Tauw bv Onderzoek officieel buitenzwemwater
Tekst van het document
Onderzoek naar de potentie van zeven locaties tot officieel buitenzwemwater- Gemeente Utrecht 24 september 2024
Kenmerk
R001-1295231JKM-V04-sss-NL
Verantwoording Titel
Onderzoek naar de potentie van zeven locaties tot officieel buitenzwemwater- Gemeente Utrecht
Opdrachtgever
Gemeente Utrecht
Projectleider
Jasper Wisman
Auteur(s)
Vincent Duijvensteijn en Jos Koopman
Tweede lezer
Susan Sollie
Uitvoering meet- en inspectiewerk
Jos Koopman
Kenmerk
R001-1295231JKM-V04-sss-NL
Aantal pagina’s
73 (inclusief bijlagen)
Datum
24 September 2024
Handtekening
Ontbreekt in verband met digitale verwerking. Dit rapport is aantoonbaar vrijgegeven.
Colofon TAUW bv Australiëlaan 5 Postbus 3015 3502 GA Utrecht T +31 30 28 24 82 4 E info.utrecht@tauw.com
2/73
Kenmerk
R001-1295231JKM-V04-sss-NL
Inhoud 1
Inleiding ..................................................................................................................................... 5
2
Methode..................................................................................................................................... 6
3
Resultaten haalbaarheidsanalyse ........................................................................................... 11 3.1
‘De Munt’– steiger en kades bij de Muntbrug ................................................................... 12
3.1.1
Veiligheid................................................................................................................... 12
3.1.2
Waterkwaliteit ............................................................................................................ 14
3.1.3
Capaciteit en bereikbaarheid .................................................................................... 15
3.1.4
Functiestapeling ........................................................................................................ 16
3.1.5
Conclusie .................................................................................................................. 18
3.2
‘De Muntsluis’– kades op het sluizencomplex .................................................................. 19
3.2.1
Veiligheid................................................................................................................... 21
3.2.2
Waterkwaliteit ............................................................................................................ 23
3.2.3
Capaciteit en Bereikbaarheid .................................................................................... 25
3.2.4
Functiestapeling ........................................................................................................ 26
3.2.5
Conclusie .................................................................................................................. 27
3.3
‘Werkspoorhaven’ ............................................................................................................ 29
3.3.1
Veiligheid................................................................................................................... 30
3.3.2
Waterkwaliteit ............................................................................................................ 32
3.3.3
Capaciteit en Bereikbaarheid .................................................................................... 35
3.3.4
Functiestapeling ........................................................................................................ 36
3.3.5
Conclusie .................................................................................................................. 36
3.4
‘Veilinghaven’ ................................................................................................................... 38
3.4.1
Veiligheid................................................................................................................... 38
3.4.2
Waterkwaliteit ............................................................................................................ 40
3.4.3
Capaciteit en Bereikbaarheid .................................................................................... 42
3.4.4
Functiestapeling ........................................................................................................ 43
3.4.5
Conclusie .................................................................................................................. 44
3.5
‘Amelisweerd’- open grasveld ten zuiden van de Pepernotenberg .................................. 46
3.5.1
Veiligheid................................................................................................................... 46
3.5.2
Waterkwaliteit ............................................................................................................ 48
3/73
Kenmerk
3.5.3
Capaciteit en Bereikbaarheid .................................................................................... 51
3.5.4
Functiestapeling ........................................................................................................ 52
3.5.5
Conclusie .................................................................................................................. 53
3.6
‘Amelisweerd’- zonneweide ten zuidwesten van het Stay-Okay hotel ............................. 55
3.6.1
Veiligheid................................................................................................................... 56
3.6.2
Waterkwaliteit ............................................................................................................ 57
3.6.3
Capaciteit en Bereikbaarheid .................................................................................... 59
3.6.4
Functiestapeling ........................................................................................................ 60
3.6.5
Conclusie .................................................................................................................. 61
3.7
4
R001-1295231JKM-V04-sss-NL
‘Ruigenhoekse Polder’ ..................................................................................................... 63
3.7.1
Veiligheid................................................................................................................... 63
3.7.2
Waterkwaliteit ............................................................................................................ 65
3.7.3
Capaciteit en Bereikbaarheid .................................................................................... 67
3.7.4
Functiestapeling ........................................................................................................ 69
3.7.5
Conclusie .................................................................................................................. 69
Conclusie haalbaarheidsonderzoek ........................................................................................ 70
Bijlage 1
Capaciteit zwemzones van locaties in huidige situatie
Bijlage 2
Beoordeling bacteriële waterkwaliteit in relatie tot zwemwaterrichtlijn
Bijlage 3
Foto’s veldbezoek april en mei 2024
Bijlage 4
Diepte en stroomsnelheid niet-officiële zwemwaterlocaties
4/73
Kenmerk
R001-1295231JKM-V04-sss-NL
1 Inleiding Op 14 december 2021 heeft het College van Gedeputeerde Staten van de provincie Utrecht het Omgevingswetprogramma Recreatie & Toerisme 2022-2025 (PR&T) vastgesteld. In PR&T wordt aandacht besteed aan het groeiende tekort aan openbare zwemwateren als gevolg van bevolkingsgroei en de steeds warmere zomers. Het wordt steeds urgenter om voldoende openbare recreatieve zwemwateren te hebben waar de waterkwaliteit op orde is en recreanten veilig kunnen zwemmen. Ook de gemeente Utrecht ondervindt de behoefte aan extra buitenzwemwater. Bovendien zal de vraag naar buitenzwemplekken naar verwachting met 25-30 % toenemen vanwege de verwachte groei van de stad in 2040 (Concept versie: Beleidsnota Stadswater, 2024). Gezien deze uitdaging is het de ambitie van de gemeente Utrecht om actief zwembeleid te voeren. De gemeente wil zwemmen faciliteren op geschikte locaties door de oever aan te passen en voorzieningen te bieden. Daarbij streeft de gemeente ernaar om zo min mogelijk conflicten te laten ontstaan met andere functies. Op plekken waar zwemmen te veel conflicteert met andere functies, te grote veiligheids- en gezondheidsrisico's met zich meebrengt en/of te veel overlast veroorzaakt, wil de gemeente zwemmen ontmoedigen of verbieden.
In het voorliggende onderzoek heeft adviesbureau TAUW een haalbaarheidsonderzoek uitgevoerd om enkele veel gebruikte of kansrijke niet-officiële zwemwaterlocaties te ontwikkelen tot officiële zwemwaterlocaties binnen de gemeente Utrecht. In opdracht van de gemeente Utrecht zijn de volgende zeven locaties onderzocht: 1. 2.
'De Munt' - steiger en kades Muntbrug 'De Muntsluis' - kades sluizencomplex
3. 4. 5.
'Veilinghaven' 'Werkspoorhaven' 'Amelisweerd’ - open grasveld ten zuiden van de Pepernotenberg
6. 7.
'Amelisweerd’ - zonneweide ten zuidwesten van het Stay-Okay Hotel 'Ruigenhoekse Polder'
De bovengenoemde locaties zijn opgenomen in de Visie Stadswater Utrecht (concept 2024). Voor de locaties 'De Muntsluis', 'Amelisweerd', ‘Veilinghaven’ en ‘Ruigenhoekse Polder' geldt dat er momenteel al structureel grote aantallen zwemmers zijn, waarbij het criterium voor structureel grote aantallen van het RUD Utrecht wordt gehanteerd, namelijk meer dan 50 zwemmers op een dag gedurende meer dan 5 dagen per jaar. Bij de locatie 'Werkspoorhaven' wordt nog niet gezwommen, maar er is vanuit de gemeenteraad specifiek gevraagd dit te onderzoeken en er is draagvlak en potentie vanuit de omgeving geopperd. De locatie 'Amelisweerd’ (zonneweide ten zuidwesten van het Stay-Okay Hotel) is specifiek benoemd op advies van de coördinator landgoederen Amelisweerd. De locatie 'De Muntsluis', 'Veilinghaven' en 'Amelisweerd’ (open grasveld ten zuiden van de Pepernotenberg) staan ook benoemd in de studie naar buitenzwemwater in de gemeente Utrecht (Mulier 2020).
5/73
Kenmerk
R001-1295231JKM-V04-sss-NL
In tegenstelling tot bovenstaande beleidsstukken en studies, is zowel de locatie 'De Munt(sluis)' als 'Amelisweerd' opgedeeld in twee verschillende locaties, waarvan de haalbaarheid als officiële zwemwaterlocatie is getoetst. Het onderzoek naar de potentie tot officieel buitenzwemwater is uitgevoerd en geschreven vanuit het perspectief van de gemeente Utrecht om zo veel mogelijk buitenzwemwater te realiseren (wat kan wél).
