CConstaterende datUtrecht
Koppel je AI →
Document · PDF

Stedenbouwkundig Programma van Eisen (SPvE) USP UMCU Noordzijde

Commissie Ruimte 10 september 2026, gemeente UtrechtBij agendapunt: Raadsvoorstel SPvE Herontwikkeling UMC Utrecht, noordzijde en Beleidsregel Beeldkwaliteitsplan UMC Utrecht, noordzijde22.019 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 3

Utrecht.nl USP UMC Utrecht Noordzijde Stedenbouwkundig Programma Van Eisen

Projectgroep Gregor van Lit, stedenbouw Tanja Lazaridis, stedenbouw Heleen Bults, stedenbouw Dimitri van Veen, mobiliteit Vincent Peters, landschap Maarten Mesman, erfgoed Inge Janssen, volksgezondheid Jantien van den Heuvel, omgevingsrecht Marijke Weijnands, grondzaken Nico van Selm, gebiedseconomie Bonne Linthorst, communicatie Lisanne van Woerden, groen Martin Bastiaans, stedelijk water en riolering Binne Meijer, bodem en ondergrond Hans van Dijkhuizen, geluid Lennart Voortman, geluid en bedrijven & milieuzonering Erik Ader, veiligheid Emma Tabak, duurzaamheid en milieu Milonne Kruithof, duurzaamheid en milieu Martijn Rombouts, ontwikkeling energiesysteem Linda Verniers, archeologie Anouk Risamasu, planner Dit document is mede tot stand gekomen in afstemming met het UMC Utrecht. Colofon Projectmanagement Marjolein Paumen, projectmanager Opdrachtgever Hedzer Pathuis, gebiedscoördinator Karin Sam-Sin - Vos, afdelingshoofd Versiedatum 22 juni 2026 Bestuurlijke besluitvorming n.t.b Status Concept 3 - Stedenbouwkundig Programma Van Eisen USP UMC Utrecht Noordzijde Inhoudsopgave 1.

Inleiding, beschrijving plangebied en omgeving | 5 | Hoofdstuk 5 Uitvoerbaarheid | 56 1.1 Aanleiding | 5 | 5.1 Financiële en economische uitvoerbaarheid | 56 1.2 Ligging en begrenzing | 9 | 5.2 Kostenverhaal | 56 1.3 Beschrijving plangebied | 9 | 5.3 Nadeelcompensatie en gronduitgifte | 57 1.4 Historie | 15 | 5.4 Maatschappelijke uitvoerbaarheid | 57 1.5 Eigendomssituatie | 17 | 5.5 Technische uitvoerbaarheid | 57 1.6 Omgevingsplan | 17 1.7 Relatie met projecten in de omgeving | 18 | Hoofdstuk 6 Verantwoording proces | 58 6.1 Het gevolgde proces | 58 Hoofdstuk 2 Ambities | 20 | 6.2 Enthousiasme, zorgen en vragen | 58 Hoofdstuk 7 Vervolgtraject | 59 Hoofdstuk 3 Uitgangspunten en onderbouwing | 7.1 Vervolg | 59 bebouwing 25 | 7.2 Vervolg samenwerking en inspraak | 59 3.1 Programma | 25 | 7.3 Planologisch juridisch proces | 59 3.2 Ruimtelijk | 27 | 7.4 Planning | 59 3.3 Mobiliteit | 32 | 7.5 Vervolgstappen | 60 3.4 Energie en circulair | 34 3.5 Hittestress | 37 | Bijlage 1 ‘nadere analyse wetgeving en kernkwaliteiten HWL binnen het plangebied’ | 61 Hoofdstuk 4 Buitenruimte uitgangspunten en onderbouwing | 38 4.1 Ruimtelijk | 38 4.2 Mobiliteit | 40 4.3 Groen, ecologie en bomen | 43 4.4 Gezonde leefomgeving | 43 4.5 Bodem, ondergrond en archeologie | 47 4.6 Water en klimaatadaptatie | 51 4.7 Cultureel erfgoed | 54 4.8 Externe veiligheid | 54 4 - Stedenbouwkundig Programma Van Eisen

USP UMC Utrecht Noordzijde Afbeelding 1: Luchtfoto plangebied

5 - Stedenbouwkundig Programma Van Eisen USP UMC Utrecht Noordzijde 1.1 Aanleiding Het Universitair Medisch Centrum Utrecht (verder: UMC Utrecht) is eind jaren ’80 gebouwd en staat momenteel aan de vooravond van een omvangrijke vernieuwbouwopgave voor zowel het UMC Utrecht als het Wilhelmina Kinderziekenhuis (verder: WKZ). De huidige huisvesting (afbeelding 1) voldoet functioneel en technisch niet langer aan de eisen van de moderne zorg, onderwijs en onderzoek. Tegelijkertijd vraagt de transitie om een duurzame, toekomstbestendige organisatie en forse investeringen in infrastructuur, gebouwen en installaties. Om dit nader vorm te geven heeft het UMC Utrecht het ‘Integraal Strategisch Vastgoedplan’ opgesteld. Dit plan geeft richting aan deze opgave, waarbij zorgcontinuïteit en flexibiliteit centraal staan. De omgevingsvisie Utrecht Science Park 2040 is in 2022 vastgesteld door de Utrechtse gemeenteraad. In de omgevingsvisie zijn in hoofdlijnen de ambities aangegeven voor het Utrecht Science Park (verder: USP) tot en met 2040. Het vormt het ruimtelijk kader waaraan nieuwe ontwikkelingen in het gebied getoetst worden. De omgevingsvisie USP 2040 is in nauwe samenwerking met de Universiteit Utrecht en het UMC Utrecht opgesteld. De omgevingsvisie USP beschrijft o.a. de gewenste ontwikkeling voor het medische cluster.

Dit cluster in het USP bestaat uit meerdere ziekenhuizen, te weten het UMC Utrecht, het WKZ, het Prinses Máxima Centrum (verder: PMC) en het Centraal Militair Hospitaal (verder: CMH) en daaraan verwante functies. Om dit cluster optimaal te laten functioneren is een nieuwe zonering opgesteld, met een noordelijke en zuidelijke zone (afbeelding 2). De noordelijke zone is gericht op patiënten en zorgverlening. Het gebied rondom de Hoofddijk wordt daarbij het nieuwe centrale ontvangstgebied van alle aangrenzende ziekenhuizen en krijgt een representatieve en hoogwaardige uitstraling. Alle ziekenhuizen krijgen 1. Inleiding, beschrijving plangebied en omgeving hier hun entree. Dit gebied wordt de gezamenlijke ‘voortuin’ van alle ziekenhuizen en ingericht als een ‘healing environment’ met een parkachtig karakter en heldere fiets- en looproutes. Dit gebied maakt onderdeel uit van het Medical Campuspark. De zuidelijke zone is gericht op onderwijs en onderzoek. De huidige entree aan deze zijde blijft behouden voor de bezoekers die met de tram naar het UMC Utrecht komen. De halte aan de noordzijde van het UMC Utrecht kan ook worden gebruikt/gestimuleerd. Dit document richt zich op de noordzijde van het UMC Utrecht. De plannen voor de zuidzijde van het UMC Utrecht zijn nog niet concreet en een eventuele herontwikkeling hier zal pas later in de tijd volgen.

Deze ‘omklap’ van het entreegebied van het UMC Utrecht vraagt een aantal ingrepen. Als eerste moeten de parkeerplaatsen van de huidige Afbeelding 2: Interne transformatie UMC Utecht parkeergarage P-zuid aan de zuidzijde van het UMC Utrecht worden verplaatst naar de noordzijde. Hierdoor rijden auto’s vanaf de snelweg meteen het nieuwe parkeergebouw in en niet verder het USP in. Dit biedt kansen voor het maken van een autoluw USP met meer ruimte voor verblijf, voetgangers en fietsers. De Universiteitsweg kan een groenere inrichting krijgen. Ook wordt hiermee een bestaand knelpunt bij de Heidelberglaan (waar autoverkeer en OV elkaar kruisen) verbeterd. Door plintfuncties toe te voegen aan het parkeergebouw krijgt het 6 - Stedenbouwkundig Programma Van Eisen USP UMC Utrecht Noordzijde gebouw een aantrekkelijke uitstraling en voegt het zich goed in de omgeving. Het nieuwe parkeergebouw met plintfuncties wordt gerealiseerd op de plek waar nu de medewerkersgarage UMC Utrecht ‘P-noord’, het Ronald Mc Donaldhuis (verder: RMDH) en een dienstengebouw van het UMC Utrecht staan. Het RMDH (afbeelding 3) is hierdoor genoodzaakt te verhuizen naar een nieuwe plek vlak naast het WKZ en de Hoofddijk. Het RMDH heeft de wens om het huidige aantal van 31 gastenkamers, uit te breiden naar 50 gastenkamers. Deze uitbreiding is mogelijk op de nieuwe locatie.

