Document · PDF

Ruimte voor Sport op het Utrecht Science Park - Def

Raadsinformatiebijeenkomst 26 maart 2024, gemeente UtrechtBij agendapunt: Stand van zaken studentensport Utrecht18.874 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 2

Karin Wezenberg-Hoenderkamp

Mulier Instituut | 2024

In opdracht van Universiteit Utrecht Mulier Instituut Karin Wezenberg-Hoenderkamp

Voor meer informatie kunt u contact opnemen met het Mulier Instituut. © Mulier Instituut Utrecht, 10 april 2024 www.mulierinstituut.nl info@mulierinstituut.nl Disclaimer U mag delen uit deze publicatie overnemen op voorwaarde van bronvermelding: auteur(s), de titel van de publicatie en het jaar van uitgave. Er gelden gebruiksvoorwaarden voor de foto's in deze publicatie. Neem foto's daarom niet over zonder toestemming van het Mulier Instituut.

Het Mulier Instituut doet sportonderzoek voor

Ons doel is bijdragen aan goed onderbouwd beleid,

beleid en samenleving. Voor overheden,

gericht op de bevordering van sport, sportief

maatschappelijke organisaties,

bewegen en versterking van de sportsector. Dit doen

onderwijsinstellingen, sportorganisaties en

we op verschillende manieren:

bedrijven onderzoeken we allerlei thema’s op het gebied van sport en sportief bewegen: van de

We verzamelen data en monitoren de Nederlandse

sportdeelname van (groepen) Nederlanders tot de

sportsector en beleidsprogramma’s.

motorische vaardigheden van kinderen, en van diversiteit en inclusie in de sport tot de economische impact van sportevenementen.

We ontwikkelen kennis en onderzoeksmethoden via verkennende en verdiepende studies. We duiden onderzoeksuitkomsten en vertalen deze

Het Mulier Instituut is een onafhankelijke stichting zonder winstoogmerk.

naar de beleidspraktijk. We onderbouwen beleidsbeslissingen met expertise en advies. We bieden gevraagd en ongevraagd duiding en reflectie in de rol van ‘kritische vriend’ van de sportsector. We zetten ons in voor de bevordering van de sportwetenschap.

HKU

Hogeschool voor de Kunsten

Hogeschool Utrecht

SSH

Stichting Studenten Huisvesting

UMC-U

Universitair Medisch Centrum-Utrecht

USP

Utrecht Science Park

Universiteit Utrecht

UvH

Universiteit voor Humanistiek

Samenvatting

Op het Utrecht Science Park (USP) worden tot 2040 6.500 woningen gebouwd. 80 procent daarvan is voor studenten. Naast de extra woningen wordt een toename van mogelijk 4.000 tot 8.000 banen verwacht. Met de uitbreiding van het woonaanbod op het USP en de extra banen wordt de druk op de sportruimte groter. Sport is daarbij niet alleen maar een vrijetijdsbesteding, maar wordt steeds meer bezien vanuit de bijdrage die ze kan leveren aan maatschappelijke doelen. Zoals gezondheid, eenzaamheid tegengaan, actieve en gezonde leefstijl, verschillen verkleinen, kansengelijkheid bevorderen en de leefbaarheid vergroten.

De doelstelling van het onderzoek is cijfermatig inzicht geven in het huidige aanbod en gebruik van binnen- en buitensportaccommodaties op het USP door studenten en medewerkers, en hoe dit aanbod zich verhoudt tot de (toekomstige) behoefte.

Er zijn tekorten bij hockey, frisbee, korfbal, rugby, tennis en voetbal, nu en in 2040. De drie sporthallen worden op doordeweekse avonden en in de weekenden volop gebruikt. Er is nauwelijks ruimte voor intensivering van het gebruik, zeker niet op de doordeweekse avonden. Overdag is de bezetting lager, maar worden de hallen deels gevuld door tentamenweken. We verwachten een toename van zeker 400 zaalsporters. Hiervoor is extra zaalruimte nodig. Een extra sporthal kan met deze sporters in de avonden en weekenden een goede bezetting behalen. Overdag moet dan naar andere doelgroepen en/of activiteiten gezocht worden. Samenwerkingen met de gemeente Utrecht, onderwijsinstellingen en/of commerciële partijen kunnen hierbij helpen. Er zijn veel potentiële nieuwe gebruikers als er ruimte beschikbaar komt, zoals mbo-studenten en -medewerkers. Wachtlijsten opheffen, extra trainingen, uitbreiding van zaalhockey en uitbreiding van de interne futsalcompetitie bieden daarnaast mogelijkheden. Benutting van sportaccommodaties (vooral overdag) is een landelijke uitdaging. Dit is ook vastgesteld als een van de zes grote maatschappelijke uitdagingen op het gebied van sport en bewegen.

Hoofdstuk 1

In dit hoofdstuk beschrijven we de achtergrond, doel- en vraagstelling en werkwijze van het onderzoek.

In de omgevingsvisie Utrecht Science Park (USP) 2040 staan uitgangspunten voor ruimte voor sport (Gemeente Utrecht, 2022). Op het USP worden momenteel 2.500 woningen gerealiseerd, en tot 2040 nog eens circa 4.000. Van deze 6.500 extra woningen is ongeveer 80 procent voor studenten. Naast de woningen komt er een toevoeging van mogelijk 4.000 tot 8.000 banen. De Universiteit Utrecht (UU) hecht veel belang aan ruimte om te sporten, zowel voor studenten als voor medewerkers. Sport is tenslotte niet alleen maar een vrijetijdsbesteding, maar wordt steeds meer bezien vanuit de bijdrage die ze kan leveren aan maatschappelijke doelen. Zoals gezondheid, eenzaamheid tegengaan, actieve en gezonde leefstijl, verschillen verkleinen, kansengelijkheid bevorderen en de leefbaarheid vergroten (Mulier Instituut, 2024).

De doelstelling van het onderzoek is cijfermatig inzicht geven in het huidige aanbod en gebruik van binnen- en buitensportaccommodaties op het USP door studenten en medewerkers (van onder andere UU en Hogeschool Utrecht (HU)), en hoe dit aanbod zich verhoudt tot de (toekomstige) behoefte.

De hoofdvraag van het onderzoek is: hoe verhoudt het huidige (2023) aanbod zich tot de huidige en toekomstige (2030 en 2040) cijfermatige behoefte aan binnen- en buitensportaccommodaties op het USP? Om deze hoofdvraag te beantwoorden hebben we drie deelvragen opgesteld: Wat is het huidige aanbod van binnen- en buitensportaccommodaties op het USP? Wat is de actuele en toekomstige (2030 en 2040) normatieve behoefte aan binnen- en buitensportaccommodaties op het USP? Wat is het huidige sportieve gebruik van de binnen- en buitensportaccommodaties op het USP?

Om de toekomstige normatieve behoefte aan binnen- en buitensportvoorzieningen te bepalen maken we gebruik van prognoses van de grootste gebruikers van de sportvoorzieningen op het USP: studenten van de UU en de HU en medewerkers

van de UU, de HU en het Universitair Medisch Centrum-Utrecht (UMC-U). Overige (potentiële nieuwe) gebruikers nemen we in de duiding van de resultaten mee. Binnensport De landelijke kengetallen die we doorgaans gebruiken voor de bepaling van de behoefte aan binnensport, zijn niet rechtstreeks te gebruiken. Deze zijn namelijk gebaseerd op percentages van de totale bevolking die gebruikmaken van binnensportvoorzieningen. We maken daarom op basis van het huidige gebruik een beredeneerde schatting van het huidige aandeel studenten/medewerkers dat gebruik maakt van de sporthallen. Dat vertalen we vervolgens naar de toekomst. We maken hiervoor gebruik van ledenaantallen van de (grootste) zaalsportverenigingen en gegevens over individuele sporters (via de OlymPas). Buitensport De normatieve behoefte aan buitensportvoorzieningen bepalen we aan de hand van algemeen geaccepteerde en vastgelegde richtlijnen van de sportbonden. Deze richtlijnen houden rekening met het aantal en soort teams (junioren/senioren). We kunnen ze daardoor grotendeels toepassen op studentensportverenigingen (met alleen maar seniorenteams). Waar nodig beschrijven we waar de situatie op het USP afwijkt van de uitgangspunten die de sportbonden hanteren en wat dat betekent voor de uitkomsten.

De ontwikkeling van de normatieve behoefte in 2030 en 2040 ramen we aan de hand van prognoses van aantallen studenten en medewerkers. Gebruik van voorzieningen We analyseren reserveringsoverzichten van het kalenderjaar 2023 van de drie sporthallen en de overige voorzieningen van Olympos om het gebruik inzichtelijk te maken. Duidelijk wordt op welke momenten zich knelpunten in de bezetting voordoen en waar mogelijkheden voor intensivering liggen. Reserveringsaanvragen die niet gehonoreerd kunnen worden, bijvoorbeeld door gebruik aan ruimte, nemen we niet mee in het onderzoek, omdat deze niet worden geregistreerd. Wel hebben we aan studentensportverenigingen gevraagd of er wachtlijsten zijn en of ze gebruik maken van voorzieningen buiten het USP. Studentensport Van de studentensportverenigingen hebben we gegevens ontvangen over (ontwikkeling in) aantal, herkomst (postcodes) en onderwijsinstelling van leden. Daarnaast hebben de verenigingen gegevens over aantal teams en structureel gebruik van voorzieningen buiten USP aangeleverd. Gegevens over aantallen studenten en studentenhuisvesting kregen we van UU, HU en Stichting Studenten Huisvesting (SSH). Sportcentrum Olympos heeft

verhuuroverzichten aangeleverd. Gegevens over (verwachte) aantallen medewerkers op het USP leverden UU, HU en UMC-U.