2 Methode Om de potentie van een locatie eenduidig en herleidbaar in beeld te brengen, is er een gestructureerde matrix opgesteld. Deze matrix is gebaseerd op de vier verschillende thema's uit het landelijk protocol ‘aanwijzen en afvoeren zwemlocaties’: veiligheid, waterkwaliteit, capaciteit & bereikbaarheid en functiestapeling. Elk thema is onderverdeeld in haalbaarheidsaspecten en maatregelen die een aspect kunnen verbeteren. In de onderstaande tabellen 21 tot en met 24 staan per thema de haalbaarheidsaspecten en maatregelen beschreven. Voor elke locatie is beoordeeld welke haalbaarheidsaspecten er in de huidige situatie op 'groen-voldoet', 'oranjevoldoet deels' of 'rood-voldoet niet' staan. Met voldoen wat betreft veiligheid wordt gerefereerd aan het voldoen aan de veiligheidscriteria voor officieel zwemwater Als een van de haalbaarheidsaspecten ‘rood’ of ‘oranje’ staat, is gekeken of de benodigde maatregelen om het aspect ‘groen’ te krijgen haalbaar zijn. Om een goed beeld van elke locatie te krijgen, is elke locatie in april en mei 2024 minstens één keer bezocht. Vanuit de resultaten van de haalbaarheidsstudie is uiteindelijk voor elke locatie de potentie gescoord tot officiële zwemwaterlocatie na het nemen van maatregelen en ingedeeld in vier klassen: veel potentie, redelijke potentie, matige potentie en weinig potentie.
Elk van de vier beoordeelde aspecten weeg hierin even zwaar: ze moeten ten slotte allen op orde vanuit de Nederlandse en Europese wet- en regelgeving om een officiële zwemwaterlocatie kan worden. De uitkomsten van deze studie vormen de basis om een keuze te maken waar men zwemmen moet/kan faciliteren of ontmoedigen/verbieden. Het helpt belanghebbende partijen, zoals de Gemeente, het Waterschap, RUD en de Provincie, om gezamenlijk keuzes te maken en gerichter te werk te gaan. De thema's, haalbaarheidsaspecten en mogelijke maatregelen zijn gebaseerd op landelijke- en Europese protocollen, studies en/of expert judgement. In de onderstaande tabellen tabel 2.1 tot en met tabel 2.4 staat per thema en aspect aangegeven hoe deze zijn afgeleid en hoe het oordeel is gevormd. Voor het aspect ‘bacteriële waterkwaliteit’ is de kwaliteit bepaald en gekoppeld aan een 'kwaliteitsklasse' volgens de methode conform de Europese zwemwaterrichtlijn (2006/7/ec). De gegevens waarop de analyse is uitgevoerd, zijn verstrekt door de gemeente Utrecht en betreffen de concentraties fecale bacteriën over vier jaar (2020 tot en met 2023)1. Het is belangrijk om op te merken dat de meetpunten, zoals voorgeschreven, niet specifiek binnen de 'toekomstige zwemzone' zijn gelegen, maar in hetzelfde waterlichaam in de buurt daar van.
1
Met uitzondering van Ruigenhoekse Polder, dit is 2021 tot en met 2023
6/73
Kenmerk
R001-1295231JKM-V04-sss-NL
Hoewel dit een beeld geeft van de bacteriële waterkwaliteit in de buurt van de zwemwaterlocatie, kan het nodig zijn om specifiek binnen de toekomstige zwemzone te meten voor een nauwkeuriger beeld. Voor het aspect 'capaciteit in relatie tot behoefte' is er gekeken naar de maximale capaciteit aan bezoekers van elke locatie in de huidige situatie, gebaseerd op de behoeften vanuit de omgeving. Hierbij is gekeken of met name de zwemzone of de ligweide(s) de beperkende factor zijn wat betreft oppervlakte. Indien beschikbaar zijn gegevens uit de studie van Mulier (2020) gebruikt. Om een inschatting te kunnen maken van de capaciteit van de zwemzone in de huidige situatie van de locaties, zijn deze ingetekend middels de methode beschreven in bijlage 1. De haalbaarheid van een maatregel kan per locatie verschillen en is bepaald door een schatting te maken van de technische uitvoerbaarheid, het draagvlak en de benodigde kosten van de maatregel. Het draagvlak is gebaseerd op de verwachting of de maatregel tot consequenties leidt waarbij de directe omgeving benadeeld wordt. Dit is meestal het geval wanneer functiescheiding of het opheffen daarvan noodzakelijk wordt geacht, bijvoorbeeld het opheffen van een visfunctie, het verplaatsen van woonboten of het verbieden van recreatievaart.
Het oordeel over het 'draagvlak' van een maatregel is expert judgement; er heeft geen consultering van de omgeving/participatietraject plaatsgevonden. De kosten van iedere maatregel zijn ingeschat middels een indeling van vijf verschillende klassen, namelijk 0-10.000, 10.000-50.000, 50.000-100.000, 100.000-500.000, > 500.000 euro. Het betreft zowel de inkoop- als aanlegkosten. De plan- en ontwerpkosten en de kosten om de locatie te beheren en te onderhouden zijn dus niet meegerekend. De minimale kosten staan per locatie per thema aangeven in hoofdstuk 3. In de eindconclusie in hoofdstuk 4 worden de minimale totaalkosten per locatie weergegeven, waarbij de kosten voor de vier thema's bij elkaar zijn opgeteld. De minimale kosten zijn berekend door het gemiddelde van de betreffende 'prijsklasse' te nemen voor elke maatregel en deze bij elkaar op te tellen. Voor de laatste klassen (> 500.000) is het bedrag van 750.000 gebruikt in de berekening. Indien dezelfde verrichtingen meerdere keren terugkomen bij verschillende maatregelen, zoals bijvoorbeeld het optische scheiden van de zwemzone onder het thema 'veiligheid', worden deze slechts eenmaal doorgerekend. Dit geldt echter niet voor het plaatsen van borden, omdat het op voorhand niet te bepalen is hoeveel borden er per locatie nodig zijn om alle gasten en andere watergebruikers van de juiste informatie te voorzien.
In algemene zin geldt dat hoe meer functies er samengaan, hoe meer borden en signalen er geplaatst moeten worden om de locatie 'veilig' te houden. Aangezien de kosten van borden relatief 'laag' zijn (gemiddeld 5.000 per bord), zal het doorrekenen van een eventuele overschatting aan borden geen grote impact hebben op de totale kosten die nodig zijn om een locatie geschikt te maken als officiële zwemwaterlocatie. De kosten blijven echter inschattingen, en kunnen afhankelijk van onder andere de invulling van de maatregelen veranderen. Deze inschattingen dienen als indicatie om locaties met elkaar te vergelijken. Er kunnen hieraan geen rechten ontleend worden.
7/73
Kenmerk
R001-1295231JKM-V04-sss-NL
Tabel 2.1 Beoordelingsmatrix Veiligheid en de te nemen maatregelen Veiligheid Aspecten Ontbrekende zweminformatie
Begrenzing zwemzone
Voldoet niet Er is geen of een onleesbaar informatiebord aanwezig
De zwemzone wordt niet fysiek begrensd
Voldoet deels
Matrix veiligheid Voldoet
Er staat een bord maar de informatie is onvolledig.
Er is een informatiebord aanwezig die zwemmers duidelijk maakt waar veilig gezwommen kan worden
-
Er is een ballenlijn of een andere fysieke begrenzing aanwezig
Verantwoording Op basis van handreiking Fysieke Veiligheid Zwemmers in Oppervlaktewater (2008) Beoordeeld op locatie Op basis van handreiking Fysieke Veiligheid Zwemmers in Oppervlaktewater (2008).
