maken kan er een speciaal toegangspad en overgang naar de zwemzone worden aangelegd. De haalbaarheid van deze maatregel wordt als

67/73

Kenmerk

R001-1295231JKM-V04-sss-NL

gemiddeld ingeschat. Als dit technisch niet haalbaar is of de kosten te hoog zijn, kunnen er borden worden geplaatst die duidelijk aangeven dat de ligweide toegankelijk is voor rolstoelgebruikers, maar dat zwemmen niet mogelijk is. De haalbaarheid van de maatregelen om de toegangswegen en parkeergelegenheid te verbeteren wordt als laag ingeschat. Zowel door de beheerder als de gemeente is aangegeven dat dit een lastig te overkomen knelpunt is. De maatregel om de locatie in te richten en aan te wijzen als fietslocatie lijkt dan ook het meest voor de hand liggend en haalbaar. Om de bereikbaarheid met het openbaar vervoer te verbeteren, kan er een bushalte binnen Noorderpark Ruigenhoek of in de polder worden aangelegd, of net daarbuiten zo dicht mogelijk bij het park. Vanwege het lage draagvlak voor een busbaan door het park en de hoge kosten, wordt de haalbaarheid van de eerste maatregel als laag ingeschat. De tweede maatregel is kansrijker, namelijk een extra bushalte op de Gageldijk, waardoor de afstand tot onder de 10 minuten lopen wordt gebracht. Het is echter de vraag of de kosten van deze maatregelen opwegen tegen de behaalde tijdwinst.

De kosten om alle aspecten omtrent bereikbaarheid als 'goed' te scoren, worden ingeschat op minimaal 100.000,00 EUR, op voorwaarde dat de huidige situatie omtrent bereikbaarheid en openbaar vervoer wordt geaccepteerd en de locatie wordt aangewezen als fietslocatie. Hierdoor zijn de maatregelen om de toegangswegen en parkeergelegenheid voor auto's te verbeteren niet zijn meegerekend in dit bedrag. Tabel 3.34 Huidige toestand en de uitvoerbaarheid van de te nemen maatregelen omtrent capaciteit en bereikbaarheid van zwemwaterlocatie ‘Ruigenhoekse Polder’ Matrix maatregelen

Oordeel huidige situatie

Maatregel

Ligging i.r.t. Behoefte Capaciteit locatie (ligweide + zwemzone) i.r.t. Behoefte

Matig

Geen maatregelen

Fietser (bereikbaarheid)

Goed

Fietser (parkeerplaats) i.r.t. Behoefte

Goed

Haalbaarheidsaspecten

Automobilisten (bereikbaarheid)

Automobilisten (parkeerplaats) i.r.t. Behoefte

Draagvlak

Kosten (orde)

Oordeel haalbaarheid maatregel

Gemiddeld

Laag

>500.000

Laag

Makkelijk

Hoog

0-10.000

Hoog

Makkelijk

Gemiddeld

0-10.000

Hoog

Gemiddeld

Laag

>500.000

Laag

Makkelijk

Gemiddeld

0-10.000

Hoog

Gemiddeld

Laag

Goed

Slecht

Slecht

Voetgangers (bereikbaarheid)

Goed

Openbaar vervoer (bereikbaarheid)

Slecht

Rolstoelgangers (bereikbaarheid)

