Stedenbouwkundig Programma van Eisen (SPvE) USP UMCU Noordzijde
Tekst van het document
Kwaliteit en duurzaamheid staan centraal in zowel architectuur als openbare ruimte. en architectonische uitwerking. Denk daarbij aan variatie in het bouwvolume, materiaalkeuze, ritmiek van de gevel, plint uitstraling, gebruiksgemak, aandacht voor de gebruiker, e.d. [Wens]. Meervoudig ruimtegebruik • Geen dak wordt onbenut gelaten en heeft minimaal 1 functie, niet dak zijnde. [Eis]. • Minimaal 2 functies, functies kunnen gecombineerd worden, bijvoorbeeld groen, ontmoeten, energie of waterberging [Eis]. Bebouwing • De bebouwing heeft een aantrekkelijke uitstraling (zie beeldkwaliteit) [Eis]. • Waar mogelijk worden groene gevels gerealiseerd (zie beeldkwaliteit) [Wens]. • Er wordt natuurinclusief gebouwd. Het uitgangspunt daarbij is dat per 75 m2 BVO een nest/verblijfplaats voor dieren wordt gerealiseerd. Dit kan bijvoorbeeld in de vorm van toegankelijke spouw, dakbedekking of gevelbetimmering, of het integreren van nestkasten. Ook kan middels gevelgroen (liefst groenblijvend) of groene daken (bruin dak/natuurdak, niet zijnde sedum), een leefgebied worden gecreëerd voor vogels [Eis]. • Nutsvoorzieningen, zoals trafo’s, worden inpandig/binnen gebouwschil opgelost [Eis]. • Utilitaire voorzieningen, met uitzondering van bestaande medische gassenopstellingen, die behoren bij de bebouwing worden geïntegreerd in het plan en liggen binnen de rooilijn [Eis].
Windhinder en bezonning • Windonderzoek is verplicht. Windonderzoek moet altijd uitgevoerd worden volgens de landelijke methode. In het windhinderonderzoek dient ook de bestaande situatie meegenomen te worden. Het windonderzoek zal in de verdere uitwerking van het plan worden meegenomen [Eis]. • Er zijn voor gebruiksvormen van de openbare ruimte toetswaarden opgesteld voor de maximale windsnelheid. De toetsing door de 30 - Stedenbouwkundig Programma Van Eisen USP UMC Utrecht Noordzijde Uitgangspunten per gebouw Nieuw parkeergebouw met plintfuncties • Alle ziekenhuis-gerelateerd parkeren, ook het bezoekersparkeren RMHD en de parkeerplekken t.b.v. het CMH worden 1 op 1 gecompenseerd in het nieuwe parkeergebouw. Opgeteld circa 2.600 pp. • Het nieuwe parkeergebouw met plintfuncties heeft een bouwhoogte van maximaal 35 meter [Eis]. • Het gebouw houdt zich aan de rooilijnen zoals opgenomen op de uitgangspuntenkaart [Eis]. Het zuidelijk deel van het bouwvlak mag voor 50% bebouwd worden en haakt aan op de orthogonale (rechthoekige) opzet van het plan. Hierdoor ontstaat een gestaffelde gevel richting de Hoofddijk, met minimaal 3 staffelingen [Eis]. • In het parkeergebouw wordt parkeren gecombineerd met plintfuncties, te weten minimaal 1.000 tot circa 3.000 m 2 BVO, in de plint die grenst aan het Medical Campuspark en de Universiteitsweg, westzijde [Wens].
• De auto-ingang van het parkeergebouw komt aan de oostzijde van het parkeergebouw, de uitgang aan de noordzijde [Eis]. • Voorzieningen t.b.v. het inrijden zoals slagboom, eerste opstelplaats en kaartautomaat zijn inpandig. [Eis]. • Het nieuwe parkeergebouw met plintfuncties moet een stedenbouwkundige en architectonische kwaliteit hebben, die voorkomt dat het als parkeervoorziening wordt ervaren. Het gebouw moet in verschijningsvorm, materialisatie en uitstraling functioneren als een volwaardig ontvangstgebouw. Zie ook Beeldkwaliteitsplan. [Eis]. • Kiss&Ride wordt voornamelijk in het nieuwe parkeergebouw met plintfuncties opgelost, tevens is ruimte voor een Kiss&Ride in de directe nabijheid van de nieuwe hoofdentree [Eis]. • Het parkeren voor werkverkeer, logistiek, beheer en onderhoud voor de noordzijde van het entreegebouw en het parkeergebouw van het UMC Utrecht, vindt plaats op de begane grond van het parkeergebouw [Eis]. Nieuw entreegebouw incl. aangrenzende plinten UMC Utrecht, noordzijde • De hoogte van het entreegebouw sluit aan op de hoogte van het bestaande UMC Utrecht [Eis]. • Het gebouw houdt zich aan de rooilijnen zoals opgenomen op de uitgangspuntenkaart [Eis]. • De plint van het entreegebouw is uitnodigend en heeft een open en transparante uitstraling [Eis].
• De plinten van het bestaande UMC Utrecht complex aan de west- en oostzijde van het nieuwe entreegebouw worden zo vormgegeven dat zij onderdeel uit gaan maken van de nieuwe voorkant [Wens]. Nieuw Ronald McDonald Huis • Het gebouw voegt zich in de orthogonale (rechthoekige) opzet van bebouwing op het USP, en haakt aan op de getraptheid in het volume van het parkeergebouw richting de hoofddijk [Eis]. • Het gebouw heeft zijn eigen identiteit en versterkt de relatie tussen de bebouwing en het landschap (Medical Campuspark) [Eis]. • De hoogte is minimaal 3 lagen en maximaal 5 lagen, maximaal 5.000 m2 bvo [Eis]. • Het gebouw heeft een entree aan de zijde van de Hoofddijk of aan de oostzijde [Eis]. • Het gebouw heeft een alzijdige uitstraling. De plinten zijn zoveel mogelijk gevuld met programma, waaronder huiskamers en ontvangstruimtes van het RMDH [Wens]. 31 - Stedenbouwkundig Programma Van Eisen USP UMC Utrecht Noordzijde Afbeelding 30 t/m 33 Referentiebeelden van links boven naar rechts onder: 30) Ruime en goed zichtbare entree voor voetgangers; 31) Expressief vormgegeven hellingbanen; 32) Heldere entree voor auto’s; 33) Groen aangekleed volume met plintfuncties.
32 - Stedenbouwkundig Programma Van Eisen USP UMC Utrecht Noordzijde • De korrelgrootte past bij de maat en schaal van de omliggende bebouwing [Eis]. • We gaan uit van een nader te bepalen programma met een bandbreedte van 20.000 m 2 BVO – 30.000 m2 BVO. De Fritz Redlschool maakt in ieder geval onderdeel uit van deze vierkante meters BVO [Wens] • De basis bouwhoogte sluit aan op het huidige UMC Utrecht. In een latere fase wordt onderzocht of hoogte-accenten mogelijk zijn [Eis]. • Het gebouw houdt zich aan de rooilijn zoals opgenomen op de uitgangspuntenkaart [Eis]. • De hoofdentrees bevinden zich aan de parkzijde [Eis]. • Fietsparkeren wordt op eigen terrein zoveel mogelijk inpandig opgelost [Eis]. • Autoparkeren ten behoeve van R&D-/Sciencebanen wordt bij voorkeur opgelost in het nieuwe parkeergebouw [Wens]. • Mocht dat kwantitatief of kwalitatief niet mogelijk zijn, dan is een inpandige oplossing op eigen terrein mogelijk- met de inrit aan de zuidzijde van het gebouw [Eis]. Paviljoen • Het paviljoen heeft een maximale groot van 1.000 m2 bvo met een footprint van maximaal 500 m2 [Eis]. • Bij een volume boven de 250 m2 bvo wordt onderzocht hoe dit zich verhoud tot het park. Het is niet wenselijk om een gebouw te krijgen van 1 bouwlaag en een grootte van 500 m2 bvo (platte koek) [Eis].