Maatregelen Informatieborden plaatsen Zwemmers informeren over de gevaren van zwemmen in open water Aangeven waar veilig gezwommen kan worden
Zwemzone optisch begrenzen (drijflijn)
Beoordeeld op locatie
Gevaarlijk gebruik zwemzone
Zwemmen buiten zwemzone
Zwemzone is vrij begaanbaar voor elke vorm van recreatie en kan dus fysiek gevaar opleveren
-
Er is geen of een onduidelijk informatiebord aanwezig waarop aangegeven staat waar zwemmen veilig is
-
Zwemzone is fysiek gescheiden van het water waar gevaarlijke waterrecreatie plaatsvindt (bijv. Gemotoriseerde recreatievaart, jetski's. Kitesurfers en waterskiers) Er is een informatiebord aanwezig die zwemmers attent maakt op de gevaren van zwemmen buiten de zwemzone
Gevaarlijke objecten
Binnen een straal van 50 meter van de locatie bevinden zich ‘tastbare’ objecten zoals dammen, kribben of stuwen
Steil talud waterbodem
De helling van de waterbodem tot een waterdiepte van 1,50 meter bedraagt meer dan 20% (dat wil zeggen dat de bodem meer dan 20 cm per strekkende meter daalt)
-
De helling van de waterbodem tot een waterdiepte van 1,50 meter bedraagt minder dan 20%
Ondermijnde waterbodem
Er is sprake van wegzakkingsgevaar omdat de waterbodem van de zwemzone is ondermijnd en bestaat uit een onstabiel bodemtype
-
De bodem is niet ondermijnd en bestaat uit een stabiel bodemtype
Zuigende waterbodem
Grillige waterbodem
Sterke stroming
Afstand tot vaargeul
De waterbodem heeft een sterke zuigende werking waardoor het lopen in de zwemzone tot een waterdiepte van 1,50 meter sterk wordt bemoeilijkt
Er zijn tot 1,50 meter waterdiepte plotselinge diepteverschillen in de waterbodem (bijv. Een knik in het talud, kuilen en geulen)
De locatie wordt als “voldoet niet” beschouwd vanwege de maximale stroomsnelheid die vaker dan 4 keer per zwemseizoen hoger is dan 0,5 m/s. De stroming is zo sterk dat een zwemmer gemakkelijk weg kan drijven of uit positie kan raken. De afstand tussen de zwemzone en de vaargeul is <50 meter. Of bij een lage rivierwaterstand is de breedte van de zwemzone zo klein dat de zwemmers worden ‘gestimuleerd’ buiten de zwemzone op een afstand van minder dan 50 meter van de vaargeul te gaan zwemmen
-
In een straal van 50 meter van de zwemlocatie bevinden zich geen objecten
Op basis van handreiking Fysieke Veiligheid Zwemmers in Oppervlaktewater (2008). Beoordeeld op locatie
Op basis van handreiking Fysieke Veiligheid Zwemmers in Oppervlaktewater (2008). Beoordeeld op locatie Op basis van handreiking Fysieke Veiligheid Zwemmers in Oppervlaktewater (2008) dienen 'gevaarlijke' objecten zich op ten minste 50 meter afstand van de zwemlocatie te bevinden Op basis van het In de studie ‘KRW en oppervlaktewater’ (Min V&W, 2005) is een protocol opgenomen die uitgaat van 25 meter in stilstaand en 50 meter in stromend water. Beoordeeld op locatie Op basis van handreiking Fysieke Veiligheid Zwemmers in Oppervlaktewater (2008) Beoordeeld op locatie. Er is over de bodem gelopen om de helling van de waterbodem in de eerste meters van de zwemzone te bepalen Op basis van handreiking Fysieke Veiligheid Zwemmers in Oppervlaktewater (2008)
Eigenaren van boten, jetski’s, etc. informeren over de gevaren van recreëren in de zwemzone Zwemwater zoneren, locaties inrichten voor het te water laten van recreatieboten Zwemzone optisch scheiden van gevaarlijke waterrecreatie door het plaatsen van een drijflijn Verbodsbord voor recreatievaartuigen plaatsen Een informatiebord plaatsen waarop zwemmers worden geattendeerd op de fysieke gevaren van zwemmen buiten de zwemzone Zwemmers informeren over de gevaren van zwemmen nabij gevaarlijke objecten
Zwemzone optisch begrenzen tot op 50 meter van objecten zoals strekdammen, paalhoofden, etc.
Middels een fysieke begrenzing (bv ballenlijn) ter plaatse van 1,50 meter waterdiepte wordt de zwemmer op het steile talud geattendeerd (als gevolg van de optisch smalle zwemzone) Het talud minder steil laten verlopen (<20%) De zwemmer middels een informatiebord attenderen op het steile talud van >20% Bodemstabiliteit verbeteren, aanbrengen stabiele zandlaag Een waarschuwingsbord plaatsen
Beoordeeld op locatie.
-
-
De waterbodem heeft niet tot nauwelijks een zuigende werking en veroorzaakt geen belemmeringen bij het lopen in de zwemzone
De bodem loopt geleidelijk af en er bevinden zich geen plotselinge diepteverschillen in het talud
De locatie wordt als veilig beschouwd, aangezien de maximale stroomsnelheid van 0,5 m/s niet vaker dan 4 keer per zwemseizoen wordt overschreden. De stroming is niet sterk genoeg om een zwemmer in rust weg te laten drijven, waardoor deze in positie blijft.
-
De afstand tussen de zwemzone en de vaargeul is >50 meter de zwemzone is fysiek gescheiden van de vaargeul En bij een lage rivierwaterstand is de breedte van de zwemzone nog steeds zo groot dat er in de zwemzone voldoende ruimte blijft om te zwemmen (geen stimulans om buiten de zwemzone te gaan zwemmen)
Op basis van handreiking Fysieke Veiligheid Zwemmers in Oppervlaktewater (2008) Er is over de bodem gelopen in de eerste meters van de zwemzone om de sliblaag en daarmee de zuigende werking van de bodem te bepalen. Op basis van handreiking Fysieke Veiligheid Zwemmers in Oppervlaktewater (2008) Beoordeeld op locatie. Er is over de bodem in de eerste meters van de zwemzone om daarmee plotselinge diepteverschillen in kaart te brengen
Bodemstructuur verbeteren, verwijderen zuigende bodemlaag (bijv. Slappe bagger) en aanbrengen stabiele zandlaag
Een waarschuwingsbord plaatsen
Plotselinge diepteverschillen dichtstorten met geschikt bodemmateriaal (zand) Knik verwijderen en het talud van de zwemzone gelijkmatig laten aflopen Ter plaatse van de knik in de waterbodem een drijflijn plaatsen
Op basis van handreiking Fysieke Veiligheid Zwemmers in Oppervlaktewater (2008) Beoordeeld op locatie. Gemiddelde van drie metingen. Er is getracht de stroomsnelheid in het midden van de watergang te meten.