Leeswijzer In hoofdstuk 2 van dit rapport beschrijven we de uitgangsgegevens waarop we in het vervolg van het rapport voortbouwen. Het gaat hierbij om de aanwezige sportvoorzieningen op het USP, de gebruikers van deze voorzieningen en prognoses voor de aantallen studenten en medewerkers. Hoofdstuk 3 gaat over de buitensport, waarbij we hockey, korfbal, rugby, tennis en voetbal in aparte paragrafen behandelen. Voor deze sporten gaan we in op de huidige en toekomstige behoefte. In de laatste paragraaf hebben we aandacht voor de overige buitensporten: frisbee, survival en klimmen. Hoofdstuk 4 bevat de resultaten van de analyses voor de binnensport. We presenteren bezettingsoverzichten voor verschillende tijdvakken en geven daarmee inzicht in eventuele mogelijkheden om gebruik te intensiveren. Ook geven we inschattingen voor toekomstig gebruik, zowel voor de drie sporthallen als voor de overige indoor voorzieningen. In hoofdstuk 5 presenteren we de belangrijkste bevindingen van dit onderzoek. We hebben ervoor gekozen de resultaten in de inhoudelijk hoofdstukken kort en bondig te rapporteren. Een verantwoording van de onderzoeksmethode hebben we in bijlage 2 opgenomen.

Hoofdstuk 2

In dit hoofdstuk beschrijven we de sportvoorzieningen op het USP en de (toekomstige) studenten- en medewerkerspopulatie. De sportvoorzieningen op het USP behoren tot het Sportcentrum Olympos. Utrechtse Studenten Sportstichting Mesa Cosa exploiteert en beheert deze. Het Sportcentrum bevat zowel indoor als outdoor voorzieningen. De sportvoorzieningen worden vooral gebruikt door medewerkers en studenten van het Utrechtse hoger onderwijs.

Sportvoorzieningen USP Outdoor voorzieningen (buitensport) De outdoor sportvoorzieningen van Sportcentrum Olympos zijn: twee hockeyvelden (één waterveld en één zandgestrooid kunstgrasveld; op het kunstgrasveld zijn ook twee korfbalvelden); negen tennisbanen (kunstgras); één voetbalveld (kunstgras); één combiveld voornamelijk voor voetbal, frisbee en evenementen (natuurgras); één rugbyveld (natuurgras), waarop ook gevoetbald wordt; één rugby-oefenveld (natuurgras); één survivalbaan; één beachvolleybalveld; één buitenklimwand Kalymnos. Indoor sportvoorzieningen (binnensport) De indoor sportvoorzieningen van Sportcentrum Olympos zijn: drie sporthallen (twee sporthallen van 44x24 meter, één sporthal van 48x28 meter); vier squashbanen; één danszaal met sportvloer en grote spiegelwand; één danszaal met houten vloer en grote spiegelwand; één fitnessruimte met een speciale ruimte voor circuittraining; één spinningruimte met dertig fietsen, ook geschikt voor pole fitness; één zaal (Marius Buiting-zaal) geschikt voor zowel sporten als vergaderingen en lezingen (221 m2); een tweede fitness- en krachtsportlocatie Kratistos (in de P+R naast Olympos). Naast deze sportvoorzieningen zijn er twee vergaderzalen (10 en 20-25 personen), het Sportcafé Olympos en kleed- en behandelkamers (voor Sportmedisch Adviescentrum, InspanningLoont en Trias Fysiotherapie) (Sportcentrum Olympos, 2024).

Gebruikers van de sportvoorzieningen moeten een OlymPas hebben. Voor studenten van de UU, HU, Hogeschool voor de Kunsten (HKU) of Universiteit voor Humanistiek (UvH) en medewerkers van de UU, HU, UMC-U, Hubrecht instituut/Westerdijk instituut, UvH en Genmab is de OlymPas met korting te verkrijgen. Medewerkers van GenDx en QVQ sporten gratis (Sportcentrum Olympos, 2024b). In 2023 werden 13.517 OlymPassen uitgegeven, waarvan 86 procent aan studenten (tabel 2.1). Iets minder dan de helft (45%) is uitgegeven aan leden van een Studentensportvereniging (SSV sporter). Dit zijn grotendeels studenten (94%). 40 procent van de medewerkers die lid zijn bij een Studentensportvereniging werkt bij de UU, 34 procent bij Olympos en 20 procent bij UMC-U (tabel 2.2). De alumni zijn allemaal afgestudeerd aan de UU. De niet-SSV-sporters (55% van alle uitgegeven OlymPassen) zijn deelnemers aan fitness, groepslessen of cursussen, of huurders van tennis- of squashbanen. Zij kunnen ook alleen ingeschreven zijn met hun futsalteam en deelnemen aan de interne futsalcompetitie. De niet-SSV-sporters zijn relatief vaak medewerkers (16%). Tabel 2.1 Kenmerken uitgegeven OlymPassen, 2023 (in procenten) Totaal

SSV-sporter Niet-SSV-sporter

(n=13.517)

(n=6.110)

(n=7.407)

Student

Medewerker

Alumni

Overig

Bron: Sportcentrum Olympos, 2024. Bewerking: Mulier Instituut.

De SSV-sporters kunnen bij meerdere verenigingen lid zijn. De 6.110 OlymPassen die zijn uitgegeven aan SSV sporters in 2023, zijn goed voor 6.646 lidmaatschappen bij studentensportverenigingen. De meeste van deze lidmaatschappen horen bij verenigingen die hoofdzakelijk op Olympos sporten (83%). De hockey-, tennis-, voetbal-, volleybal- en dansstudentensportverenigingen hebben daarvan de meeste leden. De overige verenigingen huren extern faciliteiten (ijshockey, wielrennen, ruitersport, schaatsen, klimmen, turnen, zwemmen en waterpolo). In tabel B1.1 in bijlage 1 staat (de ontwikkeling in) het aantal leden per sportvereniging.

De verenigingen voor boardsporten (Spin), roeien (Orca en Triton) en zeilen (Histos)1 hebben eigen faciliteiten. Een (onbekend) percentage van hun leden traint ook op Olympos als niet-SSV-sporter. Ze kunnen dus gebruikmaken van (cursusaanbod en groepslessen van) de fitness, studio’s, klimmen, tennis en squash, maar niet van de sportzalen en -velden. Ongeveer drie kwart van de studenten (76%) met een OlymPas studeert aan de Universiteit Utrecht en 15 procent aan de Hogeschool Utrecht (tabel 2.2). Hierin is geen groot verschil te zien tussen de SSV- en niet-SSV-sporters. Van de medewerkers werken de meeste houders van een OlymPas bij de UU (43%) of het UMC-U (29%). Tabel 2.2 OlymPassen naar type sporter en type onderwijsinstelling, 2023 (in procenten) Totaal

SSV-sporter

Niet-SSV-sporter

Studenten

(n=11.589)

(n=5.755)

(n=5.834)

Overig

Medewerkers

(n=1.313)

(n=127)

(n=1.186)

UMC-U

Olympos

USP

Overig

Bron: Sportcentrum Olympos, 2024. Bewerking: Mulier Instituut.

Het aantal OlymPassen voor niet-SSV-sporters is in 2023 afgenomen ten opzichte van 2019, maar wel weer hoger dan in de coronajaren (figuur 2.1). Ten opzichte van 2019 is het aantal OlymPassen voor SSV-sporters in 2023 toegenomen, nadat in de coronajaren (2020 en 2021) een terugval te zien was. Bij het aantal leden van de studentensportverenigingen zien we ook een toename in 2023 ten opzichte van 2019. Het aantal leden ligt in 2023 wel lager dan in 2022 (figuur 2.2). In tabel B1.1 in bijlage 1 staat de ontwikkeling in het aantal leden per studentensportvereniging.

Deze vier verenigingen worden samen SHOT-verenigingen genoemd.

Figuur 2.1 Ontwikkeling aan OlymPassen 2019-2023* (in aantallen) 16.000 14.000

5.642

12.000

5.447

10.000

8.000

6.107

6.110

7.545

7.407

2022

2023

5.635

8.872

6.000

6.943 5.705

4.000 2.000 2019

2020

2021

Niet-SSV-sporters

SSV-sporters

Bron: Sportcentrum Olympos, 2024. Bewerking: Mulier Instituut. *

Voor 2020,2021 en 2022 hebben we de OlymPassen uitgegeven aan leden van de SHOT-verenigingen buiten beschouwing gelaten. In 2019 en 2023 was een OlymPas voor deze verenigingen niet nodig.