Technisch uitvoerbaar

Matig

Er is voldoende ruimte beschikbaar om een toegangsweg voor auto's aan te leggen Om auto's duidelijk te maken dat ze eerder moeten parkeren en het laatste stuk naar de locatie moeten lopen, zullen er borden worden geplaatst Het is niet mogelijk om met de auto op of in de buurt van de locatie te komen. Er zal een informatiebord worden geplaatst en in het zwemwaterprofiel zal worden vermeld dat de locatie alleen te voet en/of met de fiets te bereiken is Er is voldoende ruimte op of binnen 5 minuten loopafstand van de locatie een parkeerplaats voor auto’s aan te leggen Het is niet mogelijk om een parkeerplaats voor auto's op en in de buurt van de locatie te realiseren. Op een informatiebord en in het zwemwaterprofiel wordt vermeld dat de locatie alleen te voet of met de auto bereikbaar is Er is voldoende ruimte beschikbaar om het openbaar vervoer op locatie te verbeteren/aan te leggen Er is voldoende ruimte om in de buurt het openbaar vervoer te verbeteren/aan te leggen (<15 min loopafstand) Er is voldoende ruimte beschikbaar om een toegangsweg voor gehandicapten aan te leggen Het is voor rolstoelgangers niet mogelijk om op locatie te komen. Er zal een informatiebord worden geplaatst en in het zwemwaterprofiel zal worden vermeld dat dit het geval is

Laag

Hoog

50.000100.000

Hoog

Makkelijk

Hoog

50.000100.000

Gemiddeld

Makkelijk

Hoog

Makkelijk

Hoog

68/73

Kenmerk

3.7.4

R001-1295231JKM-V04-sss-NL

Functiestapeling

In de huidige situatie bij zwemwaterlocatie ‘Ruigenhoekse Polder’ zijn alle aspecten omtrent functiestapeling beoordeeld als ‘niet-conflicterend’, zie tabel 3.35 . De functies van beroeps- en recreatievaart, roeien/kanoën/suppen, vissen, jachthaven/ligplaatsen, cultuurhistorie/archeologische staan niet in conflict met de functie zwemwater bij De ‘Ruigenhoekse Polder’. Omdat er geen maatregelen nodig zijn om functies te scheiden of op te heffen, zijn er ook geen kosten aan verbonden. Tabel 3.35 Huidige toestand en de uitvoerbaarheid van de te nemen maatregelen omtrent functiestapeling bij zwemwaterlocatie 'Ruigenhoekse Polder’ Matrix maatregelen Functies

Oordeel huidige situatie

beroepsvaart

Niet-conflicterend

recreatievaart

Niet-conflicterend

jachthaven/ligplaatsen

Niet-conflicterend

viswater

Niet-conflicterend

NNN

Niet-conflicterend

roeien/kanoën/suppen

Niet-conflicterend

cultuurhistorie/archeologische waarde

Niet-conflicterend

3.7.5

Maatregel

Technisch mogelijk

Draagvlak

Kosten (orde)

Oordeel haalbaarheid maatregel

Conclusie

De ‘Ruigenhoekse Polder’ heeft na het nemen van maatregelen veel potentie om aangewezen te worden als officiële zwemwaterlocatie. In tabel 3.36 en onderstaande tekst is deze conclusie onderbouwd. Tabel 3.36 Samenvatting potentie De ‘Ruigenhoekse Polder’ als officiële zwemwaterlocatie op basis van vier aspecten Aspect

Huidige

Minimale

Haalbaarheid

situatie

kosten (euro)

maatregelen*

Voldoet niet

390.000

Hoog

Goed op orde te krijgen

Waterkwaliteit

Goed

300.000

N.V.T.

Goed op orde te krijgen

Capaciteit en

Slecht

100.000

Goed

Goed op orde te krijgen

Geen conflict

0

Veiligheid

bereikbaarheid Functiestapeling

Oordeel potentie

(mits fietslocatie)

(mits fietslocatie)

N.V.T.

