Samen voor Overvecht - Monitorrapportage september 2020.pdf
Tekst van het document
Bron: gezondheidspeiling
2014 Overvecht
2016
2018
Utrecht
Input uit de kenniskring: duiding, ervaringen en aanbevelingen Deelnemers herkennen de potentie aan informele hulp die er is in Overvecht. De coronacrisis heeft dit versterkt en informele hulp onderling is gegroeid, misschien wel meer dan gemiddeld in Utrecht. De vraag is of we dat voldoende vast kunnen houden. Mensen hebben elkaar leren kennen en hopelijk zorgt dat voor een structurele opbrengst. Als gemeente en organisaties is het goed om bewonersinitiatieven ook bij bewoners te laten en alleen in te springen waar nodig. De kenniskring concludeerde dat er aan de ene kant meer bewoners zijn die elkaar opzoeken en hulp geven, maar dat er aan de andere kant ook bewoners zijn die zich meer opsluiten vanwege angst voor het coronavirus. Conclusie COVID-19 heeft een grote impact op de ontwikkeling van deze deelambitie. De potentie van inwoners van Overvecht als het gaat om het bieden van informele hulp lijkt in de afgelopen maanden tot uiting gekomen. Nu is het zaak dit voldoende vast te houden. Tegelijkertijd zijn er inwoners die zich uit angst meer thuis opgesloten hebben. Eenzaamheid in Overvecht is in de afgelopen jaren na een stijging in 2016 weer afgenomen, maar er is aanleiding te veronderstellen dat eenzaamheidsgevoelens door de impact van COVID-19 weer zijn toegenomen.
26 / 42
4. Zorg en ondersteuning dichtbij en op maat 4.2 Door maximaal te doen wat nodig is, met betere verankering in de buurtaanpakken en koppeling aan renovaties, bieden we de beste zorg en ondersteuning en is deze nog meer op maat (ook gericht op activering) Indicatoren Er zijn nog geen indicatoren vastgesteld die we monitoren om de voortgang en ontwikkelingen op deze ambitie te volgen. In de kenniskring hebben we besproken wat we willen realiseren en naar welke indicatoren we dan moeten kijken voor deze ambitie. Impact COVID-19 Tijdens de lock-down bleek dat de korte lijntjes en goede samenwerking snel tot actie hebben geleid naar de inwoners van Overvecht. We horen positieve reacties op de maaltijden die verstrekt werden en andere acties naar bewoners. Bij zorgen werd er snel geschakeld. Met elkaar is geprobeerd zoveel mogelijk mensen te steunen door telefonisch of persoonlijk contact.
Aanvullende indicator Om een beeld te schetsen voor de ontwikkeling op deze deelambitie kunnen we iets zeggen over het bereik van het buurtteam Sociaal en het buurtteam Jeugd en Gezin in Overvecht. Uit het jaarverslag van buurtteam Sociaal blijkt dat Overvecht de wijk blijft met de meeste klantdossiers bij het buurtteam (2.410), waarbij het aandeel in het totaal daalde (19%, terwijl het eerder 21,7% was). De vraag in de teams Centrum en de Gagel nam af, terwijl deze in Spoorzoom toenam. Vechtzoom bleef stabiel. Uit de voortgangsrapportage Jeugd, blijkt dat het bereik bij de buurtteams tussen de 15% en 25% ligt. Het bereik is het hoogst in buurtteam Jeugd en Gezin Overvecht de Gagel. Over cliënttevredenheid weten we alleen iets op stedelijk niveau. Buurtteam Sociaal wordt gewaardeerd met een 8,0, buurtteam Jeugd en Gezin met een 8,2.
Input kenniskring: ervaring en aanbevelingen Vooraf is informatie opgehaald over de buurtteams en de samenwerking in de buurtaanpakken. Daarbij wordt aangegeven dat er een meer integrale samenwerking wordt ervaren. Niet alle deelnemers van de kenniskring zien dit hetzelfde en zien ook kansen om de samenwerking te verstevigen en inzet te vergroten. Er wordt besproken of de deelnemers in de buurtaanpakken altijd bijdragen aan elkaars opdracht of opgave, en of we daar samen synergie in kunnen vinden. Dergelijke processen kosten tijd. Op het gebied van leren en samenwerken zijn de afgelopen tijd wel grote verbeteringen bereikt, we vinden elkaar sneller
Conclusie Op deze deelambitie gebeurt veel en er wordt betrokkenheid ervaren. We signaleren een positieve ontwikkeling als het gaat om samen leren en ontwikkelen en op het gebied van samenwerking in de buurtaanpakken. Deze deelambitie is nog niet concreet genoeg geformuleerd en daarmee lastig te volgen met cijfers. Daarom gaan we in het najaar in gesprek met elkaar en met partners hoe de deelambitie aan te passen.
en er zijn kortere lijntjes. De deelnemers in de kenniskring geven aan dat het lastig is om deze deelambitie te meten in indicatoren omdat deze nog niet concreet is geformuleerd. Wellicht is daar winst te boeken. Het in beeld brengen van indicatoren helpt om scherpte aan te brengen op deze deelambitie. Het kan ook zorgen voor commitment, het wordt duidelijker wat er nodig is en moet gebeuren. Bij de huisbezoeken in het kader van sociaal renoveren wordt ook informatie opgehaald of mensen zich in willen zetten voor een ander of in de buurt. Dat kan ons ook inzichten geven om deze deelambitie beter in beeld te brengen.