Aan de noordzijde van het UMC Utrecht komt het nieuwe entreegebouw (afbeelding 4). Deze ontwikkeling is nodig vanwege de benodigde schuifruimte voor de interne verbouwing van het UMC Utrecht. Het nieuwe entreegebouw markeert ook de nieuwe hoofdentree van het UMC Utrecht. Naast de nieuwbouw van het entreegebouw zal het huidige gebouw voor psychiatrie te zijner tijd worden gesloopt en zal psychiatrie elders terugkeren in het ziekenhuis (bouwdeel B). Het UMC Utrecht heeft de wens om de locatie aan de noordoostzijde van het UMC Utrecht te herontwikkelen en hier gebouwen te realiseren voor o.a. R&D/science, vervanging van bestaande of nieuwe maatschappelijke, ziekenhuis-ondersteunende functies en de mogelijke vervanging van de Fritz Redlschool. Daarvoor zullen de gebouwen aan de Hoofddijk 23 A t/m D worden gesloopt. Aan deze zijde bevinden zich de Fritz Redlschool, een gebouw van de brandweer/tuindienst van het UMC Utrecht en een tijdelijk kantoorgebouw van het UMC Utrecht (de ‘Zandplaat’). De laatste twee gebouwen worden gesloopt i.r.t. de 2de fase. Afbeelding 3: Huidig RMDH Lundlaan 4 Afbeelding 4: Impressie toekomstige inrichting UMC Utrecht, noordzijde (Bron: UMC Utrecht / Wurck januari 2025)

7 - Stedenbouwkundig Programma Van Eisen USP UMC Utrecht Noordzijde Intentiedocument Op 19 september 2023 heeft het college ingestemd met het intentiedocument ‘Herontwikkeling UMC Utrecht, noordzijde’. Uitgangspunt is dat de programmatische uitbreidingsruimte niet groter is dan wat de omgevingsvisie mogelijk maakt. In de periode na de vaststelling van het intentiedocument zijn de plannen doorontwikkeld en zijn de realisatie van een nieuw entreegebouw, de sloop van het psychiatriegebouw en de tijdelijke gebouwen en de ontwikkeling van de noordoosthoek van het UMC Utrecht eraan toegevoegd. In de herontwikkeling van de noordzijde van het UMC Utrecht is de bouw van het nieuwe RMDH de eerste stap. Na oplevering van deze nieuwbouw worden het huidige RMDH en het dienstengebouw gesloopt om plaats te maken voor het nieuwe parkeergebouw met plintfuncties van het UMC Utrecht. Tevens kan, al dan niet tegelijkertijd, de nieuwbouw van het nieuwe entreegebouw aan de noordzijde van het UMC Utrecht starten. De omvang van het parkeergebouw zal, op basis van actuele normgetallen, circa 75.000 m2 BVO groot zijn. De nieuwe ontwikkelingen (afbeelding 5) passen niet in het nu geldende omgevingsplan.

Om deze ontwikkeling mogelijk te maken, moet daarom ofwel het omgevingsplan worden gewijzigd, ofwel een procedure voor een omgevingsvergunning voor een buitenplanse omgevingsplanactiviteit (BOPA) worden doorlopen. Nog nader te onderzoeken invulling parkeerkavel, in samenwerking met UMC Utrecht, Universiteit Utrecht en Gemeente Utrecht Onderzocht zal worden of de parkeeropgave op deze locatie kan worden verkleind (door elders in het USP pp te realiseren). Tevens wordt daarbij onderzocht of de beschikbare ruimte die ontstaat door minder pp te realiseren, benut kan worden voor ander programma, zo mogelijk in een zelfstandig bouwvolume (R&D/science en/of wonen met plintfunctie). Een en ander passend binnen de kaders van de Omgevingsvisie USP, 2040. Bij de verdere uitwerking van het ontwerp van het parkeergebouw wordt onderzocht in hoeverre toekomstige partiële sloop en herbestemming — bijvoorbeeld aan de westzijde richting de ‘Scienceboulevard’ — mogelijk kan worden gemaakt wanneer de parkeervraag in de toekomst aantoonbaar structureel afneemt. Opzet SPvE Dit voorliggende Stedenbouwkundig Programma van Eisen (SPvE) geeft de ruimtelijke en functionele uitgangspunten aan voor de bebouwing én inrichting van de openbare ruimte van een groot deel van het Medical Campuspark.

De uitgangspunten zoals opgenomen in dit SPvE zijn gericht op een goede ruimtelijke inpassing en realisatie binnen de kaders van de Omgevingsvisie Utrecht Science Park 2040. Het SPvE is de basis voor de wijziging van het omgevingsplan en van de beoordeling van de omgevingsvergunningaanvraag. Afbeelding 5: Conceptschema bestaand (wit) en nieuwe bebouwing (grijs), gefaseerd te slopen (bruin gearceerd)

8 - Stedenbouwkundig Programma Van Eisen USP UMC Utrecht Noordzijde Afbeelding 6: Luchtfoto plangebied met belangrijkste straten en gebouwen Wilhelmina KinderZiekenhuis Prinses Maxima Centrum UMC Utrecht Centraal Militair Hospital Ronald McDonald Huis Hoofddijk Heidelberglaan Universiteitsweg Lundlaan Upsalalaan Psychiatrie Frits Redeschool gebouw Zandplaat Bloedbank MRI 9 - Stedenbouwkundig Programma Van Eisen USP UMC Utrecht Noordzijde Ten westen van het UMC Utrecht, langs de Universiteitsweg, ligt het CMH met de entree en Kiss&Ride aan de Hoofddijkzijde. Hier staat ook een medisch gassenstation van het UMC Utrecht. Deze installatie levert en distribueert medische gassen zoals zuurstof en stikstof naar patiëntenkamers en laboratoria. Aan de oostzijde van het UMC Utrecht, waar het Medical Campuspark grenst aan het open landschap tussen de Heidelberglaan en Landgoed Oostbroek, liggen een MRI, kantoorgebouw Zandplaat, bijgebouwen voor de tuindienst / brandweer, de laagbouw van de afdeling psychiatrie en de Fritz Redl school. Programma Het USP vormt het hart van de Utrechtse kenniseconomie op het gebied van life sciences, gezondheid en duurzaamheid. Hierbij staat de wisselwerking tussen onderwijs, onderzoek, medische zorg en ondernemerschap centraal.

Het medische cluster is gericht op zorg voor patiënten, onderwijs, onderzoek en aanverwante functies en bestaat uit vijf ziekenhuizen die nauw met elkaar samenwerken. Binnen het plangebied bevinden zich (afbeelding 6): • Het UMC Utrecht (Universitair Medisch Centrum Utrecht); een academisch ziekenhuis verbonden aan de Universiteit Utrecht, dat brede, hooggespecialiseerde zorg levert; van spoed- en traumazorg tot complexe behandelingen en onderzoek. Het is een centrum voor onderwijs, patiëntenzorg en medisch onderzoek. Het omvat diverse gespecialiseerde afdelingen. • Het Calamiteitenhospitaal; een medische faciliteit binnen het UMC Utrecht die bij rampen of grootschalige incidenten binnen ± 30 minuten volledig operationeel kan zijn voor opvang van grote aantallen slachtoffers. Het is een civiel-militaire samenwerking tussen UMC Utrecht, Defensie en VWS met IC-, medium/low care en OK-capaciteit. 1.2 Ligging en begrenzing Het plangebied (afbeelding 6) ligt aan de noordoostzijde van het USP. Het plangebied grenst aan de oprit naar de A28, de gebogen Heidelberglaan aan de oostzijde, het orthogonale deel van het gebouwcomplex van het UMC Utrecht aan de zuidzijde en de Universiteitsweg aan de westzijde. 1.3 Beschrijving plangebied Situatie en locatie Het plangebied ligt aan de noordzijde van het UMC Utrecht, aan weerszijden van de Hoofddijk.

Vanaf de Universiteitsweg wordt het gebied ontsloten via de Lundlaan, waar de bestaande 3-laagse personeelsparkeergarage P-noord, het RMDH en de parkeerplekken van het WKZ op aansluiten. Aan deze zijde ligt ook de voetgangersentree voor het WKZ, die via een wandelpad is verbonden met het UMC Utrecht. Er bevindt zich ook een ondergrondse tunnel, welke primair een logistieke en bedden/patiëntenverbinding is tussen het WKZ en het UMC Utrecht. Het fiets- en autoparkeren voor het WKZ bevindt zich aan de oostzijde, onder het WKZ. Hier bevindt zich ook de 2e entree van het WKZ. Het WKZ realiseert momenteel op de hoek van de Lundlaan met de trambaan een uitbreiding voor de Kinder Intensive Care en High Care en de Neonatale Intensive Care. Ten oosten van het WKZ, buiten het plangebied, ligt het PMC. Dit gebouw is middels een verbindingsbrug op de tweede verdieping, over de trambaan verbonden met het WKZ. Aan de zuidzijde wordt het plangebied begrensd door het orthogonale deel van het complex. Omdat het publieke gebied van het ziekenhuis op +1 is georganiseerd, ligt hier grotendeels een groen talud dat vanaf de Hoofddijk oploopt naar het +1 niveau. Vanaf de Hoofddijk zijn vooral achtergevels en achterdeuren te zien en het vuiloverslagstation.

