Reactienota beleidsnota Voetganger

Reactienota beleidsnota Voetganger

Reactienota beleidsnota Voetganger Utrecht.nl

Colofon Projectgroep Projectteam Voetganger Projectmanagement Birgit Cannegieter Opdrachtgever Adriaan van Doorn Versiedatum 19 December 2025 Fotografie Juri Hiensch

Inhoudsopgave 1 1.1 1.2 1.3 1.4 1.5 1.6 1.7

Inleiding.................................................................................................................................................................................................................................... 4 Doel reactienota ........................................................................................................................................................................................................................ 4 Opbouw reactienota .................................................................................................................................................................................................................. 4 Inspraak en participatieproces................................................................................................................................................................................................... 4 Inspraakreacties ........................................................................................................................................................................................................................ 5 Wijze van beoordelen van de inspraakreacties .........................................................................................................................................................................

5 Aanpassing van ontwerp-beleidsnota Voetganger ................................................................................................................................................................... 5 Wijze van vaststelling ................................................................................................................................................................................................................ 6

2 2.1 2.2 2.3 2.4 2.5 2.6

Samenvatting inspraakreacties en aanpassingen ............................................................................................................................................................... 7 Maatvoering loopruimte in samenhang met groen, objecten en geparkeerde fietsen ................................................................................................................ 7 Toegankelijkheid ....................................................................................................................................................................................................................... 7 Verblijven en voorzieningen in de openbare ruimte ................................................................................................................................................................. 8 Handhaving van geparkeerde fietsen en auto’s ....................................................................................................................................................................... 9 Ontwerpoplossingen: doorvertaling naar ontwerpprincipes en bouwstenen ............................................................................................................................

9 Uitwerken (stadsbreed) voetgangersnetwerk ......................................................................................................................................................................... 10

3

Aanpassingen op de ontwerp-beleidsnota Voetganger ................................................................................................................................................... 11

Bijlage 1 Inspraakreacties en beantwoording .................................................................................................................................................................................. 20

Reactienota, december 2025 2

1 Inleiding 1.1

Doel reactienota Van 18 oktober 2025 tot 28 november 2025 was er gelegenheid voor mensen om hun mening te geven over de ontwerp-beleidsnota Voetganger. Gedurende deze periode van zes weken kon iedereen reageren door een inspraakreactie (zienswijze) bij de gemeente in te dienen.

1.2

In hoofdstuk 2 beginnen we met een samenvatting van enkele onderwerpen die aan bod zijn gekomen en lichten op hoofdlijnen toe hoe we hierop hebben gereageerd.

Op 12 november hebben we een informatieavond georganiseerd, waar de hoofdlijn van de beleidsnota Voetganger is toegelicht en deelnemers vragen konden stellen. Deze vragen zijn grotendeels tijdens de bijeenkomst beantwoord en waar nodig hebben we naderhand persoonlijk contact opgenomen om (aanvullende) vragen te beantwoorden. Inspraak is - naast dat het ook wettelijk verplicht is - noodzakelijk voor de gemeenteraad om alle belangen te kennen en een goede afweging te maken bij besluitvorming. Met inspraak worden bewoners in het algemeen - en belanghebbenden in het bijzonder - betrokken bij het voorbereiden, vormen of uitvoeren van beleid van de overheid. Daarnaast worden met de reacties en kennis van bewoners en betrokkenen de plannen beter. In deze reactienota zijn alle inspraakreacties van bewoners en belangenorganisaties opgenomen en beantwoord. Vervolgens wordt de nota met daarbij de reactienota door het college van B&W aan de gemeenteraad ter besluitvorming voorgelegd.

Opbouw reactienota In het volgende gedeelte van hoofdstuk 1 krijgt volgt een beknopte uitleg over het participatieproces, de belangrijkste thema’s uit de inspraakreacties, hoe we deze hebben beoordeeld en wat de volgende stappen zijn voor de vaststelling van de plannen.

In hoofdstuk 3 tonen we een overzicht van de verbeteringen of wijzigingen die in de beleidsnota Voetganger zijn doorgevoerd naar aanleiding van de inspraakreacties of ambtelijke reacties op de Ontwerpnota. In bijlage 1 (2-kolommenstuk) van deze reactienota vindt u een overzicht van alle inspraakreacties en onze antwoorden daarop. 1.3

Inspraak en participatieproces Om te komen tot de beleidsnota Voetganger in Utrecht is er volgens de Utrechtse participatieleidraad bij het opstellen participatie uitgevoerd. We hebben gekozen voor de samenwerkingsvorm ‘peilen’ om ideeën op te halen en wensen, ervaringen en behoeften uit de stad mee te kunnen nemen in de beleidsnota Voetganger. De beleidsnota is een verdere concretisering van bestaand beleid (o.a. Mobiliteitsplan 2040). Er is geen aanleiding of bestuurlijke ruimte om bestaand beleid ter discussie te stellen. Met de input vanuit de stad, belangenbehartigers en andere stakeholders hebben we:  Kennis en ervaringen van mensen uit de stad toegevoegd aan onze professionele kennis.  De beleidsmatige keuzes voor de voetganger getoetst en verrijkt met nieuwe inzichten.

We hebben in het kader van Samen Stad Maken de volgende activiteiten uitgevoerd: Reactienota, december 2025 4

Activiteiten Wandeling Gezondheidsfestival Zuilen

Wandeling Gezondheidsfestival Zuilen

Bijeenkomst Stakeholders / Belangenorganisaties

Bijeenkomst gemeenten en provincies

Gesprekken in 5 wijken

Walk-alongs

In april 2024 spraken we op het Gezondheidsfestival in het Julianapark in Zuilen met bewoners. Tijdens een wandeling vroegen we hen wat ze opvalt of wat ze in hun directe woonomgeving nodig hebben om (vaker) een ommetje te maken. In april 2024 spraken we op het Gezondheidsfestival in het Julianapark in Zuilen met bewoners. Tijdens een wandeling vroegen we hen wat ze opvalt of wat ze in hun directe woonomgeving nodig hebben om (vaker) een ommetje te maken In mei 2024 organiseerden we een bijeenkomst voor externe stakeholders en belangenorganisaties waaronder Solgu, Sociaal Vitaal in Kleur, Wandelnet, Voetgangersvereniging Utrecht Oost, SportUtrecht, U op leeftijd en een aantal actieve bewoners. In mei 2024 hebben we een bijeenkomst georganiseerd voor gemeenten en provincies die bezig zijn met voetgangersbeleid of dit al hebben vastgesteld. We hebben ze keuzes en dilemma’s over de voetgangersruimte voorgelegd. Doel van deze bijeenkomst was het toetsen en verder aanscherpen van de keuzes die we maken in de beleidsnota. In juni 2024 gingen we met de Utrecht-bakfiets de wijken in: we hebben de bakfiets in 5 wijken (Tolsteeg, Hoograven, Rivierenwijk, Ondiep, Zuilen) neergezet bij een winkelcentrum, zorgcomplex of speeltuin. Vanaf daar liepen we met mensen die we op straat tegen kwamen.