3.3 Mobiliteit Fietsparkeren • De ontwikkeling moet voldoen aan de kwaliteit- en kwantiteitseisen zoals gesteld in de Parkeervisie ‘Fiets- en autoparkeren in een groeiend Utrecht’ (vastgesteld op 21 november 2021), inclusief onderliggende modules en de Beleidsregel Parkeernormen Fiets • Hekwerken zijn transparant en laag (max. 1,20m) het landschapsontwerp van het Medical Campuspark loopt door achter het hekwerk. Hekwerken worden gecombineerd met groen. [Eis]. • Het gebouw houdt zich aan de rooilijnen zoals opgenomen op de uitgangspuntenkaart [Eis]. • Fietsparkeren wordt op eigen terrein en zoveel mogelijk inpandig opgelost [Eis]. • Minimaal 5% van de ruimte wordt gereserveerd voor grotere/ zwaardere tweewielers die niet in een normaal rek passen, zoals lig- en bakfietsen of scootmobielen. Hiervoor moet ruimte worden gereserveerd van 2,00 m 2 per plek [Eis]. • Autoparkeren wordt opgelost in het nieuwe parkeergebouw met plintfuncties [Eis]. • Voor de buitenruimte van het gebouw is een zoekgebied aangegeven. Daarbinnen mag maximaal 800 m 2 worden ingericht als buitenruimte van het gebouw. De grens van de tuin voegt zich naar het nader uit te werken landschapsontwerp [Eis]. • De laad- en losplek voor het RMDH bevindt zich ten westen van hun nieuwe gebouw, aan de Lundlaan, en wordt eveneens gebruikt als Kiss&Ride plek [Eis].
Nieuwe volume noordoostzijde van het UMC Utrecht (fase 2) De noordoostzijde van het UMC Utrecht biedt ruimte voor vervanging van bestaande of nieuwe maatschappelijke, ziekenhuisondersteunende functies, de vervanging van de Fritz Redlschool en extra programma voor R&D/Science. De tijdelijke Zandplaat (vergaderzalen), inclusief bijgebouwen zoals het Fire Safety Training Centre, worden gesloopt. Daarnaast is er ruimte voor een paviljoen aan de oostzijde van het park. Gebouw noordoostzijde UMC: • De nieuwbouw voegt zich in de orthogonale (rechthoekige) opzet van de bebouwing [Eis]. 33 - Stedenbouwkundig Programma Van Eisen USP UMC Utrecht Noordzijde Lang parkeren auto • Voorwaarde is dat bij oplevering van het nieuwe parkeergebouw met plintfuncties de oude locaties van autoparkeerplaatsen (dit betreft UMC-garage P-Zuid en P-Noord, en de te vervangen maaiveldparkeerplekken zoals die rondom het RMDH en rondom het WKZ (=P3)) worden opgeheven als parkeerplaats [Eis]. De parkeerlocaties onder het WKZ (P1 en P2) blijven in stand. • Het aantal parkeerplaatsen dat het UMC Utrecht nu gebruikt, behoudens een beperkt aantal parkeerplekken voor kwetsbare patiënten van de Van Crefeld Kliniek (toegang via oostzijde WKZ), en in aanmerking komt voor verplaatsing, bedraagt ongeveer 2.600 autoparkeerplaatsen. Het definitieve aantal moet in afstemming met de gemeente worden bepaald [Eis].
• Voor eventuele nieuwe functies worden geen extra autoparkeerplaatsen gerealiseerd. De parkeereis moet opgelost worden binnen de bestaande capaciteit van het UMC Utrecht [Eis]. • Per saldo komen er geen parkeerplaatsen bij als gevolg van deze ontwikkeling [Eis]. • Bij het bepalen van de plafondhoogte van de begane grond van het nieuwe parkeergebouw moet rekening worden gehouden met hoge busjes en onderhoudsvoertuigen [Eis]. • Het is aan te bevelen dat de initiatiefnemer ruimschoots voorziet in oplaadpunten voor elektrische auto’s [Wens]. • In- en uitrijden van de parkeergarage moet vlot en veilig plaatsvinden, en mag niet leiden tot terugslag op de omliggende wegen en daarmee tot een verminderde bereikbaarheid van het USP als geheel. Verkeersonderzoek moet dit aantonen [Eis]. • Een verkeersonderzoek naar de vereiste vormgeving van de VRI- kruising tussen de nieuwe entree van het parkeergebouw en de Universiteitsweg/Lundlaan is verplicht. Aanpassingen om de verkeersafwikkeling vlot en veilig te laten verlopen, zoals meer of langere opstelstroken of een andere plek van de VRI-lussen, moeten als onderdeel van de ontwikkeling zijn uitgevoerd vóór oplevering van het nieuwe parkeergebouw met plintfuncties [Eis]. 2021 gemeente Utrecht, gepubliceerd op 23 december 2021. Zie Parkeerbeleid fiets en auto | Gemeente Utrecht - Omgevingsvisie [Eis]. • NB.
Alleen met goede onderbouwing is het mogelijk om van bovenstaande eis af te wijken. Ervaringscijfers van het UMC Utrecht kunnen hiervoor ter onderbouwing dienen. • Fietsparkeren voor zowel medewerkers als bezoekers moet zoveel mogelijk op eigen terrein, inpandig en buiten het Medical Campuspark worden opgelost [Eis]. • Gebruik van de fiets moet aantrekkelijk zijn. Voor alle ziekenhuizen geldt dat het fietsparkeren daarom in de nabijheid van de entree ligt, makkelijk bereikbaar is, goed toegankelijk, veilig en comfortabel is [Eis]. • Minimaal 5% van de ruimte wordt gereserveerd voor grotere/ zwaardere tweewielers die niet in een normaal rek passen, zoals lig- en bakfietsen of scootmobielen. Hiervoor moet ruimte worden gereserveerd van 2,00 m 2 per plek [Eis]. • Achter de fietsplaatsen moet tenminste 2,00 meter vrije (loop) ruimte zijn [Eis]. • In de fietsenstalling worden openbare oplaadpunten voor elektrische fietsen gerealiseerd (1 oplaadpunt per 50 fietsparkeerplaatsen), waarbij uitbreiding van het aantal oplaadpunten mogelijk is [Eis]. • Voor bezoekers en patiënten is beperkt fietsparkeren op maaiveld, inclusief landschappelijke inpassing, mogelijk. Nadere uitwerking in FO (Functioneel Ontwerp) [Wens].
• Voor fietsparkeren CMH gelden dezelfde eisen als voor het UMC Utrecht: fietsparkeren voor zowel medewerkers als bezoekers, moet zoveel mogelijk op eigen terrein, inpandig en buiten het Medical Campuspark worden opgelost [Eis]. 34 - Stedenbouwkundig Programma Van Eisen USP UMC Utrecht Noordzijde 3.4 Energie en circulair Energie Energiezuinig bouwen De gemeente Utrecht streeft ernaar zo snel mogelijk klimaatneutraal te worden. Voor nieuwbouwprojecten betekent dit dat er op termijn energieneutraal of zelfs energiepositief wordt gebouwd. Energiezuinig bouwen richt zich op het beperken van de energievraag (BENG 1) en het maximaliseren van hernieuwbare energie (BENG 3). Afwijken van deze uitgangspunten is toegestaan, mits dit bijdraagt aan de netbewustheid van het plan. Voor utiliteitsbouw geldt dat netbewust bouwen als standaard wordt gehanteerd. Het UMC Utrecht streeft naar CO 2-neutrale gebouwen en duurzame energiesystemen zoals omschreven in de ‘leidraad voor Duurzaam Bouwen 2025-2030’ en de ‘CO 2-routekaart - Expertisecentrum Verduurzaming Zorg’ van het UMC Utrecht. Dit sluit aan bij de bredere energietransitie van het USP, waarin energiebesparing en het benutten van meerdere duurzame energiebronnen centraal staan. Zo blijft de stad leefbaar en gezond voor toekomstige generaties.
Ook het RMDH zet zich in voor een duurzaam en toekomstbestendig gebouw, waarbij het ontwerp zo energiezuinig mogelijk wordt ontworpen en aangepast is voor toekomstige ontwikkelingen. Uitwerking van deze duurzame ambities zijn uitgewerkt in de bijlage ‘Duurzaamheids- en energieconcept RMDH – onderbouwing SPVE’ van 26 november 2025 en de bijlage ‘RMDH notitie hybride energieconcept’ van april 2026. De belangrijkste uitgangspunten zijn in dit SPvE opgenomen. Netcongestie Sinds november 2022 gelden er in Utrecht grote beperkingen op het elektriciteitsnet voor nieuwe grootverbruikersaansluitingen (>3x80 A). Volgens Stedin zullen er vanaf 1 juli 2026 ook beperkingen gelden voor nieuwe kleinverbruik aanvragen. Vanaf dat moment worden tijdens netcongestie alleen projecten die als prioritaire zijn aangemerkt door het ACM aangesloten, mits er nog capaciteit is op het stroomnet. Netbeheerders Stedin en TenneT verwachten dat de netcongestie in de provincie Utrecht tot minimaal 2033 zal aanhouden. Om deze reden moeten het RMDH en het UMC Utrecht aantonen hoe ze met deze beperkingen om zullen gaan om een uitvoerbaar plan te realiseren. Uit gesprekken tussen de ACM en het UMC Utrecht is gebleken dat het UMC Utrecht geen prioriteit kan aanvragen binnen categorie 2 (acute gezondheidszorg), omdat dit project wordt aangemerkt als een verduurzamingsproject.