10 - Stedenbouwkundig Programma Van Eisen USP UMC Utrecht Noordzijde • Het WKZ: een gespecialiseerd kinderziekenhuis binnen het UMC Utrecht, gericht op zorg voor kinderen van alle leeftijden, inclusief intensive care en complexe behandelingen. Het ziekenhuis combineert patiëntenzorg met onderwijs en onderzoek. • Het RMDH is een thuis-ver-van-huis voor ouders en broertjes/ zusjes van ernstig zieke kinderen die in het WKZ of het PMC worden behandeld. Het biedt families een warme, veilige plek om dicht bij hun kind te verblijven en elkaar te steunen gedurende moeilijke ziekenhuisperiodes. Het RMDH heeft in het huidige hoofdgebouw 31 kamers, en daarnaast 6 extra kamers in het zogeheten ‘Buitenhuis’ in De Bilt. • Het CMH is een militair ziekenhuis dat specialistische zorg verleent aan militair personeel, om hun gezondheid en inzetbaarheid te waarborgen. Het biedt tweedelijnszorg, keuringen en operaties, en werkt nauw samen met het UMC Utrecht voor complexere zorg. In de directe omgeving van het plangebied bevindt zich: • Het PMC; een nationaal centrum gespecialiseerd in de diagnose en behandeling van kinderkanker, met geïntegreerde zorg, onderzoek en familieondersteuning. Het centrum bundelt expertise om de overlevingskansen en kwaliteit van leven van kinderen met kanker te verbeteren.

Rond het Medical Campuspark bevinden zich veel aanverwante functies zoals onderzoeksbedrijven en instituten, waaronder Nutricia Research, Genmab, Bloedbank Sanquin en het Hubrecht Instituut. Groen en openbare ruimte De openbare ruimte van het gebied (afbeelding 8,9,10), het Medical Campuspark, wordt gekenmerkt door infrastructuur, parkeren en versnipperd groen. Centraal door het gebied loopt de Hoofddijk, een belangrijke historische lijn. De Hoofddijk is onderdeel van het UNESCO Werelderfgoed Hollandse Waterlinies en vormt een Afbeelding 8,9,10: Openbare ruimte aan de noordzijde van het UMC complex

11 - Stedenbouwkundig Programma Van Eisen USP UMC Utrecht Noordzijde verbinding tussen Fort Hoofddijk (nu onderdeel van de Botanische Tuinen) en het buitengebied richting Landgoed Oostbroek. Aan weerszijden van de Hoofddijk staan zomereiken en liggen er voor het grootste deel sloten, waarvan de oevers veelal begroeid zijn met riet. Aan de zuidzijde zijn de sloten plaatselijk verbreed tot waterpartijen. Aan de rand van één van die waterpartijen ligt, gecombineerd met een voetgangersbrug over de waterpartij, een nooduitgang van de voetgangerstunnel die het WKZ met het UMC Utrecht verbindt. Het plangebied aan de zuid-oostzijde van de Hoofddijk heeft een groene en waterrijke inrichting met enkele siertuinen. Het overige groen in het plangebied bestaat veelal uit kortgemaaid gras. De verharding in het gebied is veelal uitgevoerd in betonstraatstenen of asfalt en oogt functioneel en draagt niet bij aan de uitstraling en verblijfskwaliteit. Dit geldt ook voor de verschillende logistieke en technische functies die in het gebied zitten, zoals het afvalstation en het ‘medische gassen station’. Verblijfsplekken zijn meestal bij gebouwen gesitueerd, maar hebben geen open uitstraling en zijn niet uitnodigend voor bezoekers. Ecologische waarden De Hoofddijk vormt een belangrijke ecologische verbinding tussen het buitengebied en het USP.

Vleermuizen gebruiken de bomen als vliegroute en het water geeft een plek aan onder andere de ringslang (afbeelding 11). Daarnaast is de Hoofddijk een van de belangrijkste groeiplaatsen van zeldzame paddenstoelen in Utrecht. In de gebouwen leven soorten zoals vleermuizen, gierzwaluwen en de zwarte roodstaart (afbeelding 12). Van het bloemrijk grasland en natuurvriendelijke oevers maken insecten gebruik voor nectar en stuifmeel. Mobiliteit en verkeer Het plangebied kent een grote verkeerskundige verscheidenheid en functionaliteit. Op een relatief klein oppervlak bevinden zich onder andere een snelwegaansluiting, een P&R, busbaan, trambaan, ambulancebaan, route naar spoedeisende hulp, diverse parkeergarages/-locaties, fietspaden, voetpaden, cultuurhistorische laan, logistiek, afvalverwerking en vervoer ten behoeve van bijzonder onderwijs. Tegelijkertijd is sprake van een breed scala aan gebruikers met elk hun specifieke eigenschappen en gedragingen. Van o.a. medewerkers die iedere dag naar het gebied komen en hun dagelijkse routine volgen, tot patiënten die het gebied incidenteel of voor het eerst bezoeken en de weg niet goed kennen. Er is een veelheid aan bestemmingen zoals o.a. WKZ, PMC, CMH, productie-apotheek, Fritz Redlschool, Radiotherapie en kantoren op de zogeheten ‘Zandplaat’. Daarnaast rijdt er veel doorgaand verkeer zonder bestemming in het plangebied zelf.

Dit alles zorgt ervoor dat de verkeerssituatie complex is, met veel stromen en kruisingen en op sommige momenten ook hinder. Afbeelding 11-12: Onder andere de ringslang en de zwarte roodstaart komt voor in het USP

12 - Stedenbouwkundig Programma Van Eisen USP UMC Utrecht Noordzijde Auto De oostelijke auto-ontsluiting van het USP, de Universiteitsweg, loopt door het plangebied. De doorstroming van deze ontsluiting bepaalt in hoge mate de bereikbaarheid van het USP als geheel en deze bereikbaarheid staat onder druk. Een incident op de snelweg leidt al snel tot opstoppingen bij deze belangrijke entree van het USP. De Lundlaan (afbeelding 13) is de hoofdentree naar de ziekenhuizen en ondersteunende functies. Met onder andere de parkeergarage P-noord voor het personeel, het CMH en het RMDH en verder onder meer het WKZ, PMC en de Spoedeisende hulp, én de route naar het buitengebied van gemeenten De Bilt en Bunnik. Het PMC valt weliswaar buiten het plangebied, maar het verkeer van en naar het PMC is relevant, omdat het gebruik maakt van het plangebied. Openbaar vervoer Aan de oostzijde van het plangebied loopt de Hoogwaardig Openbaar Vervoer-as waar van ’s ochtends vroeg tot ’s avonds laat hoogfrequent honderden (regionale) bussen en trams rijden. Op termijn gaan de trams ook in het weekend rijden, de bussen doen dat nu al. De tram brengt je vanaf halte WKZ in 17 minuten naar OV-draaischijf Utrecht Centraal Station, terwijl de bus je in ongeveer 20 minuten naar Amersfoort Centraal brengt.

Alleen buslijn 28 rijdt vervolgens door naar de P&R, de meest bussen rijden door naar kernen in de regio, zoals Zeist en Amersfoort, terwijl een ander deel ter hoogte van de bufferplek achter het PMC omdraait en weer richting Utrecht stad rijdt. Fiets en voetganger Het plangebied wordt omgeven door vrijliggende fietspaden langs de Universiteitsweg, Heidelberglaan (langs de HOV-as) en de Hoofddijk Oostwaarts kan de fietser via de Hoofddijk naar Landgoed Oostbroek, en verder naar Zeist, Bunnik of De Bilt. Uit een verkeersmeting blijkt dat op de Hoofddijk tussen UMC Utrecht en WKZ op een gemiddelde werkdag ruim 1.000 fietsers en zo’n 10-15 motorvoertuigen rijden. Afbeelding 13: Lundlaan met aan linkerzijde WKZ Daarnaast zijn er nog enkele tientallen voertuigen die de Hoofddijk oversteken bij de westelijke oversteek naar bijvoorbeeld de productie- apotheek, het vuiloverslagstation en de entrees Van Crevelkliniek en Raad van Bestuur. Bij de meest oostelijke kruising met de Hoofddijk passeren dagelijks zo’n 1.100 - 1.200 motorvoertuigen de Hoofddijk, naar o.a. het PMC, de Ambulancehal, Spoed Eisende Hulp, Revalidatie, Sport en/of Radiotherapie UMC Utrecht. In de huidige situatie is weinig ruimte en aandacht voor voetgangers. De openbare ruimte is vooral gericht op de autobereikbaarheid.