27 / 42
4. Zorg en ondersteuning dichtbij en op maat 4.3 Eerder, sneller en slimmer aanpakken van geldzorgen, zodat bij mensen ruimte ontstaat om mee te doen rondkomen
% inwoners dat niet rondkomt
100%
20%
90%
18%
80%
16%
70%
14%
60%
12%
50%
10%
53%
8%
40% 30%
71%
4%
20% 10% 0
6%
34% 13%
22% 7%
Overvecht
Utrecht
% dat niet rondkomt
% niet goed, niet slecht
2% 0 2010
2011
2012
2013
2014
Overvecht
% dat goed kan rondkomen
2015
2016
2017
2018
2019
Utrecht
Bron: inwonersenquête gemeente Utrecht
Bron: inwonersenquête gemeente Utrecht
Rondkomen en financiële situatie
Aandeel inwoners dat niet rondkomt daalt, in 2019 lichte stijging
Iets meer dan de helft van de inwoners van Overvecht geeft aan goed te kunnen leven van hun inkomen. Een op de acht (13%) inwoners kan (zeer) slecht leven van hun inkomen. Dit is
Sinds 2015 daalt het aandeel inwoners dat slecht kan rondkomen zowel in Overvecht als het stedelijk gemiddeld. In 2019 zien we in zowel Overvecht als stedelijk echter een lichte stijging
bijna twee keer zoveel als stedelijk gemiddeld (7%).
van het aandeel inwoners dat aangeeft moeite te hebben met rondkomen.
Uit inkomensgegevens weten we dat ruim een op de drie huishoudens leeft van een inkomen op de armoedegrens (36,8%), bijna een kwart van de huishoudens in Overvecht leeft langdurig van een inkomen op de armoedegrens (U-pas: 125% Wettelijk Sociaal Minimum, langdurig (vier jaar of langer): 22,4%).
28 / 42
4. Zorg en ondersteuning dichtbij en op maat 4.3 Eerder, sneller en slimmer aanpakken van geldzorgen, zodat bij mensen ruimte ontstaat om mee te doen Impact COVID-19 De coronacrisis heeft ook zijn weerslag op deze deelambitie. Door verlies van (tijdelijk) werk staat het kunnen rondkomen en het meedoen in de maatschappij onder druk. Professionals in de wijk signaleren dat er minder zicht op de financiële situatie van een aantal klanten is en dat er, vanwege corona, minder hulpvragen met betrekking tot financiën binnen zijn gekomen.
% inwoners dat meedoet 60% 50%
Input kenniskring: duiding Het beeld van de financiële problemen in Overvecht wordt herkend door de deelnemers. Het is lastig mensen met financiële problemen te bereiken. Op de Nigerdreef worden mensen gebeld door het centrum voor Woononderzoek of door de woningcorporatie. Mensen geven niet of nauwelijks aan dat er geldzorgen of schulden zijn. De kenniskring geeft aan dat dit een bekend gegeven is en noemt enkele initiatieven in de wijk, zoals de Geldzaak, de bijenkorven en de Werkwinkel, die hierop inspelen.
40% 30%
20% 10%
0
59%
65%
64%
65%
63%
2015
2016
2017
2018
2019
Bron: inwonersenquête gemeente Utrecht
Meedoen is in Overvecht lastiger dan gemiddeld in Utrecht Het aandeel inwoners dat geen moeite ervaart met meedoen ligt in Overvecht (63%) lager dan stedelijk gemiddeld (81%). Als we dit vergelijken met andere wijken zien we dat Overvecht beduidend lager scoort dan de andere wijken. Mensen die slecht kunnen rondkomen, doen minder vaak mee. Gemiddeld in de stad doet 81% mee, bij mensen die moeite hebben met rondkomen is dit 54%. Stedelijk zagen we een licht positieve trend in slecht kunnen ronkomen en meedoen. Voor Overvecht kunnen we dit niet in beeld brengen, vanwege te lage aantallen.
Input kenniskring: ervaringen en aanbevelingen Deelnemers geven aan dat er is gestart met de pilot turbo saneren en dat de eerste huishoudens inmiddels dit aanbod krijgen. Begin juli is ook gestart met de Geldzaak, een open inloopspreekuur voor mensen met geldvragen of geldzorgen. De deelnemers zijn positief over de Werkwinkel in Overvecht. Tenslotte geven deelnemers aan dat de signaleringsfunctie en het meer preventief kunnen zijn een mooi resultaat zou kunnen zijn van het partnerschap rond bijvoorbeeld het sociaal renoveren. Naast meedoen zouden we ook inzicht moeten verschaffen in het aandeel Overvechters dat betaald werk heeft. Dat raakt namelijk sterk aan het kunnen rondkomen en geldzorgen hebben. In het hoofdstuk over Meedoen en Ondernemen wordt inzicht verschaft over het aandeel werkeloosheid en bijstandsuitkeringen in Overvecht. Conclusie Moeite met rondkomen en financiële problematiek zijn veelvoorkomend in Overvecht, als we kijken naar de cijfers. COVID-19 zal ook hierop zijn weerslag hebben. Mensen met schulden zijn moeilijk te bereiken, vooral omdat er taboe heerst op geldzorgen en schulden. De al langer bestaande en net gestarte initiatieven, zoals de bijenkorven, de Werkwinkel en de Geldzaak, worden positief ontvangen door de deelnemers van de kenniskring.
29 / 42
5. Meedoen en ondernemen 5.1 Iedereen doet mee, van activering en scholing tot werk, aansluitend op intrinsieke motivatie en talenten van bewoners. De kansen van scholing, werk en ondernemen in Overvecht zelf worden benut. % inwoners dat meedoet
90%
% inwoners dat meedoet 100%
80% 70%
80%
60% 50%
60%
40% 30%
40%
20% 10%
sociale contacten
cultuur of sportdeelname
45%
40%
40%
93%
82%
87%
91%
80%
81%
87%
76%
vrijwilligerwswerk of school
activiteiten voor de buurt
n-
D e
0
te Vl eu
Le
id
sc h
e
R
…
t w es id
81%
77%
80% ijn
77%
Zu
Zu
Bi
nn
en
st
os
80% id
87% ad
t
87% O
st oo
N
oo
rv ve
88% rd
ec
es O
N
oo
rd
w
W es
63% ht
79% t
86% t
0
20%
Overvecht 2018
Overvecht 2019
Utrecht 2019
Bron: Gemeente Utrecht, afdeling onderwijs
Bron: inwonersenquête gemeente Utrecht
Ambitie en indicator meedoen De ambitie van Samen voor Overvecht is dat iedereen in de wijk kan meedoen, de wijk
Meedoen in Overvecht lastiger dan gemiddeld, activiteiten voor de buurt scoren relatief hoog Het aandeel inwoners dat geen moeite ervaart met meedoen ligt in Overvecht (63%) lager dan
stimuleert dat bewoners meedoen en mogelijkheden biedt voor bewoners om hun talenten te ontplooien. Waar mogelijk worden deze talenten in de wijk ingezet door werkgevers in de wijk.
stedelijk gemiddeld (81%). Als we naar de verschillende wijken in de stad kijken, zien we Overvecht het laagst scoort.