Geen maatregelen
Zwemzone verleggen in het droge profiel
Op basis van handreiking Fysieke Veiligheid Zwemmers in Oppervlaktewater (2008)
Zwemzone verleggen in het natte profiel
Beoordeeld op locatie
8/73
Kenmerk
R001-1295231JKM-V04-sss-NL
Tabel 2.2 Beoordelingsmatrix Waterkwaliteit en de te nemen maatregelen Matrix waterkwaliteit Waterkwaliteitsaspecten Voldoet niet
Bacteriën
Maatregelen Voldoet
Verantwoording Conform de normen van de Europese zwemwaterrichtlijn (2006/7/ec)
Overschrijdingen normen voor E-coli en/of intestinale enterococcen
Jaarlijks
Incidenteel (minder vaak dan eens per jaar)
Nooit
E-coli kwaliteitsklasse: waterkwaliteit over de laatste vier jaar
Slecht
Aanvaardbaar
Goed of uitstekend
Kwaliteitsklasse van de bacteriële waterkwaliteit is beoordeeld middels een data analyse. Voor meer informatie over deze methode, zie Bijlage 2. Meetgegevens zijn aangeleverd door de Gemeente Utrecht Conform de normen van de Europese zwemwaterrichtlijn (2006/7/ec)
Bronaanpak bacteriën
Intestinale e. kwaliteitsklasse: waterkwaliteit over de laatste vier jaar
Slecht
Aanvaardbaar
Goed of uitstekend
Bronaanpak bacteriën
Invloed zwemmers i.r.t. capaciteit zwemzone
Grote invloed
Wezenlijke invloed
Geen/geringe invloed
Vogels
>100 in invloedssfeer >50 in invloedssfeer zwemzone
50-100 in invloedssfeer zwemzone 10-50 in invloedssfeer zwemzone
<50 in invloedssfeer zwemzone <10 in invloedssfeer zwemzone
Kwaliteitsklasse van de bacteriële waterkwaliteit is beoordeeld middels een data analyse. Voor meer informatie over deze methode, zie Bijlage 2. Meetgegevens zijn aangeleverd door de Gemeente Utrecht Expert judgement. Voor uitleg gebruikte oppervlakte zwemzone, zie bijlage 1. Parameters, zoals ‘aantal mensen in de zwemzone’ zijn gebaseerd op de huidige situatie op expert judgement en indien beschikbaar studie Mulier 2020. Beoordeeld in het veld en middels een data analyse. Expert judgement op basis van veldbezoek
Aanwezig, naar verwachting veel effect
Aanwezig, maar naar verwachting weinig effect
Aanwezig, naar verwachting veel effect Aanwezig, naar verwachting veel effect
Aanwezig, maar naar verwachting weinig effect Aanwezig, maar naar verwachting weinig effect
Niet aanwezig
Te weinig, of enkel voor mannen of vrouwen
Aanwezig voor vrouwen en mannen
Waarnemingen drijflagen
Jaarlijks visuele waarnemingen
Incidenteel visuele waarneming (minder vaak dan eens per jaar)
Nooit
Windrichting/stroming i.r.t zwemzone
Richting zwemzone
Zijwaarts
Van zwemzone af
Honden
Drainage/af- instroom regenwater
Riool overstort
Kinderboerderij
Toiletvoorziening
Blauwalgen
Voldoet deels
Luwe zones in. Zwemzone
Voedselrijkdom
Stilstaand/stroming
Veel luwteplekken
Gemiddeld
Hoog
Gemiddeld
Stilstaand
Weinig beweging van water in de zwemzone
Beoordeeld middels een data analyse. Meetgegevens zijn aangeleverd door de Gemeente Utrecht. Conform de normen van de Europese zwemwaterrichtlijn (2006/7/ec)
Beoordeeld op locatie Expert judgement op basis van veldbezoek
Maximaal aantal bezoekers invoeren. Vogels verjagen Hondenverbod
Beoordeeld op locatie Expert judgement op basis van veldbezoek
Niet aanwezig Beoordeeld op locatie Expert judgement op basis van veldbezoek Niet aanwezig Beoordeeld op locatie Niet aanwezig
Bronaanpak bacteriën
Expert judgement op basis van veldbezoek Geen vereisten vanuit wetgeving. Maar bij een officiële zwemwaterlocatie i.r.t. waterkwaliteit meer dan wenselijk Beoordeeld op locatie Expert judgement op basis van veldbezoek en indien beschikbaar, watersysteemanalyses en nieuwsartikelen. Uitgangspunten zijn overgenomen uit het landelijke blauwalgenprotocol (2020)
Drainage verleggen, putten slaan om inafstroom te verminderen Riooloverstort verwijderen Afwatering kinderboerderij wijzigen Het plaatsen van (mobiele)toilet units
Drijflagen actief verwijderen
Beoordeeld op locatie en bureaustudie
Geen luwteplekken
Expert judgement op basis van veldbezoek Expert judgement op basis van veldbezoek Beoordeeld op locatie Aan de hand van de oppervlaktekwaliteitsnormen, indien beschikbaar
Laag
Veel beweging van water in de zwemzone
Beoordeeld op basis van nieuwsberichten en indien beschikbaar watersysteemanalyses Expert judgement op basis van gebruik zwemprof Beoordeeld op locatie
Zwemzone verplaatsen Doorstroming bevorderen in de zwemzone Bronaanpak nutriënten Doorstroming bevorderen in de zwemzone
9/73
Kenmerk
R001-1295231JKM-V04-sss-NL
Tabel 2.3 Beoordelingsmatrix Capaciteit & Bereikbaarheid en de te nemen maatregelen Haalbaarheidsaspecten
Ligging i.r.t. Behoefte
Capaciteit locatie (ligweide + zwemzone) i.r.t. Behoefte
Slecht Relatief ver weg van bewoonde kern of gelegen naast bestaande zwemwaterlocaties
Bezoekers > capaciteit
Matrix capaciteit en bereikbaarheid Matig Goed
Gemiddeld
Bezoekers = capaciteit
Relatief dicht bij bewoonde kern zonder naastgelegen bestaande zwemwaterlocaties
Bezoekers < capaciteit
Verantwoording Expert judgement. De doelstelling van gemeente is dat binnen tien minuten fietsen een plek is om te zwemmen (RSU 2040) Beoordeeld op basis van een analyse in Google Maps Expert judgement op basis van het velbezoek en studie Mulier 2020. Zie bijlage 1 voor de mogelijke zwemzone in de huidige situatie
Maatregel
Geen maatregelen
De zwemzone kan in het natte of droge profiel vergroot worden
De ligweide kan in het natte of droge profiel vergroot worden
Beoordeeld op basis van een analyse in Earth View
Expert judgement Fietser (bereikbaarheid)
Niet bereikbaar
Lastig bereikbaar
Goed bereikbaar
Fietser (parkeerplaats) i.r.t. Behoefte
Geen fietsenstalling en ook geen realisatie mogelijk op locatie of op 5 minuten loopafstand
Geen fietsenstalling, maar wel realisatie mogelijk op locatie of binnen 5 minuten loopafstand
Fietsenstalling aanwezig op locatie of binnen 5 minuten loopafstand
Automobilisten (bereikbaarheid)
Niet bereikbaar
Lastig bereikbaar
Goed bereikbaar
Beoordeeld op basis van een analyse in Google Maps
Expert judgement. Bij langere afstanden lopen dan 5 min. neemt de bereidheid af. Beoordeeld op locatie
Expert judgement. Bij langere afstanden lopen dan 5 min. neemt de bereidheid af. Beoordeeld op basis van een analyse in Google Maps
Automobilisten (parkeerplaats) i.r.t. Behoefte
Geen parkeerplaats en ook geen realisatie mogelijk op locatie of op 5 minuten loopafstand
Geen parkeerplaats, maar wel realisatie mogelijk op locatie of op 5 minuten loopafstand
Parkplaats aanwezig op locatie of op 5 minuten loopafstand
Voetgangers (bereikbaarheid)
Niet bereikbaar
Lastig bereikbaar
Goed bereikbaar
Openbaar vervoer (bereikbaarheid)
Niet bereikbaar (meer dan 15 minuten lopen vanaf het dichtstbijzijnde bus- of treinstation)
Rolstoelgangers (bereikbaarheid)
Expert judgement Beoordeeld op basis van een analyse in Google Maps
Expert judgement
Lastig bereikbaar (niet direct op of naast maar minder dan 15 minuten lopen vanaf het dichtstbijzijnde busof treinstation)
Goed bereikbaar (op of direct naast locatie)
Beoordeeld op locatie Expert judgement. Een loopafstand van onder de 15 minuten is geen vereiste. Boven deze afstand neemt de bereidheid i.r.t. OV naar verwachting af. Beoordeeld op basis van een analyse in Google Maps
Expert judgement Niet bereikbaar
Lastig bereikbaar
Goed bereikbaar Beoordeeld op locatie
Er is voldoende ruimte beschikbaar om een toegangsweg voor fietsers aan te leggen. Om fietsers duidelijk te maken dat ze eerder moeten parkeren en het laatste stuk naar de locatie moeten lopen, zullen er borden worden geplaatst Het is niet mogelijk om met de fiets op of in de buurt van de locatie te komen. Er zal een informatiebord worden geplaatst en in het zwemwaterprofiel zal worden vermeld dat de locatie alleen te voet en/of met de auto te bereiken is Er is voldoende ruimte op of binnen 5 minuten loopafstand van de locatie een parkeerplaats voor fietsers aan te leggen Het is niet mogelijk om een parkeerplaats voor fietsers op en in de buurt van de locatie te realiseren. Op een informatiebord en in het zwemwaterprofiel wordt vermeld dat de locatie alleen te voet en/of auto te bereiken is Er is voldoende ruimte beschikbaar om een toegangsweg voor auto's aan te leggen Om auto's duidelijk te maken dat ze eerder moeten parkeren en het laatste stuk naar de locatie moeten lopen, zullen er borden worden geplaatst Het is niet mogelijk om met de auto op of in de buurt van de locatie te komen.
Er zal een informatiebord worden geplaatst en in het zwemwaterprofiel zal worden vermeld dat de locatie alleen te voet en/of met de fiets te bereiken is Er is voldoende ruimte op of binnen 5 minuten loopafstand van de locatie een parkeerplaats voor auto’s aan te leggen Het is niet mogelijk om een parkeerplaats voor auto's op en in de buurt van de locatie te realiseren. Op een informatiebord en in het zwemwaterprofiel wordt vermeld dat de locatie alleen te voet of met de auto bereikbaar is Er is voldoende ruimte beschikbaar om een toegangsweg voor voetgangers aan te leggen Er is voldoende ruimte beschikbaar om het openbaar vervoer op locatie te verbeteren/aan te leggen Er is voldoende ruimte om in de buurt het openbaar vervoer te verbeteren/aan te leggen (<15 min loopafstand) Er is voldoende ruimte beschikbaar om een toegangsweg voor gehandicapten aan te leggen Het is voor rolstoelgangers niet mogelijk om op locatie te komen. Er zal een informatiebord worden geplaatst en in het zwemwaterprofiel zal worden vermeld dat dit het geval is
10/73
Kenmerk
R001-1295231JKM-V04-sss-NL
Tabel 2.4 Beoordelingsmatrix Functiestapeling en de te nemen maatregelen Matrix functiestapeling
Functies Conflicterend
Beroepsvaart
Binnen een straal van 50 meter van de zwemzone
Niet conflicterend
Niet aanwezig binnen een straal van 50 meter uit de zwemzone
Maatregel Opmerking Op basis van handreiking Fysieke Veiligheid Zwemmers in Oppervlaktewater (2008) dienen 'gevaarlijke' objecten zich op ten minste 50 meter afstand van de zwemlocatie te bevinden Op basis van het In de studie ‘KRW en oppervlaktewater’ (Min V&W, 2005) is een protocol opgenomen die uitgaat van 25 meter in stilstaand en 50 meter in stromend water.