De looproute naar de P&R langs de A28, het WKZ, PMC en de tramhalte is vooral functioneel en weinig uitnodigend. Langs de Lundlaan stopt het voetpad plots. Op de Hoofddijk (afbeelding 14) moeten voetgan - gers de ruimte delen met fietsers. De paden in het groen ten zuiden van de Hoofddijk ogen privaat door de hekken. 13 - Stedenbouwkundig Programma Van Eisen USP UMC Utrecht Noordzijde Riolering In het USP ligt een gescheiden rioolstelsel (afbeelding 15). Dat houdt in dat vuil- en hemelwater gescheiden van elkaar worden opgevangen, getransporteerd en afgevoerd. De UU beheert en onderhoudt dit voor een groot deel. De buitenriolering op het terrein van het UMC Utrecht is in eigendom en in beheer bij hen. Al het vuile water komt uit in de centrale rioleringsput van het UMC Utrecht en van daaruit stroomt het verder de riolering van de gemeente in. Een deel van het hemelwater stroomt in het hemelwaterriool van de gemeente Utrecht. Parkeren Op het grondgebied van het UMC Utrecht liggen meerdere grote parkeerlocaties: P-noord voor UMC Utrecht-medewerkers, P3, PMC en WKZ. Ook zijn er talrijke kleinere locaties die autoverkeer aantrek - ken. De ongeveer 15 (gratis) parkeerplaatsen langs het gemeentelijke gedeelte van de Lundlaan (west) liggen op grond van de gemeente Utrecht. Deze worden opgeheven en niet vervangen.

In totaal zijn er meer dan 1.500 parkeerplaatsen, en dus autobestem - mingen, in het plangebied. Noemenswaardige fietsenstallingen zijn er bij het WKZ, PMC en Radiotherapie (nabij de Zandplaat en entree Van Crevelkliniek, bij Psychiatrie en de Fritz Redlschool. Ambulanceroute Aan de oostzijde van het plangebied, tussen het parkeerterrein WKZ en de HOV-as, loopt een ambulanceroute voor spoedritten naar de Spoedeisende hulp (SEH) aan de oostzijde van het UMC. De route is in één richting te gebruiken vanaf de op-/afrit A28 richting de SEH. Stedelijk water Oppervlaktewater Rond het plangebied liggen hoofdzakelijk tertiaire watergangen. Aan de zuidzijde, langs de Heidelberglaan, ligt een primaire watergang. Een tertiaire watergang houdt in dat de aangrenzende eigenaar verantwoordelijk is voor het onderhouden en in stand houden van het natte profiel. Het Hoogheemraadschap De Stichtse Rijnlanden (HDSR) is waterbeheerder in juridische zin. Langs de Hoofddijk is de watergang recentelijk natuurvriendelijk ingericht en wat verbreed i.v.m. water- compensatie. De watergang moet op sommige stukken nog wat verdiept worden. De Universiteit Utrecht (UU) is hiervan actiehouder. Afbeelding 15: Overzicht 12 van de typeringen van de watergangen rond de projectlocatie (de rode objecten zijn stuwen en duikers).

14 - Stedenbouwkundig Programma Van Eisen USP UMC Utrecht Noordzijde Peilgebieden Het noordelijk deel van het UMC Utrecht ligt in een ander peilgebied dan het zuidelijk deel (afbeelding 16, zie volgende pagina). Beide gebieden hebben een vast waterpeil. Het noordelijk peilgebied heeft een forse wateropgave die nog ingevuld moet worden. Hier is de UU verantwoordelijk voor. Als verharding wordt toegevoegd, is binnen datzelfde peilgebied watercompensatie nodig. Kwetsbaarheid extreme neerslag In afbeelding 17 staan de rekenresultaten van een bui waarbij 80 mm in een uur is gevallen (met de huidige inrichting). De norm die de gemeente hanteert voor weerbaarheid bij extreme neerslag geeft aan dat bij een dergelijke bui wel water op het maaiveld/straat mag staan, maar niet tegen de gevels van gebouwen. Als water op een straat berekend wordt, mag dit bij hoofdwegen niet dieper zijn dan 7,5 cm en bij de overige wegen 20 cm (om aan de norm te voldoen). De rekenresultaten laten zien dat in en om het plangebied diverse locaties naar verwachting kwetsbaar zijn voor hinder en/of schade bij een extreme bui. De locaties bevinden zich zowel bij vastgoed als op de weg. Ruimtelijke wijzigingen kunnen een goede aanleiding zijn om (een deel van) deze kwetsbaarheden op te lossen of te verminderen. Hiermee wordt het gebied als geheel weerbaarder voor weersextremen.

De technische ruimte in bouwdeel NC (uitbreiding t.b.v. o.a. nieuwe hoofdentree) bevindt zich onder maaiveld op -1. Dit betreft een energiehub voor verduurzaming en redundantie van het netwerk van het ziekenhuis. Het Calamiteitenhospitaal bevindt zich op niveau 0 (ca. op maaiveldniveau noordzijde) en ligt ten oosten van de beoogde uitbreiding in een van de bestaande bouwdelen (c.q. B). Uit de berekening 80mm/h blijkt dat het huidige bouwdeel C’ water tegen de gevel heeft staan. Als er geen waterafsluitende kering aanwezig is, is Afbeelding 17: Rekenresultaten 80 mm blokbui. Waterdiepte in centimeters. Afbeelding 16: Relevante peilen peilgebieden oppervlaktewater 15 - Stedenbouwkundig Programma Van Eisen USP UMC Utrecht Noordzijde het raadzaam dit op te lossen. In het ontwerp moet hiernaar worden gekeken. Het UMC Utrecht zal in nauwe samenwerking met de UU en met deskundige inbreng van Waterschap, simulatieberekeningen maken op basis waarvan conclusies worden getrokken t.a.v. de kwetsbaarheid bij extreme neerslag (zie watertoets USP). 1.4 Historie Dwars door het plangebied loopt de Hoofddijk, in het verleden ook wel aangeduid als Oude Steenweg en Oerweg.

De Hoofddijk werd in de 13de, of mogelijk zelfs al in de 12de eeuw, aangelegd als belangrijke ontginningsstructuur, toen het drassige moeraslandschap waar nu het UMC Utrecht ligt door nabijgelegen kloosters werd ontgonnen tot agrarisch cultuurlandschap. De weg over dit dijklichaam verbond oorspronkelijk Zeist en de toenmalige kloosterabdij St Laurens op Oostbroek (na de reformatie werd dit landgoed Oostbroek) via een haakse splitsing (bij de huidige Botanische Tuinen) zuidwestwaarts met de Kromme Rijn (bij het huidige zwembad) en noordwestwaarts met de Vecht (bij het huidige Zandpad). Dat dit een belangrijke route was, blijkt wel uit het feit dat de Hoofddijk als één van de eerste wegen in Nederland werd voorzien van bestrating. Vanaf het begin van de 19de eeuw kwam het plangebied te liggen binnen de Nieuwe Hollandse Waterlinie (NHW), een voormalige Nationale verdedigingslinie van de ‘vesting Holland’. Bij oorlogsdreiging kon een bijna continue strook landbouwgrond ten oosten van het te verdedigen gebied onder water worden gezet (geïnundeerd), door slim gebruik te maken van bestaande, aangepaste en nieuwe waterlopen, dijken, keringen en sluizen. Te diep om ongehinderd doorheen te lopen, maar te ondiep om met boten doorheen te varen. Bij accessen, zwakke plekken in de linie waar inundatie niet werkte, bouwde men forten. Utrecht had veel van deze accessen.

Daarom heeft Utrecht een bijzonder hoge dichtheid aan Afbeelding 19: Zicht op Fort Hoofddijk richting landgoed Oostbroek in het oosten, vóór de bouw van De Uithof Afbeelding 18: Fort Hoofddijk en de Hoofddijk, met de nabijgelegen vier lunetten op de Houtense Vlakte en omliggende de forten 1920 (Bron: Kadaster Amersfoort). 16 - Stedenbouwkundig Programma Van Eisen USP UMC Utrecht Noordzijde forten langs de noord, oost- en zuidrand van de stad. In de verboden kringen rondom de forten golden tot 300, 600 en 1.000 meter afstand wettelijke bouwbeperkingen. Dat moest in oorlogstijd zorgen voor een zo vrij mogelijk schootsveld. De eerste fortenring die langs de oostflank van Utrecht werd gebouwd, met onder andere Fort de Bilt en de vier lunettenforten, lag dicht bij de stad. Vanwege de snel toenemende reikwijdte van het geschut werd in de tweede helft van de negentiende eeuw een tweede vooruitgeschoven fortenring gebouwd. Ook verschoof de hoofdweerstandslijn oostwaarts. Binnen het UNESCO Werelderfgoed Hollandse Waterlinies is deze dubbele fortenring, de zogenaamde ‘Kraag van Utrecht’, uniek. Fort Hoofddijk (officiële naam Werk aan de Hoofddijk) was onderdeel van deze tweede fortenring. Fort Hoofddijk werd tussen 1877 en 1899 gebouwd, hoofdzakelijk om te voorkomen dat de vijand ongehinderd over de Hoofddijk de stad kon benaderen.