Dit draagt ook bij aan een aantrekkelijk ondernemersklimaat. Voor meedoen kijken we naar een samengestelde indicator op basis van vier aspecten: het verrichten van (vrijwilligers)werk of volgen van een opleiding · het deelnemen aan sport of culturele activiteiten · het verrichten van activiteiten in de buurt · het hebben van sociale contacten
Kijken we naar de verschillende onderdelen van meedoen dan zien we dat inwoners van Overvecht op alle aspecten (iets) lager scoren dan gemiddeld. In vergelijking met andere wijken en stedelijk gemiddeld is het aandeel inwoners dat activiteiten voor de buurt doet het meest vergelijkbaar met andere wijken in de stad.
Als inwoners ten minste op drie van de vier genoemde gebieden actief zijn, doen ze mee.
30 / 42
5. Meedoen en ondernemen 5.1 Iedereen doet mee, van activering en scholing tot werk, aansluitend op intrinsieke motivatie en talenten van bewoners. De kansen van scholing, werk en ondernemen in Overvecht zelf worden benut. % huishoudens met werkloosheids- of bijstandsuitkering
indicatie van het aantal huishoudens met een werkloosheids- of bijstandsuitkering 450
22% 20%
400
18%
350
16% 300
14% 12%
250
10%
200
8%
150
6% 100
D
on au
-n oo r
410 f
410
ee
350
dr
340
Ti gr is
330
Kl o… dr ee f, W ol ga dr … Ve ch tz oo m -z ui d N ec ka rd re ef Za m be si dr ee f
160
d,
re ef oo m
tz
Za
ef , gd re Ta a
D
150
m en ho fd
nd r… co ub i R
ho ht Ve c
Bron: CBS, bewerking afdeling Onderzoek en Advies gemeente Utrecht
140
Ve ch
21,5%
18,6%
16,9%
15,4%
14,9%
11,7%
9,9%
-n oo on rd au ,K dr lo ee … f, W ol ga dr e… Ve ch tz oo m -z ui d N ec ka rd re ef Za m be si dr ee f Ti gr is dr ee f
0
zo om
m en
co ub i R
ef , gd re Ta a
50
fd re ef
6,9% … re nd
rv ve O
U
tre
ec
ch
ht
t
0
Za
6,0%
2%
14,6%
4%
Bron: CBS, bewerking afdeling Onderzoek en Advies gemeente Utrecht
Relatief veel werkloosheids- en bijstandsuitkeringen in Overvecht, maar verschillen tussen buurten Voor werkloosheidscijfers kijken we meestal naar cijfers van UWV over werklozen en werkzoekenden, dit zijn mensen die op korte termijn beschikbaar zijn voor de arbeidsmarkt voor een minimaal aantal uur. Deze data zijn echter (nog) niet beschikbaar op wijkniveau of lager. Via de CBS-cijfers over inkomen weten we wel hoeveel huishoudens een inkomen hebben uit een uitkering op buurtniveau (voorlopige cijfers van 2018). Deze gebruiken we om een beeld te schetsen van de situatie in de wijk. Het aandeel huishoudens met een inkomen uit een werkloosheidsuitkering of bijstandsuitkering is in Overvecht ruim twee keer zo hoog als stedelijk gemiddeld (14,6% versus 6,0%). Er zijn grote verschillen tussen buurten: in de Tigrisdreef heeft meer dan één op de vijf huishoudens een inkomen uit een uitkering (21,5%), in de Taagdreef, Rubicondreef is het veel lager (6,9%). Kijken we naar absolute aantallen, dan zien we een vergelijkbare volgorde van buurten. In de buurten Zambesidreef en Tigrisdreef wonen de meeste huishoudens met een inkomen uit een werkloosheids- of bijstandsuitkering, bij elkaar zijn dat ruim 800 huishoudens.
31 / 42
5. Meedoen en ondernemen 5.1 Iedereen doet mee, van activering en scholing tot werk, aansluitend op intrinsieke motivatie en talenten van bewoners. De kansen van scholing, werk en ondernemen in Overvecht zelf worden benut. Impact Covid-19 De cijfers die we hier bekijken gaan allemaal over de ontwikkelingen tot en met 2019. We weten dat de coronacrisis de situatie echter sterk heeft veranderd en ook langere tijd impact zal hebben. Op de ambitie meedoen en ondernemen zal het van grote invloed zijn. In de stedelijke trendrapportage en uit een ronde in Overvecht en de kenniskring komen de volgende ontwikkelingen naar voren:
Toename van het aantal bijstands- en WW-uitkeringen Bestaande kwetsbare groepen worden geraakt, daarnaast ook nieuwe groepen (ZZP’ers, ondernemers, studenten) Mensen waarvoor moeite is gedaan om ze mee te laten doen, waren soms weer kwijt: voor sommige mensen is/was corona een reden om een stapje terug te zetten, sommige mensen hebben een klap gehad qua mentale weerstand en sommige mensen waren bang. Deze mensen mis je nu en zitten nog wel in eerdere positieve cijfers.