We vroegen ze waar ze meestal naar toe lopen, wat ze fijn vinden aan lopen in Utrecht, wat ze missen of nodig hebben. In totaal hebben we 84 mensen gesproken. In juni 2024 organiseerden we 4 ‘Walk-alongs’ met (vertegenwoordigers van) gebruikers van de voetgangersruimte: met ouderen, Solgu, mensen die bij revalidatiecentrum de Hoogstraat verbleven en een groep vrouwen

Afstemmen conceptbeleidsnota en gebruikersgroepen

met een migratieachtergrond om hun specifieke eisen/wensen aan de voetgangersruimte mee te geven. In november 2024 hebben we de conceptbeleidsnota en in het bijzonder de omschrijving van de ‘Gebruikers van de voetgangersruimte’ afgestemd met de stakeholders die we in mei 2024 gesproken hebben en specifieke vertegenwoordigers van gebruikersgroepen (zoals Solgu, Voetgangersvereniging Utrecht Oost, Wandelnet, actieve bewoners).

De inbreng en uitkomsten uit de participatieronden hebben we vastgelegd in het participatieverslag en gebruikt om deze nota vorm te geven. Sinds 18 oktober 2025 is de ontwerp-Beleidsnota Voetganger online te vinden op de website van de gemeente Utrecht. Tot 28 november 2025 konden zienswijzen worden ingediend. 1.4

Inspraakreacties Er zijn in totaal 17 inspraakreacties/zienswijzen ingediend. Het gaat om inspraakreacties van bewoners en belangenorganisaties.

1.5

Wijze van beoordelen van de inspraakreacties Een inspraakreactie bevat de mening, zorgen, wensen en suggesties van een indiener. De meningen in een inspraakreactie of de inspraakreactie zelf zijn nooit te beoordelen als goed of fout. Elke inspraakreactie is bestudeerd, om te bezien of de reactie aanleiding biedt om de ontwerpbeleidsnota aan te passen. Doel is dat de zienswijzen en de wijze van beantwoording kenbaar worden gemaakt aan de gemeenteraad, zodat de gemeenteraad alle belangen kan afwegen en in de raad transparante besluitvorming plaatsvindt over de beleidsnota Voetganger in Utrecht. De doorgevoerde wijzigingen of aanvullingen naar aanleiding van alle reacties zijn benoemd in hoofdstuk 3.

1.6

Aanpassing van ontwerp-beleidsnota Voetganger Naar aanleiding van de inspraakreacties en aanvullende ambtelijke opmerkingen heeft de gemeente de beleidsnota Voetganger op Reactienota, december 2025 5

meerdere punten aangepast of verduidelijkt. In hoofdstuk 3 zijn de aanpassingen ten opzichte van de ontwerp-beleidsnota weergegeven. 1.7

Wijze van vaststelling De beleidsnota Voetganger wordt vastgesteld door de raad. Het college van B&W legt de definitieve versie van de nota voor aan de gemeenteraad ter besluitvorming. Voordat de gemeenteraad de plannen vaststelt, kan het voorstel van het college besproken worden in de raadscommissie Mobiliteit, Groen en Openbare Ruimte. In de commissie vindt een politieke discussie plaats. Ook kan de raad besluiten om een raadsinformatiebijeenkomst te organiseren, waarin ze zich breder laat informeren en bewoners en andere belanghebbenden vraagt hun mening te geven over de plannen. Na vaststelling wordt de beleidsnota Voetganger toegevoegd aan de omgevingsvisie Utrecht.

Reactienota, december 2025 6

2 Samenvatting inspraakreacties en aanpassingen In de inspraakreacties komt een aantal thema’s vaker voor waarover de insprekers zich zorgen maken en waarvan zij vinden dat dit aangepast of aangescherpt moeten worden in de beleidsnota. Dit hoofdstuk licht een aantal veel voorkomende thema’s in de zienswijzen uit. Per thema geven we een beknopte samenvatting van de reacties, ons antwoord en is aangegeven of de reacties hebben geleid tot aanpassingen in de beleidsnota. Alle doorgevoerde wijzigingen zijn zichtbaar in hoofdstuk 3. In bijlage 1 (2-kolommenstuk) zijn alle inspraakreacties terug te lezen en is per vraag of opmerking van iedere inspreker een antwoord gegeven. 2.1 Maatvoering loopruimte in samenhang met groen, objecten en geparkeerde fietsen Reacties Een aantal reacties gaat over de breedte van de vrije doorloopruimte. Insprekers vragen zich af of de vrije doorloopbreedte smaller kan zodat meer ruimte is voor groen, terwijl andere insprekers zich zorgen maken over te smalle vrije doorloopruimte omdat er objecten of geparkeerde fietsen en auto’s op de stoep staan. Antwoord We hebben behoefte aan eenduidigheid in de breedtemaat voor de vrije doorloopruimte. Die is in het huidige Handboek Openbare Ruimte (HOR) niet eenduidig gedefinieerd. We hebben de maat van 2.20 meter zorgvuldig, in afstemming met andere thema’s zoals groen, gekozen.

Hiermee borgen we toegankelijkheid én samen lopen. Maar ook ruimte voor groen. De beleidsnota presenteert voorbeelden en situaties waarin we gemotiveerd van deze breedtemaat kunnen afwijken en een stappenplan om voetgangersruimte op die plekken vorm te geven. Dit komt bijvoorbeeld van pas als er onvoldoende ruimte is in de bestaande stad, zie hoofdstuk 5. We hanteren waar nodig een afwijkende breedtemaat bij de combinatie met groen (2.00 meter). Om toegankelijkheid te borgen – ook als er een geparkeerde fiets aan een lantaarnpaal staat – verruimen we de vrije doorloopruimte bij een puntvernauwing naar 1.30 meter (was 0.90 meter).