Goed op orde te krijgen

* Op basis van technische uitvoerbaarheid, draagvlak en kosten

69/73

Kenmerk

R001-1295231JKM-V04-sss-NL

In de huidige situatie voldoet de locatie ‘Ruigenhoekse Polder’ niet aan de veiligheidscriteria voor officiële zwemwaterlocaties. De overgang van de ligweide(s) naar de zwemzone(s) is steil en abrupt, en er bevinden zich scherpe voorwerpen in de zwemzone. Daarnaast is de zwemzone niet afgezet tot een diepte van 1,50 meter. Dit kan leiden tot gevaarlijke situaties voor zwemmers. De waterkwaliteit is goed en er hoeven op voorhand geen maatregelen genomen te worden. Wel is het sterk aan te raden (mobiele) toiletvoorzieningen te plaatsen en honden op de ligweide en in de zwemzone te verbieden. De capaciteit van de locatie is uitstekend en de bereikbaarheid is ‘slecht’. De locatie is nog niet rolstoelvriendelijk en het is relatief ver lopen vanaf de dichtstbijzijnde bushalte. De bereikbaarheid voor automobilisten kan enkel op orde worden gebracht door de locatie in te richten en aan te wijzen als ‘fietslocatie’. Automobilisten ondervinden momenteel al moeilijkheden bij het bereiken van de locatie en er zijn onvoldoende parkeermogelijkheden. De infrastructuur is niet geschikt voor een grote hoeveelheid autoverkeer, vanwege de smalle wegen en bermen. Er zijn geen functies die conflicteren met de functie zwemwater. Om ‘Ruigenhoekse Polder’ geschikt te maken als officiële zwemwaterlocatie, is het aan te raden de onderstaande maatregelen uit te voeren.

Over het algemeen wordt de haalbaarheid van deze set met maatregelen ingeschat als ‘hoog’, mist er wordt gekozen om de locatie in te richten en aan te wijzen als fietslocatie.  

Het plaatsen van informatieborden die zwemmers duidelijk maakt waar veilig gezwommen kan worden Het verbieden van honden op de toekomstige ligweide(s) en zwemzone(s)

  

Het begrenzen van de zwemzone op een diepte van 1,50 meter Het verwijderen van scherpe voorwerpen op de bodem van de zwemzone Het afvlakken van het talud en het verwijderen van de knik, met name voor het eerste deel



van de zwemzone Het rolstoelvriendelijk maken van de locatie door de aanleg van een speciaal toegangspad en overgang naar de zwemzone



De locatie specifiek in te richten en aan te wijzen als fietslocatie. Dit dient vermeld te worden op een informatiebord op locatie en in het zwemwaterprofiel

4 Conclusie haalbaarheidsonderzoek In dit haalbaarheidsonderzoek zijn zeven niet-officiële zwemwaterlocaties in de gemeente Utrecht onderzocht op hun potentie om aangewezen te worden als officiële zwemwaterlocaties, zie tabel 4.1. Het onderzoek richtte zich op de veiligheid, waterkwaliteit, capaciteit & bereikbaarheid en functiestapeling van elke locatie, met als centrale vraag: 'Hoe en via welke maatregelen kan dit wel worden bereikt?', rekening houdend met de nationale en Europese wetgeving en normen. Uit het haalbaarheidsonderzoek is gebleken dat drie van de onderzochte locaties, namelijk 'De Muntsluis' (ligweides/kades bij het sluizencomplex), 'Werkspoorhaven' en de 'Ruigenhoekse Polder', na het nemen van maatregelen veel potentie hebben om aangewezen te worden als officiële zwemwaterlocaties. De 'Veilinghaven' heeft redelijke potentie, terwijl de beide locaties bij