Functies verplaatsen of verbieden Zoneren door afrastering
Plaatsen van waarschuwingsborden, waardoor gebruikers rekening houden met de aanwezigheid van andere functies op het water
Beoordeeld op locatie en via een bureaustudie.
Recreatievaart
Binnen een straal van 50 meter van de zwemzone
Niet aanwezig binnen een straal van 50 meter uit de zwemzone
“
Jachthaven/ligplaatsen
Binnen een straal van 50 meter van de zwemzone
Niet aanwezig binnen een straal van 50 meter uit de zwemzone
“
Viswater
Binnen of in een straal van 50 meter van de zwemzone zit een populaire visplek. Op een zomerse dag is er eigenlijk altijd wel iemand aan het vissen.
Niet aanwezig binnen een straal van 50 meter uit de zwemzone. Zeer sporadisch wordt er wel is gevist.
“
NNN
Binnen een straal van 50 meter van de zwemzone
Niet aanwezig binnen een straal van 50 meter uit de zwemzone
“
Roeien/suppen
Binnen een straal van 50 meter van de zwemzone
Niet aanwezig binnen een straal van 50 meter uit de zwemzone
“
Cultuurhistorie archeologische waarde
Binnen een straal van 50 meter van de zwemzone
Niet aanwezig binnen een straal van 50 meter uit de zwemzone
Geen maatregelen mogelijk. Kades mogen niet worden aangepast/heringericht. Mogelijk zijn constructies die tegen de kade aan worden geplaats wel een optie (zoals trappen).
Functies verplaatsen of verbieden Zoneren door afrastering Plaatsen van waarschuwingsborden, waardoor gebruikers rekening houden met de aanwezigheid van andere functies op het water Functies verplaatsen of verbieden Zoneren door afrastering Plaatsen van waarschuwingsborden, waardoor gebruikers rekening houden met de aanwezigheid van andere functies op het water Functies verplaatsen of verbieden Zoneren door afrastering Plaatsen van waarschuwingsborden, waardoor gebruikers rekening houden met de aanwezigheid van andere functies op het water Functies verplaatsen of verbieden Zoneren door afrastering Plaatsen van waarschuwingsborden, waardoor gebruikers rekening houden met de aanwezigheid van andere functies op het water Functies verplaatsen of verbieden Zoneren door afrastering Plaatsen van waarschuwingsborden, waardoor gebruikers rekening houden met de aanwezigheid van andere functies op het water N.V.T N.V.T N.V.T
3 Resultaten haalbaarheidsanalyse In de onderstaande paragrafen 3.1 tot en met 3.7 wordt de haalbaarheid tot officiële zwemwaterlocatie getoetst voor de niet-officiële buitenwateren 'De Munt' – steiger en kades bij de Muntbrug, 'De Muntsluis' – kades op het sluizencomplex, 'Veilinghaven', 'Werkspoorhaven', 'Amelisweerd' – open grasveld ten zuiden van de Pepernotenberg, 'Amelisweerd' – zonneweide ten zuidwesten van het Stay-Okay hotel en de ‘Ruigenhoekse Polder'. De haalbaarheid is per locatie getoetst aan de hand van vier thema's: ‘Veiligheid’, ‘Waterkwaliteit’, ‘Capaciteit & Bereikbaarheid’ en ‘Functiestapeling’. Elk thema is onderverdeeld in haalbaarheidsaspecten. Indien een aspect in de huidige situatie niet voldoet, worden de benodigde maatregelen inclusief de haalbaarheid daarvan beschreven. Iedere locatie is ook voorzien van een algemene inleiding en een conclusie. De eindconclusie voor de haalbaarheid van elke locatie tot officiële zwemwaterlocatie wordt beschreven in hoofdstuk 4. De uitleg en referenties achter de toetsingscriteria van de thema's staan beschreven in de methodiek in hoofdstuk 2.
11/73
Kenmerk
3.1
R001-1295231JKM-V04-sss-NL
‘De Munt’– steiger en kades bij de Muntbrug
De niet-officiële zwemwaterlocatie ‘De Munt’ (steiger en kades bij de Muntbrug) is gelegen langs de Leidsekade in het Merwedekanaal in Utrecht. Met deze locatie wordt specifiek de steiger en de kades bedoeld die bij de Muntbrug zijn gelegen, zie figuur 3.1. De kades op het sluizencomplex worden apart getoetst als locatie in paragraaf 3.2. De locatie ‘De Munt’ trekt met name jongeren uit de directe omgeving (West 65 %, Binnenstad 10 % en Zuidwest 7 %) (Mulier 2020). De gemiddelde reisafstand van de bezoekers is 1,5 kilometer, waarbij veel bezoekers met de fiets of te voet komen (te voet 42 %, fiets 50 % en auto 5 %). Naast de steiger van circa 50 m2 die wordt gebruikt als ligplek en toegang tot de zwemzone, worden op warme dagen ook de verharde stenen kades van de Leidseweg, Muntkade en Kanaalweg gebruikt voor recreatie. De gezamenlijke oppervlakte van de steiger en kade bij de Muntbrug biedt ruimte voor circa 200 bezoekers om te recreëren. Op warme zomerdagen wordt dit aantal vaak overschreden. Het in- en uittreden van het water van zowel de steiger als de steile stenen kades is lastig omdat er enkel één trapje aanwezig langs de kade aanwezig is. Voor foto’s van de locatie zie bijlage 3. In paragraaf 3.1 is de veiligheid, waterkwaliteit, bereikbaarheid en de verschillende functies van de niet-officiële zwemwaterlocatie ‘De Munt’(steiger en kades bij de Muntbrug) beschreven.
Figuur 3.1 Locatie van de niet-officiële zwemwaterlocatie ‘De Munt’ (steiger en kades bij de Muntbrug), Utrecht. De steiger, als ligplek en in-uittreed plek voor veel zwemmers, en de harde kades, zijn weergeven in het rood gearceerde blok
3.1.1 Veiligheid In de huidige situatie bij zwemwaterlocatie 'De Munt' (steiger en kades bij de Muntbrug) staan negen van de twaalf veiligheidsaspecten op 'voldoet niet', twee op 'voldoet' en één op 'geen oordeel', zie tabel 3.1. De bodem van de locatie is stabiel en er is geen sterke stroming aanwezig. Echter, de overgang van de kade/steiger naar de zwemzone is te steil en de zwemzone is niet fysiek begrensd. Bovendien bevinden er zich gevaarlijke en scherpe objecten in de zwemzone. Daarnaast is de zwemzone vrij toegankelijk voor recreatie- en beroepsvaart, en de afstand tussen de zwemzone en de vaargeul is kleiner dan 50 meter.
12/73
Kenmerk
R001-1295231JKM-V04-sss-NL
Om de veiligheid bij 'De Munt' te verbeteren zijn er in totaal zijn er 21 maatregelen geïdentificeerd. Van deze maatregelen wordt de haalbaarheid van 9 maatregelen beoordeeld als 'hoog', 2 als 'gemiddeld' en 10 als 'laag'. Het ontbreken van zweminformatie kan relatief eenvoudig worden opgelost door het plaatsen van borden en signalen. De technische uitvoerbaarheid, een laag draagvlak en relatief hoge kosten maken dat de haalbaarheid van maatregelen met betrekking tot het creëren van een veilige zwemzone als 'laag' wordt ingeschat. Doordat de zwemzone praktisch binnen de vaargeul van zowel de Leidsche Rijn en het Merwedekanaal is gelegen, ontstaan gevaarlijke situaties tussen zwemmers en recreatievaart. Ook zijn er plannen om de Leidsche Rijn door te trekken in de toekomst, waardoor de zwemlocatie op een kruispunt van recreatievaart komt te liggen. Dit kan alleen worden opgelost door het verbieden (of omleiden) van recreatievaart, of door de zwemzone landinwaarts te verleggen binnen het droge profiel. Bij de laatste optie ontstaat er meer ruimte, waardoor de zwemzone optisch kan worden afgescheiden (bijvoorbeeld met een ballenlijn) en functies veilig naast elkaar plaatsvinden. Op dezelfde steiger die wordt gebruikt als ligplek en voor het betreden van de zwemzone, bevindt zich momenteel ook een roeibootverhuur.