Op verschillende plekken in de bestaande stad halen we geparkeerde fietsen van de stoep door extra fietsparkeerplekken te realiseren op plekken waar eerder auto’s geparkeerd stonden. Daarmee maken we vrije doorgang voor voetgangers mogelijk. In 2025 en 2026 voegen we zo 293 fietsparkeerplekken toe. Zie het programma ‘Fietsparkeren in vooroorlogse buurten’: Raadsbrief Resultaten fietsparkeren vooroorlogse buurten en de binnenstad Utrecht - iBabs Publieksportaal We benoemen de relatie tussen breedtematen voor de vrije doorloopruimte en regels voor o.a. terrassen, uitstallingen, geveltuinen en andere objecten. Zoals op pagina 53 en 86 vermeld brengen we deze na vaststelling van de beleidsnota met elkaar in lijn. Aanpassing De inspraakreacties over maatvoering leiden niet tot inhoudelijke aanpassingen in de beleidsnota. 2.2 Toegankelijkheid Reacties Uit de reacties blijkt dat toegankelijkheid van de stad, met een voetgangersruimte die ook begaanbaar is voor mensen met een beperking, duidelijk onderdeel is van de beleidsnota. Insprekers waarderen dat expliciet wordt benoemd wat mensen met een beperking nodig hebben. Tegelijk is de wens om het begrip ‘toegankelijkheid’, het meten van de toegankelijkheid van de stad en het begrip ‘Design for All’ nog concreter op te nemen in de beleidsnota.

Antwoord We zijn blij dat de beleidsnota laat zien dat we ruimte willen maken voor iedereen, dus ook voor gebruikers met een beperking en/of hulpmiddel, in lijn met Uitvoeringsprogramma Utrecht voor iedereen toegankelijk uit 2019. In het Uitvoeringsprogramma Vervoersongelijkheid uit 2023 is beschreven dat de acties om voetgangersruimte toegankelijker te maken door team Voetganger binnen de gemeente wordt opgepakt. De beleidsnota en bijbehorende acties en projecten geven daar nu verder uitvoering aan.

We geven hiermee nu ook invulling aan diverse moties, zie pagina 9 van de beleidsnota. Verdere uitwerking volgt onder andere via het HOR. Het principe ‘Design for All’ ligt ten grondslag aan de nieuwe kwaliteit voetgangersruimte op pagina 35 en de doorvertaling in uitgangspunten onder de doelstellingen in hoofdstuk B4. We hebben de behoeften van gebruikers van de voetgangersruimte, waaronder kinderen, ouderen en mensen met een beperking nadrukkelijk meegenomen, zie ook bijlage 2 pagina 112 voor de beschrijving van deze gebruikers. We gaan onderzoeken hoe we de toegankelijkheid van (stoepen in) de stad inzichtelijk kunnen maken en welke kosten dat met zich meebrengt. De toezegging om dit te onderzoeken leidt niet tot aanpassingen in de beleidsnota. Aanpassing Naar aanleiding van de reacties hebben we de volgende wijzigingen doorgevoerd:  Bij de Opgave (Hoofdstuk B2) hebben we toegevoegd dat toegankelijkheid zich vertaalt in bereikbaarheid, betreedbaarheid en bruikbaarheid. Daarbij hebben we aangegeven dat dit voor een groep gebruikers ook betekent dat er op korte afstand van voorzieningen een Algemene Gehandicapte parkeerplaats moet zijn.  Onder ‘Leidende principes’ op pagina 35 hebben we bij principe 1 ‘Toegankelijk voor iedereen’ toegevoegd wat we daarmee bedoelen: Bereikbaarheid, Betreedbaarheid en Bruikbaarheid.

 We hebben de effectindicatoren bij doelstelling 3 aangepast:  We meten via de inwonersenquête (eens per 2 jaar) de tevredenheid van inwoners over de looproute naar de supermarkt in de buurt.  We meten via de Inwonersenquête (eens per 2 jaar) hoe vaak bewoners in hun buurt last hebben van obstakels op de stoep.  We hebben voor aan aantal gebruikers van de voetgangersruimte op basis van de inspraakreacties toevoegingen gedaan in bijlage 2 van de beleidsnota. Zie voor details de aanpassingen in Hoofdstuk 3 van de reactienota hieronder.

2.3 Verblijven en voorzieningen in de openbare ruimte Reacties Een aantal insprekers vraagt aandacht voor voetgangersruimte als verblijfsruimte en voorzieningen die het lopen fijner en beter mogelijk maken, bijvoorbeeld voor ouderen en mensen met een beperking. Denk aan: korte looproutes vanaf Algemene Gehandicapten Parkeerplaatsen, bankjes/zitvoorzieningen en openbare toiletten. Antwoord We zien voetgangersruimte ook als ruimte waar mensen verblijven en elkaar ontmoeten. We benoemen dat op verschillende plekken in de beleidsnota. Daar horen voorzieningen bij. Ten aanzien van openbare toiletten: De gemeente Utrecht heeft afgelopen jaren geïnvesteerd in openbare toiletvoorzieningen in het centrum en stadsparken. Op dit moment ontbreekt het aan uitvoeringsbudget en is er geen structurele dekking voor beheer en onderhoud voor nieuwe openbare toiletten. Aanpassing Naar aanleiding van de reacties benadrukken we verblijven in de voetgangersruimte en voorzieningen nog nadrukkelijker op de volgende plekken:  In de inleiding bij Doelstelling 3 (pagina 21 en pagina 66)  We benadrukken het belang van verblijfskwaliteit in centrumgebieden nog duidelijker bij de uitgangspunten voor voorzieningen op pagina 69.

2.4 Handhaving van geparkeerde fietsen en auto’s Reacties Een aantal reacties gaat over het handhaven op bijvoorbeeld geparkeerde fietsen, auto’s en ander gebruik van de ruimte die bedoeld is voor de voetganger. Insprekers stellen dat een bredere vrije doorloopruimte een goed vertrekpunt is, maar dat de ambitie niet gehaald wordt als er niet gehandhaafd wordt op gebruik. Antwoord We herkennen dat op de stoep geparkeerde fietsen en auto’s hinderlijk zijn voor voetgangers omdat zij de loopruimte beperken. Het kan leiden tot gevaarlijke situaties of de doorgang voor voetgangers en fietsers belemmeren. Als we dat constateren kunnen we handhavend optreden. Maar niet overal in de stad: daar hebben we de mensen en middelen niet voor. Dit is en blijft een aandachtspunt. Op een aantal plekken in de stad handhaven we op verkeerd gestalde fietsen. Hoe we dat doen kunt u teruglezen op Brom-/Snor fietsen | Gemeente Utrecht. Zie ook Verkeerd gestalde (brom)fietsen | gemeente Utrecht. In de bestaande stad (vooroorlogse wijken) voegen we zoveel mogelijk fietsparkeerplekken toe, bedoeld om de vrije doorloopruimte te borgen/beschikbaar te maken. Zie ook onder 2.1. Aanpassing Er zijn geen inhoudelijke aanpassingen doorgevoerd naar aanleiding van de inspraakreacties over handhaving.