Vanwege de beschikbare restcapaciteit van de bestaande Warmtekrachtkoppeling (WKK) kan het UMC Utrecht wél prioriteit aanvragen binnen categorie 1 (congestieverzachter). Hierdoor krijgt het UMC Utrecht extra netcapaciteit buiten de congestiemomenten. Tijdens congestiemomenten zal de WKK extra vermogen terug moeten leveren aan het stroomnet, waardoor het omliggende stroomnet wordt ontlast. Als eindoplossing is dit echter niet toereikend. Dit betekent dus dat langer dan gewenst gebruik moet worden gemaakt van de WKK-installatie. Afhankelijk van de ontwikkelingen bij Stedin en Tennet wordt een meer definitieve oplossing pas tegen 2040 verwacht. Voor meer informatie zie bijlage ‘Memo energieconcept en netcongestieplan UMC Utrecht’. Het warmte en koude systeem van het UMC Utrecht maakt gebruik van bodemenergie (WKO) waardoor het stroomnet minder belast wordt (netbewust bouwen). Vanwege de aansluitstop krijgt ook het RMDH geen grotere aansluiting, de bestaande aansluiting kan wel hergebruikt worden. Om toch met de beperkingen rondom netcongestie om te gaan, heeft het RMDH een energieconcept uitgewerkt. Drie verwarmingssystemen zijn onderzocht namelijk WKO, gesloten bodenlussen en lucht-water warmtepompen. Het RMDH heeft de voorkeur voor een verwarmingssysteem dat gebruik maakt van lucht-water warmtepompen.
35 - Stedenbouwkundig Programma Van Eisen USP UMC Utrecht Noordzijde De voorgestelde netcongestie oplossing voor het RMDH bestaat uit twee componenten: • Maximale benutting van de bestaande aansluiting (circa 50%). De huidige aansluiting blijft in gebruik voor een deel van de gebouwgebonden functies. Deze energie wordt ingezet binnen een gebouw waarvan de energievraag door ontwerp en installaties reeds tot een minimum is beperkt. • Lokale energie-uitwisseling met het UMC Utrecht (circa 50%). De energie-intensieve installaties — waaronder warmtepompen en luchtbehandeling — worden gevoed via een koppeling met het UMC Utrecht. Verdere toelichting op deze oplossing is te vinden in de bijlage ‘RMDH notitie hybride energieconcept’. De technische en juridische uitwerking van dit netcongestieplan wordt later verder uitgewerkt. De uiteindelijke netcongestie oplossing kan dus anders zijn dan bovenstaande oplossingsrichting. Een belangrijke wens is om nadrukkelijk geen tijdelijke gas- of dieseloplossingen toe te passen. Uitgangspunten nieuwbouw en renovatie • Vanwege de schaarste van transportcapaciteit zetten zowel het UMC Utrecht als het RMDH in op een duurzame ontwikkeling met een zo laag mogelijke piekvraag, ook wel netbewust bouwen. Nieuwbouw en renovaties moeten daarom netbewust zijn.
De gemeente Utrecht hanteert hiervoor de duurzaamheidsladder voor netbewuste energiesystemen (zie afbeelding hiernaast). Daarnaast kan de volgende documentatie als voorbeeld dienen: ontwerpprincipes om netbewust te bouwen en handreiking netbewuste energieconcepten. [Eis]. • Energiezuinig bouwen: streven naar energieneutraal [Wens]. • Nieuwbouw en de te renoveren bouwdelen maken gebruik van lage temperatuurverwarming en hoge temperatuur koeling [Eis]. • Voor de bereiding van warmtapwater wordt waar mogelijk een efficiënte centrale warmtepomp toegepast. Warmtapwaterproductie vraagt namelijk veel energie en veroorzaakt een hoge piekvraag. Als de afstand tussen de opwekinstallatie en het tappunt te groot is en daardoor veel leidingverlies optreedt, of wanneer tappunten slechts incidenteel worden gebruikt, kunnen decentrale technieken worden toegepast. [Eis] • Centrale ventilatie met warmteterugwinning en CO2-regeling wordt toegepast [Eis]. Specifiek UMC Utrecht: • Warmtekrachtkoppeling (WKK) wordt in 2030 uitgeschakeld en is alleen bedoeld voor stroomuitval [Wens]. • Warmte en koude systeem maakt gebruik van WKO’s [Eis] Aanvullende wensen en eisen voor het nieuwe parkeergebouw met plintfuncties: • Er wordt netbewust geladen; (bij collectieve laadpalen) elektrisch laden op niet-piekuren (bijvoorbeeld ‘s nachts of middagdal i.c.m. zonnepanelen) [Eis].
Afbeelding 30: Duurzaamheidsladder (netbewuste) energiesystemen 36 - Stedenbouwkundig Programma Van Eisen USP UMC Utrecht Noordzijde • Onderzoeken in hoeverre opgewekte energie is in te zetten voor het opladen van fietsen en auto’s [Wens]. Specifiek RMDH: • Ambitie om te voldoen aan volgende BENG-prestatie [Eis]: - BENG 1 (energiebehoefte): ongeveer 20% beter dan wettelijk minimum; - BENG 2 (fossiel energiegebruik): ongeveer 30% beter dan wettelijk minimum; - BENG 3 (aandeel hernieuwbare energie): ongeveer 10% beter dan wettelijk minimum; • Comfortniveau: gebruikers moeten de temperatuur individueel kunnen regelen, met een gewenste bandbreedte van 22–26°C in de zomer [Eis]. • Nieuwbouw maakt geen gebruik van aardgas voor verwarmen [Eis]. Circulair Circulair bouwen betekent dat grondstoffen niet onttrokken worden aan de aarde en dat er in het ontwerpproces al vroeg wordt nagedacht over het hergebruik van materialen. Met de visie Utrecht Circulair 2050 en de uitwerking beleidsnota Utrecht Circulair 2030 presenteert de gemeente Utrecht de weg en de bijbehorende maatregelen die zij neemt om te komen tot een volledig circulair Utrecht in 2050. Daarnaast heeft de Gemeente Utrecht zich gecommitteerd aan het Nieuwe Normaal.
Zowel UMC Utrecht als het RMDH erkennen het belang van duurzaamheid en streven (ieder op hun eigen niveau) binnen dit project naar het zo goed mogelijk realiseren van de ambities van de gemeente Utrecht. Het RMDH geeft hier invulling aan via duidelijke circulaire ontwerpprincipes, met aandacht voor duurzame en hernieuwbare materialen, een lange levensduur met lage onderhoudslasten, adaptieve plattegronden en installaties, hergebruik aan het einde van de levensduur en het beperken van de milieubelasting over de volledige levenscyclus. Het UMC Utrecht sluit hier naadloos op aan en verbindt deze principes aan een bredere duurzaamheidsbenadering, waarin naast energiezuinig en CO 2- neutraal bouwen ook het langdurig en verantwoord toepassen van materialen en hun hergebruik of recycling een belangrijke rol spelen. De herontwikkeling kent verschillende ingrepen – renovatie, sloop en nieuwbouw – die samen een complexe opgave vormen. Dit maakt het des te urgenter om de milieu-impact integraal mee te wegen in het proces. Alle plannen voor het nieuwe entreegebouw, het nieuwe parkeergebouw met plintfuncties, het RMDH en de buitenruimte worden vormgegeven in lijn met de circulaire ambities van de gemeente Utrecht.
Door onder andere circulair inkopen, hergebruik van materialen, inzet van biobased producten en gebruik van instrumenten als de ‘Milieu Kosten Indicator’ (MKI), sluiten deze bouwprojecten aan bij de bredere duurzaamheidsdoelen van de gemeente. Renovatie en herinrichting huidige hoofdentree UMC Utrecht, noordzijde Algemeen [Eis] Er wordt gewerkt met een materialeninventarisatie vooraf om inzicht te krijgen in herbruikbare bouwdelen, installaties en materialen. Maximaal behoud en hergebruik [Eis]: • Behoud zoveel mogelijk van de bestaande bouwdelen (gevels, vloeren, constructies). - Minimaal 50% hergebruikt/ gerecycled of biobased materialen in de te renoveren gebouwen 37 - Stedenbouwkundig Programma Van Eisen USP UMC Utrecht Noordzijde - Indien nodig, kies bij toepassen van nieuwe materialen, voor materialen met een lage milieubelasting (lage MPG/MKI- waarden) en geef voorrang aan gerecyclede of biobased materialen. Adaptief en demontabel bouwen [Wens]: • Ontwerp renovaties zodanig dat toekomstige aanpassingen eenvoudig zijn. • Bouwdetails uitvoeren met droge, omkeerbare verbindingen zodat onderdelen later losgemaakt kunnen worden. • Kies modulair opgebouwde oplossingen. Sloop- en nieuwbouw RMDH, huidige parkeergarage P-noord, nieuw parkeergebouw met plintfuncties, een nieuw entreegebouw van het UMC Utrecht. Algemeen [Eis]: • Circulair slopen is de norm.