Binnen de NHW was de Hoofddijk (afbeelding 18) één van de belangrijkste accessen aan de oostzijde van Utrecht, net als de Koningsweg in het zuiden en de Biltsestraatweg in het noorden. Het gebied ten westen van Fort Hoofddijk kon bij oorlogsdreiging onder water worden gezet. Wegens de hogere ligging gold dat niet voor het gebied ten oosten van het fort, waar het plangebied is gelegen (afbeelding 19). Het plangebied ligt in de voormalige tweede en derde verboden kring van Fort Hoofddijk. Het fort ligt op ongeveer 300 meter afstand van de westgrens van het plangebied. Na het opheffen van de verboden kringen in de jaren zestig van de vorige eeuw, werden in het oostelijke waterliniegebied plannen gemaakt voor de bouw van De Uithof, een universitair uitbreidingsgebied van de UU dat vanaf 2018 het Utrecht Science Park (USP) wordt genoemd. In de oorspronkelijke plannen van architect Van der Steur, in 1961, werd een autonoom, rechthoekig raster over het bestaande agrarische cultuurlandschap heen gelegd. Daarbij werd Fort Hoofddijk wel gespaard, maar leek de Hoofddijk te gaan verdwijnen. In het daaropvolgende masterplan voor De Uithof van O.M.A, dat op de plannen van Van der Steur voortbouwde, bleef de Hoofddijk ten oosten van het fort alsnog als stedenbouwkundige structuur behouden.

Het historische boerderijcomplex dat in het plangebied langs de Hoofddijk lag moest wel wijken voor de nieuwbouwplannen. Eind jaren tachtig bouwde het Academische Ziekenhuis Utrecht (nu UMC Utrecht) binnen de hoofdstructuur van O.M.A. haar hoofdgebouw ten zuiden van het oostelijke deel van de Hoofddijk (afbeelding 20). Tussen de bebouwing en de Hoofddijk werd een park aangelegd met waterpartijen, welke geen relatie hadden met het watermanagementsysteem van de NHW. Vanaf de jaren negentig Afbeelding 20: Uitsnede van het masterplan van O.M.A. voor de Uithof, O.M.A. 1986. 17 - Stedenbouwkundig Programma Van Eisen USP UMC Utrecht Noordzijde volgden een parkeergarage P-noord, het RMDH en het WKZ aan de noordzijde van de Hoofddijk. De Hoofddijk, inclusief een groene zoom en sloten aan weerszijden, bleef ondanks de oprukkende verstedelijking binnen de universiteitscampus relatief intact als onderscheidende cultuurhistorische en stedenbouwkundige structuur. Wel ging binnen het plangebied de visuele relatie tussen de Hoofddijk en het verderop gelegen fort grotendeels verloren. De ooit vrije schootsvelden in de verboden kringen van het fort in het plangebied zijn nu alleen nog enigszins te herkennen in het groene karakter van de groenstroken langs de Hoofddijk en in de zichtlijnen ten noorden van het huidige parkeergebouw.P-noord.

En gaandeweg traden er incidenteel visuele verstoringen op in de continuïteit van de Hoofddijk, bijvoorbeeld de nooduitgang van de voetgangerstunnel tussen UMC Utrecht en WKZ, en de brede doorkruising door de Universiteitsweg. In 2021 verkreeg de Nieuwe Hollandse Waterlinie de UNESCO Werelderfgoedstatus. Fort Hoofddijk en de Hoofddijk werden daarbij opgenomen in de property van het werelderfgoed. De rest van het USP werd aangemerkt als attentiezone en provinciale Cultuurhistorische Hoofdstructuur militair. 1.5 Eigendomssituatie Het initiatief vindt grotendeels plaats op eigen grond van het UMC Utrecht (afbeelding 21). Het raakt gemeentelijk eigendom (Hoofddijk en Universiteitsweg), grond van de UU en grond van het Rijk. Er zijn ook nog gedeelde situaties van grond/gebouwen, en de voetgangerstunnel tussen WKZ en UMC Utrecht loopt (ondergronds) door gemeentelijk gebied. Het RMDH staat op grond van de UU (bloot eigenaar) (blauw gearceerd) en RMDH heeft een erfpachtrecht/recht van opstal. De parkeerplaatsen (oranje, aan de noordzijde van de Hoofddijk) zijn eigendom van de UU en hierop heeft de Staat (Defensie) een recht van erfpacht.

1.6 Omgevingsplan Binnen het plangebied gelden drie verschillende bestemmingsplannen, namelijk: • Bestemmingsplan De Uithof • Bestemmingsplan PMC, De Uithof • Bestemmingsplan Uithoflijn Daarnaast gelden nog de volgende plannen op basis van de Crisis en Herstelwet (Chw): • Chw bestemmingsplan Algemene regels Utrecht • Chw bestemmingsplan Algemene regels over bouwen en gebruik Afbeelding 21: Eigendomskaart. Rood: UMC Utrecht, Geel: Gemeente Utrecht Oranje: Staat (Defensie) Paars: provincie Utrecht, Blauw gearceerd: UU . 18 - Stedenbouwkundig Programma Van Eisen USP UMC Utrecht Noordzijde Rhijnauwen, het Hoge Bospad en de Vossegatsdijk. Er zijn verschillende relaties tussen de herontwikkeling van de Noordzijde van het UMC Utrecht en de herontwikkeling van de UU. De gebieden/ structuren/gebouwen die een relatie hebben met beide ontwikkelingen zijn onder andere de Universiteitsweg (Scienceboulevard), het Medical Campuspark en de Hoofddijk. Verbreding A 27 (Ring Utrecht) Het plangebied grenst aan afrit Utrecht Science Park vanaf de A28 en ligt binnen de invloedsfeer van knooppunt Rijnsweerd; het klaverblad waar de A27 en de A28 elkaar kruisen. Beiden maken onderdeel uit van het ‘Tracébesluit A27/A12 Ring Utrecht’. Een plan waarmee het Rijk de snelwegen veiliger wil maken en de bereikbaarheid en de leefbaarheid van de regio wil vergroten.

De Raad van State heeft op woensdag 11 maart 2026 uitspraak gedaan over het Tracébesluit A27/A12 Ring Utrecht. Het tracébesluit is vernietigd. Dat betekent dat het project juridisch gezien niet mag worden uitgevoerd. In de uitspraak van de Raad van State is aangegeven dat het Tracébesluit is vernietigd op basis van het stikstofdossier. De uitspraak is onderdeel van het bestuursrechtelijk proces en staat daarmee los van de politieke besluitvorming over het vervolg van de aanpak om de regio Utrecht ook in de toekomst bereikbaar te houden. De minister bestudeert de uitspraak en treedt in overleg met de regiopartijen om te bespreken hoe we gezamenlijk tot een passend vervolg kunnen komen. MIRT-verkenning OV en wonen De regio Utrecht heeft een opgave op het gebied van bereikbaarheid en woningbouw. Voor zowel korte, middellange als lange termijn werken overheden samen aan verbeteringen. Het gaat hier over het voorkomen van overbelasting rond Utrecht Centraal Station, het beter bereikbaar maken van het USP en het mogelijk maken van woningbouw in Utrecht Zuidwest en het noordelijke deel van Per 1 januari 2024 zijn deze bestemmingsplannen onderdeel van het tijdelijk deel van het omgevingsplan. De locaties voor het nieuwe entreegebouw, het nieuwe parkeergebouw met plintfuncties, het nieuwe RMDH en de nieuwe bebouwing aan de noordoostzijde liggen binnen het bestemmingsplan De Uithof.

Het bestemmingsplan De Uithof biedt uitbreidingsruimte voor nieuwe bebouwing tot maximaal 19.000 m 2 bvo. Deze uitbreidingsruimte, is inmiddels gerealiseerd. Het initiatief is ook strijdig met het omgevingsplan, omdat afgeweken wordt van de bestemmingen/aanduidingen en de bouwvlakken. Voor de herontwikkeling is een wijziging van het omgevingsplan nodig, inclusief alle daarbij behorende onderzoeken. 1.7 Relatie met projecten in de omgeving NvU/IPvE Universiteit Utrecht De Omgevingsvisie Utrecht Science Park 2040 beschrijft de ambities en gewenste ontwikkelrichting van het USP tot aan het jaar 2040. Deze Omgevingsvisie maakt het mogelijk om 4.000 - 8.000 sciencebanen, 4.000 woningen en overige functies aan het USP toe te voegen. Voor het opstellen en vaststellen van een gewijzigd omgevingsplan op het grondgebied van de UU is een door de gemeenteraad vastgesteld Nota van Uitgangspunten (NvU), een Integraal Programma van Eisen (IPVE) voor de openbare ruimte en een Beeldkwaliteitsplan nodig. Hier wordt momenteel door de gemeente Utrecht en de UU aan gewerkt.