2.5 Ontwerpoplossingen: doorvertaling naar ontwerpprincipes en bouwstenen Reacties Diverse reacties vragen om ontwerpkeuzes. Insprekers vragen bijvoorbeeld om expliciet in de beleidsnota op te nemen hoe en waar we voetgangersoversteken (met zebrapaden of kanalisatiestrepen) en inritconstructies toepassen. Daarbij tonen ze diverse voorbeelden in de stad waar de oversteekbaarheid, vrije doorloopbreedte of parkeeroplossingen beter kunnen. Antwoord Deze beleidsnota is na vaststelling door de raad het kader voor de doorvertaling in het Handboek Openbare Ruimte. Uitgangspunten bij de doelstellingen vertalen we dan naar ontwerpprincipes en bouwstenen die toepasbaar zijn bij nieuwe ontwikkelingen en herinrichting. Deze vervolgstap staat beschreven op pagina 86 van de beleidsnota. De inhoudelijke uitwerking van oversteekvoorzieningen en locaties waar we deze toepassen gaat een stap te diep voor het niveau van een beleidsnota. Observaties, behoeften en concrete suggesties van insprekers nemen we mee in de uitwerking van uitgangspunten naar ontwerpprincipes en bouwstenen in het Handboek Openbare Ruimte. Aanpassing Er zijn geen inhoudelijke aanpassingen doorgevoerd naar aanleiding van de inspraakreacties over handhaving.

2.6 Uitwerken (stadsbreed) voetgangersnetwerk Reacties Een aantal insprekers geeft aan een uitwerking van het netwerk voor voetgangers voor de stad te missen. Daarbij vragen zij extra aandacht voor de verbindingen tussen wijken, tussen stad en buitengebied (onder andere lange afstandsroutes) en voetgangersnetwerken op bedrijventerreinen. Antwoord We herkennen de behoefte aan een stadsbreed voetgangersnetwerk en werken dit in een vervolgstap verder uit. Deze nota is daarvoor het vertrekpunt. Anders dan voor bijvoorbeeld fietsnetwerken, openbaar vervoer of auto, beginnen we daarmee op het niveau van de wijk. Bij de voordeur waar de wandeling begint. We starten daarom in de wijken en combineren de wijknetwerken tot een stedelijk netwerk. Dit stedelijk voetgangersnetwerk leveren we op als het voetgangersnetwerk in iedere wijk duidelijk is. Werklocaties zien we als integraal onderdeel van de stad. De uitwerking van het voetgangersnetwerk op bedrijventerreinen is onderdeel van de wijkuitwerking. Ook lange afstandswandelroutes (bestaand) en verbindingen tussen wijken en het buitengebied krijgen bij de uitwerking een plek.

Aanpassing Naar aanleiding van de reacties hebben we de volgende wijzigingen doorgevoerd:  We benadrukken in de vervolgstappen onder ‘prioritering’ (pagina 87) hoe we werken aan een stadsbreed voetgangersnetwerk, waarin we ook werklocaties/bedrijventerreinen meenemen.  We hebben een aantal toevoegingen over werklocaties, netwerken en de behoeften opgenomen onder de volgende gebruikersgroepen: ‘(Thuis)werkenden’ en ‘Ommetjesmakers’ zoals beschreven in bijlage 2 ‘Gebruikers van de voetgangersruimte’.  We passen het kaartbeeld op pagina 64-65 aan: hierop zijn (lange afstands)wandelroutes zichtbaar.

Tot slot leidt een aantal reacties tot kleine tekstuele wijzigingen. Hiervoor verwijzen we naar hoofdstuk 3 en de uitgebreide reactie per zienswijze in bijlage 1 van deze reactienota.

3 Aanpassingen op de ontwerp-beleidsnota Voetganger Naar aanleiding van de inspraakreacties en aanvullende ambtelijke opmerkingen (tekstuele verduidelijkingen en laatste inzichten) heeft de gemeente de ontwerpbeleidsnota Voetganger op meerdere punten aangepast of verduidelijkt. In onderstaande tabel zijn de wijzigingen bijgehouden per onderwerp en pagina. Onderwerp

Pag. ontwerp Pag. def.

Was

A1. Introductie, alinea 1

9

9

A1.Introductie, alinea 3

9

9

…We zijn niet gewend om voetgangersruimte te maken die uitnodigt tot lopen en bewegen. En we weten nog maar weinig van het loopgedrag van mensen in Utrecht. Anders dan voor andere manieren van verplaatsen, hebben we nog geen duidelijke aanpak voor het maken voetgangersnetwerken. Ook bouwstenen voor het ontwerpen van goede, toegankelijke voetgangersruimte ontbreken.

A1.Introductie

10

10

A2.Aanleiding, alinea 2

13

13

A2.Aanleiding, onderschrift foto links boven A2. Aanleiding, Utrechtse ontwerpeisen A3.Doelstellingen

14

14

Toegankelijkheid voor mensen met een hulpmiddel kan beter.

16

16

21

21

26

26

28

28

Bij terrassen is de vrije doorloopruimte minstens 1,50 Bij terrassen is de vrije doorloopruimte minstens 1,50 meter breed, mits anders is aangegeven in meter breed, tenzij anders is aangegeven in inrichtingsplannen. inrichtingsplannen. Dat geldt ook voor de kwaliteit van de verblijfs-, Ruimte voor voetgangers is ook ruimte waar mensen ontmoetings- en wachtruimte bij een voorziening. verblijven, elkaar ontmoeten of even kunnen wachten. Zeker in de buurt van voorzieningen. in 2023 kwamen er in Utrecht 197 mensen op de in 2023 kwamen er in Utrecht 197 mensen op de spoedeisende hulp terecht door een enkelzijdig spoedeisende hulp terecht door een eenzijdig voetgangersongeluk voetgangersongeluk Blinden en slechtzienden moeten duidelijk geleid Mensen met een visuele beperking moeten duidelijk worden door de voetgangersruimte en gewezen op geleid worden door de voetgangersruimte en