• Er wordt vooraf gewerkt met een materialeninventarisatie voor inzicht in herbruikbare bouwdelen, installaties en materialen. • Een zo laag mogelijke MPG -waarde, met een streefwaarde van 25% beter dan de wettelijke MPG -norm die geldt op het moment van de vergunningaanvraag. Circulair ontwerpen en bouwen [Eis]: • Ontwerp en bouw met een zo laag mogelijke milieu-impact: - Massapercentage hernieuwbaar, hergebruikt of gerecycled is meer dan 25%, met een streven naar 30% of meer. - Hergebruik zoveel mogelijk van wat er al is, conform de resultaten van de materialeninventarisatie. - Onderzoek mogelijkheden tot toepassen biobased isolatiematerialen, er kan hiervoor samenwerking worden gezocht met Building Balance. - Als toch nieuw materiaal nodig is, dan zo milieuvriendelijk mogelijk produceren met lage MPG/MKI/LCA waarden. Circulair ontwerpen en bouwen [Wens]: • Maak gebruik van circulaire ontwerpprincipes zoals de R-ladder • Hergebruik zoveel mogelijk uit bronnen elders in stad/regio/land. • Paris proof: gemiddeld materiaalgebonden CO 2-uitstoot < 220 kg CO2-eq/m² BVO. Adaptief en demontabel bouwen [Wens]: • Ontwerp en bouw met een zo hoog mogelijk adaptief vermogen van het gebouw - Maak plannen/plattegronden/installaties makkelijk aanpasbaar en flexibel tijdens gebruik.
- Maak plannen demontabel voor hergebruik in verre toekomst, met streven naar een losmaakbaarheid van minimaal 0,50. 3.5 Hittestress De gemeente Utrecht heeft in de Visie Klimaatadaptatie vastgesteld dat het in de stad op een hete zomerdag maximaal 5 graden warmer mag zijn dan in het buitengebied. In het plangebied is geen sprake van extreme hittestress, maar er zijn wel plekken die extra aandacht verdienen. Dit vraagt om het integraal meenemen van klimaatadaptatie in het ontwerp, door passieve maatregelen toe te passen die oververhitting voorkomen [wens]. Hierbij kan gedacht worden aan: • Toepassen van zonwering. • Toepassen van materialen met een lage albedo waarde (bijvoorbeeld bij dakbedekking). • Toepassen groene gevels: (klim)planten in volle grond 38 - Stedenbouwkundig Programma Van Eisen USP UMC Utrecht Noordzijde voor de patiënten van alle zorgfuncties. Dat betekent dat de bereikbaarheid van alle bestemmingen in het gebied voor alle verkeersmodaliteiten optimaal is. Er is een heldere route voor wandelaars, fietsers en automobilisten naar de verschillende entrees van de ziekenhuizen en de parkeervoorzieningen. Bij de entrees wordt ruimte gemaakt voor het brengen en halen van patiënten.
Medical Campuspark, als onderdeel van het Campuspark USP • Het Medical Campuspark wordt ingericht als groene parkruimte die de verschillende ziekenhuizen en het omliggende landschap verbindt voor plant, mens en dier. Zie afbeelding 31 [Eis]. • De Hoofddijk is een belangrijk cultuurhistorisch element in het Medical Campuspark. Het groen en de sloten langs de Hoofddijk maken integraal deel uit van de groen- en waterstructuur. Dit is zorgvuldig afgestemd op het rechtlijnige, langgerekte en continue karakter van de Hoofddijk, als in het parklandschap duidelijk te onderscheiden element van UNESCO Werelderfgoed Hollandse Waterlinies, en is onderdeel van het ecologische netwerk [Eis]. • Het Medical Campuspark is het domein van de voetganger. De routes tussen de verschillende instellingen en andere functies (o.a. parkeren, ov-haltes) zijn duidelijk, gastvrij en toegankelijk voor iedereen. Ook zijn er zitgelegenheden, al dan niet in de zon, voor o.a. mensen die minder goed ter been zijn om te kunnen uitrusten. Voetgangers kunnen aan beide zijdes van de Hoofddijk door het gebied bewegen [Eis]. • Het Medical Campuspark heeft een open karakter voor patiënten, bezoekers en personeel. De groenruimte heeft gemeenschappelijk gebruik en zonder overbodige hekwerken.
Het gebied heeft ontmoetings- en verblijfskwaliteit met de daarbij behorende voorzieningen, zoals speelplekken en zitgelegenheden [Eis]. • Op het Medical Campuspark zijn nieuwe utilitaire bouwwerken niet toegestaan [Eis]. • Waar mogelijk worden bestaande, utilitaire gebouwen en bouwwerken verwijderd of verplaatst naar locaties binnen de rooilijnen [Wens]. Hoofdstuk 4 Buitenruimte uitgangspunten en onderbouwing Afbeelding 31: Medical Campus als onderdeel van campuspark USP + verbindingen In dit hoofdstuk benoemen we de uitgangspunten voor de ontwikkeling van de buitenruimte ‘Medical Campuspark’. We maken onderscheid tussen eisen en wensen. Aan de eisen moet worden voldaan. De wensen vragen om een inspanningsverplichting, maar bieden wel ruimte voor flexibiliteit. Om de ontwikkeling mogelijk te maken, moet de initiatiefnemer groen en water compenseren. 4.1 Ruimtelijk Rond de Hoofddijk wordt het Medical Campuspark het groene ontvangst- en entreegebied voor de patiënten, bezoekers en medewerkers van de zorginstellingen in het USP (afbeelding 31). Het park dient als rustpunt en verbinding tussen de ziekenhuizen. In het park is ruimte om te ontspannen, verblijven, bewegen, ontmoeten en spelen. Het park wordt zo ingericht dat deze goed toegankelijk is (ook voor mindervaliden) en kinderen er prettig en veilig kunnen spelen.
Op verschillende plekken bevinden zich tuinen en speelplaatsen. De ruimte is aantrekkelijk, comfortabel en groen. Het park is behalve een aantrekkelijk groen verblijfsgebied, ook een gastvrije ontvangstzone 39 - Stedenbouwkundig Programma Van Eisen USP UMC Utrecht Noordzijde Afbeelding 32: Principedoorsnede Medical Campuspark met verschillende landschapstypen Een landschappelijke basis • Het Medical Campuspark is ingericht volgens het principe ‘Groen tenzij’ [Eis]. • Het landschapsontwerp sluit aan op het omliggende landschap en kent een gradiënt van landschapstypen (afbeelding 32), gebaseerd op de natuur van het Kromme Rijn gebied (afbeelding 33,34,35) [Eis]: - Dichter richting de Hoofddijk natte natuur met water en riet (moeras) - Daarnaast bloemrijke graslanden - Verder van de Hoofddijk meer loofbos/bomen • Tegen de gebouwen is op enkele plekken ruimte voor tuinen die beïnvloed zijn door menselijke cultuur en tradities (Healing gardens, oftewel speciaal ontworpen groene ruimtes ter bevordering van fysiek, mentaal en spiritueel welzijn) [Wens]. • Gebouwen staan in het groen, met uitzondering van de plekken waar entrees/levendige plinten zijn [Eis]. • De ecologische kwaliteit van het groen wordt minimaal behouden [Eis] en waar mogelijk versterkt [Wens]. • Realiseren van kleinere faunapassages langs de sloten [Eis].
• Waterpartijen in het gebied hebben natuurvriendelijke oevers, mits dit geen aantasting van het werelderfgoed tot gevolg heeft [Wens]. Afbeelding 33-34-35: Referenties landschapstypen van boven naar onder: 1: Natte natuur 2: Kruidenrijk grasland 3: Loofbos/bomen
40 - Stedenbouwkundig Programma Van Eisen USP UMC Utrecht Noordzijde Inrichting en kwaliteit openbare ruimte • UMC Utrecht is eigenaar van de gronden tussen de ziekenhuizen, met uitzondering van de Hoofddijk en directe omgeving. Voor het plangebied geldt ‘Utrechtse Allure’ als kwaliteitsniveau voor de inrichting van de openbare ruimte. Dit is gebaseerd op de bovenstedelijke betekenis van het USP als geheel. De bestrating, het straatmeubilair en het groen voldoen aan hoge eisen van uitstraling, functionaliteit en duurzaamheid. De inrichting heeft een onderhoudsniveau dat hierbij past [Eis]. • Materialisatie en kleurgebruik wordt binnen het Medical Campuspark op elkaar afgestemd en consequent toegepast, zodat een herkenbare en samenhangende identiteit ontstaat [Eis]. • Het materialenpalet wordt in afstemming met USP-partners doorontwikkeld tot een samenhangend eindbeeld voor het gehele USP [Wens]. • Paden en rijbanen lopen niet over lange lengte parallel aan de Hoofddijk en zijn afwijkend in materiaalgebruik [Eis]. • Vanwege veiligheid moet het terrein van CMH bij een verhoogd dreigingsniveau ‘tijdelijk’ omheind kunnen worden. Dit moet meegenomen worden in het ontwerp van het Medcial Campus Park. De uitgangspunten hiervoor moeten afgestemd worden met CMH [Eis].