Figuur 2.2 Aantal leden Studentensportverenigingen 2019-2023* (in aantallen) 8.000 7.000 6.000 5.000 4.000 3.000 2.000 1.000 2019

2020

Aantal Olympassen SSV-sporters

2021

Exclusief leden van SHOT-verenigingen.

2023

Aantal leden SSV (zonder SHOT)

Bron: Sportcentrum Olympos, 2024. Bewerking: Mulier Instituut. *

2022

Samenvattend Vooral studenten, zeker voor de SSV. Vooral UU. Lichte groei SSV, lichte daling niet-SSV. Lage deelname door medewerkers. Van de medewerkers UU, Olympos en UMC-U grootste gebruikers.

Twaalf studentensportverenigingen2 die gebruikmaken van voorzieningen op Olympos, hebben gegevens over de herkomst van hun leden aangeleverd (postcode-4). 64 procent van deze sporters komt uit Utrecht, 12 procent uit een aangrenzende gemeente. Van deze sporters in Utrecht komt ruim een derde uit de wijk Oost (36%) en 16 procent uit de wijk Noordoost. Het percentage leden uit Utrecht varieert tussen de 50 en 76 procent voor de verschillende verenigingen. In tabel B1.2 in bijlage 1 staat de herkomst van de leden van de twaalf verenigingen in totaal. Rugby heeft het laagste aandeel leden uit Utrecht, basketbal het hoogste. Het beeld dat we verkrijgen uit deze cijfers komt overeen met een eerdere analyse. Die constateerde dat: minimaal 80 procent van iedereen die op Olympos sport uit Utrecht of omringende gemeenten komt; 69 procent van de SSV-sporters uit de gemeente Utrecht komt; en 70 procent van de niet-SSV-sporters uit Utrecht komt.

Samenvattend Het grootste deel van de sporters komt uit de (directe) omgeving van Olympos, maar zeker niet iedereen. Binnen Utrecht komt het grootste deel van de sporters uit de wijk Oost, waarin het USP ligt.

De UU en de HU zijn de grootste onderwijsinstellingen op het USP. In 2023 studeren hier in totaal ruim 75.000 studenten (tabel 2.3). Tot 2035 verwacht de UU een toename van 3 tot 5 procent, terwijl de HU een stabiel aantal studenten verwacht.

HV Beertje, SB Helios, TC De Uithof, US Beat it, USBF, USDV U Dance, USHC, USKV Hebbes, USV Protos, UTKA Frisbee, v.v. Van Slag, VSRC.

Tabel 2.3 Studentenaantallen UU en HU 2023-235* (in aantallen) 2023

2030

2035

Universiteit Utrecht

40.055

42.295

41.607

Hogeschool Utrecht

35.593

Ongeveer gelijk Ongeveer gelijk

Bron: Universiteit Utrecht, 2024. Hogeschool Utrecht, 2024. Bewerking: Mulier Instituut. *

Het aantal studenten hebben we gelijkgesteld aan 97 procent van het verwachte aantal inschrijvingen (i.v.m. studenten die bij meerdere opleidingen zijn ingeschreven).

In tegenstelling tot de studentenaantallen laat de huisvesting van studenten wel grote veranderingen zien de komende jaren (tabel 2.4). Het huidige aanbod van ruim 13.000 studentenkamers en -woningen in Utrecht neemt tot 2030 met ruim 5.000 toe. Ook op het USP vindt in deze periode uitbreiding plaats: van 3.000 in 2023 tot circa 7.000 in 2040. Tabel 2.4 Studentenkamers en -woningen in Utrecht 2023-2040 (in aantallen) 2023

2025

2030

Utrecht

13.000

Niet bekend 18.300

USP

3.000

3.900

5.000*

2040 20.300* 7.000

Bron: SSH 2024. Bewerking: Mulier Instituut. *

De prognoses voor studentenkamers en -woningen lopen voor Utrecht niet verder dan 2020 en voor USP is het aantal in 2030 niet bekend. De schatting voor het aantal op USP in 2030 is gebaseerd op gelijkmatige toename tussen 2025 en 2040. De toename in Utrecht hebben we gelijkgesteld aan de toename op USP.

Samenvattend Ongeveer 75.000 studenten van UU en HU in Utrecht. Geen grote veranderingen tot 2040 in aantal studenten (HU en UU). Wel meer studenten in Utrecht, en veel meer in USP.

In totaal werken ongeveer 17.000 mensen bij de UU en de HU en 12.000 bij UMCU (tabel 2.5). 95 procent van de medewerkers aan de UU of HU werkt aan een faculteit of afdeling die in Utrecht is gevestigd. De UU heeft een aantal gebouwen buiten het USP (in de binnenstad en De Kromhoutkazerne). De meeste opleidingen van de HU worden op het USP

aangeboden, een paar in Amersfoort. Tot 2040 worden geen grote veranderingen in aantallen medewerkers aan de UU, HU of UMC-U verwacht. Tabel 2.5 Medewerkers UU, HU en UMC-U naar locatie, 2023 (in aantallen

Universiteit

Hogeschool

Utrecht

Utrecht*

Totaal

8.584

9.003

12.000

Utrecht

8.582

8.077

12.000

USP

6.463

8.077

12.000

Binnenstad

2.030

Kromhoutkazerne

UMC-U

Bron: Jaarverslag UU 2022 via Universiteit Utrecht. Hogeschool Utrecht. UMC-U Utrecht. Bewerking: Mulier Instituut. Geen exact cijfer bekend. Verhouding tussen Utrecht en buiten Utrecht hebben we gelijkgesteld aan de verhouding tussen studenten Utrecht en buiten Utrecht.

Samenvattend Bijna 15.000 medewerkers UU en HU op USP. 12.000 medewerkers UMC-U op USP. Geen grote verandering verwacht in aantallen tot 2040. Nog relatief lage deelname.

De huidige gebruikers van de sportvoorzieningen zijn vooral studenten, waarvan ongeveer 75 procent aan de UU studeert. De medewerkers die actief zijn op Olympos werken vooral bij UU, gevolgd door UMC-U. Naar de toekomst toe is het nodig niet alleen naar de huidige gebruikers, maar ook naar potentiële gebruikers(groepen) te kijken. Voor medewerkers biedt Olympos mogelijkheden om dicht bij de werkplek te sporten. Recent onderzoek naar zitgedrag tijdens het werk (TNO, 2024) concludeert dat Nederland ‘Europees kampioen zitten’ is. De aandacht hiervoor kan Olympos gebruiken om meer sportende medewerkers te krijgen. Voorwaarde is wel dat er ruimte voor moet zijn. Daarnaast komen er meer woningen voor medewerkers op het USP. Nieuwe of uitbreiding van bestaande doelgroepen waaraan ze kunnen denken zijn bijvoorbeeld: (meer) medewerkers UU en UMC-U; medewerkers van de HU (nu nog nauwelijks in het bezit van een OlymPas); RIVM;

medewerkers van nieuwe woningen USP. Qua studenten liggen er mogelijk kansen om meer mbo’ers op Olympos te laten sporten. Momenteel loopt hiervoor een pilot. Ook het aandeel studenten van de HU lijkt mogelijkheden voor intensivering te bieden. Binnen dit onderzoek hebben we geen uitgebreide analyse gedaan van potentiële gebruikers. De genoemde gebruikersgroepen volgen uit de document- en dataanalyse die we voor dit onderzoek hebben uitgevoerd.

Hoofdstuk 3

In dit hoofdstuk staat de behoefte aan buitensportvoorzieningen centraal. We gaan in op de sporten hockey, korfbal, rugby, tennis en voetbal. Daarvan beschrijven we de situatie in het huidige seizoen, de (toekomstige) veldbehoefte en een aantal aandachtspunten. In de laatste paragraaf beschrijven we de overige buitensporten: beachvolleybal, frisbee, klimmen en survival. In dit hoofdstuk rapporteren we bondig de resultaten van de analyses. Een verantwoording van de onderzoeksmethode staat in bijlage 2. Een paar uitgangspunten noemen we hier, omdat deze van belang zijn bij het lezen van de resultaten: Wachtlijsten hebben we niet meegenomen in de kwantiatieve analyses. Bij een aantal vereniginen zijn wachtlijsten. De omvang van wachtlijsten is altijd discutabel. Mensen kunnen op meerdere wachtlijsten staan, al een andere sport hebben gekozen of niet meer willen. Sommige verenigingen werken niet met wachtlijsten, maar met ledenstops of geen van beide. We gebruiken de wachtlijsten daarom alleen voor de duiding van de resultaten. Er worden geen grote veranderingen verwacht in het totale aantal studenten/medewerkers op het USP. Wel in het aantal studenten/medewerkers dat op het USP gaat wonen. De doelgroep komt daarmee dichter bij de sportvoorzieningen te wonen en krijgt daar ook (meer) hun thuisbasis.

Normeringen en richtlijnen van sportbonden kunnen we (grotendeels) gebruiken voor studentensportverenigingen, omdat ze rekening houden met het soort teams (pupillen, junioren, senioren) binnen een vereniging. Als de situatie van studententeams toch anders is dan uitgangspunten van de bonden, beschrijven we dat in de duiding van de resultaten.