B1.Trends en ontwikkelingen B1.Trends en ontwikkelingen

Wordt

Motivatie in Reactienota

…We zijn niet gewend om voetgangersruimte te maken Zienswijze extern die uitnodigt tot lopen en bewegen. En we weten nog maar weinig van het loop- en beweeggedrag van mensen in Utrecht. Anders dan voor andere manieren van verplaatsen, Zienswijze extern hebben we nog geen duidelijke aanpak voor het maken voetgangersnetwerken. Bouwstenen voor goede, aantrekkelijke voetgangersruimte ontbreken of (Voetpaden voor iedereen) worden niet overal juist toegepast…. We beschrijven hoe we werken aan een stad waar We beschrijven hoe we werken aan een stad waar het Interne reactie het vanzelfsprekend is om te lopen en maken vanzelfsprekend is om te lopen en maken concreet hoe concreet hoe we de voetganger een betere plek we de voetganger een betere plek geven in de stad. Dit geven in de stad. Dit draagt bij aan de ambitie uit de draagt bij aan de ambitie uit de programmabegroting programmabegroting: met deze beleidsnota werken (doelstelling 1): met deze beleidsnota werken we aan een we aan een toename van het aandeel duurzame, toename van het aandeel duurzame, gezonde en ruimtegezonde en ruimte-efficiënte vervoersmiddelen. efficiënte vervoersmiddelen. Lopen is laagdrempelig en voetgangers staan in …En lopen is goed voor de economie. We willen dan ook Zienwijze extern contact met hun omgeving en de mensen om zich graag dat meer mensen gaan lopen en zich daartoe heen.

We willen dan ook graag dat meer mensen uitgenodigd voelen. Zowel mensen die in Utrecht wonen gaan lopen en zich daartoe uitgenodigd voelen. als mensen die onze stad bezoeken. Toegankelijkheid voor mensen met een hulpmiddel is op plekken onvoldoende.

Zienswijze extern Zienswijze extern Zienswijze extern Zienswijze extern Zienswijze extern

Reactienota, maart 2025 11

Onderwerp

Pag. ontwerp Pag. def.

Was

Wordt

oversteekplaatsen of voorzieningen.

geattendeerd op veilige oversteekplaatsen en voorzieningen. Figuur pagina 31 aangepast (variatie in gebruik ruimte)

Motivatie in Reactienota

B2. Opgave

31

31

Figuur pagina 31

B2. Opgave

32

32

B3. Leidende principes

35

35

B4. Doelstellingen, 43 Doelstelling 1. Tekst bij visualisatie ‘Minimale breedtemaat voor drukke routes’ B4. Doelstellingen, 46 Doelstelling 1.

43

B4. Doelstellingen, 48 Doelstelling 1. Tekst bij visualisatie ‘Smalle stoep en puntvernauwing’

48

B4. Doelstellingen, 57 Doelstelling 2, uitgangspunten Groene Ommetjes

57

Toegankelijke, inclusieve voetgangersruimte maakt Voetgangersruimte is sociale ruimte. Toegankelijke, Zienswijze extern het voor iedereen mogelijk om mee te doen in onze inclusieve voetgangersruimte maakt het voor iedereen stad. mogelijk om mee te doen in onze stad. Toegankelijkheid vertaalt zich in bereikbaarheid, betreedbaarheid en bruikbaarheid. Voor een groep gebruikers betekent dit ook een korte afstand van een Algemene Gehandicapte parkeerplaats naar voorzieningen. Toegankelijk voor iedereen Toegankelijk voor iedereen Zienswijze extern We maken voetgangersruimte die voor iedereen We maken voetgangersruimte die voor iedereen toegankelijk is. Mensen met een hulpmiddel, (hulp) toegankelijk is: bereikbaar, betreedbaar en bruikbaar. hond of kinderwagen kunnen de ruimte goed Mensen met een hulpmiddel, (hulp) hond of kinderwagen gebruiken zonder dat ze zich gehinderd voelen. kunnen de ruimte goed gebruiken zonder dat ze zich gehinderd voelen. Voor drukke routes – bijvoorbeeld in de binnenstad, Voor drukke routes (20-30 voetgangers per minuut) – Interne reactie bij voorzieningen en naar stations – hanteren we een bijvoorbeeld in de binnenstad, bij voorzieningen en naar minimale breedte van 3,10 meter voor de vrije stations – hanteren we een minimale breedte van 3,10 doorloopruimte. Afhankelijk van het aantal meter voor de vrije doorloopruimte.

Afhankelijk van het voetgangers kan de ruimte ook breder zijn. aantal huidige of verwachte voetgangers kan de ruimte ook breder zijn. Op een erf delen gebruikers de ruimte. Voetgangers Op een erf delen gebruikers de ruimte. Voetgangers Interne reactie bepalen de snelheid van ander verkeer. Hiervoor is bepalen de snelheid van ander verkeer. Hiervoor is een een andere de inrichting van een straat of buurt andere inrichting van een straat of buurt nodig, zoals het nodig, zoals het invoeren van eenrichtingsverkeer, invoeren van eenrichtingsverkeer, het omleiden van het omleiden van doorgaand verkeer en het opheffen doorgaand verkeer, het opheffen van een deel van de van een deel van de autoparkeerplaatsen. autoparkeerplaatsen. Alle ruimte bevindt zich zoveel mogelijk op één niveau en er is voldoende ruimte voor waterberging, ook bij hevige neerslag. We voegen groenvakken toe en markeren waar auto’s kunnen parkeren. Objecten als lantaarnpalen, laadpalen, borden en Objecten als lantaarnpalen, laadpalen, borden en Zienswijze extern afvalcontainers plaatsen we niet meer (midden) in de afvalcontainers plaatsen we niet meer in de vrije vrije doorloopruimte. Op sommige plekken is de doorloopruimte. Op sommige plekken is de ruimte ruimte beperkt. Dat kan ook komen door een beperkt. Dat kan ook komen door een boom. Bij zo’n boom.

Bij zo’n ‘puntvernauwing’ hanteren we over ‘puntvernauwing’ hanteren we over een korte lengte ook een korte lengte ook een breedte van ten minste een breedte van ten minste 1,30 meter. 1,30 meter. Routes zijn 40% schaduwrijk, liefst door bomen, en Routes zijn 40% schaduwrijk, liefst door bomen. Waar Zienswijze extern regelmatig voorzien van een mogelijkheid om te mogelijk voegen we voldoende zitgelegenheden (bankjes) zitten. toe.

46

Zienswijze extern

Reactienota, maart 2025 12

Onderwerp

Pag. ontwerp Pag. def.