4.2 Mobiliteit Langzaam verkeer (afbeelding 36,37) • Het aantal kruisingen tussen langzaam verkeer en gemotoriseerd verkeer tot een minimum beperken [Wens]. • Om voetgangers te faciliteren en om de routes naar het parkeergebouw met plintfuncties en de OV-halte te begeleiden, worden veilige en voor mindervaliden toegankelijke oversteken met de Lundlaan en de Hoofddijk gemaakt [Eis]. Afbeelding 36: Entree’s, voetgangers- verbindingen en route openbaar vervoer (nieuwe situatie) Afbeelding 37: Fietverbindingen en fietsparkeren (nieuwe situatie)
41 - Stedenbouwkundig Programma Van Eisen USP UMC Utrecht Noordzijde • De entrees van de gebouwen en de buitenruimte moeten zo worden ingericht dat de verkeersveiligheid van de voetgangers en fietsers is gewaarborgd [Eis]. • De buitenruimte moet goed beloopbaar/berijdbaar zijn voor voetgangers, voor mensen die minder goed ter been zijn en voor personen in rolstoelen en scootmobielen. Ook is er voldoende zitgelegenheid voor mensen die minder goed ter been zijn om te pauzeren [Eis]. • De openbaar toegankelijke ruimte moet voldoen aan de richtlijnen voor toegankelijkheid uit de notitie ‘Voetpaden voor iedereen’. Conform ‘Agenda 22’ moet iedereen – ook mensen met een beperking – in staat zijn om alle voorzieningen te bereiken en gebruiken [Eis]. • De lokale fietsverbindingen moeten logisch en direct aansluiten op de hoofdfietsroutes. Binnen het plangebied zelf zijn geen doorgaande fietsroutes, met uitzondering van de Hoofddijk [Eis]. • Voor alle fietsroutes in en om het plangebied geldt dat deze moeten voldoen aan de eisen die worden gesteld aan het hoofdfietsnetwerk volgens de Ontwerpwijzer fietsverkeer van CROW [Eis].
• Voor de Hoofddijk geldt dat de inrichting van de route en de kruisingen recht moet doen aan de cultuurhistorische (erfgoed) waarden en dat daar in de keuze voor eventuele objecten op en rond de Hoofddijk rekening mee gehouden moet worden [Eis] Openbaar vervoer (afbeelding 36) • Direct naast het plangebied ligt de OV-halte WKZ/PMC en de OV-halte WKZ/Máxima op de Heidelberglaan. Om het gebruik van tram en bus aantrekkelijk te maken en de grote OV-potentie van deze locatie te benutten, moeten de looproutes van en naar deze halte direct, toegankelijk, uitnodigend en logisch zijn [Eis]. Logistiek (afbeelding 38) • De logistieke hoofdlocatie van het UMC bevindt zich aan de zuidzijde van het complex. Dit blijft ongewijzigd. De route daarnaartoe loopt buiten het plangebied, via de Universiteitsweg [Eis]. • Uitzondering hierop vormen de logistieke bewegingen die horen bij het vuiloverslagstation. Dat verhuist vanuit het Medical Campuspark naar de zuidoostzijde van het UMC, tegenover de energiecentrale. De logistieke bewegingen die hiermee gepaard gaan, verhuizen mee. • Logistieke bewegingen van andere voorzieningen in het gebied, zoals o.a. het PMC en het CMH, moeten mogelijk blijven [Eis]. • Het benodigde aantal laad- en losplaatsen wordt onderbouwd en bepaald in afstemming met de gemeente en de gebruikers [Eis].
Afbeelding 38: autoverbindingen, logistiek en parkeren (nieuwe situatie)
42 - Stedenbouwkundig Programma Van Eisen USP UMC Utrecht Noordzijde Afbeelding 39: Route nood- en hulpdiensten (nieuwe situatie) • Laad- en losplaatsen worden op zodanige manier vormgeven en voorzien van bebording en markering, dat ze niet uitnodigen tot lang parkeren [Eis]. De laad en losplek voor het RMDH bevindt zich ten westen van hun nieuwe gebouw, aan de Lundlaan, en wordt eveneens gebruikt als Kiss&Ride plek. Autobereikbaarheid (afbeelding 38) • De herontwikkeling UMC Utrecht mag niet leiden tot vertraging/ verstoring van ambulanceroute (afbeelding 39) [Eis]. • De herontwikkeling UMC Utrecht mag niet leiden tot vertraging/ verstoring van de HOV-as [Eis]. • Initiatiefnemer moet aantonen dat de bereikbaarheid van het USP als geheel niet afneemt als gevolg van de herontwikkeling van het UMC Utrecht [Eis]. • De Hoofddijk tussen de Universiteitsweg aan de westzijde en de HOV-as aan de oostzijde, wordt autovrij, tot de Lundlaan aan de oostzijde [Eis]. • Dit meest drukke deel van de Lundlaan heeft een rijloper van tenminste 5,80 meter breed [Eis]. • De overige wegen met autoverkeer in twee richtingen kunnen volstaan met een breedte van minimaal 4,80 meter [Eis]. • De Universiteitsweg en kruising Lundlaan wordt zodanig aangepast dat de bereikbaarheid van o.a. de parkeergarage, het Medical Campuspark, CMH en de rest van het USP geborgd blijft tot op een acceptabel niveau [Eis].
• Op de wegen ten zuiden van de Hoofddijk rijdt uitsluitend logistiek verkeer en verkeer van en naar de plekken bestemd voor kiss&ride, taxi, beddenbusjes of gehandicapten [Eis]. • Bij het voorrijden van het entreegebouw van het UMC Utrecht kunnen maximaal 20 plekken worden ingericht voor genoemde doelgroepen, ingericht in een landschappelijke omgeving [Eis]. • Het UMC Utrecht spant zich in om aan deze twee eisen te voldoen, echter mocht in de praktijk blijken dat dit tot onoverkomelijke problemen leidt, zoals gevaarlijke situaties, congestie, dan is uitbreiding mogelijk naar maximaal 25 plekken, e.e.a. in nauwe afstemming met gemeente Utrecht [Eis]. • In de parkeergarage zijn tenminste 8 kiss&ride plekken, de route hiernaartoe is goed bewegwijzerd [Eis]. • UMC Utrecht is verantwoordelijk voor de handhaving op juist gebruik van deze plekken [Eis]. • Een eventuele alternatieve ontsluiting van het PMC wordt pas mogelijk als onderdeel van de planuitwerking MIRT-verkenning OV & Wonen [Wens]. • Deze ontwikkeling maakt bovengenoemde alternatieve ontsluiting niet onmogelijk [Eis]. • Automobilisten worden op een duidelijke manier afgevangen bij het parkeergebouw. Vanaf dat punt is op de Lundlaan alleen 43 - Stedenbouwkundig Programma Van Eisen USP UMC Utrecht Noordzijde afgestemd op het rechtlijnige, langgerekte en continue karakter van de Hoofddijk.
Dit is een in het parklandschap duidelijk te onderscheiden element van het werelderfgoed Hollandse Waterlinies [Eis]. • Boomsoorten sluiten aan bij het landschapstype, bijvoorbeeld de Es, Eik, Els, Iep [Eis]. • Bomen in het Medical Campuspark concurreren qua beeld niet met de Hoofddijk [Eis]. • Bestaande bomen op de Hoofddijk worden gehandhaafd. Als noodzakelijkerwijs en mits goed onderbouwd toch bomen moeten verdwijnen, moeten deze zodanig worden gemitigeerd dat geen sprake is van een aantasting van het werelderfgoed en waarbij open plekken in de huidige laanstructuur moeten worden aangevuld met bomen (Eiken) van een soortgelijke grootte [Eis]. • Aan de Hoofddijk worden onder de Heidelberglaan en Universiteitsweg faunapassages gerealiseerd [Eis]. • Gras wordt ecologisch beheerd tenzij grasland een noodzakelijke recreatieve functie heeft [Eis]. • Er wordt struweel en struiken als schuilplaats voor vogels en kleine zoogdieren aangeplant [Eis]. • De bomen langs de Hoofddijk worden niet aangelicht door een ondergrondse spot of op afstand aangestraald richting boom [Eis]. • Het plangebied heeft minimaal 40% groen oppervlak, inclusief dak en boomkroon [Eis]. • De Hoofddijk is onderdeel van de gemeentelijke groenstructuur, zoals vastgelegd in het groenstructuurplan. Aantasting van de groenstructuur moet gecompenseerd worden elders in deze groenstructuur [Eis].