Situatie seizoen 2023/’24 De Utrechtse Studenten Hockey Club (USHC) heeft ongeveer 600 leden en heeft in het seizoen 2023/’24 26 teams in de bondscompetitie (zeventien damesteams en negen herenteams). Dertien teams nemen deel aan de zaalcompetitie (zie binnensport). De wedstrijden spelen ze op zondag, volgens de speeldagenkalender van de Koninklijke Nederlandse Hockeybond (KNHB) (KNHB, 2024). Het eerste dames- en eerste herenteam spelen eerste klasse. USHC heeft acht selectieteams (vijf dames en drie heren) die twee keer in de week 90 minuten trainen. De overige teams trainen één keer in de week 90 minuten. Op maandagavond traint een aantal trainingsgroepen bestaande uit leden die geen wedstrijden spelen.

Enkele kenmerken van USHC zijn: In seizoen 2023-’24 studeert bijna drie kwart van de leden aan de UU en een kwart aan de HU. 60 procent van de leden woont in Utrecht, waarvan de meeste in de wijken Oost (30%) en Noordoost (18%). Het aantal leden is constant, met uitzondering van coronajaren. De wachtlijst is lang en constant. Op Olympos zijn twee hockeyvelden (één waterveld en één zandgestrooid kunstgrasveld). Op het kunstgrashockeyveld zijn ook twee korfbalvelden uitgelijnd. De korfbalvereniging gebruikt deze korfbalvelden voor een deel van de trainingen en wedstrijden (zie paragraaf 3.2). Gebruik velden Doordeweeks overdag worden beide hockeyvelden nauwelijks gebruikt (figuur 3.1 en figuur 3.2). In de avond worden ze, met uitzondering van januari, februari en december, volop gebruikt. Hierbij ligt de grootste piek tussen 19:00 en 22:00 uur. In de maanden januari, februari en december trainen de teams vooral in de zaal. De velden worden doordeweeks vooral voor hockey gebruikt. Alleen op maandag wordt structureel gekorfbald op veld 2. In het weekend worden de kunstgrasvelden alleen op zondag structureel gebruikt (figuur 3.3). Op zaterdag zijn af en toe inhaalwedstrijden van USHC en vinden korfbalwedstrijden op veld 2 plaats. Figuur 3.1 Doordeweekse bezetting kunstgrasveld 1 (hockey) per tijdvak en per maand, 2023 (exclusief vakantie- en feestdagen) (in procenten) Tijdvak

jan

feb

mrt

apr

mei

jun

jul

aug

sep

okt

nov

07:00-18:00

18:00-19:00 19:00-20:00 20:00-21:00 21:00-22:00 22:00-23:00 23:00-23:30

10 12 13 9 -

44 56 56 50 33 -

70 100 100 83 65 -

75 100 100 81 61 -

69 100 100 81 63 -

66 100 100 89 77 -

56 78 78 72 56 -

71 95 95 86 62 -

74 94 94 88 59 -

70 100 100 91 64 -

3 6 6 3 -

57 79 79 68 51 -

07:00-23:30

Bron: Verhuuroverzichten Sportcentrum Olympos, 2023. Bewerking: Mulier Instituut.

dec Hele jaar

Figuur 3.2 Doordeweekse bezetting kunstgrasveld 2 (hockey) per tijdvak en per maand, 2023 (exclusief vakantie- en feestdagen) (in procenten) Tijdvak

jan

feb

mrt

apr

mei

jun

jul

aug

sep

okt

nov

dec

Hele jaar

07:00-18:00

18:00-19:00 19:00-20:00 20:00-21:00 21:00-22:00 22:00-23:00 23:00-23:30

6 12 3 -

6 17 11 -

40 80 80 53 25 -

8 42 92 100 69 22 -

2 41 91 100 72 25 -

12 32 55 64 45 9 -

17 44 56 56 33 -

14 40 86 95 86 57 -

3 38 79 88 82 59 -

41 91 86 73 64 -

3 6 6 3 -

4 28 60 66 51 28 -

07:00-23:30

Bron: Verhuuroverzichten Sportcentrum Olympos, 2023. Bewerking: Mulier Instituut.

Figuur 3.3 Weekendbezetting kunstgrasvelden hockey naar weekenddag (9:00-19:00 uur), per maand, 2023 (exclusief vakantie- en feestdagen) (in procenten) Veld Zaterdag Kunstgrasveld 1 Kunstgrasveld 2 Zondag Kunstgrasveld 1 Kunstgrasveld 2

jan

feb

mrt

apr

mei

jun

jul

aug

sep

okt

nov

dec Hele jaar

17 -

25 4

33 18

15 19

67 67

4 18

11 10

52 -

100 100

100 75

56 -

100 100

67 33

77 65

Bron: Verhuuroverzichten Sportcentrum Olympos, 2023. Bewerking: Mulier Instituut.

Veldbehoefte De behoefte van de verenigingen is gebaseerd op de richtlijn van de KNHB en gaat uit van standaard verenigingsactiviteiten van de bij de bond ingeschreven teams.

Richtlijn KNHB De veldbehoefte van USHC hebben we berekend aan de hand van de richtlijn van de KNHB. De richtlijn bedraagt zeven wedstrijdrondes per weekenddag op een zandveld en zes wedstrijdrondes op een (semi-)waterveld. Per ronde is plek voor één normteam, waarbij seniorenteams gelijkstaan aan één normteam, Hierbij moeten verenigingen 60 procent van hun teams op een wedstrijddag kunnen inplannen.

Toepassing van deze richtlijn geeft een veldbehoefte van drie wedstrijdvelden. Er is geen aparte richtlijn voor het aantal trainingsvelden. Met de huidige twee wedstrijdvelden constateren we daarmee een tekort van één wedstrijdveld. De vereniging wijkt in de huidige situatie soms uit naar hockeyclub Voordaan, omdat er geen ruimte is op de velden bij Olympos. Tabel 3.1 Aanbod-behoefteanalyse velden hockeyvereniging USHC in het seizoen 2023/’24 Aantal

Aantal teams

Behoefte wedstrijdvelden

Vereniging

velden

Zaterdag Zondag

Zaterdag

Zondag

USHC

3 (2,6)

Aandachtspunten USHC heeft een grote, constante wachtlijst. De behoefte van drie velden is berekend op basis van het huidige aantal teams, dus zonder rekening te houden met de wachtlijst. Wanneer een derde veld beschikbaar zou zijn, is er op basis van de richtlijn ruimte voor vier extra teams (ongeveer 80 leden) en hoeven de huidige teams niet uit te wijken naar Voordaan. De KNHB hanteert geen richtlijn voor trainingsvelden. De verhuuroverzichten laten zien dat de velden op trainingsavonden volop in gebruik zijn. De meeste teams trainen één keer in de week. Velden worden op zaterdag niet structureel gebruikt (figuur 3.3 ). Sinds HC UNO een eigen accommodatie heeft, zijn er geen grote verenigingen die de hockeyvelden structureel huren. Op sommige zaterdagen heeft USHC wel inhaaldagen. De bondscompetitie vanuit de KNHB vindt voor seniorenteams plaats op zondag. Prognose tot 2040 De toename van het aantal studentenkamers en -woningen in USP en Utrecht als geheel zal zorgen voor een toename van het (potentiële) aantal leden. Op basis van de uitgangspunten zoals beschreven in bijlage 2 verwachten we in 2030 en 2040 een veldbehoefte van vier wedstrijdvelden op zondag (tabel 3.2). Ten opzichte van de huidige situatie betekent dit twee extra velden. Op de vier velden kunnen in totaal dertien extra teams ten opzichte van de huidige situatie spelen.

De velden worden in deze situatie op zaterdag niet door USHC gebruikt. De seniorencompetitie vindt volgens de competitie-indeling van de KNHB plaats op zondag.

Tabel 3.2 Behoefte wedstrijdvelden hockeyvereniging USHC 2023-2040, naar weekenddag Zaterdag

Zondag

2023

3 (2,6)

2030

4 (3,2)

2040

4 (3,5)

Samenvattend Behoefte aan drie velden in huidige situatie, oplopend naar vier velden in 2030 en 2040. Huidig aanbod is twee velden. Veel leden studeren aan UU en HU, wonen veelal in Utrecht/USP. Vereniging wijkt nu soms uit naar andere locatie. Op trainingsavonden worden de velden volop gebruikt. Van maandag tot en met vrijdag door hockey, op maandag ook door korfbal. Overdag en op zaterdag is de bezetting van de velden laag. Vereniging heeft een constante, lange wachtlijst. Velden worden op zaterdag niet structureel door USHC gebruikt. Een van de velden wel voor korfbalwedstrijden. Op trainingsavonden en zondagen geen ruimte voor extra teams, meer trainingen voor huidige teams (veel teams trainen nu één keer in de week) of (extra) trainingsleden. Op zaterdag wel ruimte.