70/73

Kenmerk

R001-1295231JKM-V04-sss-NL

Amelisweerd matige potentie hebben. De locatie 'De Munt' (steiger/kades bij de Muntbrug) heeft weinig potentie. Kort samengevat komt deze studie met de volgende conclusie: De 'Werkspoorhaven' is een oude haven langs het Amsterdam Rijnkanaal die momenteel nauwelijks meer in gebruik is. Deze haven kan relatief gemakkelijk geheel of gedeeltelijk afgesloten worden voor beroeps- en recreatievaart, waardoor zwemmers niet in gevaarlijke situaties terechtkomen met andere watergebruikers. Door functies te scheiden kan er een veilige zwemzone gecreëerd worden. Vanwege deze mogelijkheden is de 'Werkspoorhaven' kansrijk en heeft het veel potentie om verder ontwikkeld te worden tot een officiële zwemwaterlocatie. Wel moet de opmerking worden geplaats dat het onbekend is hoe sterk de stroming in de haven is bij beroeps- en scheepvaart op het Amsterdam-Rijnkanaal. Er zal nader onderzoek moeten plaatsvinden om te bepalen of de vaart van grote schepen en de daarmee gepaard gaande waterverplaatsing veiligheidsrisico's met zich meebrengen voor zwemmers. Ook is het vanwege veiligheidsredenen niet mogelijk geweest om de waterbodem te inspecteren, dus deze zal ook nog onderzocht moeten worden. De 'Ruigenhoekse Polder' is een unieke locatie, gelegen in een park en gekenmerkt door zijn omvang. Momenteel beschikt de locatie al over uitgestrekte ligweides en een ruime zwemzone.

De benodigde maatregelen om van deze locatie een veilige zwemwaterlocatie te maken, zijn goed uitvoerbaar. Echter, de bereikbaarheid kan enkel op orde worden gebracht door de locatie in te richten en aan te wijzen als ‘fietslocatie’. Automobilisten ondervinden momenteel al moeilijkheden bij het bereiken van de locatie en er zijn onvoldoende parkeermogelijkheden. De infrastructuur is niet geschikt voor een grote hoeveelheid autoverkeer, vanwege de smalle wegen en bermen. Desalniettemin biedt de 'Ruigenhoekse Polder' als ‘fietslocatie’ veel potentie en kan het zich verder ontwikkelen tot een officiële zwemwaterlocatie. Wel moet de opmerking worden geplaats dat het eigendom en beheer van de Ruigenhoeksepolder niet in eigendom en beheer ligt van de gemeente Utrecht. Bij eventuele vervolgstappen/onderzoek is het essentieel dat alle belanghebbende partijen worden betrokken. De locatie 'De Muntsluis' (kades op het sluizencomplex) is een veelzijdige locatie waarbij verschillende delen verschillende potentie hebben om officieel zwemwater te worden (zie figuur 4.5). Dit onderzoek heeft zich specifiek gericht op het deel parallel aan de kanaalweg ten noorden van het uitlaatwerk (deel A). Voor dit deel geldt dat het veel potentie bevat en zich verder kan ontwikkelen tot een officiële zwemwaterlocatie.

Voor de andere delen is de potentie laag en wordt het aanbevolen om zwemmen hier te ontmoedigen. Bij het noordelijke deel parallel aan de kanaalweg bevindt zich een kade en een smalle ligweide die net boven het wateroppervlak ligt. Door het plaatsen van een steiger/vlonder tegen de kade kan de ligweide/kade relatief eenvoudig worden vergroot, zonder dat er een 'gevaarlijke overgang' ontstaat waardoor de 'historische kade' aangepast moet worden. Deze steiger kan worden gebruikt door gasten om te recreëren. Bovendien komt er in dit deel van het sluizencomplex geen woonboten en recreatie- of beroepsvaart voor, waardoor het relatief eenvoudig is om een veilige zwemzone te creëren. Het is belangrijk om op te merken dat er nog een vervolgonderzoek moet worden uitgevoerd naar de