Voor de langere termijn verwachten we dat dit de volgende consequenties heeft:
Stijging van de werkloosheid Langdurig werkzoekenden (die dus al geen werk hadden voor de coronacrisis) komen
Wat betreft meedoen zijn veel mensen die met moeite zijn aangehaakt, door corona afgehaakt. Mensen die eerst hulp kregen via een bepaald loket of een bepaalde plek, hadden nu geen contact en raken zo uit zicht. Dit is vooral te zien bij mensen die hulp kregen bij officiële instanties. Daar waar echt out-reachend werd gewerkt, bleek dat wel heel waardevol te zijn en bleven mensen in beeld. Veel vrijwilligers gingen juist door en op sommige plekken deden zelfs meer mensen mee in de wijk. Doordat veel mensen nu meer thuis zijn, willen meer mensen zich voor de wijk inzetten. Dit was ook duidelijk zichtbaar bij jongeren die lange tijd niet naar school of opleiding konden. Naast de groep mensen die niet mee willen doen, is er ook een groep die niet mee kán doen. Deze groep weet (vaak vanwege taalproblemen) niet waar ze terecht kunnen. Het is geen kwestie van wel of niet willen meedoen, maar het lukt ze vaak niet. Dit is geen nieuwe groep, deze bestond ook voor corona al. Meedoen is volgens deelnemers van de kenniskring ook afhankelijk van de afstand tot bepaalde voorzieningen. De deelnemers van de kenniskring zouden graag informatie over de bereikbaarheid van bijvoorbeeld sportvoorzieningen combineren met informatie over wel of niet
naar verwachting moeilijker aan het werk vanwege nieuwe verdringing op de arbeidsmarkt. Als de economie weer aantrekt zullen eerst meer kansrijke groepen aan het
meedoen. We kijken of daar gegevens over te vinden zijn, die we in de toekomst in deze monitor kunnen verwerken. Verder zou het goed zijn om meer inzicht te hebben in waarom mensen wel
werk komen met recente werkervaring, die door de coronacrisis hun baan kwijt zijn geraakt
of niet meedoen en wat we weten over het meedoen van ondernemers in de wijk. We onderzoeken of informatie uit het ondernemerspanel ook op wijkniveau gebruikt kan worden.
Arme huishoudens komen minder makkelijk uit armoede
Input uit de kenniskring: duiding, ervaringen en aanbevelingen
Conclusies De achterstand op meedoen en werkloosheid in Overvecht was in 2019 nog aanzienlijk. Het
In Overvecht wordt veel gedaan om meedoen te stimuleren. Maar tegelijkertijd zien we dat corona ook een verandering heeft gebracht op het gebied van meedoen en ondernemen.
aantal mensen dat actief is in hun buurt is wel relatief groot. Activiteiten voor meedoen en ondernemen gingen van start en werden zichtbaar. Dit gaf veel energie. De coronacrisis heeft
Ondernemers hadden veel energie, plannen en zagen mogelijkheden voor initiatieven. Door corona hebben ze deze plannen moeten omgooien. Er is duidelijk een situatie voor en na
echter alles veranderd. Mensen zijn uit beeld geraakt, anderen juist in beeld gekomen. Kwetsbare bewoners worden extra geraakt. De situatie is nu geheel anders en vraagt om
corona zichtbaar.
opnieuw kijken naar de situatie en de ambities hierop bij te sturen. Via inzet van DOCK, Pozitive en Sociale Renovatie blijven we inzetten op outreachend werken.
32 / 42
5. Meedoen en ondernemen 5.2 We verbinden vraag van werkgevers aan talenten van bewoners. Bewoners zien mogelijkheden om aan werk te komen, een opleiding of stageplek te vinden. Indicatoren Er zijn nog geen indicatoren vastgesteld die we monitoren om de voortgang en ontwikkelingen op deze ambitie te volgen. In de kenniskring hebben we besproken wat we willen realiseren en naar welke indicatoren we dan moeten kijken voor deze ambitie. Impact Covid-19 De impact die de maatregelen tegen het coronavirus heeft op het ondernemersklimaat, heeft ook weerslag op deze ambitie. Er zijn echter ook mensen die zich juist nu hebben ingezet voor de wijk. Deze moeten we vasthouden. Het is nu extra belangrijk dat bewoners, ondernemers en werkgevers weten waar ze terecht kunnen als ze iets willen.
Het heeft tijd nodig voordat een aanpak of een loket goed werkt. De ondernemers en bedrijfssectoren zijn belangrijk voor de wijk. Zij moeten actief willen bijdragen en meewerken aan de wijkaanpak, dan ontstaat er pas impact. De bouwsector is nu goed aangesloten. Dat kan nog beter bij andere branches, bijvoorbeeld de zorg. Die moeten hier ook in willen investeren en het voordeel ervan inzien. Door samenwerking met de sector is het veel makkelijker talent te vinden en te plaatsen. De opdrachtgevers, van grote projecten zoals de NRU (Noordelijke Ringweg Utrecht) en renovaties, moeten geholpen worden om talenten in Overvecht aan te trekken, eventueel in de vorm van opleidingstrajecten of leerplekken. Het ontbreekt deze opdrachtgevers aan kennis over
Input uit de kenniskring: ervaringen en aanbevelingen Volgens de deelnemers van de kenniskring moet het bij deze ambitie gaan om het mogelijk
hoe dit te organiseren. Het begint bij de opdrachtgever; dat maakt het voor de opdrachtnemers die er achteraankomen, bijvoorbeeld de installateurs, dan ook makkelijker hun inzet in de wijk op
maken van het ontwikkelen van vaardigheden, stimuleren van ondernemerschap, ondernemend gedrag bij bewoners en zo ontwikkelen en optimaal gebruiken van talenten. We willen het mogelijk maken dat mensen zich kunnen ontwikkelen, bijvoorbeeld door het verbreden van hun wereld(beeld). Als mensen zich ontwikkelen willen we ze vasthouden voor de wijk. Daarnaast gaat het erom samen een opgave beet te pakken, waardoor er initiatieven ontstaan en er dingen gebeuren in de wijk. Daar moeten we dan talenten uit de wijk aan koppelen vanuit de gedachte “Hoe houd je een euro twee keer in de wijk?”. De opgaven in de wijk gebruiken we
die manier te organiseren.
voor de ontwikkeling van de mensen die er wonen. We benutten daarbij de kracht van de netwerken die er in de wijk zijn en zetten deze in voor mensen uit Overvecht. Dit hoeft niet per se via werkgevers, ontwikkeling vindt ook op andere plekken plaats. Ook kunnen we dit nog proactiever doen, door bijvoorbeeld op zoek te gaan naar talenten in de wijk voor de opgaven en zo mensen te ‘scouten’. Er zijn al veel initiatieven ontwikkeld, maar de kenniskring vindt dat we nog meer kunnen doen. Het is ook een kwestie van een lange adem. Duurzaam inzetten is essentieel. We moeten meerdere jaren achter elkaar in kunnen zetten op deze ambitie en zorgen dat ondernemers en werkzoekenden weten waar ze terecht kunnen als ze het nodig hebben. Ook is het belangrijk dat aanpakken en loketten niet te vaak veranderen.