Om aanvaringen te voorkomen moeten deze boten op een andere plek, buiten de zwemzone te water worden gelaten. De benodigde inrichtingskosten om van ‘De Munt’ (steiger en kades bij de Muntbrug) een veilige zwemwaterlocatie te maken worden ingeschat op minimaal 2 miljoen euro. Er zijn 11 maatregelen tussen de EUR 0-10.000,00, 2 maatregelen tussen de EUR 50.000,00-100.000,00, één maatregel tussen de EUR 100.000,00 – 500.000,00, en twee maatregelen boven de EUR 500.000,00 nodig om dit te realiseren. Tabel 3.1. Huidige toestand en de uitvoerbaarheid van de te nemen maatregelen omtrent veiligheid van zwemwaterlocatie ‘De Munt’ (steiger en kades bij de Muntbrug). Indien dezelfde verrichtingen meerdere keren terugkomen bij verschillende maatregelen, worden deze slechts eenmaal doorgerekend, zoals bijvoorbeeld het optisch scheiden/begrenzen van de zwemzone. Deze maatregelen worden weergegeven in de tabel met een '*' teken Veiligheid Aspecten
Oordeel huidige situatie
Maatregelen
Ontbrekende zweminformatie
Voldoet niet
Informatieborden plaatsen Zwemmers informeren over de gevaren van zwemmen in open water Aangeven waar veilig gezwommen kan worden
Begrenzing zwemzone
Voldoet niet
Gevaarlijk gebruik zwemzone
Zwemmen buiten zwemzone
Gevaarlijke objecten
Steil talud waterbodem
Ondermijnde waterbodem
Voldoet niet
Voldoet niet Voldoet niet
Voldoet niet
Zwemzone optisch begrenzen (drijflijn) Eigenaren van boten, jetski’s, etc. Informeren over de gevaren van recreëren in de zwemzone Zwemwater zoneren, locaties inrichten voor het te water laten van recreatieboten Zwemzone optisch scheiden van gevaarlijke waterrecreatie door het plaatsen van een drijflijn Verbodsbord voor recreatievaartuigen plaatsen Een informatiebord plaatsen waarop zwemmers worden geattendeerd op de fysieke gevaren van zwemmen buiten de zwemzone Zwemmers informeren over de gevaren van zwemmen nabij gevaarlijke objecten Zwemzone optisch begrenzen tot op 50 meter van objecten zoals strekdammen, paalhoofden, etc. Middels een fysieke begrenzing (bv ballenlijn) ter plaatse van 1,50 meter waterdiepte wordt de zwemmer op het steile talud geattendeerd (als gevolg van de optisch smalle zwemzone) Het talud minder steil laten verlopen (<20%) De zwemmer middels een informatiebord attenderen op het steile talud van >20%
Matrix haalbaarheid Technisch Kosten Draagvlak mogelijk (euro) (orde) Makkelijk Hoog 0-10.000 Makkelijk Hoog 0-10.000 Makkelijk Hoog 0-10.000 50.000Moeilijk Laag 100.000 * Makkelijk
Laag
Moeilijk
Laag
Moeilijk
Laag
Makkelijk
0-10.000
Oordeel Uitvoerbaarheid maatregel Hoog Hoog Hoog Laag Gemiddeld
Laag
100.000500.000 50.000100.000 * 0-10.000
Gemiddeld
Makkelijk
Hoog
0-10.000
Hoog
Makkelijk
Hoog
0-10.000
Hoog
Moeilijk
Laag
Moeilijk
Laag
Moeilijk
Laag
50.000100.000 * 50.000100.000 * >500.000 *
Makkelijk
Hoog
0-10.000
Laag Laag
Laag
Laag Laag Hoog
Voldoet
13/73
Kenmerk
R001-1295231JKM-V04-sss-NL
Zuigende waterbodem
Geen oordeel
Grillige waterbodem
Voldoet niet
Afval/scherpe objecten
Sterke stroming Afstand tot vaargeul
3.1.2
Voldoet niet
Voldoet Voldoet niet
Bodemstructuur verbeteren, verwijderen zuigende bodemlaag (bijv. Slappe bagger) en aanbrengen stabiele zandlaag Een waarschuwingsbord plaatsen Plotselinge diepteverschillen dichtstorten met geschikt bodemmateriaal (zand) Knik verwijderen en het talud van de zwemzone gelijkmatig laten aflopen Ter plaatse van de knik in de waterbodem een drijflijn plaatsen Zwemmers attenderen op plotselinge diepteverschillen
N.V.T.
N.V.T.
N.V.T.
N.V.T.
Moeilijk N.V.T. Makkelijk
Laag N.V.T. Hoog
Laag N.V.T. Hoog
Scherpe objecten verwijderen
Moeilijk
Laag
Zwemzone om de objecten optisch begrenzen
Moeilijk
Laag
>500.000 * N.V.T. 0-10.000 50.000100.000 50.000100.000 *
Makkelijk
Hoog
0-10.000
Hoog
Makkelijk
Hoog
0-10.000
Hoog
Moeilijk N.V.T.
Laag N.V.T.
>500.000 N.V.T.
Laag N.V.T.
Zwemmers attenderen op de aanwezigheid van scherpe objecten (bijv. Waarschuwingsbord over de aanwezigheid van schelpdieren, prikkeldraad, puin, etc.) Prullenbakken plaatsen rondom de ligweide Zwemzone verleggen in het droge profiel Zwemzone verleggen in het natte profiel
Laag Laag
Waterkwaliteit
In de huidige situatie bij zwemwaterlocatie 'De Munt' (steiger en kades bij de Muntbrug) is één van de vijftien waterkwaliteitsaspecten beoordeeld met 'voldoet niet', twee met 'voldoet deels' en twaalf met 'voldoet', zie tabel 3.2. Volgens de normen van de Europese Zwemwaterrichtlijn zijn er in de periode 2020 tot en met 2023 nooit overschrijdingen gemeten voor de fecale bacteriegroepen E. coli en intestinale enterococcen (2006/7/EC, European Commission). De bacteriële waterkwaliteit wordt beoordeeld als 'Uitstekend', zie figuur 3.2 (voor uitleg over de analyse zie bijlage 2). Op basis van meetwaardes en het veldbezoek is de fractie fecale bacteriën afkomstig van vogels, honden, drainage/afstroom van regenwater, riool overstorten, kinderboerderij (gelegen aan de zuidelijke aftakking Leidsche Rijn) en eventuele andere bronnen als klein en veilig beschouwd. De impact van de mens op de waterkwaliteit wordt gering geschat. Wel biedt de zwemzone plaats voor enkele tientallen zwemmers tegelijkertijd. Echter, bij grotere aantallen zwemmers die dicht op elkaar zwemmen, kan de impact op de bacteriële waterkwaliteit toenemen en daarmee het gevaar voor de gezondheid van zwemmers vergroten. Afgaande op berichtgeving en het veldbezoek is er geen reden om aan te nemen dat blauwalg een knelpunt vormt voor de veiligheid van zwemmers.
In stedelijk water, zoals het Merwedekanaal, kan blauwalg incidenteel voorkomen. In dat geval kunnen normale procedures zoals waarschuwingen of tijdelijke verboden van kracht worden. Uit de watersysteemanalyse van het Merwedekanaal blijkt wel dat de voedselrijkdom hoger is dan de kritische belasting van het systeem. Onder ongunstige omstandigheden, zoals warme dagen en weinig doorstroming, is de kans op de vorming van blauwalgen daardoor groter dan wanneer het systeem niet voedselrijk zou zijn. Echter, er zijn geen luwtezones in de buurt van de zwemzone en de stroming is zijwaarts ten opzichte van de zwemzone, wat de kans op blauwalgbloei binnen de zwemzone verkleint. Op basis van de huidige waterkwaliteit worden maatregelen op voorhand niet noodzakelijk geacht, enkel wanneer problemen omtrent fecale bacteriën en blauwalgen toenemen. Wel is het sterk aan te raden om toiletvoorzieningen op locatie te plaatsen. Ook is de maatregel 'bronaanpak nutriënten' beschreven, maar vanwege de complexiteit en kosten is de haalbaarheid van deze maatregel laag. Omdat er geen maatregelen nodig zijn om de waterkwaliteit te verbeteren, zijn enkel de kosten van het plaatsen van toiletten (EUR 100.000,00-500.000,00) doorgerekend.