71/73

Kenmerk

R001-1295231JKM-V04-sss-NL

veiligheid in relatie tot de stroomsnelheid het uitlaatwerk open wordt gezet. Het is echter vermeldenswaardig dat dit slechts sporadisch voorkomt, circa twee keer per jaar, wanneer de waterstand extreem hoog is. De 'Veilinghaven' langs het Merwedekanaal is nog actief in gebruik. Om de veiligheid op orde te krijgen is het essentieel dat de zwemzone middels harde zonering gescheiden wordt van beroepsen recreatievaart. Aan de westkant, bij de landtong, inclusief de zwemzone (locatie B), bestaan mogelijkheden, al dan niet met behoorlijke ingrepen. Afhankelijk van de exacte benodigde ruimte van de schepen is het mogelijk om hier een zonering toe te passen. De exacte benodigdheden en mogelijkheden zullen verder onderzocht moeten worden. Ook de zuigende werking van de waterbodem dient nader onderzocht te worden. Indien deze een onveilige situatie voor zwemmers oplevert, zal het slib hier uit de zwemzone weggebaggerd moeten worden. Op dit moment is de waterkwaliteit als 'aanvaardbaar' beoordeeld, wat betekent dat er geen verdere verslechtering mag optreden om te kunnen zwemmen. De Velinghaven is heeft redelijke potentie om aangewezen te worden als officiële zwemwaterlocatie, maar er zullen wel behoorlijke ingrepen gedaan moeten worden, met name op het gebied van afscheiding van voor verschillende functies en mogelijk baggerwerk.

Beide locaties in ‘Amelisweerd’ vertonen dezelfde problemen, waardoor hun potentie om aangewezen te worden als officiële zwemwaterlocatie slechts 'matig' is. De waterkwaliteit wordt beoordeeld als 'slecht', wat onaanvaardbaar is voor een officiële aanwijzing. Het is essentieel dat de waterkwaliteit (als een zeer belangrijk criterium) op voorhand minimaal 'aanvaardbaar' is. Daarnaast is het moeilijk om de veiligheid van zwemmers binnen de zwemzone te waarborgen doordat de functies moeilijk te scheiden zijn. Dit geldt met name voor ‘open grasveld’, waar de zwemzone praktisch direct in de vaargeul van de Kromme Rijn ligt. Er zijn mogelijkheden om de afgeschermde en veilige zwemzone uit te breiden in de droge zone/profiel van de oever, die verder onderzocht kunnen worden. De locatie 'De Munt' (steiger en kades bij de Muntbrug) heeft weinig potentie als officiële zwemwaterlocatie. De zwemzone bevindt zich direct in de vaargeul van het Merwedekanaal, waardoor het praktisch moeilijk is om de zwemzone te scheiden van zowel beroeps- als recreatievaart. Naast de uitdaging van het scheiden van functies, is de capaciteit van de locatie ook een probleem. In de huidige situatie is het vaak al te druk en er zijn beperkte mogelijkheden voor uitbreiding. Het zal daarom lastig zijn om volgens de huidige wet- en regelgeving een veilige zwemwaterlocatie van deze locatie te maken.

Op basis van dit onderzoek kunnen de gemeente, de provincie, de Regionale Uitvoeringsdienst Utrecht en het waterschap gezamenlijk beslissen welke locaties in aanmerking kunnen komen als officiële zwemwaterlocatie en welke locaties afvallen. Voor locaties met veel of redelijke potentie is het wenselijk om verder onderzoek te verrichten en een ontwerp uit te werken.

72/73

Kenmerk

R001-1295231JKM-V04-sss-NL

Tabel 4.1 Potentie om aangewezen te worden als officiële zwemwaterlocatie op basis van 4 beoordeelde aspecten. De potentie is ingedeeld in 4 klassen, van veel potentie, redelijke potentie en matige potentie tot weinig potentie. Ook is een globale inschatting gemaakt van de ‘totaalkosten’ die gemaakt worden per locatie om alle vier de thema’s op orde te krijgen Totaal kosten (euro) Locatie

Veiligheid

Waterkwaliteit

Capaciteit en Bereikbaarheid

Functiestapeling

Goed op orde te krijgen*

Slecht op orde te krijgen

Slecht op orde te krijgen

De Munt (Muntbrug)

Slecht op orde te krijgen

De Muntsluis (deel parallel aan de kanaalweg ten noorden van de uitlaatplek)

Goed op orde te krijgen (mits vlonder/steiger wordt gedoogd)