Conclusie Om de ontwikkeling op deze ambitie in beeld te brengen, gaat het om het verzamelen van verhalen en kwalitatief onderzoek. Het gaat om het weergeven van de ontwikkeling van een manier van denken; een cultuurverandering bij opdrachtgevers. Dat kost tijd en is een proces van de lange adem. Het gaat om het gebruiken van de opgaven voor de wijk voor de ontwikkeling en het kunnen inzetten van talenten en vaardigheden van bewoners. Outreachend werken is hierbij belangrijk, talenten ‘scouten’ voor de wijk, bijvoorbeeld via de Wijkwerkwinkel, de inzet van Pozitive en achter de voordeur komen bij sociale renovatie. Daarnaast blijkt er ook een overzicht nodig; als een ondernemer wil bijdragen, wie kan de ondernemer dan terecht? Er zijn afgelopen jaar veel goede projecten gestart, er gebeurt veel, maar er kan nog meer. Continuïteit is belangrijk. Dat betekent wat minder inzetten op nieuwe plannen, meer vasthouden van wat wel werkt, loslaten wat niet werkt en ondernemers helpen met waar ze moeten aankloppen. Het budget van Samen voor Overvecht (inclusief de extra gelden vanuit de Regiodeal) kan hieraan ook een bijdrage leveren. Via bijvoorbeeld de inzet van zzp'er Demi Jolen als bewonersverbinder, camjo's die filmpjes maken voor Overvecht,
33 / 42
5. Meedoen en ondernemen 5.2 We verbinden vraag van werkgevers aan talenten van bewoners. Bewoners zien mogelijkheden om aan werk te komen, een opleiding of stageplek te vinden. Pozitive en DOK030 worden ondernemers uit Overvecht ingezet om onze ambities te realiseren. Het college komt naar aanleiding van een toezegging van wethouder Diepeveen in de commissie Stad en Ruimte uiterlijk begin november dit jaar met een raadsbrief hoe we vanuit ons budget lokale ondernemers zo veel mogelijk opdrachten gunnen en bij laten dragen aan onze ambities.
34 / 42
5. Meedoen en ondernemen 5.3 We zorgen voor een aantrekkelijk ondernemersklimaat aantal bedrijfsvestigingen naar subbuurt
lichtgrijs:
0 - 110
lichtblauw: blauw:
110 - 200 200 - 300
donkerblauw: 400+ Bron: Provinciaal arbeidsplaatsenregister (PAR), bewerking afdeling Onderzoek en Advies gemeente Utrecht
Aantal vestigingen groeit
Meeste banen in gezondheids-en welzijnszorg, hier ook grootste groei
Op basis van het provinciale arbeidsplaatsenregister (een jaarlijkse enquête in april die gekoppeld is aan het handelsregister) weten we van elk bedrijf waar het gevestigd is en in welke
De groot- en detailhandel (ook reparatie van auto’s), advisering, onderzoek, specialistische zakelijke dienstverlening en gezondheids- en welzijnszorg zijn de grootste sectoren in Overvecht
sector het actief is én hoeveel mensen er werken. Er zijn in Overvecht 2.800 gevestigde ondernemers in 2019. Dit zijn ook zzp’ers die vanuit huis werken. Het aantal gevestigde
wat betreft bedrijfsvestigingen. De meeste banen zijn er in de gezondheids- en welzijnszorg (4.300), groot- en detailhandel (2.600) en onderwijs (1.400). De grootste groei van vestigingen
ondernemers is sinds 2012 (1.900) gegroeid met 49%. Dit is iets meer dan gemiddeld in Utrecht (+46%). Het bedrijvengebied (423), Amazonedreef-zuid (239) en de Rubicondreef (233) zijn de buurten met de meeste vestigingen. Dit zijn ook de buurten waar de grootste groei heeft
(meer dan 100) heeft plaatsgevonden in: · Gezondheids- en welzijnszorg · Advisering, onderzoek, specialistische zakelijke dienstverlening
plaatsgevonden.
· Vervoer en opslag
Totaal aantal banen blijft gelijk tussen 2012 en 2019 Het bedrijvengebied biedt ook de meeste banen (4.020). We zien de grootste groei van het aantal banen in de subbuurt Neckardreef-zuid met een groei van 568 banen. In de
· Cultuur, sport en recreatie · Bouwnijverheid
Zamenhofdreef-west, (winkelcentrum) is het aantal banen gekrompen met 562. 35 / 42
5. Meedoen en ondernemen 5.3 We zorgen voor een aantrekkelijk ondernemersklimaat veranderingen in vestigingen en banen 2012-2019, naar grootteklasse
verandering in aantal vestigingen 2018 - 2019, naar oorzaak
720
1 werkzame persoon
402
starters
925
2 - 199 werkzame personen
-166
opheffingen
-1.742 -1
288
verhuisd naar Overvecht 1.096
200 - 799 werkzame personen -1.500
-1.000
-500
banen
vestigingen
0
-299
verhuisd uit Overvecht
0 500
1.000
Bron: Provinciaal arbeidsplaatsenregister (PAR), bewerking afdeling Onderzoek en Advies gemeente Utrecht
-200 -100
0
100
200
300
400
500
verandering 2018-2019 Bron: Provinciaal arbeidsplaatsenregister (PAR), bewerking afdeling Onderzoek en Advies gemeente Utrecht
2012-2019: grote groei aantal 1-persoonvestigingen Krimp en groei kunnen ontstaan doordat een bedrijf zich in de wijk vestigt, uit de wijk vertrekt, wordt opgeheven of doordat starters beginnen. Kijken we gedetailleerder naar de ontwikkelingen in aantallen vestigingen, dan zien we dat vooral het aantal 1-persoonsvestigingen is gegroeid. Dit is een trend die we ook in de rest van de stad en landelijk zien. Het aantal 1-persoonsvestigingen in Overvecht is tussen 2012 en 2019 gegroeid van ruim 1.200 naar ruim 2.100. Het aantal vestigingen met 2 tot 199 werkzame personen is gedaald, wat een afname van ruim 1.700 banen met zich heeft meegebracht. Het aantal grotere vestigingen (200 tot 799 werkzame personen) is gelijk gebleven, wel is het aantal banen daar gegroeid met 1.100. Dus tussen 2012 en 2019 is het aantal banen gelijk gebleven en het aantal vestigingen met 1 werkzame persoon gegroeid. 2018-2019: 400 starters op het totaal van 2.800 vestigingen Tussen april 2018 en april 2019 zien we een groei met 400 starters, het aantal verhuizingen van ondernemers uit en naar de wijk is vrijwel gelijk.