14/73
Kenmerk
R001-1295231JKM-V04-sss-NL
Tabel 3.2 Huidige toestand en de uitvoerbaarheid van de te nemen maatregelen omtrent waterkwaliteit van zwemwaterlocatie ‘De Munt’ (steiger en kades bij de Muntbrug) Waterkwaliteitsaspecten
Oordeel huidige situatie
Overschrijdingen normen voor E-coli en/of intestinale enterococcen
Draagvlak
Kosten (orde)
Nooit
Kinderboerderij Toiletvoorziening
Voldoet niet
Het plaatsen van (mobiele)toilet units
Goed
Goed
100.000-500.000 (indien mobiel zijn kosten lager maar terugkerend)
Goed
Waarnemingen drijflagen Windrichting/stroming i.r.t zwemzone Luwe zones in. Zwemzone Voedselrijkdom (op basis van waarden) Stilstaand/stroming
Voldoet Voldoet deels Voldoet
N.V.T.
N.V.T.
N.V.T.
N.V.T.
N.V.T.
Voldoet deels
Bronaanpak nutriënten
Moeilijk
Gemiddeld
>500.000
Laag
Intestinale e. Kwaliteitsklasse: waterkwaliteit in de laatste vier jaar Mensen: zwemmers (op kluitje) Vogels Honden Drainage/af- instroom regenwater Riooloverstort
Blauwalgen
Technisch mogelijk
Voldoet: kwaliteitsklasse uitstekend Voldoet: Kwaliteitsklasse uitstekend Geen/gering invloed Gering/geen invloed Gering/geen invloed Gering/geen invloed Gering/geen invloed Voldoet
E-coli kwaliteitsklasse: waterkwaliteit in de laatste vier jaar
Bacteriën
Oordeel uitvoerbaarheid maatregel
Matrix maatregel Maatregelen
Voldoet
Parameter
Kwaliteitsklasse over 2020 t/m 2023
Intestinale enterococcen
Uitstekend
Escherichia coli
Uitstekend
Totaal oordeel
Uitstekend
Figuur 3.2 Bacteriële waterkwaliteit bij de niet-officiële zwemplek ‘De Munt’ (steiger en kades bij de Muntbrug).,Utrecht, conform de normen van de Europese Zwemwaterrichtlijn (2006/7/EC, European Commission). De horizontale lijn in de grafieken geeft de signaalwaarde aan
3.1.3 Capaciteit en bereikbaarheid In de huidige situatie bij locatie ‘De Munt’ (steiger en kades Muntbrug) staan zeven van de negen aspecten omtrent capaciteit en bereikbaarheid op 'goed' en twee op 'slecht', zie tabel 3.3. De ligging in relatie tot de behoefte is goed, aangezien De Munt omgeven wordt door dichtbevolkte wijken zoals Lombok, Welgelegen, Dichterswijk en Transwijk. De capaciteit van de locatie (zwemzone en ligplekken) in relatie tot de behoefte is beoordeeld als 'slecht'.
15/73
Kenmerk
R001-1295231JKM-V04-sss-NL
Met name de zwemzone(s) zijn klein doordat de vaargeul direct langs de kade begint, waardoor de zwemzone zich beperkt tot een smalle strook. Op warme dagen zal in de huidige situatie voor een deel van de bezoekers de zwemzone daarom niet bereikbaar zijn waardoor ze creatief andere plekken opzoeken om het water te betreden. De ligplekken zijn ook relatief smal, maar zullen naar verwachting alleen op drukke dagen te weinig capaciteit bevatten (Mulier 2020). Zowel voetgangers, fietsers en automobilisten kunnen de locatie goed bereiken. Dit geldt nog niet voor rolstoelgebruikers. Ook de parkeergelegenheid is naar verwachting geen probleem. De meeste bezoekers komen op de fiets en er is ruimte in de buurt voor circa 20 auto's om te parkeren. Binnen 5 minuten, aan de overkant links van de zwemsteiger, is in de huidige situatie al een parkeerplaats voor fietsers aanwezig. Er is ingeschat dat hier voldoende parkeergelegenheid voor fietsers bestaat. Om de capaciteit en bereikbaarheid van ‘De Munt’ te verbeteren zijn enkele maatregelen uitgewerkt. Zoals eerder beschreven onder het thema 'veiligheid' in paragraaf 3.1.1 is de haalbaarheid van de maatregelen om de zwemzone te vergroten ingeschat als laag. De zwemzone vergroten binnen het 'natte profiel' kan alleen door het verbieden (of omleiden) van beroeps- en recreatievaart.
De zwemzone vergroten in het droge profiel vereist het uitgraven van de kades rond het sluizencomplex, wat naar verwachting veel kost en weinig draagvlak heeft. Voor rolstoelgebruikers kan er een speciaal toegangspad naar de steiger worden aangelegd. Indien dit technisch niet haalbaar is, kunnen er borden worden geplaatst die duidelijk aangeven tot waar rolstoelgebruikers wel en niet kunnen komen. De kosten om alle aspecten omtrent bereikbaarheid op 'goed' te scoren worden ingeschat op minimaal 830.000,00 EUR. Let op, de benodigde kosten voor het vergroten van de zwemzone zijn meegenomen onder het thema 'veiligheid' in paragraaf 3.1.1. Tabel 3.3 Huidige toestand en de uitvoerbaarheid van de te nemen maatregelen omtrent capaciteit en bereikbaarheid van zwemwaterlocatie ‘De Munt’ (steiger en kades bij de Muntbrug) Haalbaarheidsaspecten
Oordeel huidige situatie
Ligging i.r.t. Behoefte
Goed
Capaciteit locatie (ligweide + zwemzone) i.r.t. Behoefte
Slecht
Fietser (bereikbaarheid) Fietser (parkeerplaats) i.r.t. Behoefte
Goed Goed
Automobilisten (bereikbaarheid)
Goed.
Automobilisten (parkeerplaats) i.r.t. Behoefte Voetgangers (bereikbaarheid)
Goed Goed
Openbaar vervoer (bereikbaarheid)
Goed
Rolstoelgangers (bereikbaarheid)
Slecht
Matrix maatregelen Maatregel Geen maatregelen De zwemzone kan in het natte of droge profiel vergroot worden De ligweide kan in het natte of droge profiel vergroot worden
Er is voldoende ruimte beschikbaar om een toegangsweg voor gehandicapten aan te leggen Het is voor rolstoelgangers niet mogelijk om op locatie te komen. Er zal een informatiebord worden geplaatst en in het zwemwaterprofiel zal worden vermeld dat dit het geval is
Technisch uitvoerbaar
Draagvlak
Kosten (orde)
Oordeel haalbaarheid maatregel
Moeilijk
Laag
>500.000
Laag
Moeilijk
Laag
>500.000
Laag
Gemiddeld
Gemiddeld
50.000100.000
Gemiddeld
Makkelijk
Hoog
0-10.000
Hoog
3.1.4 Functiestapeling In de huidige situatie bij zwemwaterlocatie 'De Munt' staan vier van de zeven aspecten omtrent functiestapeling op 'conflicterend' en drie op 'niet-conflicterend', zie tabel 3.4. De functies van recreatievaart, roeien en suppen, en ligplaatsen voor (woon)boten conflicteren met de functie van
16/73
Kenmerk
R001-1295231JKM-V04-sss-NL
zwemwater, omdat ze zich binnen een straal van 50 (of 25) meter van de zwemzone bevinden. De zwemwaterzone bevindt zich praktisch in de vaargeul, wat leidt tot gevaarlijke situaties. Ook zijn er plannen om de Leidsche Rijn door te trekken in de toekomst, waardoor de zwemlocatie op een kruispunt van recreatievaart komt te liggen. Daarnaast zijn de kades rond de Muntbrug een Rijksmonument waardoor deze niet mogen worden aangepast. Dit geldt niet voor de steiger. Het plaatsen van waarschuwingsborden, zodat gebruikers rekening houden met andere functies op het water, kan de veiligheid enigszins verbeteren. De haalbaarheid van maatregelen waarbij functies worden verplaatst of opgeheven wordt als laag ingeschat. Dit komt niet door onoverbrugbare kosten, maar voornamelijk door de praktische uitvoering en het lage draagvlak. Het is niet waarschijnlijk dat omwonenden, zowel aan de kade langs het Merwedekanaal als vanaf de zuidelijke oever van de Leidse Rijn, snel bereid zijn hun recreatiebootje op te geven. Ook is het lastig om beroepsvaart te verbieden. Hierdoor voldoet de locatie dus niet aan de veiligheidsvoorschriften. Dit betekent echter niet dat de locatie niet veiliger kan worden gemaakt dan met de huidige inrichting, bijvoorbeeld door het plaatsen van borden en het optisch scheiden van een smalle zwemzone met een ballenlijn.