4.4 Gezonde leefomgeving De nota Volksgezondheid ‘Samen gezondheidsverschillen verkleinen 2024-2027’ is integraal onderdeel van de Utrechtse omgevingsvisie. bestemmingsverkeer wenselijk (Kiss&Ride, logistiek, WKZ, PMC, CMH, SEH, Radiotherapie en het nieuwe ontwikkelvolume oostzijde [Eis]. • De achterzijde van het Calamiteitenhospitaal is bereikbaar voor militair- / patiënten transport. • De prioriteit op de ontsluitende routes aan de zuidzijde van de Hoofddijk ligt bij de fietser en voetganger. Gemotoriseerd verkeer is te gast [Eis]. • De ontsluitende routes ten zuiden van de Hoofddijk liggen in een parkachtige setting en worden als zodanig ingericht [Eis]. • Dit betekent meer specifiek dat de toepassing van materialisatie, kleurgebruik, profiel, rechtstand en groen hierop aansluit. • De ontsluitende routes aan de zuidzijde van de Hoofddijk worden zodanig vormgegeven, dat deze zich qua visueel karakter duidelijk onderscheiden van de Hoofddijk [Eis]. • Ten noorden van de Van Crefeld Kliniek worden maximaal 10 parkeerplekken behouden met een eenzijdige aansluiting op de weg ten oosten ‘Lundlaan’ van het WKZ.
Onderbouwing De één-op-één verplaatsing en bundeling van een groot aantal (maaiveld)parkeerplaatsen verspreid over het terrein van het UMC Utrecht, in één groot parkeergebouw met plintfuncties aan de noordzijde van het USP, en het buiten gebruik nemen van de grote zuidelijke parkeergarage P-zuid, leidt ertoe dat veel autoverkeer aan de randen van het USP blijft, geheel volgens de Omgevingsvisie USP. Hierdoor wordt de Universiteitsweg aanzienlijk rustiger en neemt de oversteekbaarheid toe. 4.3 Groen, ecologie en bomen Groen en bomen • Nieuw aangeplante bomen hebben ecologische waarde. Minimaal 50% van de soorten zijn inheems en de plaatsing is zorgvuldig 44 - Stedenbouwkundig Programma Van Eisen USP UMC Utrecht Noordzijde zitgelegenheden om tot rust te komen, te ontspannen en te genieten van het aanwezige groen [Eis]. • Er is een balans tussen paden en zitgelegenheden die in de zon en in de schaduw liggen om zo op hete dagen ook in de schaduw te kunnen zitten [Eis]. • In het park zijn speelgelegenheden voor kinderen aanwezig [Eis] • De routes van het parkeergebouw met plintfuncties en vanaf de tramhalte naar de hoofdentree van het UMC Utrecht worden voldoende verlicht en zijn ontworpen met duidelijke zichtlijnen. Dit om sociaal onveilige looproutes in het donker te voorkomen [Eis]. • Het Medical Campuspark is, in lijn met het beleid van het UMC Utrecht, rookvrij.
Het entreegebied wordt zo ontworpen dat wordt voldaan aan het beleid en dat patiënten, bezoekers en werknemers niet in contact komen met sigarettenrook in het entreegebied en andere verblijfsplekken, zoals de speelplekken [Wens]. • Voor het RMDH geldt dat de tuin en speelplek idealiter rookvrij zijn [Wens]. Luchtkwaliteit Luchtkwaliteit heeft betrekking op luchtverontreiniging door gasvormige stoffen en verontreiniging van de lucht met fijnstof, door vooral verkeer. De luchtkwaliteit beïnvloedt in belangrijke mate de kwaliteit van de woon- en leefomgeving. Omdat de gemeente Utrecht een aandachtsgebied is voor zowel stikstofdioxide (NO2) als fijnstof (PM10), moet de luchtkwaliteit getoetst en gemonitord worden. Het beoordelen van de luchtkwaliteit betekent dat het bevoegd gezag motiveert dat: • Geen overschrijding dreigt van de omgevingswaarden voor NO2, PM10 of andere stoffen, of Hierin staan drie hoofdambities voor een gezonde leefomgeving. Een gezonde leefomgeving voor Utrechters is zo ingericht dat Utrechters beschermd zijn tegen negatieve milieufactoren, de fysieke leefomgeving gezonde leefgewoonten ondersteunt en de fysieke leefomgeving sociale kracht versterkt. Binnen het gezondheidsbeleid richten we ons specifiek op de doelgroepen met gezondheidsachterstanden.
Het is hierbij dus van belang dat het Medical Campuspark zo wordt ingericht dat het gezonde leefgewoonten ondersteunt en bijdraagt aan het herstel van patiënten. Voor werknemers is het van belang dat het Medical Campuspark bijdraagt aan een gezonde werkomgeving. Dit pleit voor een fijne, groene inrichting van zowel de binnen- als buitenruimte. Meerdere eisen en wensen rondom gezonde leefomgeving zijn opgenomen in andere paragrafen, zoals uitgangspunten voor actief vervoer en toegankelijkheid. De herinrichting van het gebied en de ontwikkeling van het Medical Campuspark biedt de kans om de buitenruimtes van het UMC Utrecht gezonder in te richten. Met het creëren van een groen en gastvrij gebied dat bewegen, ontmoeten en rust stimuleert wordt er ingezet op het creëren van een healing environment voor de patiënten, bezoekers en medewerkers van het UMC Utrecht. Hiermee wordt voldaan aan de ambities van het gemeentelijk beleid voor gezond stedelijk leven. De aanpassingen op het gebied van mobiliteit leiden tot een aantrekkelijker en veiliger gebied voor voetgangers en fietsers, dit draagt bij aan een gezonde leefstijl. Gezonde inrichting • De inrichting van het Medical Campuspark nodigt uit tot ontspanning en bewegen. De paden en het groen worden zo ontworpen dat ze patiënten, bezoekers en werknemers uitnodigen om te bewegen door een rondje te wandelen.
Er zijn 45 - Stedenbouwkundig Programma Van Eisen USP UMC Utrecht Noordzijde Stikstofdepositie (Gebiedsbescherming Natura 2000) In Nederland zijn ongeveer 160 Natura 2000-gebieden aangewezen, gebieden met een Europese beschermingsstatus. Veel van die gebieden zijn gevoelig voor stikstofdepositie. Een verdere toename van de stikstofdepositie is alleen toegestaan met een natuur- vergunning onder de Omgevingswet (omgevingsvergunning voor een Natura 2000-activiteit). Vóór het vaststellen van het plan én later bij de aanvraag omgevingsvergunning moet een voortoets worden uitgevoerd. In de voortoets wordt een berekening uitgevoerd met AERIUS-Calculator om te kijken of er sprake is van stikstofdepositie van meer dan 0,00 mol/ha/jaar en of deze stikstofdepositie een significant effect heeft op de Natura2000-gebieden. Als uit de voortoets blijkt dat er mogelijk significante effecten optreden, dan is vervolgonderzoek nodig in de vorm van een Passende Beoordeling. Dit is een uitgebreid ecologisch onderzoek. Er is dan ook een omgevingsvergunning voor een Natura2000-activiteit nodig. Deze moet opgevraagd worden bij de provincie. Geluidhinder De gemeente Utrecht streeft naar een situatie waarin milieugevoelige functies en milieubelastende functies op een goede manier samengaan.
Op basis van de VNG-brochure “Bedrijven en Milieuzonering 2009” wordt onder milieugevoelige functies verstaan: woningen, woongebieden, ziekenhuizen, scholen en verblijfsrecreatie. • De activiteit niet in betekenende mate (NIBM) bijdraagt aan de luchtverontreiniging, Een project of activiteit draagt niet in betekenende mate bij als de toename van de concentratie NO2en PM10 niet hoger is dan 1,2 microgram/m3. Deze grenswaarde volgt uit artikel 5.53 en 5.54 van het Besluit kwaliteit leefomgeving (Bkl). Aantonen dat een project of activiteit valt onder NIBM kan op twee manieren: • Het project valt binnen de getalsmatige grenzen van een aangewezen categorie (standaardgevallen NIBM, artikel 5.54 Bkl). Dit betreffen onder andere projecten voor kantoren, woonwijken en het telen van gewassen. • Met een kwalitatieve beschrijving of berekening (NIBM-tool) kan aannemelijk worden gemaakt dat een project niet in betekenende mate bijdraagt. In de verdere ruimtelijke procedure zal aangetoond moeten worden of de ontwikkeling al dan niet NIBM is. Als de ontwikkeling wél in betekenende mate bijdraagt aan de luchtvervuiling, moet getoetst worden aan de wettelijke grenswaarden. Ook als het project NIBM is, zal in het kader van een goede toedeling van functies aan locaties getoetst moeten worden aan de wettelijke grenswaarden en aan ons gemeentelijk beleid.