36 / 42
5. Meedoen en ondernemen 5.3 We zorgen voor een aantrekkelijk ondernemersklimaat Impact Covid-19 Uit een ronde in de wijk, de stedelijke trendrapportage en uitkomsten van een bewonerspanel komen de volgende effecten naar voren: ZZP’ers en ondernemers zijn groepen die hard worden geraakt Psychische klachten ondernemers door stress en onzekerheid Maar ook meer creativiteit en digivaardigheden bij ondernemers
Dat is niet geregistreerd. Het ondernemende talent in Overvecht kunnen we beter gebruiken. Daarvoor moeten de drempels voor ondernemen omlaag. De kenniskring roept op om de maatstaven “creatief” en “ondernemend” te gebruiken. Bouwen aan de wijk door kinderen te stimuleren in hun creativiteit en ondernemerschap is bouwen aan de toekomst van de wijk. We kunnen meer kijken naar wat we voor deze mensen kunnen betekenen en hoe we ze beter kunnen faciliteren.
Voor de langere termijn verwachten we dat dit de volgende consequenties heeft:
Dat is bouwen aan de toekomst van de wijk. Wat kunnen we voor deze mensen betekenen? Hoe kunnen we ondernemende mensen faciliteren?
Ook in de kenniskring blijkt dat veel zzp-er het moeilijk hebben, maar ook dat ondernemers
Er kan meer gedaan worden om Overvecht te promoten als vestigingsplek. Overvecht heeft veel voordelen: een relatief lage huur, is goed bereikbaar, er wordt veel geïnvesteerd, heeft veel natuur en veel jonge mensen met talenten. Er is ook een positief verhaal, dat moet meer voor het voetlicht worden gebracht. Het zou fijn zijn als dat gefaciliteerd wordt. Er worden veel mogelijkheden gezien om bedrijvigheid Overvecht te promoten: Laten zien wat er aan bedrijvigheid zit, vertellen, maar ook zichtbaar maken in de wijk
Stijging van de werkloosheid Meer ondernemers met schulden Stijging van aantal faillissementen van bedrijven Groeiende leegstand van panden Vermindering van aantal startende ondernemers vanwege economische onzekerheid Meer creativiteit bij ondernemers creatieve oplossingen hebben bedacht.
Input uit de kenniskring: duiding De meeste groei in Overvecht vindt plaats in het Antoniuskwartier en het stationsgebied; daar
bijvoorbeeld door goedkope werkplekken voor jonge ondernemers Bedrijven uit andere delen van de stad waar ruimte vervalt, naar Overvecht halen Zoeken naar een magneetfunctie voor mensen/ondernemers van buitenaf. Om dit te realiseren is management en sturing nodig. Daarnaast kunnen
waar de nieuwbouw heeft plaatsgevonden. De vraag is of daar allemaal ZZP’ers zijn komen wonen. De inhoudelijke focus op de bedrijfstakken advisering en zorg past daar ook bij. De grote
ondernemersverenigingen in Overvecht hun krachten bundelen om een positief beeld te communiceren.
ontwikkelingen in de autoreparatie branche heeft te maken met het verleden van de autoboulevard. Overvecht had daarin een goede reputatie. Het zou jammer zijn als de reputatie
In Overvecht ligt nu veel klaar waardoor de verbindingen makkelijk gelegd worden en partijen
en het imago daarvan verloren zouden gaan. Men ziet veel winkels en bedrijven komen en ook (snel) weer vertrekken. Dat ziet men in het winkelcentrum, maar ook op Nieuw Overvecht.
elkaar makkelijk kunnen vinden, juist in moeilijke tijden als de coronacrisis. Ook zijn er nieuwe initiatieven, die mogelijkheden geven. Er zijn bredere en betere oplossingen mogelijk voor
Overvecht is een ideale locatie voor nieuwe bedrijven. Hoewel ook hier de huren van bijvoorbeeld het winkelcentrum stijgen, blijft het een aantrekkelijk gebied. Ook het
werklozen en mensen die willen werken. Voor beroepen die nodig zijn in de wijk, moet ingezet worden op het koppelen van opleiding, stage en werkplek aan talenten uit de wijk.
bedrijventerrein heeft veel aantrekkingskracht door goede ligging en bereikbaarheid en betaalbaarheid.
Om deze deelambitie beter in beeld te brengen, zouden we ondernemers zelf moeten vragen wat zij vinden en nog meer ondernemers vragen deel te nemen aan de kenniskring. Mogelijk kan
Input uit de kenniskring: ervaringen en aanbevelingen
het bewonerspanel daarvoor benut worden. Ook kan het interessant zijn om te meten of vertrekkers succesvol zijn. We willen weten of Overvecht als springplank fungeert: als bedrijven
Schaarste haalt creativiteit en ondernemerschap bij mensen naar boven, en er is schaarste in Overvecht. Er zou dus heel veel ondernemerschap in Overvecht moeten zijn, ook bij kinderen en
succesvoller worden vertrekken ze dan? We gaan onderzoeken of we dat kunnen meten en volgen.
jeugd. 37 / 42
5. Meedoen en ondernemen 5.3 We zorgen voor een aantrekkelijk ondernemersklimaat Conclusie De belangrijkste trend in ondernemerschap in de wijk Overvecht is dat er veel ZZP’ers (bij) zijn (gekomen). Er zijn ondernemers die vertrekken, maar ook veel ondernemers die komen. De totale werkgelegenheid is tussen 2012 en 2019 gelijk gebleven. Overvecht is aantrekkelijk door o.a. lage huren, goede bereikbaarheid, de groene omgeving en het grote aantal jongeren met talenten. Hierdoor heeft Overvecht veel potentie en dat kan beter voor het voetlicht worden gebracht door relaties tussen ondernemers te versterken en ondernemersverenigingen te koppelen. Ook het stimuleren van ondernemerschap van inwoners draagt bij een aan aantrekkelijk ondernemersklimaat. Dit kan nog beter gedaan worden door drempels te verlagen, mogelijkheden te bieden en in te zetten op vaardigheden bij de jeugd.