Situatie seizoen 2023/’24 USKV Hebbes heeft ongeveer vijftig leden en geen wachtlijst. Bijna alle leden studeren aan de UU of HU. Ruim 70 procent van de leden komt uit Utrecht, waarvan de meeste uit de wijken Oost en Noordoost. Deze aantallen zijn vrijwel constant de afgelopen jaren. De vereniging heeft dit seizoen drie teams actief in de bondscompetitie. De afgelopen jaren waren dit steeds drie of vier teams. Twee teams spelen op zaterdag en één midweekteam op woensdag. Er wordt twee keer in de week op het veld getraind: een keer op de korfbalvelden op het hockeyveld (maandag van 19:30 tot 22:00 uur) en een keer op het veld bij Korfbalclub Hoograven (HKC). In het zaalseizoen trainen ze in hal 2 (zie binnensport). Veldbehoefte De behoefte van de vereniging is gebaseerd op de richtlijn van de KNKV en gaat uit van standaard verenigingsactiviteiten van de bij de bond ingeschreven teams.

De richtlijn De veldbehoefte van de korfbalverenigingen hebben we berekend aan de hand van de richtlijn uit het Handboek Sportaccommodaties van NOC*NSF. Hierbij vermenigvuldig je het aantal teams met een belastingcoëfficiënt, die afhankelijk is van de leeftijdscategorie. De som van de uitkomsten bedraagt het aantal normteams. De senioren-, Aen B-teams staan gelijk aan één normteam, C- en D-teams aan 0,625 normteam en E- en F-teams aan 0,4 normteam. USKV Hebbes speelt op zaterdag en heeft alleen seniorenteams. De richtlijn bedraagt voor zaterdagverenigingen één veld voor een vereniging met zeven normteams of minder, twee velden voor een vereniging die tussen de zeven en veertien teams telt, en drie velden voor een vereniging met veertien normteams of meer.

Toepassing van deze richtlijn geeft een veldbehoefte van één korfbalveld (tabel 3.3). Er is geen aparte richtlijn voor het aantal trainingsvelden. Met de huidige twee velden constateren we daarmee een overschot van één wedstrijdveld. Omdat de korfbalvelden op het hockeyveld liggen, bestaan er wel knelpunten in de afstemming met hockey. Voor de wedstrijden in het weekend levert dit, vanwege de verschillende wedstrijddagen, geen knelpunten op. Voor de trainingen is dit anders, omdat ook hockey alle velden nodig heeft voor trainingen. Alleen de maandagavond, de dag na de hockeywedstrijden, heeft de hockeyvereniging aan één veld genoeg en kan de korfbalvereniging het andere veld gebruiken. Het midweekse team speelt de wedstrijden op het hockeyveld. Tabel 3.3 Aanbod-behoefteanalyse velden korfbalvereniging USKV Hebbes in het seizoen 2023/’24 (in aantallen)

Vereniging USKV Hebbes

Aantal velden 2

Aantal teams

Behoefte wedstrijdvelden

Zaterdag Zondag Zaterdag Zondag 2

1 (0,3)

Aandachtspunten Medegebruik van hockeyvelden is een knelpunt voor de trainingen. USKV Hebbes wijkt een keer in de week uit naar HKC Hoograven.

De vereniging heeft ook trainingsleden die geen competie spelen of nog bij hun ‘oude’ club wedstrijden spelen. Het midweekteam speelt wedstrijden op woensdag. De veldcompetitie loopt van september tot begin november en van eind maart tot eind juni. In de wintermaanden vindt de zaalcompetitie plaats (zie binnensport). Prognose tot 2040 De toename van het aantal studentenkamers en -woningen in USP en Utrecht als geheel zorgt voor een toename van het (potentiële) aantal leden. Op basis van de uitgangspunten zoals beschreven in bijlage 2 verwachten we in 2030 en 2040 een veldbehoefte van één wedstrijdveld op zaterdag. De behoefte verandert niet ten opzichte van de huidige situatie. Tabel 3.4 Behoefte wedstrijdvelden korfbalvereniging USKV Hebbes 2023-2040, naar weekenddag (in aantallen) Zaterdag

Zondag

2023

1 (0,3)

2030

1 (0,4)

2040

1 (0,4)

Samenvattend De vereniging heeft behoefte aan één veld, en dat blijft zo tot 2040. Op het hockeyveld liggen twee korfbalvelden uitgelijnd. De vereniging wijkt een keer in de week voor trainingen uit naar HKC Hoograven, omdat het veld alleen op maandag beschikbaar is. Op andere dagen wordt het voor hockey gebruikt.

Situatie seizoen 2023/’24 Op Olympos zijn drie rugbyverenigingen actief in het seizoen 2023/’24: RUS (Rugbyende Utrechtse Studenten), U.S.R.S (Utrechtse Studenten Rugby Society) en V.S.R.C. (Veterinaire Studenten Rugby Club). RUS RUS is de afgelopen jaren in ledenaantal gegroeid van ruim 80 leden in seizoen 2019/’20 tot 120 leden in het huidige seizoen. De vereniging heeft dit seizoen een ledenstop opgelegd gekregen vanwege de veldkwaliteit en daardoor beperkte veldcapaciteit. Ongeveer 85 procent van de leden studeert aan de UU of HU.

In het huidige seizoen spelen, net als in de vorige seizoenen, twee teams in de bondscompetitie: één team in de Ereklasse Dames (hoogste klasse) en één team in de derde klasse dames. Daarnaast is er een Jonghe Honden-team dat speelt in de ‘Jonghe Honden Competitie’ van de Nederlandse Studenten Rugby Bond. In deze competitie spelen zij tegen Jonghe Honden-teams van andere grote Nederlandse studentensteden. U.S.R.S. U.S.R.S. heeft in seizoen 2023/’24 109 leden. Ledencijfers van afgelopen jaren zijn niet bekend. Ruim 85 procent van de leden studeert aan de UU of HU. De vereniging heeft dit seizoen een ledenstop opgelegd gekregen vanwege de veldkwaliteit en daardoor beperkte veldcapaciteit. De vereniging heeft vier competitieteams en een Jonghe Honden-team. De vier competitieteams spelen in de bondscompetitie van Rugby Nederland: Futureklasse, derde klasse, derde klasse en vierde klasse. Bij het Jonghe Honden-team stromen ieder jaar een kleine honderd nieuwe rugbyspelers in. Op de training is veel aandacht voor basisvaardigheden en spel. De Jonghe Honden spelen in een aparte ‘Jonghe Honden Competitie’ van de Nederlandse Studenten Rugby Bond. In deze competitie spelen zij tegen Jonghe Honden-teams van andere grote Nederlandse studentensteden. V.S.R.C. V.S.R.C. heeft een kleine honderd leden. Dit aantal is de laatste jaren vrij constant.

Ieder jaar stromen ongeveer vijftien leden uit, maar ook in. Alle leden studeren aan de UU. Ongeveer drie kwart woont in Utrecht of omliggende gemeenten. De vereniging heeft dit seizoen een ledenstop opgelegd gekregen vanwege de veldkwaliteit en daardoor beperkte veldcapaciteit. De vereniging speelt mee in de Nederlandse studentenrugbycompetitie met een heren- en damesteam. Trainingen en wedstrijden vinden op maandagavond op het rugbyveld plaats. Uitwijkmogelijkheden heeft de vereniging in Bilthoven bij de Stichtsche Football Rugby Club. Gebruik velden Doordeweeks vinden in de avonduren de trainingen plaats en hebben het rugbyveld en het oefenveld een hoge bezetting (figuur 3.4 en figuur 3.5). Doordeweeks worden beide velden alleen structureel voor rugby gebruikt. In het weekend wordt het rugbyveld op zaterdag structureel voor voetbalwedstrijden gebruikt en op zondag voor rugbywedstrijden (figuur 3.6).

Figuur 3.4 Doordeweekse bezetting rugbyveld per tijdvak en per maand, 2023 (exclusief vakantie- en feestdagen) (in procenten) Tijdvak

jan

feb

mrt

apr

mei

jun

jul

aug

sep

okt

nov

18:00-19:00 19:00-20:00 20:00-21:00 21:00-22:00 22:00-23:00 23:00-23:30

12 50 76 53 -

2 8 53 89 67 -

10 53 85 63 -

3 11 53 83 61 -

3 13 56 88 63 -

62 70 84 95 89 34 -

22 44 44 22 -

5 19 57 71 33 -

21 59 76 38 -

20 61 82 41 -

19 59 81 41 -

8 21 58 81 54 4 -

07:00-23:30

dec Hele jaar

07:00-18:00

Bron: Verhuuroverzichten Sportcentrum Olympos, 2023. Bewerking: Mulier Instituut.

Figuur 3.5 Doordeweekse bezetting rugby-oefenveld per tijdvak en per maand, 2023 (exclusief vakantie- en feestdagen) (in procenten) Tijdvak

jan

feb

mrt

apr

mei

jun

jul

aug

sep

okt

nov

dec

Hele jaar

07:00-18:00

18:00-19:00 19:00-20:00 20:00-21:00 21:00-22:00 22:00-23:00 23:00-23:30

25 71 88 53 -

14 61 94 58 -

10 60 95 58 -

2 14 58 100 61 -

1 13 59 94 59 -

62 70 86 100 86 34 -

22 56 67 33 -

19 64 86 40 -

1 21 71 100 50 -

20 66 91 45 -

19 69 100 50 -

7 23 66 93 55 4 -

07:00-23:30

Bron: Verhuuroverzichten Sportcentrum Olympos, 2023. Bewerking: Mulier Instituut.