Het plangebied voor deze plandocumenten wordt ten westen begrensd door de A27, ten noorden door de A28, ten oosten door de Bunnikseweg/Tolakker en ten zuiden door de Rijnoever, het Fort 19 - Stedenbouwkundig Programma Van Eisen USP UMC Utrecht Noordzijde Uitbreiding CMH Het CMH wenst hun gebouw langs de Universiteitsweg uit te breiden met een tweetal extra verdiepingen. Deze uitbreiding leidt niet tot een toename van personeel en dus evenmin tot meer verkeer. Hiervoor wordt een afzonderlijke, ruimtelijke procedure gevolgd. In afstemming met het CMH wordt bovendien gezamenlijk onderzocht hoe de buitenruimte rondom het CMH, eigendom van CMH, nader kan worden vormgegeven en aansluiting kan worden gezocht op de inrichting van het Medical Campuspark. Nieuwegein. Voor het USP gaat het specifiek om frequentieverhoging van de tram en de daarvoor benodigde aanleg van een tweede HOV-as, zodat de bussen en trams elkaar op de Heidelberglaan minder in de weg zitten. De maatregelen in Utrecht Oost, waaronder die op het USP, zijn als ongedekte opgaven onderdeel van de Voorkeursvariant MIRT-verkenning OV & wonen. Er is nog geen besluit genomen over het tracé van de tweede HOV-as. De varianten lijken geen invloed te hebben op het plangebied.

Voor meer informatie, zie www.programma-uned.nl/ov-en-wonen Uitbreiding PMC Het PMC gaat in 2026 uitbreiden met ongeveer 5.300 m 2 bvo aan zorg- en onderzoeksfuncties, waaronder MRI, patiëntenkamers en onderzoeksruimte. De uitbreiding komt in één van de uitsparingen van het gebouw aan de oostzijde. Het PMC breidt uit omdat door innovatie in de zorg nieuwe faciliteiten nodig zijn voor de behandeling van de verschillende ziektebeelden. Daarnaast is er een groeiende vraag naar onderzoeks- en zorgfaciliteiten en behoefte aan een efficiënte clustering van bestaande voorzieningen. Verder speelt de nauwe verbinding tussen research en zorg een grote rol bij de verbouwing; naast meer capaciteit legt de gewenste uitbreiding van het PMC een bouwkundige basis om de integratie van zorg en onderzoek verder te versterken. De uitbreiding heeft een beperkte ruimtelijke impact. De extra parkeervraag wordt binnen het bestaande parkeerareaal van het USP opgelost. Bij de uitwerking van de uitbreiding wordt in het bijzonder gekeken naar een goede verbinding met en uitstraling op het landschap. 20 - Stedenbouwkundig Programma Van Eisen USP UMC Utrecht Noordzijde Hoofdstuk 2 Ambities Omgevingsvisie USP Het USP is een gebied dat bruist van talent en innovatie. Het is nationaal, regionaal en lokaal van grote betekenis.

Kennis en innovaties op het gebied van Life Sciences, Health en duurzaamheid staan daarbij centraal. Dit unieke gebied krijgt in de Omgevingsvisie USP 2040 (afbeelding 23) ruimte voor doorontwikkeling en groei. De Omgevingsvisie USP 2040 maakt het mogelijk dat er meer ruimte komt voor R&D/science en dat meer studenten in het USP kunnen wonen. Het biedt ruimte aan de grootschalige herhuisvestingsplannen van het UMC Utrecht en de UU. De nieuwe bebouwing krijgt een hoge architectonische kwaliteit en maakt daarmee het gebied nóg aantrekkelijker. Er komt meer ruimte om te sporten en te recreëren. Een Medical Campuspark gaat de verschillende groene (park) gebieden met elkaar én met het landschap er omheen verbinden. Er komen meer wandelroutes en plekken om te verblijven, én de ecologische verbindingen worden versterkt. De mix van studeren, zorg, werken en wonen gaat zorgen voor een aantrekkelijke en levendige plek waar mensen graag komen om te leren en te werken. Van de Vechtplassen tot aan de Utrechtse Heuvelrug, de landgoederen van Amelisweerd, Rhijnauwen, Oostbroek, de NHW en het stroomgebied van de Kromme Rijn: het USP heeft hierin een centrale plek. Deze unieke landschappen vormen de basis voor de vestigingskwaliteit, de leefkwaliteit en de identiteit van het USP. De groene omgeving wordt gekoesterd, versterkt en verbonden.

Dit gebeurt via groene fietslanen met bomenrijen in het bebouwde gebied, door versterking van opgaande groenstructuren (coulissen) en recreatieve paden in de weilanden rondom, met natuurvriendelijke oevers, poelen én het versterken van de waterstructuur en de beleving van het waterlinielandschap. Het USP wordt nog beter verbonden met de omliggende stadsdelen van Utrecht, maar ook met Zeist, Bunnik en De Bilt. Binnen 15-20 minuten ben je met het openbaar vervoer of fiets bijvoorbeeld in de binnenstad van Utrecht en met de fiets op station Bunnik. Op het park is het aantrekkelijk om te wandelen en te fietsen. Auto’s blijven zoveel mogelijk aan de randen. Nieuwe ov-verbindingen en aantrekkelijke fiets- en wandelroutes zorgen voor een bereikbaar park voor iedereen. Afbeelding 23: Omgevingsvisie USP 21 - Stedenbouwkundig Programma Van Eisen USP UMC Utrecht Noordzijde de Universiteitsweg (toekomstige ‘Scienceboulevard‘) komen bij voorkeur levendige functies en entrees. Het parkeren voor patiënten en medewerkers is in de toekomst aan de rand van het USP geclusterd. Op de hoek van de Universiteitsweg en de Hoofddijk komt een nieuw en groter parkeergebouw. De plint, de benedenverdieping van het parkeergebouw, draagt door het toevoegen van zorg-gerelateerde en andere levendige functies bij aan de kwaliteit en leefbaarheid van het Medical Campuspark en de Universiteitsweg.

Het Medisch cluster Het Medisch cluster bestaat uit het UMC Utrecht, het WKZ, het PMC, het RMDH en het CMH. In dit cluster staat patiëntenzorg, medisch onderzoek en onderwijs centraal. Rond de Hoofddijk komt een ‘Medical Campuspark’. Het Medical Campuspark vormt een nieuw, groen entreegebied voor de ziekenhuizen. Hier komt ook een nieuw entreegebouw voor het UMC Utrecht, met poliklinieken, dagbehandelfuncties en een verpleegafdeling. Het Medical Campuspark is het domein van de voetganger. Medewerkers en patiënten kunnen er veilig, rustig en in een aantrekkelijke groene setting verblijven en bewegen. Er wordt uiteraard voor gezorgd dat de entrees van de ziekenhuizen goed bereikbaar blijven voor fietsers, taxi’s en auto’s richting de kiss&rides. De Hoofddijk is zogezegd een belangrijk cultuurhistorisch landschapselement in dit geheel, met een aantal bijzondere plant- en diersoorten. Deze verbindt de verschillende groengebieden aan de noordzijde van USP aan elkaar. Van de groene oksel van A27-A28 via de botanische tuin en de Hoofddijk naar het landschap en Landgoed Oostbroek (afbeelding 24). De functie als entreegebied moet zorgvuldig in het landschap worden ingepast. Het is een gastvrij gebied, met ruimte voor ontmoeten en verblijf en een heldere, veilige en efficiënte routing voor wandelaars, fietsers en in beperkte mate voor auto’s.

Rond het Medical Campuspark bevinden zich functies die zijn gericht op patiënten, zorgverlening en verwante functies zoals het parkeren en voorzieningen ten behoeve van patiënten. Aan de zuidzijde van het huidige UMC Utrecht ligt de nadruk op (medisch) onderwijs en onderzoek. Dit kan deels in de bestaande bebouwing en deels in nieuw toe te voegen bebouwing aan het oostelijk deel van de Heidelberglaan (als onderdeel van de ‘Centrumboulevard’). Ook aan Afbeelding 24: Luchtfoto met Campuspark USP, uit omgevingsvisie 22 - Stedenbouwkundig Programma Van Eisen USP UMC Utrecht Noordzijde Fasering De herontwikkeling van het UMC Utrecht zal gefaseerd plaatsvinden. Fase 1 betreft de herontwikkeling aan de noordzijde van het ziekenhuiscomplex. Fase 2 betreft de ontwikkeling van de huidige locatie van de ‘Zandplaat’ (kantoren), het huidige revalidatiecentrum én deels op de huidige locatie van Psychiatrie, aan de noordoostzijde van het UMC Utrecht. Hier vindt op termijn een nieuwe ontwikkeling plaats. Hierbij wordt gedacht aan vervanging van bestaande of nieuwe maatschappelijke, ziekenhuis-ondersteunende functies, R&D/science, die nauw samenwerken met het UMC Utrecht. Deze invulling zorgt voor een heldere begrenzing van de groene wig, met bebouwing die op het Medical Campuspark is georiënteerd.