38 / 42
Conclusies voor de aanpak Dit is de eerste monitorrapportage voor Samen voor Overvecht. We presenteren niet alleen de cijfers, maar ook een eerste duiding uit kenniskringen met professionals en bewoners uit de wijk. Een belangrijke vervolgstap is om deze rapportage breder te bespreken met onze partners in de wijk, zoals de leden van de wijkcoalitie en het wijkplatform Overvecht. Met hen bespreken we welke aanscherpingen in de wijkaanpak Samen voor Overvecht nodig zijn gezien de cijfers en de eerste duiding daarvan, zoals weergegeven in deze rapportage. De rapportage leidt voor ons tot de volgende conclusies en aanbevelingen voor de aanpak, die we verder willen bespreken. Lange adem noodzakelijk Deze rapportage bevestigt dat het cruciaal is om een lange adem te hebben met de wijkaanpak Samen voor Overvecht, over meerdere collegeperiodes heen. Ons beeld dat de problematiek complex, taai en hardnekkig is, wordt door deze rapportage bevestigd. We zien wisselende ontwikkelingen in de cijfers, soms positief (bijvoorbeeld algemeen buurtoordeel, vertrouwen in de toekomst, variatie woningbestand, percentage indicatie VVE, bieden van informele hulp, werkgelegenheid) soms negatief (bijvoorbeeld het percentage jeugdige verdachten, jongerenoverlast, gevoelens van onveiligheid, percentage dat niet goed kan rondkomen, percentage dat een uitkering heeft).
Effecten van activiteiten zijn niet direct terug te zien in ontwikkelingen op indicatoren , ook dit vraagt een lang volgehouden aanpak. Een belangrijk signaal uit de kenniskringen is dat we focus moeten houden op de 5 ambities, zorgen voor een goede uitvoering, moeten versterken en vergroten wat goed werkt en waken voor te veel nieuwe initiatieven (versnippering). De verwachte impact van COVID-19 op Overvecht versterkt de noodzaak om langdurig te investeren in Overvecht . Hoewel de impact van COVID-19 nog niet duidelijk is, verwachten we dat het Overvecht meer dan gemiddeld raakt. We zijn erg blij dat, juist nu het zo hard nodig is, we via de middelen van de Regiodeal de komende vier jaar extra kunnen investeren in Overvecht.
Wat betekenen de uitkomsten van de monitor voor de aanpak van en inzet op de ambities? Voor een aantal ambitie is intensivering van de aanpak nodig. Met onze keuze om de extra middelen vanuit de regiodeal in te zetten voor 3 van de ambities (Plezierig wonen in een meer gemengde wijk, Veilige buurten en Perspectief voor de Jeugd versterken) hebben we daarop al geanticipeerd. Plezierig wonen in een meer gemengde wijk Op de drie deelambities van plezierig wonen in een meer gemengde wijk loopt een brede aanpak. Het bereiken van meer differentiatie in het woningaanbod vraagt een lange adem en kan alleen in samenhang met het stedelijk woonakkoord. We zijn op de goede weg, er is al veel in ontwikkeling in lopende en nieuwe projecten, onder andere met Werkplaats Overvecht. Er zijn succesvolle aanpakken zoals de Bangkokdreef en Vulcanusdreef gerealiseerd. Binnen de Ontwikkelwerkplaats voor gemengd wonen is aandacht voor samen wonen en samen leven. Voor de vernieuwing van de openbare ruimte is budget vrijgemaakt vanuit de Regio Deal. De waardering voor de openbare ruimte loopt in Overvecht achter bij die in andere wijken. Perspectief voor de jeugd versterken Beide deelambities van Perspectief voor de jeugd versterken vragen om intensivering van onze aanpak.
Met de extra middelen van de Regiodeal zetten we hier fors op in: vroeg- en voorschoolse educatie (VVE) (kwaliteit en bereik vergroten), aanpak lerarentekort, beroepsoriëntatie, grenzen stellen en perspectief bieden aan risicojongeren. Daarnaast zijn dit jaar (na verzameling van de cijfers) extra activiteiten ontwikkeld om jongerenoverlast tegen te gaan (inzet van Pozitive bij overlast jeugd bij winkelcentrum Overvecht) en meer jongeren perspectief te bieden (start Jongerencoalitie, samenwerking tussen JOU, buurtteam Jeugd, Pozitive, gemeente, Trajectum/Pouwer).
39 / 42
Conclusies voor de aanpak Veilige buurten Intensivering van de aanpak op de ambitie Veilige Buurten is nodig. Jongerenoverlast neemt na afname van afgelopen jaren weer wat toe, de aard van de overlast verandert echter ook. Op de deelambitie Ondermijning is nog geen duidelijk beeld te zien. Corona heeft (tijdelijk?) voor meer verbinding gezorgd in de wijk, maar blijvende aandacht voor polarisatie en radicalisering is nodig. Ook hiervoor hebben we al extra inzet vanuit de Regiodeal gepland; aanpak van risico-jongeren (grenzen stellen en perspectief bieden) en aanstellen van een bedrijventerreinmanager op het bedrijventerrein Nieuw Overvecht om ondermijning tegen te gaan. Zorg en ondersteuning dichtbij en op maat COVID-19 heeft een sterke weerslag op de verschillende deelambities. Zowel positief in meer informele hulp en contacten in de wijk als negatief als het gaat om mogelijkheden in meedoen en schulden. Positief is dat de opgebouwde netwerken en samenwerkingen helpen bij de huidige situatie. Voor de komende tijd moeten we verder focussen op: Vasthouden van stijging van informele hulp na corona samen met DOCK Verder versterken van samenwerking met partners in buurtaanpakken en sociale renovatie door
de projectleiders daarvan Doorontwikkelen en opschalen van initiatieven op het gebied van schulden met de stedelijke opgave Utrecht schuldenvrij.