De kosten voor het verplaatsen of verbieden van functies zijn moeilijk in te schatten en zullen voornamelijk afhangen van (bestuurlijke) beslissingen. Deze kosten zijn daarom niet doorgerekend. Indien van toepassing, zijn deze kosten enkel gebaseerd op het plaatsen van borden. Dit bedraagt voor de locatie ‘De Munt’ (steiger en kades bij de Muntbrug) minimaal 15.000,00 EUR. Tabel 3.4 Huidige toestand en de uitvoerbaarheid van de te nemen maatregelen omtrent functiestapeling bij zwemwaterlocatie ‘De Munt’ (steiger en kades bij de Muntbrug Functies
Maatregel Beroepsvaart
Niet conflicterend
Recreatievaart
Conflicterend
Jachthaven/ligplaatsen
Conflicterend
Viswater
Niet conflicterend
NNN
Niet conflicterend
Roeien/suppen
Conflicterend
Cultuurhistorie/ Archeologische waarde
Conflicterend
Oordeel haalbaarheid maatregel
Matrix maatregelen
Oordeel huidige situatie
Functies verplaatsen of verbieden Zoneren door afrastering Plaatsen van waarschuwingsborden, waardoor gebruikers rekening houden met de aanwezigheid van andere functies op het water Functies verplaatsen of verbieden Zoneren door afrastering Plaatsen van waarschuwingsborden, waardoor gebruikers rekening houden met de aanwezigheid van andere functies op het water
Functies verplaatsen of verbieden Zoneren door afrastering Plaatsen van waarschuwingsborden, waardoor gebruikers rekening houden met de aanwezigheid van andere functies op het water Geen maatregelen mogelijk. Kades mogen niet worden aangepast. Mogelijk zijn constructies die tegen de kade aan worden geplaats wel een optie (zoals trappen).
Technisch mogelijk
Draagvlak
Kosten (orde)
Moeilijk N.V.T.
Laag N.V.T.
N.V.T N.V.T.
Laag N.V.T.
Makkelijk
Hoog
0-10.000
Hoog
Makkelijk N.V.T.
Laag N.V.T.
N.V.T N.V.T.
Laag N.V.T.
Makkelijk
Hoog
0-10.000
Hoog
Makkelijk N.V.T.
Laag N.V.T.
N.V.T N.V.T.
Gemiddeld N.V.T.
Makkelijk
Hoog
0-10.000
Hoog
N.V.T. N.V.T. N.V.T.
N.V.T. N.V.T. N.V.T.
N.V.T. N.V.T. N.V.T.
N.V.T. N.V.T. N.V.T.
17/73
Kenmerk
3.1.5
R001-1295231JKM-V04-sss-NL
Conclusie
De locatie ‘De Munt’ (steiger en kade bij de Muntbrug) heeft na het nemen van maatregelen weinig potentie om aangewezen te worden als officiële zwemwaterlocatie. In tabel 3.5 en onderstaande tekst is deze conclusie onderbouwd. Tabel 3.5 Samenvatting potentie ‘De Munt’(steiger en kades bij de Muntbrug) als officiële zwemwaterlocatie op basis van vier aspecten
Aspect
Huidige situatie
Minimale kosten (euro)
Haalbaarheid maatregelen*
Oordeel potentie
Veiligheid
Voldoet niet
2.005.000
Laag
Slecht op orde te krijgen
Waterkwaliteit
Uitstekend
300.000
N.V.T.
N.V.T.
Capaciteit en bereikbaarheid
Matig
830.000
Laag
Slecht op orde te krijgen
Functiestapeling
Conflict
15.000
Laag
Slecht op orde te krijgen
* Op basis van technische uitvoerbaarheid, draagvlak en kosten
In de huidige situatie voldoet de locatie 'De Munt' niet aan de veiligheidscriteria voor officieel zwemwater. De overgang van de kade/steiger naar de zwemzone is steil en de zwemzone is niet fysiek begrensd of afgezet op een diepte van 1,50 meter. Bovendien bevinden er zich gevaarlijke objecten en scherpe voorwerpen in de zwemzone. Ook is de zwemzone is vrij toegankelijk voor recreatievaart, en de afstand tussen de zwemzone en de vaargeul is kleiner dan 50 meter. De waterkwaliteit is ‘uitstekend’ en er hoeven op voorhand geen maatregelen genomen te worden. Wel is het sterk aan te raden (mobiele) toiletvoorzieningen te plaatsen (enkel indien zwemmen wordt gedoogd). De capaciteit van de locatie is ‘slecht’ en de bereikbaarheid is ‘goed’. De zwemzone(s) zijn klein doordat de vaargeul direct langs de kade begint, waardoor de zwemzone zich beperkt tot een smalle strook. Ook de capaciteit van de steiger en kades is op drukke dagen te klein. De locatie is goed bereikbaar maar is nog niet rolstoelvriendelijk. De functies van recreatievaart, roeien/kanoën/suppen, en ligplaatsen voor (woon)boten conflicteren met de functie van zwemwater. De zwemwaterzone bevindt zich praktisch direct in de vaargeul, wat leidt tot gevaarlijke situaties. De kades zijn toegewezen als Rijksmonument, waardoor de opties tot herinrichting zeer beperkt zijn.
Om 'De Munt' (steiger en kades bij de Muntbrug) geschikt te maken als officiële zwemwaterlocatie is het aan te raden de onderstaande maatregelen uit te voeren. Over het algemeen wordt de haalbaarheid van deze set met maatregelen ingeschat als ‘laag’.
Het plaatsen van informatieborden en signalen die zwemmers duidelijk maakt waar veilig gezwommen kan worden en attent maakt op de gevaren van zwemmen buiten de zwemzone
Het verbieden (of omleiden) van recreatievaart of de zwemzone landinwaarts verleggen binnen het droge profiel. Bij de laatste optie ontstaat er meer ruimte, waardoor de zwemzone optisch kan worden afgescheiden (bijvoorbeeld met een ballenlijn) en functies veilig naast elkaar plaatsvinden. Van beide maatregelen wordt de haalbaarheid laag ingeschat
18/73
Kenmerk
R001-1295231JKM-V04-sss-NL
Het begrenzen van de zwemzone op een diepte van 1,50 meter
Het verwijderen van scherpe voorwerpen en gevaarlijke objecten in de zwemzone Het afvlakken van de kades of het plaatsen van stabiele trappetjes Het rolstoelvriendelijk maken van de locatie door de aanleg van een speciaal toegangspad en
overgang naar de zwemzone Het verplaatsen van de roeibootverhuur van de steiger die momenteel als ligplek en in- en uittreedt plek voor de zwemzone wordt gebruikt
3.2
‘De Muntsluis’– kades op het sluizencomplex
De niet-officiële zwemwaterlocatie 'De Muntsluis' bevindt zich ten zuiden van de Keulsekade en ten noorden van de kanaalweg in het Merwedekanaal in Utrecht. Met deze locatie worden specifiek de kades op het sluizencomplex bedoeld, zie hieronder. 'De Muntsluis' trekt voornamelijk jongeren uit de directe omgeving (65 % uit West, 10 % uit de Binnenstad en 7 % uit Zuidwest) (Mulier 2020). De gemiddelde reisafstand van de bezoekers is 1,5 kilometer, waarbij veel bezoekers te voet of met de fiets komen (42 % te voet, 50 % met de fiets en 5 % met de auto). Het totale oppervlak van de kades in de huidige situatie biedt ruimte aan ongeveer 800 bezoekers om te recreëren (Mulier 2020). De Muntsluis en zijn kades zijn een Rijksmonument, waardoor de mogelijkheden voor herinrichting/profilering van de kades zeer beperkt zijn. Op basis van de morfologie en functies van het sluizencomplex duidelijk in te delen in drie verschillende zones (A, B en C), die elk een verschillende potentie hebben als officiële zwemwaterlocatie. Vanuit een realistisch oogpunt is het duidelijk dat alleen het deel van de Muntsluis en het Merwedekanaal parallel aan de kanaalweg ten noorden van de uitlaatplek (deel A) een realistische optie is als officiële zwemwaterlocatie en geschikt voor verdere haalbaarheidsanalyse.