Was

Wordt

Motivatie in Reactienota

B4. Doelstellingen, 62 Doelstelling 2, uitgangspunten Stedelijke verbindingen voor de voetganger B4. Doelstelling 3 64/65

62

Het is goed mogelijk om Stedelijke Verbindingen Het is goed mogelijk om Stedelijke Verbindingen over te over te steken. Oversteken zijn voor iedereen steken. Oversteken zijn bruikbaar voor mensen met een toegankelijk en op meerdere plekken georganiseerd. beperking en op meerdere plekken georganiseerd.

64/65

B4.Doelstelling 3

66

66

B4.Doelstelling 3

69

69

B5.Zo gaan we het 80 doen

80

B5.Zo gaan we het 80 doen

80

B5.Zo gaan we het 86 doen. Titel pagina 86 B5.Zo gaan we het 87 doen.

86

Kaartbeeld: legenda onvolledig, duiding Thematische Kaartbeeld aangepast, legenda aangevuld, Thematische Zienswijze extern wandelroutes ontbreekt. wandelroutes toegevoegd. Dat geldt ook voor de kwaliteit van de verblijfs-, Ruimte voor voetgangers is ook ruimte waar mensen Zienswijze extern ontmoetings- en wachtruimte bij een voorziening. verblijven, elkaar ontmoeten of even kunnen wachten. Zeker in de buurt van voorzieningen. De historische binnenstad, het stationsgebied, De historische binnenstad, het stationsgebied, Leidsche Zienswijze extern Leidsche Rijn Centrum en Utrecht Science Park zijn Rijn Centrum en Utrecht Science Park zijn bijzondere bijzondere gebieden in de stad. Verblijfskwaliteit is gebieden in de stad. Verblijfskwaliteit is hier belangrijk: de hier belangrijk, maar de ruimte is schaars. voetgangersruimte is naast ruimte om te verplaatsen ook ruimte om te verblijven. Werkwijze voor de bestaande stad Stoepbreedtes in de bestaande stad Zienswijze extern In de bestaande stad is de ruimte soms beperkt, In de bestaande stad is de ruimte soms beperkt, maar maar 65% van de Utrechtse stoepen voldoet aan de 65% van de Utrechtse stoepen is 2.20 meter of is breder. nieuwe maat van 2.20 meter of is breder. Bovendien Bovendien is 28,2% van de stoepen tussen de 1.30 en is 28,2% van de stoepen tussen de 1.30 en 2.20 2.20 meter breed. meter breed.

Dat betekent dat het merendeel van de bestaande stoepen voldoende toegankelijk is. Goede voetgangersruimte maken én andere Werkwijze voor de bestaande stad Zienswijze extern opgaven een plek geven in de bestaande stad vraagt Goede voetgangersruimte maken én andere opgaven een om maatwerk. Vaak is dat puzzelen met de ruimte. plek geven in de bestaande stad vraagt om maatwerk. Daarbij houden we de vier kwaliteiten voor de Vaak is dat puzzelen met de ruimte. Daarbij houden we de voetgangersruimte (zie pagina 35) als vertrekpunt: vier kwaliteiten voor de voetgangersruimte (zie pagina 35) als vertrekpunt: Concretisering: We ontwikkelen bouwstenen en Concretisering: We ontwikkelen ontwerpprincipes en Interne reactie technische eisen voor het maken van prettige bouwstenen voor het maken van prettige loopruimte loopruimte Prioritering: We werken voetgangersnetwerken Prioritering: We werken voetgangersnetwerken (Groene Zienswijze extern (Groene Ommetjes) uit voor iedere wijk Ommetjes) uit voor iedere wijk

87

• We werken voor iedere wijk de loopnetwerken van Groene Ommetjes uit. Daarmee laten we zien op welke plekken we groen en loopruimte voorop stellen. • Voor de historische binnenstad, het stationsgebied, Leidsche Rijn Centrum, Utrecht Science Park en toekomstige A-zones werken we een netwerk van hoofdlooproutes uit. Dat zijn de

Zienswijze extern

• We werken voor iedere wijk (ook voor werklocaties/bedrijventerreinen) de loopnetwerken van Groene Ommetjes uit, Stedelijke Verbindingen zijn daar onderdeel van. Met deze wijkuitwerking laten we zien op welke plekken we groen en loopruimte voorop stellen. Alle wijkuitwerkingen samen bundelen we tot het stedelijk voetgangersnetwerk, dat alle wijken met elkaar en de stad met het buitengebied verbindt. Reactienota, maart 2025 13

Onderwerp

Pag. ontwerp Pag. def.

B5.Zo gaan we het 87 doen. Tekst in kader.

87

C1. Indicatoren

91

Streefwaarden bij doelstelling 1 aangepast

91

Was

Wordt

Motivatie in Reactienota

belangrijkste voetgangersroutes naar en binnen • Voor de historische binnenstad, het deze gebieden. Deze hoofdlooproutes sluiten aan op stationsgebied, Leidsche Rijn Centrum, Utrecht Science de Groene Ommetjes van omliggende wijken. Park en toekomstige A-zones werken we een netwerk van • We betrekken per wijk een aantal bewoners hoofdlooproutes uit. Dat zijn de belangrijkste (en/of ondernemers) bij het uitwerken van dit voetgangersroutes naar en binnen deze gebieden. Deze netwerk van Groene Ommetjes, want zij kennen hun hoofdlooproutes sluiten aan op de Groene Ommetjes van wijk lopend het beste. omliggende wijken. • We betrekken per wijk een aantal bewoners (en/of ondernemers/belangenorganisaties) bij het uitwerken van dit netwerk van Groene Ommetjes, want zij kennen hun wijk lopend het beste. Nota als tussenstap naar een nieuwe, integrale nota Deze beleidsnota als tussenstap naar een nieuwe, Interne reactie voor de openbare ruimte integrale nota voor de openbare ruimte In onze stad is de ruimte schaars en moeten we De beleidsnota Voetganger is een vertaling van de ambitie keuzes maken tussen functies zoals fietsparkeren, ‘Gezond stedelijk leven voor iedereen’ en de ambities uit groen, spelen, de voetganger, de auto en de fietser. de Ruimtelijke Strategie Utrecht 2040 (RSU).