Figuur 3.6 Weekendbezetting rugbyvelden naar weekenddag (9:00-19:00 uur), per maand, 2023 (exclusief vakantieen feestdagen) (in procenten Veld Zaterdag Rugbyveld Rugby oefenveld Zondag Rugbyveld Rugby oefenveld

jan

feb

mrt

apr

mei

jun

jul

aug

sep

okt

nov

dec Hele jaar

8 -

50 -

40 -

50 -

43 -

64 45

100 100

67 67

75 -

68 -

51 6

42 -

52 10

15 10

20 13

35 23

30 20

15 10

45 45

50 50

33 33

8 5

32 20

30 20

15 10

27 21

Bron: Verhuuroverzichten Sportcentrum Olympos, 2023. Bewerking: Mulier Instituut.

Veldbehoefte De behoefte van de verenigingen is gebaseerd op de richtlijn van de Rugbybond en gaat uit van standaard verenigingsactiviteiten van de bij de bond ingeschreven teams.

De richtlijn De richtlijn van Rugby Nederland gaat uit van standaard verenigingsactiviteiten van de bij de bond ingeschreven teams (wedstrijden en trainingen). Eventueel mede-/nevengebruik van de velden is hierin niet meegenomen. Deze richtlijn is niet geaccordeerd door de Vereniging Sport en Gemeenten (VSG) of Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG).

Toepassing van deze richtlijn voor de verenigingen RUS en U.S.R.S. geeft een veldbehoefte van twee rugbyvelden (tabel 3.5). Er is geen aparte richtlijn voor het aantal trainingsvelden. Met het huidige veld constateren we daarmee een tekort van één wedstrijdveld. V.S.R.C. speelt in de studentenrugbycompetitie en hebben we daarom niet in de toepassing van de richtlijn meegenomen (ze spelen minder wedstrijden). Deze vereniging maakt wel gebruik van het rugbyveld. Ook wanneer we deze vereniging wel meenemen, blijft de behoefte van twee rugbyvelden bestaan.

Tabel 3.5 Aanbod-behoefteanalyse velden rugbyverenigingen Olympos Sportcentrum in het seizoen 2023/’24 (in aantallen)

Vereniging

wedstrijdvelden

Aantal teams

RUS

U.S.R.S.

V.R.S.C.

2**

Totaal *

Aantal

Veldbehoefte

Exclusief het Jonghe Honden-team. Dit team speelt in de Jonghe Honden Competitie van de Nederlandse Studenten Rugby Bond af en toe wedstrijden. V.R.S.C heeft twee teams spelen in de studentenrugbycompetitie. Die spelen minder wedstrijden en op de maandagavond.

Aandachtspunten Er is een ledenstop bij de rugbyverenigingen vanwege de beperkte beschikbaarheid van het veld door de veldkwaliteit. V.S.R.C. speelt geen volwaardige bondscompetitie. Daarmee is de onafgeronde veldbehoefte lager dan in de tabel. Omdat bij U.S.R.S. naast de vier competitieteams een Jonghe Honden-team speelt, is de onafgeronde behoefte juist weer wat hoger. We nemen aan dat deze twee situaties tegen elkaar weg te strepen zijn. De onafgeronde behoefte laat zien dat twee wedstrijdvelden volop in gebruik zullen zijn. Dit vraagt om een goede kwaliteit van het natuurgras. Rugby is landelijk een groeiende sport. Prognose tot 2040 De toename van het aantal studentenkamers en -woningen in USP en Utrecht als geheel zorgt voor een toename van het (potentiële) aantal leden. Op basis van de uitgangspunten zoals beschreven in bijlage 2 verwachten we in 2030 en 2040 een veldbehoefte van drie wedstrijdvelden. De behoefte neemt daarmee met één veld toe ten opzichte van de huidige situatie.

Tabel 3.6 Behoefte wedstrijdvelden rugbyverenigingen Olympos Sportcentrum 20232040 (in aantallen) Veldbehoefte 2023

2 (2,0)

2030

3 (2,5)

2040

3 (2,7)

Samenvattend Behoefte aan twee (wedstrijd)velden in de huidige situatie, oplopend tot drie velden in 2040. Huidige capaciteit is één (wedstrijd)veld. Verenigingen zijn gegroeid en hebben ledenstop opgelegd gekregen. In de analyse hebben we geen rekening gehouden met wachtlijsten. Veel gebruik van de rugbyvelden vraagt veel van de kwaliteit van het rugbyveld. Het rugbyveld wordt daarnaast niet alleen voor rugby, maar ook voor voetbalwedstrijden gebruikt. Rugby laat landelijk een groei zien. Er komen dus mogelijk nog extra leden door de groeiende populariteit.

Situatie seizoen 2023/’24 T.C. De Uithof is de tennisvereniging die actief is op Olympos. De vereniging heeft bijna 600 leden en is licht gegroeid de afgelopen jaren (3% ten opzichte van het seizoen 2019/’20). De vereniging moet jaarlijks veel studenten afwijzen, vanwege ruimtetekort. Ze maken geen gebruik van andere banen, omdat het overal in Utrecht vol is (Wezenberg-Hoenderkamp et al., 2022). Ongeveer 60 procent van de leden woont in Utrecht, waarvan de meeste in de wijken Oost en Noordoost. De vereniging heeft 250 in de bondscompetitie spelende leden, verdeeld over 36 teams. Alle leden zijn bij de bond ingeschreven, maar vanwege beperkte capaciteit van de banen kan niet iedereen competitie spelen. Het aantal varieert nauwelijks afgelopen jaren. Veruit het grootste deel van de leden is student, waarbij het aandeel studenten van de UU hoger is dan dat van de HU. Op Olympos zijn negen smashcourt-tennisbanen, waarvan TC de Uithof er standaard zeven mag gebruiken voor trainingen, tossavonden, competitie en toernooien. Alle negen banen worden ook (veel) door andere OlymPashouders gebruikt. Dit gebruik is vooral overdag, het hele jaar door. Gebruik banen In de verhuuroverzichten van Olympos wordt een deel van het gebruik van de tennisbanen geregistreerd. Het gaat dan bijvoorbeeld om tennislessen en de

activiteiten van T.C. De Uithof. Los gebruik door OlymPashouders staat niet geregistreerd. In figuur 3.7 staat de bezetting per maand (zonder los gebruik door OlymPashouders). De bezetting verschilt per baan. In figuur B1.1 in bijlage 1 staat de bezetting per baan en per tijdvak. In het weekend worden de banen op competitiedagen de hele dag gebruikt. Figuur 3.7 Doordeweekse bezetting tennisbanen 1-9 (exclusief ‘los’ gebruik door OlymPashouders) per tijdvak en per maand, 2023 (exclusief vakantie- en feestdagen) (in procenten) Tijdvak

jan

feb

mrt

apr

mei

jun

18:00-19:00 19:00-20:00 20:00-21:00 21:00-22:00 22:00-23:00 23:00-23:30

12 35 39 35 35 15 -

8 28 30 30 17 6 -

14 51 51 51 36 18 -

17 48 54 57 40 20 -

19 56 60 55 37 19 -

07:00-23:30

jul

aug

sep

okt

nov

dec Hele jaar

12 48 46 42 35 29 -

5 25 25 17 5 2 -

15 39 50 48 36 20 -

17 48 63 60 47 23 -

15 45 53 49 33 12 -

15 48 53 47 31 10 -

14 44 48 46 33 17 -

07:00-18:00

Bron: Verhuuroverzichten Sportcentrum Olympos, 2023. Bewerking: Mulier Instituut.

Figuur 3.8 Weekendbezetting tennisbanen 1-9 (exclusief ‘los’ gebruik door OlymPashouders) naar weekenddag (9:00-19:00 uur), per maand, 2023 (exclusief vakantie- en feestdagen) (in procenten) Tennis Zaterdag Tennisbanen 1-9 Zondag Tennisbanen 1-9

jan

feb

mrt

apr

mei

jun

jul

aug

sep

okt

nov

dec Hele jaar

Bron: Verhuuroverzichten Sportcentrum Olympos, 2023. Bewerking: Mulier Instituut.

Baanbehoefte De behoefte is gebaseerd op de richtlijn van de KNLTB en gaat uit van standaard verenigingsactiviteiten van de leden ingeschreven bij de bond. Eventueel mede- of nevengebruik van de banen is hierin niet meegenomen.

Richtlijn KNLTB De baanbehoefte van de tennisverenigingen hebben we berekend aan de hand van de richtlijn van de KNLTB. De richtlijn bedraagt zeventig tot negentig bondsleden per verlichte baan. In hoeverre de minimale behoefte of de maximale behoefte van toepassing is voor een vereniging, is afhankelijk van diverse factoren. Bijvoorbeeld de demografische opbouw van het ledenbestand en het aantal deelnemende teams aan de competities. Bij TC de Uithof is het aantal leden dat geen competitie speelt hoog. Zij kunnen vrij spelen, trainingen volgen en bijvoorbeeld aan de laddercompetitie deelnemen. Het aantal deelnemers aan de competitie wordt beperkt door de beschikbaarheid van banen.