Meedoen en ondernemen Als het gaat om meedoen en ondernemen verwachten we dat COVID-19 veel impact zal hebben. Overvecht heeft relatief veel mensen die afhankelijk zijn van een uitkering. De verwachting is dat dit
Blijvend volgen, spiegelen, leren en ontwikkelen Deze eerste ronde van kenniskringen heeft veel opgeleverd: een aanscherping van de aanpak op 3 ambities, de notie dat aanscherping van een paar indicatoren nodig is en ook een uitbreiding van de kenniskringen met een aantal relevante partners en meer bewoners. We kunnen nog niet op alle deelambities van Samen voor Overvecht een ontwikkeling schetsen aan de hand van data en kwalitatieve informatie. De komende periode zetten we in om meer informatie te verzamelen en op te halen bij partners in de wijk om de ontwikkeling van Overvecht op onze ambities nog beter te kunnen volgen, spiegelen en daarvan te leren. Daarnaast wordt de monitoring van de Regiodeal opgestart. Dit geeft ons op de ambities perspectief voor de jeugd, meedoen en ondernemen en plezierig wonen in een meer gemengde wijk aanvullende informatie. De deelnemers van de kenniskring zijn enthousiast over de bijeenkomsten en willen graag blijven deelnemen. Vanuit hun kennis van en ervaring met de wijk hebben zij voor een goede duiding van de cijfers kunnen zorgen. Daarnaast merken we dat de bijeenkomsten per ambitie het bestaande netwerk verder versterkt. We zien ook dat de deelnemers de kenniskringen uitdragen in de wijk en dat daardoor ook andere partijen willen aansluiten.
Dat is mooi, want in de kenniskringen willen we een brede en diverse vertegenwoordiging van deelnemers. We ontwikkelen de kenniskringen verder door, betrekken daar meer bewoners bij en blijven scherp op de samenstelling van de kenniskring (brede vertegenwoordiging). In de volgende bijeenkomsten van de kenniskring einde dit jaar wordt een voorstel van aanscherping van indicatoren met hen besproken.
aantal zal stijgen door COVID-19. Met de extra inzet op de Werkbeweging vanuit de Regiodeal en het doorontwikkelen en opschalen van initiatieven als de Werkwinkel, sociale renovatie en de Beroepentuin kunnen we de aanpak intensiveren. Ondernemerschap ontwikkelt zich positief in Overvecht, maar we zien dat veel ondernemers het zwaar hebben door COVID-19. Op het gebied van ondernemerschap investeren we vanuit de Regiodeal extra op het bedrijventerrein Nieuw Overvecht en de Centrumontwikkeling. We koppelen deze ontwikkelingen steeds aan talent uit de wijk.
40 / 42
Bijlage 1: buurtindeling
Vragen?
Mail naar overvecht@utrecht.nl of kijk op echtovervecht.nl/ samen-voor-overvecht
41 / 42
Bijlage 2: lijst aanwezigen kenniskringen De kenniskringen zijn gehouden in de maand juli en waren fysieke bijeenkomsten. Daarom kon er een kleine groep deelnemers aanwezig zijn. Kenniskring ’Plezier wonen in een meer gemengde wijk’ Aanwezigen: Gebiedscoördinator Veiligheid, gemeente Utrecht, bewoner, Tussenvoorziening, wijkadviseur Overvecht, gebiedscoördinator Ruime, gemeente Utrecht, programmamanager Samen voor Overvecht, organisatie (datacoach, gespreksleider, notulist). Uitgenodigd, maar deze keer niet aanwezig: Portaal, Mitros, Werkplaats Overvecht, Bo-ex, beheergroep Gagelpark, Lister.
Kenniskring ‘Zorg en ondersteuning dichtbij en op maat’ Aanwezigen: Bewoner, U-Centraal, NIZU, Positive, DOCK, afvaardiging THEMA-dreven, Buurtteam Sociaal Overvecht, Buurtteam Jeugd en Gezin Overvecht, beleidsadviseur Werk & Inkomen, gemeente Utrecht, beleidsadviseur MO, gemeente Utrecht, wijkadviseur Overvecht, programmamanager Samen voor Overvecht, organisatie (datacoach, gespreksleider, notulist). Uitgenodigd, maar deze keer niet aanwezig: Huisarts, Mitros, Armoedecoalitie.
Kenniskring ’Perspectief voor de jeugd versterken’ Aanwezigen: Stagiair Volksgezondheid, gemeente Utrecht, beleidsadviseur MO, gemeente Utrecht, buurtteam Jeugd en Gezin Overvecht, DOCK, Brede School Overvecht, wijkadviseur Overvecht, Jongerencultuurhuis, JOU, Pouwer/Trajectum college, gebiedscoördinator Veiligheid, gemeente Utrecht, programmamanager Samen voor Overvecht, organisatie (datacoach, gespreksleider, notulist). Uitgenodigd, maar niet aanwezig: JGZ, Focus, MO Onderwijs. Spelenderwijs wordt gevraagd voor de volgende keer.
Kenniskring ‘Meedoen en Ondernemen’ Aanwezigen: Bewoner, Power by Peers, Ondernemersvereniging Nieuw Overvecht, Positive, De Dreef – Project O, Dok030, wijkadviseur Overvecht, programmamanager Samen voor Overvecht, organisatie (datacoach, gespreksleider, notulist). Uitgenodigd, maar deze keer niet aanwezig: Werkbeweging, ondernemer in Overvecht.
Kenniskring ‘Veilige buurten’ Aanwezigen: Bewoner, Politie Overvecht, wijkadviseur Overvecht, gebiedscoördinator Veiligheid, gemeente Utrecht, gebiedscoördinator Veiligheid, gemeente Utrecht, programmamanager Samen voor Overvecht, organisatie (datacoach, gespreksleider, notulist). Uitgenodigd, maar deze keer niet aanwezig: Handhaving, Portaal, Dock, Ondernemers in Overvecht.
Vragen?
Mail naar overvecht@utrecht.nl of kijk op echtovervecht.nl/ samen-voor-overvecht
42 / 42