De Fritz Redlschool krijgt, op termijn, een nieuwe locatie en wordt dan bij voorkeur onderdeel van dit ontwikkelvlak. Hiervoor wordt op een later moment bepaald of volledige of gedeeltelijke sloop van het huidige gebouw (na verhuizing) aan de orde is. Vanuit het oogpunt van duurzaamheid is behoud van (een deel van) het gebouw aan te raden. Een eventuele herbestemming tot een meer transparante, publieke functie is goed mogelijk en ook passend in de visie om dit deel van het Medical Campuspark te activeren. Deze ontwikkelingen zorgen ervoor dat een groene ruimte ontstaat met zicht op het open landschap richting Landgoed Oostbroek. Fase 3 is geen onderdeel van dit SPvE. In deze fase ontstaat aan de zuidzijde van het ziekenhuis ruimte (doordat de bezoekers aan de noordzijde van het UMC Utrecht gaan parkeren) om de huidige hoofdentree van het ziekenhuis primair te richten op medewerkers, onderzoekers en studenten, en secundair op patiënten en medewerkers die het ziekenhuis met het openbaar vervoer bezoeken Afbeelding 25: Fasering herontwikkeling

23 - Stedenbouwkundig Programma Van Eisen USP UMC Utrecht Noordzijde noordzuid lopende Universiteitsweg meer als ‘Scienceboulevard’ worden ingericht en worden gebruikt voor langzaam verkeer. Hier wordt met de herinrichting en het toevoegen van plintfuncties aan bijgedragen. en uitstappen bij de halte UMC Utrecht. Er ontstaat daarbij ook ruimte voor R&D/Science bedrijven en instellingen en eventueel woningen voor bijvoorbeeld studenten en zorgpersoneel. RSU/Omgevingsvisie 2040 De plannen voor de herontwikkeling en (ver)nieuwbouw rondom het Medical Campuspark dragen bij aan uitgangspunten zoals benoemd in de Ruimtelijke Strategie Utrecht 2040, welke ook opgenomen zijn in de Omgevingsvisie Utrecht Science Park 2040. De uitgangspunten uit de RSU2040 en de Omgevingsvisie Utrecht Science Park 2040 hebben de basis gevormd voor dit SPvE. Hieronder een korte beschrijving van hoe het plan bijdraagt aan de stedelijke uitgangspunten: • Het versterken van de health kant van het USP. Het herschikken en toevoegen van zorgprogramma draagt bij aan extra werkgelegenheid en de economische positie van het USP. • Het aantrekkelijk maken van de openbare ruimte. Daar draagt het nieuwe Medical Campuspark als onderdeel van het Campuspark aan bij. Door de noordzijde van het UMC Utrecht als hoofdentree te benoemen, ontstaat direct de behoefte om deze, nu vrij rommelige, zone opnieuw in te richten.

Door een deel van de bestaande bebouwing van het UMC Utrecht aan de noordzijde te slopen, kan het volume t.b.v. de nieuwe hoofdentree worden gerealiseerd en ontstaat eveneens ruimte voor het park. Het nieuwe Medical Campuspark verbindt, met nieuwe looproutes, de verschillende ziekenhuizen ten noorden van het UMC Utrecht met elkaar. Ook de groenstructuur aan de noordzijde van het USP met de cultuurhistorische Hoofddijk als drager, wordt hiermee versterkt: het zorgt voor een verbeterde groene recreatieve verbinding vanuit de stad richting het landschap voor plant, mens en dier. • Ontlasten van het gebied van autoverkeer. De nieuwe locatie van het parkeergebouw, dichter bij de afrit A28, zorgt voor minder autovervoersbewegingen door het gebied. Hierdoor kan de Afbeelding 26: Verbeelding uit Omgevingsvisie USP 2040 van mogelijke invulling van de Sciencebouleveard (Universiteitsweg/ Bolognalaan) 24 - Stedenbouwkundig Programma Van Eisen USP UMC Utrecht Noordzijde Het park draagt bij aan een zachte overgang van publiek naar prive. Hiervoor is ook extra aandacht bij de inpandige uitwerking van de hoofdentrees van gebouwen. Een excellente plint is in een gebied met zo veel en zulke grote zorginstellingen niet overal haalbaar. Er wordt daarom ingezet om op de belangrijkste plekken, daar waar mensen gebouwen betreden en langslopen, hier zoveel mogelijk op in te zetten.

Biodivers, gevarieerd en verbonden groenblauw: daar wordt met het park volledig op ingezet, als verbinding tussen landschappen en aansluitend op inheemse soorten in de omgeving. Voor een aangenaam microklimaat is het park een grote oase naast de bomen in/langs de straten die aanhaken op structuren in de omgeving. Er moet ruimte blijven voor het onverwachte, experiment en innovatie. De ruimte voor het onverwachte zit met name in de buitenruimte. De zorgfuncties lenen zich niet voor meervoudig ruimtegebruik. Voor toekomstbestendige gebouwen worden verschillende duurzaamheidsoplossingen ingezet. Visie Stedenbouw 2040, Ruimtelijke kwaliteit in de 10 minuten stad (2025) In een verdichtende stad is het behouden en versterken van kwaliteit en leefbaarheid van groot belang. De Visie Stedenbouw 2040 geeft antwoord op de vraag hoe Utrecht kan blijven groeien met meer woningen, werkgelegenheid en (groen)voorzieningen en tegelijkertijd een prettige stad blijft waar inwoners en andere gebruikers op hun gemak zijn. De stedenbouwvisie beschrijft uitgangspunten voor leefbaarheid en kwaliteit bij ruimtelijke ontwikkelingen in Utrecht, voor zowel de bestaande als de groeiende stad.

De belangrijkste uitgangspunten zijn: • Ruimte voor gemeenschappen • Stedenbouw met een menselijke maat • Zachte overgang publiek-privé • Een excellente plint • Buurten nodigen uit om te lopen • Een uitnodigende openbare ruimte • Gevarieerd en verbonden groenblauw • Een aangenaam microklimaat • Ruimte voor het onverwachte • Meervoudig ruimtegebruik • Een toekomstbestendig gebouw • Hoogbouw met een menselijke maat In het Medical Camppusparkwordt invulling gegegeen aan ‘ruimte voor gemeenschappen’ en het zorgt ook voor ‘menselijke’ maat tussen grote gebouwclusters. Het park biedt ruimte om te lopen tussen de functies in het plangebied, maar ook naar buiten richting het landschap. 25 - Stedenbouwkundig Programma Van Eisen USP UMC Utrecht Noordzijde • de beoogde ziekenhuisondersteunende functies zijn beschikbaar voor plintfuncties in het nieuwe parkeergebouw en voor het nieuwe entreegebouw; • het huidige gebouw van Psychiatrie, circa 18.650 m2 BVO, zal op termijn worden gesloopt. De afdeling Psychiatrie krijgt een nieuwe locatie binnen het ziekenhuiscomplex; • herontwikkeling van de noordoostzijde van het ziekenhuiscomplex. Op termijn wordt hier de bebouwing bestaande uit onder andere de Fritz Redlschool en het gebouw aan de Zandplaat, gesloopt.

Hier komt nieuwe bebouwing van circa 20.000 tot 30.000 m2 bvo voor onder andere UMC Utrecht-functies, ziekenhuisondersteunende functies, R&D/Science bedrijven en vervanging van de Fritz Redlschool. Daarnaast is er de mogelijkheid om een paviljoen aan de oostzijde van het park te realiseren met een maximale grootte van 1.000 m2 bvo. De ontwikkeling, nieuwbouw RMDH plus tuin, wordt meegenomen in dit SPvE als onderdeel van de gebiedsontwikkeling, maar zal na vaststelling van dit SPvE door de raad een eigen separaat ontwerp- en realisatietraject gaan doorlopen door middel van een BOPA. In dit hoofdstuk worden de uitgangspunten benoemd voor de ontwikkeling van de bebouwing (afbeelding 27, zie volgende pagina). Hierbij wordt onderscheid gemaakt tussen eisen en wensen. De eisen komen voort uit gemeentelijk beleid en daaraan moet worden voldaan. De wensen vragen om een inspanningsverplichting, maar bieden wel ruimte voor flexibiliteit. 3.1 Programma In het door het college vastgestelde Intentiedocument ‘Herontwikkeling UMC Utrecht’ (vastgesteld september 2023), werd op hoofdlijnen uitgegaan van het volgende bouwprogramma: • een ontvangstgebouw van circa 90.000 m2 bvo bovengronds, waarvan circa 70.000 m2 bvo parkeren.