Goed op orde te krijgen*

Goed op orde te krijgen

Goed op orde te krijgen*

Werkspoorhaven

Redelijk op orde te krijgen

Goed op orde te krijgen*

Goed op orde te krijgen

Goed op orde te krijgen

Potentie 3.150.000

Weinig potentie

820.000 (steiger variant) Veel potentie

1.545.000

Veel potentie

1.755. 000 Veilinghaven

Redelijk op orde te krijgen

Goed op orde te krijgen

Goed op orde te krijgen*

Redelijk op orde te krijgen

Redelijke potentie

Amelisweerd- open grasveld

Redelijk op orde te krijgen

Redelijk tot slecht op orde te krijgen

Goed op orde te krijgen (mits looplocatie)

Redelijk op orde te krijgen

Amelisweerd StayOkay

Goed op orde te krijgen

Redelijk tot slecht op orde te krijgen

Goed op orde te krijgen*

Redelijk op orde te krijgen

1.605.000

Ruigenhoekse Polder

Goed op orde te krijgen

Goed op orde te krijgen*

Goed op orde te krijgen (fietslocatie)

Goed op orde te krijgen*

790.000 (fietslocatie)

2.610.000 (looplocatie)

Matige potentie Matige potentie Veel potentie

*Betreffen de criteria die voorafgaand aan de maatregelen in de huidige situatie op locatie al op groen staan

73/73

Kenmerk

Bijlage 1

R001-1295231JKM-V04-sss-NL

Capaciteit zwemzones van locaties in huidige situatie

Voor de niet-officiële zwemwaterlocaties ‘De Munt’ (steiger en kades bij de Muntbrug), ‘De Munt’(kades op het sluizencomplex), ‘de Werkspoorhaven’, ‘de Veilinghaven, ‘Amelisweerd’ (Zonneweide ten zuiden van het Stay-Okay hotel)’, ‘Amelisweerd’ (open grasveld ten zuiden van de Perpernotenberg) en de ‘Ruigenhoekse Polder’, is in de huidige situatie de maximale capaciteit (grootte) van de zwemzone bepaald, waarbij de richtlijnen vanuit de handreiking Fysieke Veiligheid Zwemmers zo veel mogelijk zijn nagestreefd. Het is echter niet altijd mogelijk om aan alle criteria te voldoen, zoals de afstand tussen de zwemzone en de vaargeul. Sommige locaties, zoals De Munt en Amelisweerd, liggen direct in de vaargeul. In dit geval is de meest veilige zwemzone bepaald door middel van expert judgement en logisch beredeneren. Het feit dat de zwemzones zijn ingetekend, betekent dus niet automatisch dat de zwemwaterlocatie in deze situatie veilig en wenselijk is. Mogelijk zijn er hiervoor structurele aanpassingen aan de inrichting nodig, zoals de zwemzone vergroten in het ‘droge profiel’ of het scheiden/verbieden van functies. In hoofdstuk 3 wordt verder ingegaan op de specifieke situatie per locatie. De Munt- steiger en kade bij de Muntbrug