Toepassing van de richtlijn op het aantal leden bij de bond ingeschreven levert een behoefte van zeven tot negen banen op (tabel 3.7). Tabel 3.7 Aanbod-behoefteanalyse banen bondsleden T.C. De Uithof in het seizoen 2023/’24 (in aantallen) Behoefte Vereniging

Aanbod

Aantal bondsleden

Minimaal

Maximaal

T.C. De Uithof

591

7 (6,6)

9 (8,5)

Aandachtspunten De richtlijn gaat uit van verenigingen met jeugdleden. Jeugdleden kunnen (over het algemeen) eerder op de dag van de banen gebruikmaken. De richtlijn van zeventig tot negentig leden per baan is daarmee aan de hoge kant. Er is lopend onderzoek naar of ongeveer 55 leden per baan voor een vereniging met weinig jeugd passend zou zijn. In dat geval zouden bij T.C. De Uithof elf banen voor de bondsleden nodig zijn. De vereniging moet jaarlijks (veel) studenten afwijzen vanwege ruimtetekort. Het gaat jaarlijks om meer dan honderd studenten. Leden van de verenigingen spelen ook padel tijdens clubavonden bij Peakz. Padel is nog geen officieel onderdeel van de vereniging. Prognose tot 2040 De toename van het aantal studentenkamers en -woningen in USP en Utrecht als geheel zorgt voor een toename van het (potentiële) aantal leden. Op basis van de uitgangspunten zoals beschreven in bijlage 2 verwachten we in 2040 een behoefte van negen tot elf banen voor de bondsleden, met een groei tot 770 bondsleden. De

behoefte vanuit de bondsleden neemt daarmee met twee banen toe ten opzichte van de huidige situatie. Tabel 3.8 Behoefte tennisbanen bondsleden T.C. De Uithof 2023-2040 (in aantallen) Veldbehoefte Minimaal

Maximaal

2023

7 (6,6)

9 (8,5)

2030

8 (8,0)

11 (10,3)

2040

9 (8,6)

11 (11,0)

Samenvattend Zeven tot negen banen nodig voor bondsleden in 2023. Dit aantal loopt op tot negen tot elf banen in 2040. Huidige capaciteit is zeven banen voor TC De Uithof. Zeventig tot negentig leden per baan is voor een vereniging met alleen senioren aan de hoge kant. Als we 55 leden per baan aanhouden, zijn er veertien banen nodig in 2040 (voor bonds- en niet-bondsleden). Elk jaar melden zich leden die geen lid kunnen worden. Ook wordt het aantal leden dat competitie kan spelen beperkt door de capaciteit. Geen uitwijkmogelijkheden in Utrecht, overal druk. Potentie voor padel kan nader onderzocht worden. Banen worden niet alleen gebruikt door T.C. De Uithof, maar ook door andere OlymPashouders. Dit gebruik is niet in de verhuuroverzichten zichtbaar.

Situatie seizoen 2023/’24 Voetbalvereniging Odysseus’91 heeft ongeveer 500 leden en heeft in het seizoen 2023/’24 20 teams: tien herenteams, acht damesteams en twee vr18+-teams. Daarnaast heeft de vereniging een (lange) wachtlijst. De vr18+-teams spelen op vrijdagavond, de andere teams op zaterdag. Het aantal teams is de laatste jaren niet veranderd. De eerste drie teams, zowel heren als vrouwen, vormen de A-selectie en spelen prestatiegericht voetbal. Het vierde, vijfde en zesde team, zowel heren als dames, vormen de B-selectie. De andere teams zijn de meer recreatieve teams (de Cselectie). In het seizoen 2023/’24 traint de A-selectie twee keer in de week 90 minuten. De andere teams trainen één keer in de week 90 minuten. Omdat het allemaal seniorenteams zijn, zijn de trainingen allemaal in de avond (tussen 18:00 en 22:30 uur). De achttien teams die op zaterdag wedstrijden spelen, trainen van maandag tot

en met donderdag. De vr18+-teams trainen of spelen een wedstrijd op vrijdagavond. Op Sportcentrum Olympos zijn één kunstgrasvoetbalveld en twee combivelden aanwezig. Eén combiveld wordt vooral voor voetbal en frisbee gebruikt. Het andere combiveld is een rugbyveld waarop op zaterdag structureel gevoetbald wordt. Gebruik velden Doordeweeks overdag worden beide voetbalvelden nauwelijks gebruikt (figuur 3.9 en figuur 3.10). In de avond wordt het kunstgrasveld volop voor voetbal gebruikt. Hierbij ligt de grootste piek tussen 18:00 en 22:00 uur. Het combiveld heeft in de avonduren de hoogste bezetting, maar deze is lager dan die van het kunstgrasveld. Het combiveld wordt doordeweeks door voetbal en frisbee gebruikt. In het weekend wordt het kunstgrasveld alleen op zaterdag structureel (voor voetbalwedstrijden) gebruikt (figuur 3.11). Ook het combiveld is vooral op zaterdag in gebruik (voetbalwedstrijden). Naast deze twee velden maakt de vereniging gebruik van het rugbyveld voor wedstrijden (op zaterdag). Figuur 3.9 Doordeweekse bezetting kunstgrasveld voetbal per tijdvak en per maand, 2023 (exclusief vakantie- en feestdagen) (in procenten) Tijdvak

jan

feb

mrt

apr

mei

jun

jul

aug

sep

okt

nov

dec Jaar 2023

18:00-19:00 19:00-20:00 20:00-21:00 21:00-22:00 22:00-23:00 23:00-23:30

3 82 91 100 82 41 -

5 78 89 100 78 42 -

3 100 100 100 90 45 -

7 100 100 100 89 44 -

14 94 97 100 94 47 -

8 86 93 100 77 39 -

4 89 94 100 89 44 -

15 86 93 100 76 40 -

2 100 100 100 82 41 -

2 94 97 100 75 38 -

6 92 96 100 83 42 -

07:00-23:30

07:00-18:00

Bron: Verhuuroverzichten Sportcentrum Olympos, 2023. Bewerking: Mulier Instituut.

Figuur 3.10 Doordeweekse bezetting combiveld* (o.a. voetbal) per tijdvak en per maand, 2023 (exclusief vakantie- en feestdagen) (in procenten) Tijdvak

jan

feb

mrt

apr

mei

jun

jul

aug

sep

okt

nov

dec Jaar 2023

18:00-19:00 19:00-20:00 20:00-21:00 21:00-22:00 22:00-23:00 23:00-23:30

18 35 9 -

2 8 39 28 3 -

28 50 40 10 -

2 28 53 28 -

6 34 69 44 9 -

3 36 64 41 7 -

91 100 100 100 100 50 -

26 29 31 67 86 26 -

6 12 53 53 6 -

5 5 45 55 7 -

6 50 44 3 -

8 9 23 53 48 10 -

07:00-23:30

07:00-18:00

Bron: Verhuuroverzichten Sportcentrum Olympos, 2023. Bewerking: Mulier Instituut *

Ongeveer de helft van de tijd wordt het combiveld voor voetbal gebruikt. Andere helft van de tijd voor frisbee.

Figuur 3.11 Weekendbezetting voetbalvelden naar weekenddag (9:00-19:00 uur), per maand, 2023 (exclusief vakantie- en feestdagen) (in procenten) Veld Zaterdag Kunstgrasveld Combiveld

jan

Zondag Kunstgrasveld Combiveld

feb

mrt

apr

mei

jun

jul

aug

sep

okt

nov

dec

Hele jaar

75 17

75 50

75 58

75 56

77 68

58 53

17 100

56 100

75 91

75 63

75 69

75 67

71 63

5 -

2 -

40 45

1 -

39 50

1 55

2 -

5 11

Bron: Verhuuroverzichten Sportcentrum Olympos, 2023. Bewerking: Mulier Instituut.

Veldbehoefte De veldbehoefte van Odysseus’91 hebben we bepaald aan de hand van de richtlijn van de KNVB. De gemeente Utrecht hanteert zelf een afgeleide berekeningsmethode voor de bepaling van de veldbehoefte.

Richtlijn KNVB Toepassing van de richtlijn van de KNVB geeft een indicatie van hoeveel wedstrijdvelden de vereniging nodig heeft op basis van het aantal competitiespelende teams. De richtlijn geeft ook een indicatie van het aantal benodigde trainingsvelden. De richtlijn maakt gebruik van de bruto(speel)tijd dat de teams een veld nodig hebben. De brutospeeltijd van een team is afhankelijk van de (leeftijds)categorie. De capaciteit van een wedstrijdveld op zaterdag is van 09:00 tot 16:30 uur, en op zondag van 10:00 tot 16:30 uur. Het benodigde aantal wedstrijdvelden bereken je door de som van de brutospeeltijden van de teams te delen door de capaciteit van een wedstrijdveld. De trainingsveldbehoefte staat gelijk aan de helft van de wedstrijdveldbehoefte. Meer informatie over de richtlijn van de KNVB is te vinden op de website van de KNVB.