In onderstaande tabel zijn de grenswaarden opgenomen én de WHO-advieswaarden. In januari 2025 is de nieuwe beleidsnota ‘Gezonde lucht voor iedereen’ vastgesteld door de raad, waarin is vastgelegd om toe te werken naar de WHO-advieswaarden-2021 (afbeelding 40). Deze waarden moeten daarom meegenomen worden in de toetsing. Op basis van data uit het landelijke model CIMLK blijkt dat naar alle waarschijnlijkheid wordt voldaan aan de wettelijke grenswaarden. Luchtkwaliteit zal daarom naar verwachting geen probleem zijn voor de realisatie. Afbeelding 40: WHO-advieswaarden voor NO2, PM10 en PM2,5
46 - Stedenbouwkundig Programma Van Eisen USP UMC Utrecht Noordzijde Sommige functies kunnen zowel milieubelastend als milieugevoelig zijn (bijvoorbeeld ziekenhuizen en scholen). Zowel milieubelastende als milieugevoelige functies zijn zeer belangrijk voor Utrecht, maar ook moet worden voorkomen dat milieuhinder van bedrijven een negatieve invloed heeft op milieugevoelige functies, of dat omgekeerd de bedrijvigheid wordt belemmerd door de aanwezigheid van milieugevoelige functies in de directe nabijheid. Van belang zijn in dit kader de invloed van geluid, geur, veiligheid en stof van het bedrijf op de milieugevoelige functies in het plangebied. Voor dit plangebied kan, vanwege de sterke menging van verschillende functies en ligging aan drukke wegen, worden uitgegaan van een gemengd gebied. Kader In het kader van het evenwichtig toedelen van functies aan locaties (bijvoorbeeld nieuwe woningen toestaan) of het wijzigen van geluidsbronnen (bijvoorbeeld wegen, industrieterreinen) moet de aanvaardbaarheid beoordeeld worden. Hierbij spelen de regels en normen van het Bkl, het omgevingsplan en de Beleidsnota Geluid en Trillingen een cruciale rol. Deze regels zijn er om bij ruimtelijke ontwikkelingen een objectieve afweging te kunnen maken. Hiervoor is veelal gericht geluidsonderzoek nodig.
Plangebied: wegverkeer Het geluid ten gevolge van verkeersaantrekkende werking mag niet met meer dan 1,5 dB toenemen. Daarnaast moeten alle mogelijke maatregelen getroffen worden. Dit moet aangetoond worden met een verkeerstudie waaruit blijkt dat de toename van verkeer in de omgeving niet meer dan 40% bedraagt en/of een akoestisch onderzoek. Verder moet voor het toestaan van nieuwe functies (uitbreiden van het ziekenhuis) akoestisch onderzoek worden uitgevoerd om te kijken of dit past binnen de wettelijke en beleidskaders. De geluidbelasting ten gevolge van alle activiteiten zoals verkeersbewegingen in en rond de parkeergarage (verkeer op de openbare weg is uitgesloten) en installaties, mag (na het toepassen van eventuele maatregelen) niet hoger zijn dan de grenswaarden uit artikel 22.63 van het Omgevingsplan gemeente Utrecht. Dit moet aangetoond worden door een akoestisch onderzoek dat is uitgevoerd conform Bijlage IVh van de Omgevingsregeling. Bedrijven en Milieuzonering Uitgangspunt is dat er sprake is van een aanvaardbaar woon- en leefklimaat. Uit de quickscan is geconcludeerd dat: - Het RMDH geen onacceptabele hinder veroorzaakt voor het beoogde programma. Ook worden de bedrijven niet in hun bedrijfsvoering beperkt.
Met toepassing van de systematiek van functiemenging kunnen milieugevoelige functies en milieubelastende functies (bedrijfscategorieën A en B1) binnen het plangebied in elkaars nabijheid worden gerealiseerd; - Voor het uit te breiden deel van het ziekenhuis (voor zover hier sprake is van bedgebieden) geldt een aan te houden afstand van 10 meter tot andere milieugevoelige functies en milieubelastende activiteiten; - Voor het parkeergebouw met plintfuncties geldt een aan te houden afstand van 10 meter tot andere milieugevoelige functies. 47 - Stedenbouwkundig Programma Van Eisen USP UMC Utrecht Noordzijde Onderbouwing RMDH Het RMDH is als een logiesfunctie geen milieugevoelige functie. Omdat hier wel mensen gedurende lange tijd (kunnen) overnachten, moet het toch beoordeeld worden alsof deze milieugevoelig is. Het RMDH is vergelijkbaar met ‘hotels en pensions met keuken, conferentieoorden en congrescentra’ en heeft een richtafstand van 10 meter voor geur, geluid en gevaar in rustig gebied. Omdat hier sprake is van een gemengd gebied, is ook gekeken naar de “Lijst van Bedrijven functiemenging”, daarbij kan het ingedeeld worden in categorieën A of B1. Dit zijn activiteiten met een geringe milieu-impact die in- of aanpandig aan milieugevoelige functies kunnen bestaan. Uitbreiding ziekenhuis Het ziekenhuis is zowel een milieugevoelige als milieubelastende functie.
Het ziekenhuis is alleen milieugevoelig wanneer bedgebieden worden gerealiseerd. Ziekenhuizen hebben een richtafstand van 30 meter voor geluid en 10 meter voor geur en gevaar in rustig gebied. Omdat hier sprake is van een gemengd gebied moet ook rekening gehouden worden met een richtafstand voor geluid van 10 meter. Parkeergebouw met plintfuncties Autoparkeerterreinen en parkeergarages hebben een richtafstand van 30 meter voor geluid en 10 meter voor geur in rustig gebied. Omdat hier sprake is van een gemengd gebied moet ook rekening gehouden worden met een richtafstand voor geluid van 10 meter. 4.5 Bodem, ondergrond en archeologie Kabels en leidingen • Bestaande kabels en leidingen (afbeelding 41) moeten worden ingepast in het ontwerp [Eis]. • De richtlijnen voor minimale afstanden van kabels en leidingen tot bomen, zoals beschreven in het Handboek Openbare Ruimte (HOR), moet worden gevolgd. Bij afwijking is afstemming nodig [Eis]. Onderbouwing In het plangebied liggen veel kabels en leidingen, veel datakabels en laagspanning is aanwezig langs de Lundlaan. Aan de zuidkant van de Hoofddijk ligt een gasleiding langs het water. Deze gasleiding is in eigendom van de UU en heeft waarschijnlijk een diameter van 300mm en een druk van 8 Bar (hoge druk). Het is een wens dat kabels en leidingen niet worden verlegd. Het verleggen van HD-gas is kostbaar.
Een eis is, dat bij verleggen de initiatiefnemer een verzoek tot aanpassing aan de netbeheerder stuurt. Afbeelding 41: Alle kabels en leidingen (exclusief elektra MS)
48 - Stedenbouwkundig Programma Van Eisen USP UMC Utrecht Noordzijde Bodemkwaliteit • De bodemkwaliteit moet geschikt zijn voor het beoogde gebruik [Eis]. • Het ontstaan of veroorzaken van bodem- en grondwaterverontreiniging moet worden voorkomen [Eis]. • Bij toepassen en hergebruik van grond moet worden voldaan aan de uitgangspunten en regels in de Nota bodembeheer 2017-2027 en de aanvulling ‘Gemeentelijk beleid inzake PFAS’ [Eis]. • De natuurlijke eigenschappen van de bodem en ondergrond dienen zo veel mogelijk in stand gehouden te worden en waar nodig te verbeteren [Wens]. • Een goed functionerend bodemecosysteem draagt bij aan biodiversiteit, klimaatadaptatie, infiltratie van water, goed groeiend groen, etc. Maatregelen die hieraan bijdragen zijn onder meer: gebruik van gebiedseigen grondsoorten, zo min mogelijk afdekken van gezonde bodems, verbinden van groenzones (minder versnippering), de bodem zo min mogelijk verstoren en toepassing van gezonde levende bodem [Wens]. Bodemonderzoek In delen van het gebied is in het verleden bodemonderzoek uitgevoerd. Deze onderzoeken zijn verouderd maar geven een beeld van de chemische kwaliteit van de bodem, welke meestal niet tot licht verontreinigd is. In het grondwater komt lokaal een van nature (sterk) verhoogde concentratie arseen voor.