42 m2

Kenmerk

R001-1295231JKM-V04-sss-NL

De Munt- kades sluizencomplex

Kenmerk

R001-1295231JKM-V04-sss-NL

Werkspoorhaven

Veilinghaven

Kenmerk

R001-1295231JKM-V04-sss-NL

Amelisweerd- Zonneveld achter Stay Okay

745 m2

Amelisweerd- open grasveld ten zuiden van de Pepernotenberg

1573 m2

Kenmerk

R001-1295231JKM-V04-sss-NL

Bijlage 2

Beoordeling bacteriële waterkwaliteit in relatie tot zwemwaterrichtlijn

Volgens de zwemwaterrichtlijn wordt de kwaliteit van het zwemwater gecontroleerd aan de hand van de parameters Escherichia coli (E. coli) en intestinale enterococcen. Beide typen bacteriën zijn afkomstig van feces (uitwerpselen) van mens en dier en worden daarom fecale bacteriën genoemd. Deze typen bacteriën zijn indicatorsoorten voor de aanwezigheid van ziekteverwekkende bacteriën en virussen die voornamelijk maag- en darmklachten kunnen veroorzaken. Op basis van de (langdurige) concentraties fecale bacteriën wordt volgens de Zwemwaterrichtlijn onderscheid gemaakt tussen verschillende kwaliteitsklassen. In tabel 4.2 zijn de indeling en de bijbehorende grenzen voor ‘uitstekende’, ‘goede’ en ‘aanvaardbare’ kwaliteit weergegeven. Als een zwemwaterlocatie niet in deze drie klassen zit, wordt het beoordeeld als ‘slecht’. Daarnaast wordt de zwemwaterkwaliteit ook gedurende het badseizoen beoordeeld. Na elke afzonderlijke meting wordt getoetst aan de signaalwaarden (tabel 3.1). Een overschrijding van een signaalwaarde is aanleiding tot extra onderzoek. Mede op basis van het extra onderzoek kan de provincie een zwemwatermaatregel (waarschuwing, negatief zwemadvies of zwemverbod) instellen. Tabel 4.2 Normen voor zwemwaterkwaliteitsklassen voor zoete wateren Parameter

Uitstekende

Goede

Aanvaardbare

Signaal

kwaliteit*

kwaliteit*

kwaliteit**

waarde

Intestinale enterecoccen (kve/100 ml)

<200

<400

<330

400

Escherichia coli (kve/100 ml)

<500

<1000

<900

1800

* Gebaseerd op een 95-percentiel van de meetreeks over periode van 4 jaar ** Gebaseerd op een 90-percentiel van de meetreeks over periode van 4 jaar

Kenmerk

R001-1295231JKM-V04-sss-NL

Bijlage 3

Veilinghaven

‘Ruigenhoekse Polder’

Foto’s veldbezoek april en mei 2024

Kenmerk

R001-1295231JKM-V04-sss-NL

Amelisweerd: Stay Okay

Amelisweerd open Grasveld (ten zuiden van Pepernotenberg)

Kenmerk

R001-1295231JKM-V04-sss-NL

Werkspoorhaven

Kenmerk

R001-1295231JKM-V04-sss-NL

De Munt -steiger en kades bij de Muntbrug

Kenmerk

R001-1295231JKM-V04-sss-NL

De Munt-kades bij het sluizencomplex

Kenmerk

R001-1295231JKM-V04-sss-NL

Kenmerk

R001-1295231JKM-V04-sss-NL

Bijlage 4

Diepte en stroomsnelheid nietofficiële zwemwaterlocaties

Voor de niet-officiële zwemwaterlocaties ‘De Munt’ (steiger en kades bij de Muntbrug), ‘De Munt’ (kades op het sluizencomplex), ‘Werkspoorhaven’, ‘Veilinghaven’, ‘Amelisweerd’ (open grasveld ten zuiden van de Perpernotenberg), ‘Amelisweerd’ (Zonneweide ten zuiden van het Stay-Okay Hotel) en ‘Ruigenhoekse Polder’ is tijdens het veldbezoek (april en mei 2024) de stroomsnelheid en de diepte gemeten. Het debiet is weergegeven als het gemiddelde van drie metingen in m/sec. Er is getracht het debiet zo veel mogelijk in de hoofdstroom in het midden van de watergang te bepalen. De diepte is weergegeven als het gemiddelde van meerdere metingen op 1 meter vanaf de kant, langs de ligweide/kade bij de meest aannemelijke zwemzone(s) (zie Bijlage 1). Locatie De Munt (steiger en kades

Stroomsnelheid (m/s)

Diepte (m) (1 meter uit de kant)

0,063

> 1,5

0.041

>1.5

Werkspoorhaven

0,390

onbekend

Veilinghaven

0,413

0,7

0,026

0,5

Amelisweerd (Stayokay hotel)

0,136

0,6

‘Ruigenhoekse Polder’

0,045

0,7

Muntbrug0 De Munt (kades op het sluizencomplex)

Amelisweerd open grasveld (ten zuiden van Pepernotenberg)