Toepassing van de richtlijn van de KNVB resulteert in een veldbehoefte van drie (2,7) wedstrijdvelden en anderhalf trainingsveld (tabel 3.9). Hierbij gaan we voor de trainingsveldbehoefte uit van benutting van de trainingsvelden op vijf avonden (4 uur per avond) en 2 uur op de woensdagmiddag. In totaal is dat 22 uur per week. Omdat Odysseus’91 alleen seniorenteams heeft en op de vrijdagavond niet kan trainen (omdat er zaterdag wedstrijden zijn), is de beschikbaarheid van trainingsvelden in de praktijk beperkt tot vier avonden van 18:00 uur tot 22:30 uur (18 uur).

Berekeningsmethode gemeente Utrecht De gemeente Utrecht hanteert een eigen berekeningsmethode om de veldbehoefte van de voetbalverenigingen te bepalen. Deze is afgeleid van de richtlijn van de KNVB. Ze hanteert de volgende uitgangspunten: De bruto veldbezetting (het aantal uur dat nodig is om alle thuiswedstrijden af te werken) per wedstrijddag wordt berekend conform de richtlijn van de KNVB. De capaciteit van een wedstrijdveld bedraagt 9 uur per wedstrijddag (waar de richtlijn van de KNVB uitgaat van 7,5 uur op zaterdag en 6,5 uur op zondag). De capaciteit van een natuurgraswedstrijdveld en wetraveld bedraagt 10 uur per weekend (waar de richtlijn van de KNVB geen onderscheid maakt naar ondergrond). De minimale behoefte van een vereniging is één wedstrijdveld. De Utrechtse berekeningsmethode voor het bepalen van de trainingsveldbehoefte staat los van de richtlijn van de KNVB en is een hulpmiddel om de benodigde trainingsveldcapaciteit voor de Utrechtse

verenigingen te berekenen. Hierbij hanteert ze de volgende uitgangspunten die van belang zijn voor de situatie bij Odysseus’91: Selectieteams trainen twee keer in de week 90 minuten op een heel veld. Niet-selectieteams voor senioren trainen één keer in de week 90 minuten op een half veld. Een vereniging heeft één selectieteam per leeftijdscategorie, voor zowel dames als heren. Tussen de trainingen van de verschillende teams geldt een wisseltijd van tien minuten. Voor elk type trainingsveld is het aantal beschikbare uren per week vastgesteld: kunstgras: 24 uur per week (ma, di, do: 17:00-22:00 uur, wo: 16:00-22:00 uur, vr: 17:00-20:00 uur); natuurgras: 10 uur per week (350 uur per jaar); wetra (Grassmaster): 10 uur per week (350 uur per jaar). Natuurgraswedstrijdvelden worden niet als trainingscapaciteit meegerekend.

Toepassing van deze berekeningsmethode levert een veldbehoefte van drie (2,2) wedstrijdvelden en één trainingsveld op (kunstgras). Zowel volgens de richtlijn van de KNVB als volgens de berekeningsmethode van de gemeente Utrecht zijn de natuurgrasvelden voor de wedstrijden op zaterdag nodig. In totaal is er in het weekend 20,3 uur een wedstrijdveld nodig. Het kunstgras is, afhankelijk van welke richtlijn wordt gebruikt, 7,5 of 9 uur beschikbaar. Dan blijft er nog 12,8 of 11,3 uur over voor wedstrijden op natuurgras. Het rugbyveld is ook hard nodig voor rugby en moet zo min mogelijk voor voetbal worden gebruikt. Tabel 3.9 Aanbod-behoefteanalyse velden voetbalvereniging Odysseus’91 in het seizoen 2023/’24 (in aantallen) Behoefte Wedstrijd- TrainingsAanbod Vereniging

Aantal teams velden Zon.

Zat

velden

Natuur.

Kunst. Zat.

Zon

3 (2,7) -

1,4**

3 (2,3) -

1,0***

KNVB-richtlijn Odysseus’91

Gemeente berekeningsmethode Odysseus’91

Een van de velden deelt de vereniging met rugby, waarbij rugby hoofdgebruik is. Het andere veld deelt ze met frisbee. Verdeling is ongeveer 50/50. Op basis van beschikbare trainingscapaciteit van 22 uur in de week. In de praktijk is 18 uur beschikbaar.

***

Op basis van beschikbare trainingscapaciteit van 24 uur in de week. In de praktijk is 18 uur beschikbaar.

In de huidige situatie zijn de twee combivelden voor de wedstrijden nodig. Dit kan vooral met het rugbyveld knelpunten opleveren in verband met de maximale veldbelasting van natuurgrasvelden. Voor de trainingen is volgens de KNVB-richtlijn anderhalf veld nodig. Omdat de natuurgrasvelden voor de wedstrijden gebruikt worden, zijn deze niet inzetbaar voor trainingen. Dit betekent dat er een tekort aan trainingscapaciteit is. Aandachtspunten Wedstrijden vinden nu grotendeels tussen 9:30 en 17:00 uur plaats (speeldag 7,5 uur). Dit komt overeen met de capaciteit van de KNVB-richtlijn. De A-selectie traint twee keer in de week 90 minuten (op een heel of half veld), de overige teams trainen één keer in de week 90 minuten met twee of drie teams tegelijk op een veld. Het aantal selectieteams is hoger dan het uitgangspunt van de gemeente Utrecht. De wisseltijd die de gemeente hanteert, past Odysseus’91 niet toe, en soms spelen meer dan twee teams tegelijk op een veld (terwijl standaard uitgangspunt is dat niet-selectieteams op een half veld trainen). Bij toepassing van de berekeningsmethode van de gemeente Utrecht met zes selectieteams (in plaats van twee) en 18 uur beschikbaarheid van trainingsvelden, zijn twee kunstgrasvelden nodig. Odysseus’91 heeft een lange wachtlijst en er zijn leden die alleen willen trainen (die bijvoorbeeld nog wedstrijden spelen bij hun ‘oude’ vereniging).

Er is nu geen capaciteit om dit te faciliteren. Het rugbyveld is nodig om op zaterdag alle voetbalwedstrijden te kunnen spelen. Prognose tot 2040 De toename van het aantal studentenkamers en -woningen in USP en Utrecht als geheel zorgt voor een toename van het (potentiële) aantal leden. Op basis van de uitgangspunten zoals beschreven in bijlage 2 verwachten we dat in 2030 en 2040 24,8 en 26,9 uur wedstrijdvelden op zaterdag nodig zijn (ten opzichte van 20,3 uur in 2023/’24). Dat komt overeen met drie wedstrijdvelden wanneer we de gemeentelijke richtlijn hanteren en vier wedstrijdvelden wanneer we de KNVBrichtlijn hanteren. Voor de trainingsvelden betekent dit een behoefte van twee trainingsvelden volgens de KNVB-richtlijn en anderhalf volgens de gemeentelijke richtlijn.

Tabel 3.10 Behoefte wedstrijd- en trainingsvelden voetbalvereniging Odysseus’91 20232040 (in aantallen) Wedstrijdvelden

Trainingsvelden

2023

1,5

2030

2040

2023

2030

2040

1,5*

KNVB-richtlijn

Gemeentelijke berekeningsmethode

Op basis van beschikbare trainingscapaciteit van 24 uur in de week. In de praktijk is 18 uur beschikbaar.

Samenvattend De vereniging heeft behoefte aan drie wedstrijdvelden en anderhalf trainingsveld op basis van de KNVB-richtlijn. Huidige capaciteit is drie wedstrijdvelden en één trainingsveld. Een van de wedstrijdvelden delen ze met rugby, wat gevolgen heeft voor de beschikbaarheid en kwaliteit van het veld. Een ander veld delen ze met frisbee. De behoefte loopt op tot drie à vier wedstrijdvelden en twee trainingsvelden. De vereniging heeft een wachtlijst en geen capaciteit om leden te faciliteren die alleen willen trainen (en bijvoorbeeld bij hun ‘oude’ club blijven wedstrijden blijven spelen).

In deze paragraaf komen de outdoor voorzieningen aan bod, waarvoor geen richtlijnen of normeringen vanuit sportbonden bestaan. Beachvolleybal Met een OlymPas kan vanaf half april tot half oktober gebruik worden gemaakt van het beachvolleybalveld. Het veld kan op doordeweekse dagen gehuurd worden tussen 8:30 en 23:00 uur en in het weekend tussen 10:30 en 18:30. Het beachvolleybalveld geeft, op basis van de verhuuroverzichten, mogelijkheden voor intensiever gebruik, zowel overdag als in het weekend (figuur 3.12 en figuur 3.13 ). Van 123 gebruikte uren staat het type gebruiker geregistreerd. Tijdens 87 procent van deze uren wordt het beachvolleybalveld gebruikt door studenten, 10 procent door medewerkers en de overige (enkele) uren door alumni of andere gebruikers.

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Utrecht&id=4daac39b-ebe5-4f61-b44e-72c69c47984a