Dit maakt het gebied niet ongeschikt voor het beoogde gebruik maar is een aandachtspunt bij ontwikkelingen waar ondiep grondwater wordt verplaatst. Gebruik ondergrond (zie Beleidsnota Ondergrond, vastgesteld door de gemeenteraad november 2025) • De ondergrond is integraal onderdeel van ruimtelijke keuzes in de verdere uitwerking van het ontwerp [Wens]. Afbeelding 42: Ligging bestaande bronnen open bodemenergiesystemen. 49 - Stedenbouwkundig Programma Van Eisen USP UMC Utrecht Noordzijde • Ingrepen in de bodem en het ruimtebeslag van ondergrondse assets moeten worden beperkt [Wens]. • Voorkeur voor meervoudig ruimtegebruik in de ondergrond [Wens]. Bodemenergie Zie concept Beleidsnota Warmte (vastgesteld door de gemeenteraad november 2025): • UMC Utrecht, WKZ en het PMC worden al verwarmd en gekoeld via een open bodemenergiesysteem (afbeelding 42). Het is logisch om uitbreidingen op dit collectieve open bodemenergiesysteem aan te sluiten [Eis]. • Bij aanleg nieuwe systemen: open bodemenergiesystemen hebben de voorkeur boven gesloten bodemenergiesystemen [Wens]. • Nieuwe bodemenergiesystemen, inclusief hun thermische beïnvloedingsgebied, moeten worden ingepast binnen de grenzen van het plangebied [Eis]. • Het gebruik van milieubelastende koelvloeistoffen in gesloten bodemenergiesystemen moet worden voorkomen [Eis].
Archeologie In Nederland geldt dat eventuele archeologische waarden zoveel mogelijk in situ in de bodem bewaard blijven. Het plangebied ligt in een gebied met een archeologische waarde. Er is sprake van een hoge- en middelhoge archeologische verwachting (afbeelding 44). De voorgenomen plannen kunnen archeologische resten mogelijk beschadigden of vernietigen. Daarom is archeologisch onderzoek nodig. Op basis van de resultaten van het archeologisch onderzoek, besluit de bevoegde overheid na iedere stap of vervolgonderzoek nodig is. Zo kunnen uiteindelijk de archeologische resten in situ of ex situ behouden blijven. Op de archeologische waardenkaart ligt het plangebied in een zone van Waarde Archeologie 4 en 5. Dit betekent dat bodemingrepen groter dan 100 m2 én die dieper reiken dan 0,3 m beneden het maaiveld, vergunningplichtig zijn. En daarmee ook onderzoekplichtig wat betreft archeologie. Een archeologisch vooronderzoek geldt daarbij als indieningsvereiste. Er moet bij de planontwikkeling dan ook rekening worden gehouden met de aanwezigheid van eventuele archeologische waarden en er zal onderzocht moeten worden of deze in situ behouden kunnen blijven. Door planaanpassing of archeologievriendelijke maatregelen kunnen archeologische resten in de bodem blijven liggen.
Als archeologische waarden niet in situ behouden kunnen worden, is ex situ behoud door middel van archeologisch onderzoek (opgraven) verplicht. Afbeelding 44: Archeologische waardekaart 50 - Stedenbouwkundig Programma Van Eisen USP UMC Utrecht Noordzijde Onderbouwing De archeologische waardenkaart van de gemeente Utrecht ligt ten grondslag aan de plankaart in het Omgevingsplan. Deze archeologische waardenkaart is gebaseerd op de bodemkaart, cultuurhistorische en archeologische waarden en verwachtingen en op de kennis en ervaring opgedaan in tientallen jaren archeologisch onderzoek in de gemeente. De waardenkaart geeft inzicht in de ligging van de gebieden met hun specifieke archeologische waarde of verwachting en de daaraan gekoppelde archeologieregimes. Per regime geldt een eigen vrijstellingsnorm. Archeologisch onderzoek Archeologisch vooronderzoek bestaat uit een bureauonderzoek en archeologisch booronderzoek. Er is voor het zuidelijk deel van het plangebied een bureauonderzoek opgesteld. Daaruit is gebleken dat binnen dit deel van het plangebied resten uit de prehistorie en late middeleeuwen/nieuwe tijd verwacht kunnen worden. Prehistorische resten kunnen binnen het hele plangebied aangetroffen worden in de top van het pleistocene dekzand dat onder de rivierafzettingen aanwezig is.
De resten uit de late middeleeuwen/nieuwe tijd worden vooral langs de Hoofddijk verwacht, en de Hoofddijk zelf. Afbeelding 45 toont delen binnen het plangebied die zijn vrijgesteld van verder archeologisch onderzoek (rood gearceerd), waar nog vervolgonderzoek nodig is als er graafwerkzaamheden plaatsvinden (niet gearceerd) en waar vanaf een bepaalde ontgravingsdiepte vervolgonderzoek nodig is (blauw en groen gearceerd). De verstoringsdiepte onder de gebouwen aan de Lundlaan is niet bekend, daarom geldt hier een archeologische verwachting voor de prehistorie. Wanneer onderbouwd kan worden dat deze gebouwen de bodem tot meer dan 1,5 m -mv verstoord hebben, kunnen deze zones alsnog worden vrijgesteld van verder archeologisch onderzoek. Het vervolgonderzoek kan in eerste instantie een inventariserend booronderzoek (verkennende fase met dicht grid gericht op steentijdlocaties) zijn, om de bodemopbouw in kaart te brengen. Hier dienen met name vragen beantwoord te worden zoals diepteligging top dekzand, eventuele bodemvorming in deze top, mogelijke aanwezigheid dekzandkopjes dan wel -laagtes en de mate van ophoging dan wel verstoring. Voor het opsporen van vindplaatsen zal Afbeelding 45: Overzicht van de delen binnen het plangebied die zijn vrijgegeven voor verder archeologisch onderzoek (Arkema 2025, afb. 6.1). Niet gearceerd betekent geen vrijgave.
51 - Stedenbouwkundig Programma Van Eisen USP UMC Utrecht Noordzijde Hieruit volgt de ambitie om vuilwater te scheiden van regenwater en het regenwater zoveel mogelijk direct te laten infiltreren en vasthouden in het gebied waar het valt. Dit zorgt voor een aanvulling van het grondwaterpeil en gaat daarmee verdroging tegen. Voor het verwerken van hemelwater hanteren we de voorkeursvolgorde uit de Visie Klimaatadaptatie (afbeelding 46): 1. Vasthouden op daken en in regentonnen en nuttig gebruiken; 2. Op maaiveld infiltreren; 3. Ondergronds infiltreren via een voorziening; 4. Verwerken in het oppervlaktewater; 5. Afvoer naar de rioolzuivering. Naast hergebruik heeft infiltratie van hemelwater in het groen de voorkeur. Het streven is 90% van de jaarlijkse neerslag in het gebied vast te houden via de eerste 3 stappen van de voorkeursvolgorde, dit betekent: echter gravend onderzoek noodzakelijk zijn in de vorm van proefsleuven of proefputten. Zoals gebleken is uit het onderzoek ter hoogte van het PMC is de vondstdichtheid van de prehistorische vindplaatsen in dit gebied laag en zijn het vooral de sporen die wijzen op aanwezigheid van mensen. Omdat het noordelijk deel van het plangebied niet is meegenomen in de bureaustudie, kan in de rapportage van het booronderzoek een beknopt bureauonderzoek voor dit deel van het plangebied worden meegenomen.
Op basis van de resultaten hiervan, kan eventueel het booronderzoek hier ook gelijk worden uitgevoerd. 4.6 Water en klimaatadaptatie Gemeentelijke Watertaken Utrecht wil een gezonde stad zijn voor iedereen. Voor het water- en rioleringssysteem in Utrecht betekent dit dat we streven om het systeem gezond, robuust en toekomstbestendig te houden. Gemeenten hebben een zorgplicht voor de inzameling van stedelijk afvalwater, voor hemelwater en grondwater. De manier waarop de gemeente Utrecht invulling geeft aan deze zorgplichten is vastgelegd in de Visie Water en Riolering (2022) en de Visie Klimaatadaptatie (2022). De visies bevatten functionele eisen. De technische eisen zijn vastgelegd in het HOR. De Visie Water en Riolering kent de volgende hoofddoelen: • Het scheiden van vuil- en hemelwater; • Voorkomen van schade bij hevige neerslag; • Voorkomen van droogte tijdens langdurige droogte. Afbeelding 46: Voorkeursvolgorde omgaan met hemelwater 52 - Stedenbouwkundig Programma Van Eisen USP UMC Utrecht Noordzijde • Berging van 15 mm gerekend over het verharde oppervlak in infiltratievoorzieningen of maatwerkberekeningen waarbij aangetoond kan worden dat een andere hoeveelheid mm ook deze 90% kan behalen. • ‘Groen, tenzij’ en daardoor een minimale hoeveelheid verharding.