De Het is bij elke nieuwe (her)inrichting van de beleidsnota is, na vaststelling een onderdeel van de openbare ruimte steeds weer een afweging tussen Omgevingsvisie Utrecht. belangen. Om deze afweging te kunnen maken is het goed dat we nu deze nota hebben zodat we de In onze stad is de ruimte schaars en moeten we keuzes belangen van de voetganger kunnen meewegen. maken tussen functies die we de ruimte geven, zoals Wat we uiteindelijk nodig hebben is integraal beleid fietsparkeren, groen, spelen, de voetganger, de auto en voor de openbare ruimte, waarin we de afweging van de fiets. Bij elke nieuwe (her)inrichting maken we steeds functies op grotendeels stedelijk niveau maken (een weer een afweging tussen belangen. Nu we deze beleidsnota openbare ruimte). Op die manier beleidsnota hebben, kunnen we de belangen van de voorkomen we dat we steeds op projectniveau lokaal voetganger meewegen. Om goede afwegingen te maken de weging gaan doen. Dit kost onnodig veel tijd en tussen functies hebben we integraal beleid voor de dus geld. De huidige Kadernota Kwaliteit Openbare openbare ruimte nodig (een beleidsnota openbare ruimte Ruimte voldoet niet meer en verdient een voor de hele stad). Daarmee voorkomen we dat we steeds actualisatie. Om voor de voetganger nu toch al op projectniveau de weging moeten doen.

Dat scheelt stappen te kunnen zetten, publiceren we deze uiteindelijk veel tijd en dus geld. De huidige Kadernota beleidsnota Voetganger, maar is het onze bedoeling Kwaliteit Openbare Ruimte voldoet niet meer en verdient om deze straks op te laten gaan in het nieuwe beleid een actualisatie. Om voor de voetganger nu al stappen te voor de openbare ruimte. In die zin kan de kunnen zetten, publiceren we deze beleidsnota voetgangersnota een tussenstap zijn naar een Voetganger. Het is de bedoeling om deze straks op te nieuw, integraal beleid voor de openbare ruimte. Een laten gaan in het nieuwe beleid voor de openbare ruimte. nieuw college en een nieuwe Raad gaat daar straks Straks is het aan een nieuw college en een nieuwe Raad over. om hierover te besluiten. % verplaatsingen binnen, van en naar de gemeente % verplaatsingen binnen, van en naar de gemeente Interne reactie Utrecht dat lopend wordt gedaan. (op basis van data Utrecht dat lopend wordt gedaan. (op basis van data uit uit het ODiN- onderzoek (verplaatsingsonderzoek)). het ODiN-onderzoek (verplaatsingsonderzoek)). 0-meting: 13 % (2018) 0-meting: 13 % (2018) Reactienota, maart 2025 14

Onderwerp

Pag. ontwerp Pag. def.

Was

1-meting: 21% (2024 en verder) Streefwaarde al vastgesteld, niet afhankelijk van budget.

Wordt

Motivatie in Reactienota

1-meting: 21% (2026 en verder) Streefwaarde al vastgesteld, niet afhankelijk van budget. 2-meting: 21% (2028 en verder) Streefwaarde al vastgesteld, niet afhankelijk van budget.

2-meting: C1. Indicatoren Streefwaarden bij doelstelling 1 aangepast

91

91

% verplaatsingen binnen, binnen de gemeente % verplaatsingen binnen, binnen de gemeente Utrecht Interne reactie Utrecht dat lopend wordt gedaan (op basis van data dat lopend wordt gedaan (op basis van data uit het ODiNuit het ODiN- onderzoek (verplaatsingsonderzoek) onderzoek (verplaatsingsonderzoek). 0-meting: 25% (2018) 0-meting: 33% (2023) 1-meting: 33% (2023) Gerealiseerd

C1. Indicatoren Effect-indicatoren bij doelstelling 3 aangepast

C1. Indicatoren Effect-indicatoren bij doelstelling 3 aangepast

1-meting: >33% (2026) Streefwaarde niet afhankelijk van budget.

2-meting: >33% (2030) 2-meting: >33% (2030) Streefwaarde niet afhankelijk van budget Streefwaarde niet afhankelijk van budget. We meten via de Gezondheids- monitor (eens per 2 We meten via de Inwonersenquête (eens per 2 jaar) de Externe zienswijze + jaar) het aandeel van alle volwassenen tussen de 18 tevredenheid van inwoners over de looproute naar de Interne reactie en 64 jaar dat minimaal 1 dag per week naar werk of supermarkt in de buurt. school loopt. 0-meting: 23% (2022) 0-meting: 2025: we meten dit voor het eerst in 2025 via een nieuwe vraag in de inwoners enquête (cijfers bekend 1-meting: 23% (2024) in Q1 2026). Streefwaarde afhankelijk van beschikbare budget voor realisatie van (stimulerings) projecten. 1-meting: Streefwaarde 2027 volgt als 0-meting bekend is. 2-meting: 25% (2030) Streefwaarde afhankelijk van beschikbare budget voor realisatie van (stimulerings) projecten.

2-meting: Streefwaarde 2029 volgt als 0-meting bekend is.

-

We meten via de Inwonersenquête (eens per 2 jaar) hoe Externe zienswijze + vaak inwoners in hun buurt last hebben van obstakels op Interne reactie de stoep. 0-meting: 26% (2023) 1-meting: 25% (2026) afhankelijk van beschikbare budget voor realisatie. 2-meting: 23% (2030) afhankelijk van beschikbare budget voor realisatie.

C1. Indicatoren

We rapporteren over het aantal loopstimulerings- en We meten via de Gezondheids- monitor (eens per 2 jaar) Interne reactie Reactienota, maart 2025 15

Onderwerp

Pag. ontwerp Pag. def.

Effect-indicatoren bij doelstelling 4 aangepast

Was

Wordt

communicatieactiviteiten en de resultaten. 0-meting: 2025: op dit moment meten we dit niet.

het aandeel van alle volwassenen tussen de 18 en 64 jaar dat minimaal 1 dag per week naar werk of school loopt. 0-meting: 23% (2022)

1-meting: Geen streefwaarde, afhankelijk van beschikbare budget voor realisatie. 2-meting: Geen streefwaarde, afhankelijk van beschikbare budget voor realisatie.

Motivatie in Reactienota

1-meting: 23% (2024) Streefwaarde afhankelijk van beschikbare budget voor realisatie van (stimulerings) projecten. 2-meting: 25% (2030) Streefwaarde afhankelijk van beschikbare budget voor realisatie van (stimulerings) projecten.

C1. Indicatoren

We meten de waardering van mensen voor lopen in Utrecht en het gedrag van mensen (kwalitatief). Gekoppeld aan een herinrichtingsproject voeren we jaarlijks op één of twee locaties) gesprekken met mensen op straat en we meten het aantal voetgangers.

Effect-indicatoren bij doelstelling 4

0-meting: 2025: op dit moment meten we dit niet.