Deze circa 70.000 m2 bvo parkeren was ter vervanging van de huidige (personeels)garage noord, van het parkeergebouw zuidzijde en van verschillende maaiveld parkeerplekken; • een nieuw Ronald McDonald Huis (RMDH) van 5.000 m2 bvo); • in de overige 15.000 m2 waren ziekenhuisondersteunende functies voorzien. Inmiddels zijn deze uitgangspunten enigszins gewijzigd: • voor het parkeren wordt nu uitgegaan van circa 75.000 m2 bvo (vooral in verband met grotere afmetingen auto’s); • een nieuw entreegebouw met o.a. poliklinieken, dagbehandelingsfuncties en verpleegafdelingen aan de zuidzijde van de Hoofddijk (van circa 20.000 m2 bvo); • de nieuwbouw van het RMDH, bedraagt in totaal circa 3.800 m2 bvo. Het nieuwe RMDH komt nabij het WKZ. De buitenruimte (tuin) voor het RMDH heeft een oppervlakte van maximaal 800 m2; Hoofdstuk 3 Uitgangspunten en onderbouwing bebouwing 26 - Stedenbouwkundig Programma Van Eisen USP UMC Utrecht Noordzijde Afbeelding 27: Uitgangspuntenkaart UMC Utrecht 27 - Stedenbouwkundig Programma Van Eisen USP UMC Utrecht Noordzijde parkeergarage aan de zuidzijde ontstaat ruimte voor nieuwe functies (fase 3). Het nieuwe entreegebouw van het UMC Utrecht markeert de hoofdingang en biedt ruimte aan een horecagelegenheid. De voetgangersentree op maaiveld zorgt voor levendigheid in het ontvangstgebied.

Door de nieuwbouw kunnen kunnen andere delen van het bestaande ziekenhuiscomplex worden gerenoveerd. Psychiatrie krijgt onderdak in het UMC complex. Hierdoor kan het huidige psychiatriegebouw worden gesloopt en ontsaat meer ruimte voor het groene Medical Campuspark. Het RMDH krijgt een nieuwe plek aan de noordzijde van de Hoofddijk. Algemene eisen en wensen aan de bebouwing Stedenbouw • Gebouwen voegen zich in de herkenbare orthogonale (rechthoekige) opzet van bebouwing op het USP [Eis]. • De toekomstige bebouwing valt binnen de bebouwingsgrenzen die zijn aangegeven op de uitgangspuntenkaart [Eis]. • Voor het in de uitgangspuntenkaart grijs gearceerde deel van de parkeergarage worden in de uitwerking van de dimensionering en het ontwerp van het parkeergebouw mitigerende maatregelen genomen die ertoe leiden dat er ten aanzien van de visuele integriteit van het werelderfgoed Hollandse Waterlinies geen onaanvaardbare mate van wandwerking ontstaat boven de bomenrij tussen de gebouwen Plus Ultra en het Nutricagebouw, gezien vanaf het weergegeven standpunt bij Fort Hoofddijk en kijkend in oostwaartse richting [Wens]. Plinten en entrees • De bebouwing die grenst aan de openbare ruimte heeft een vloerpeil dat zoveel mogelijk gelijk is aan de hoogte van die openbare ruimte [Eis].

3.2 Ruimtelijk Hoofdopzet De omklap van de huidige hoofdentree van het UMC Utrecht aan de zuidkant naar het nieuwe entreegebouw aan de noordkant, zorgt ervoor dat functies beter en logischer op elkaar aansluiten en dat er een betere ruimtelijke situatie ontstaat. Het nieuwe representatieve entreegebied (Medical Campuspark) opent zicht naar het landschap, waar doorheen de bijzondere UNESCO Werelderfgoed structuur van de Hoofddijk loopt. Hier staan groen, verblijf en ontmoeting voorop en sluiten de entrees van de omliggende ziekenhuizen en het RMDH goed op aan. Het wordt een ‘healing environment’ voor patiënten en bezoekers. Dit wordt verder versterkt wanneer het gebouw van Psychiatrie geheel of gedeeltelijk wordt gesloopt, de Fritz Redlschool en het RMDH verhuizen en er een nieuw entreegebouw voor het UMC Utrecht en een nieuw parkeergebouw met plintfuncties komt. Het nieuwe parkeergebouw waar autobezoekers direct vanaf de A28 in kunnen rijden, zorgt ervoor dat het qua autoverkeer rustiger wordt in de rest van het USP. Hierdoor ontstaat ruimte voor herinrichting van de Universiteitsweg (Scienceboulevard) naar een profiel met minder rijstroken en meer ruimte voor fietsers, voetgangers en groen. Dit wordt vormgegeven in samenhang met de (verlengde) monumentale bomenrijen in het gebied en met de Hoofddijk die ter hoogte van het CMH de Universiteitsweg (Scienceboulevard) kruist.

Medewerkers, patiënten en bezoekers lopen makkelijk naar het entreegebouw. Het parkeren verdwijnt van het maaiveld, waardoor ruimte is voor groen en verblijf. De levendige plinten van het nieuwebparkeergebouw zorgen voor een aantrekkelijke uitstraling, levendigheid en sociale veiligheid langs het Medical Campuspark (Hoofddijk) en de Universiteitsweg (Scienceboulevard). Voor de invulling wordt gedacht aan sport, R&D/Science, een koffiecorner, pakketpunt etc. Op de plek van de bestaande 28 - Stedenbouwkundig Programma Van Eisen USP UMC Utrecht Noordzijde • Plinten zijn zoveel mogelijk transparant, zodat mensen van buiten naar binnen kunnen kijken en er zicht is op de voetgangersroutes. Op plekken waar dit niet lukt hebben de plinten een aantrekkelijke vormgeving die aansluit op de menselijk maat. Dit kan door materiaalgebruik en bijvoorbeeld ritmiek in de gevel. [Eis]. • Plinten sluiten goed aan op de buitenruimte. Entrees liggen aan logische wandelroutes. Als een plint grenst aan het landschap, dan loopt het groen bij voorkeur tot aan de gevel [Wens]. • De plint bestaat bij voorkeur uit functies met een publiek karakter en verblijfsruimtes zoals werkplekken, vergaderruimtes, kantines, spreekkamers, wachtruimtes, etc. [Wens]. • De hoogte van de plint verhoudt zich tot de hoogte van het gehele gebouw. Deze is minimaal 3,5 meter hoog (dit geldt ook voor het parkeergebouw i.v.m.

de plintfuncties en doorrijdhoogte voor busjes). [Eis]. Levendige plinten bevinden zich op plekken waar entrees zijn en/of een concentratie aan voorzieningen is, waar verblijfsplekken zijn in de openbare ruimte en waar drukke langzaam verkeersroutes lopen. Dit om de sociale veiligheid in het gebied dat 24/7 gebruikt wordt te bevorderen. Voor levendige plinten geldt: • Er bevinden zich (verblijfs-)functies met een publiek karakter [Eis]. • De functies in de plint krijgen een eigen entree vanaf de buiten- ruimte, waardoor interactie ontstaat tussen binnen en buiten (bijvoorbeeld voorzieningen in de parkeergarage) [Eis]. • De entrees op begane grond sluiten logisch aan op de voetgangersroutes uit het Medical Campuspark en zijn toegankelijk voor alle gebruikers en bezoekers [Eis]. Menselijke maat • Het gebied bestaat veelal uit grote gebouwvolumen. Hier moet menselijke maat aan gegeven worden in de stedenbouwkundige Afbeelding 28+29: Referentiebeeld entreegebouw met een transparante plint overdag (boven) en in de avond (onder). (Locatie AMC van het Amsterdam UMC) 29 - Stedenbouwkundig Programma Van Eisen USP UMC Utrecht Noordzijde gemeente is gebaseerd op de legenda conformNEN 8100. Windgevaar is nooit toegestaan [Eis]. • Windhinder wordt getoetst op basis van vooraf vastgestelde windklasse per activiteit (doorlopen, slenteren, verblijven).

Deze activiteiten worden op de kaart in het Functioneel Ontwerp aangegeven [Eis]. • Windoverlast veroorzaakt door gebouwen wordt opgelost door de positionering van volumes binnen het stedenbouwkundig plan en/ of de vorm van het gebouw (zoals rondingen of setbacks). Mitigerende maatregelen in de openbare ruimte zijn niet toegestaan [Eis]. • Voor hoogbouw (of gebouwen aan een representatieve openbare ruimte) moet voor het gehele gebied een zonnestudie gedaan worden waarin sunspots en representatieve ruimtes zijn aangewezen. Door voldoende ‘sunspots’ zijn er altijd open plekken met een goede bezonning op loopafstand beschikbaar [Eis]. Beeldkwaliteit Hieronder worden de zes kernwaarden voor de beeldkwaliteit beschreven die verder uitgewerkt zijn in het ‘Beeldkwailteitsplan’, welke als bijlage aan dit document is toegevoegd. 1. De Medical Campus is onderdeel van het Utrecht Science Park 2. De Medical Campus krijgt een herkenbaar en eigen karakter als geheel. 3. De openbare ruimte vormt het hart van de medical campus en is het verbindende element tussen alle gebouwen en daarmee het campuspark voor alle functies. 4. Alle gebouwen en openbare ruimte hebben een menselijke maat en zorgen voor een beleving op ooghoogte. 5. Gebouwen en openbare ruimte worden verbonden door een herkenbare overgangszone tussen binnen en buiten. 6. Hoogwaardige, duurzame en tijdloze architectuur.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://utrecht.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/fe341134-7a28-495c-9dbf-94770c63ec87?agendaItemId=097a177b-e423-4efd-9b55-0e065c91fbb3