Deze indicator kom te vervallen bij doelstelling 4. Onder Interne reactie de tabel hebben we onderstaande zin opgenomen: Aanvullend op deze indicatoren die we de komende jaren structureel volgen en rapporteren, meten we incidenteel de waardering van mensen voor lopen, de loopruimte of een route in Utrecht en het gedrag van mensen (kwalitatief), bijvoorbeeld voor en na een herinrichting.

1-meting: Streefwaarde waardering: rap-portcijfer 7,5 (2030). Mogelijkheid tot meten afhankelijk van beschikbare budget voor realisatie. 2-meting: Streefwaarde waardering: rap- portcijfer 8 (2050). Mogelijkheid tot meten afhankelijk van beschikbare budget voor realisatie. C2. Risico’s (laatste risico)

95

95

C3. Financiën (tekst 99 in kader)

99

Kans van optreden is aanwezig. Het goed Kans van optreden is groot. Het goed toegankelijk en Zienswijze extern toegankelijk en vanuit voetgangersperspectief vanuit voetgangersperspectief inrichten van oversteken is inrichten van oversteken is al steeds vaker het al steeds vaker het vertrekpunt. vertrekpunt. In de bestaande stad kan niet alles In de bestaande stad kan niet alles Interne reactie In de bestaande stad kunnen we ook niet alles in In de bestaande stad kunnen we ook niet alles in één keer één keer goed aanpakken (daar hebben we de goed aanpakken. Daar hebben we de middelen en de middelen en de menskracht niet voor) en dat hoeft menskracht niet voor. En dat hoeft ook niet. Op een heel ook niet. Veel voetgangersruimte is al op orde. Om aantal plekken is de voetgangersruimte al op orde. Vanuit onze ruimtelijke ambities te realiseren worden vanuit het Meerjarenperspectief Ruimte (MPR) is in de zomer hett Meerjarenperspectief Ruimte (MPR) middelen van 2025 geld beschikbaar gesteld om de kwaliteit van de beschikbaar gesteld, waaronder meer ruimte voor de voetgangersruimte (en oversteken) te verbeteren. Met dit voetganger. De financiële ruimte in het MPR is budget kunnen we niet alle ambities realiseren. Daarom beperkt, dus nooit kunnen alle ambities volledig koppelen we de voetgangersaanpak waar mogelijk aan de Reactienota, maart 2025 16

Onderwerp

C4. Voortgang en verantwoording

Pag. ontwerp Pag. def.

101

D. Bijlage 2. 113 Gebruikers van de voetgangersruimte. (Kinderen)

101

113

Was

Wordt

Motivatie in Reactienota

gerealiseerd worden. In het MPR wordt afgewogen beheeropgave. De budgetten voor beheer staan financieel aan welke ambities de middelen worden toegekend. onder druk, maar op momenten dat onderdelen van de Daarbij geldt dat ambities in de openbare ruimte in openbare ruimte vanwege het einde van de technische bijna alle gevallen in samenwerking met de levensduur vervangen moeten worden, zijn hiervoor beheeropgave worden uitgevoerd. De (beperkte) middelen beschikbaar. Waar mogelijk benutten beheermiddelen staan financieel onder druk, maar we deze vervangingsmomenten in de openbare ruimte en wanneer materialen in de openbare ruimte de dragen we met MPR-middelen voor de levensduur hebben bereikt zijn er, zij het beperkt, voetgangersaanpak bij aan stapsgewijze verbeteringen middelen beschikbaar om de materialen te voor voetgangers. Dit vraagt om prioritering en een lange vervangen. Vervolgens kan er met aanvullend adem. Niet alles kan in één keer, maar met deze aanpak budget vanuit het MPR één of meerdere ambities boeken we wel structurele vooruitgang. Zo realiseren we worden gerealiseerd. Hierbij wordt ook bekeken of op die plekken extra kwaliteit voor de voetganger. De ambities technisch haalbaar zijn in de schaarse leidende principes en uitgangspunten uit deze beleidsnota openbare ruimte die Utrecht kent. Dit vraagt scherpe zijn daarvoor het vertrekpunt.

Hoe we ruimte maken voor keuzes aan de voorkant in het MPR. Wanneer de de voetganger is altijd maatwerk, passend bij de ruimte of het geld ontbreekt, dan maken we beschikbare ruimte en het budget. Hoofdstuk 5 van deze uitzonderingen op de kwaliteit en breedtematen uit beleidsnota toont de werkwijze met oplossingen voor de deze beleidsnota en nemen we genoegen met een bestaande stad. lagere kwaliteit of breedtemaat. Zie hoofdstuk 5 voor hoe we daarmee omgaan. We rapporteren jaarlijks aan de raad over de We rapporteren jaarlijks aan de raad over de voortgang Interne reactie voortgang van onze aanpak Voor de voetganger. van onze aanpak Voor de voetganger. • Via de Monitor Mobiliteitsplan stellen we de • Via de Monitor Mobiliteitsplan stellen we de raad raad ieder jaar in juni op de hoogte van de voortgang ieder jaar in juni op de hoogte van de voortgang van het van het Mobiliteitsplan 2040. Daarin is het aandeel Mobiliteitsplan 2040. Daarin is het aandeel ‘lopen’ terug te ‘lopen’ terug te zien in de modal split ten opzichte zien in de modal split ten opzichte van andere manieren van andere manieren van verplaatsen. Deze van verplaatsen. Deze indicator komt terug in de indicator komt terug in de programmabegroting. De programmabegroting bij doelstelling 1: Duurzame Monitor Mobiliteitsplan breiden we uit met de vervoersmiddelen.

De Monitor Mobiliteitsplan breiden we voortgang van de realisatie van de doelstellingen uit uit met de voortgang van de realisatie van de deze beleidsnota. doelstellingen uit deze beleidsnota. … Veilige, fijne routes en een loopvriendelijke …Veilige, fijne routes en een loopvriendelijke omgeving Zienswijze extern omgeving nodigen uit om lopend naar school te nodigen uit om lopend naar school te gaan. Voor een kind gaan. Sport- en speelmogelijkheden op de route moet de omgeving niet te complex zijn en maken lopen leuk en vanzelfsprekender. Zichtlijnen snelheidsverschillen niet te groot: 30 km/u als maximum. voor kinderen (bijvoorbeeld voor het oversteken) zijn Kinderen zien niets boven een hoogte van 1 meter. Sportanders dan voor volwassenen. Het zicht op en van en speelmogelijkheden op de route maken lopen leuk kinderen wordt nu vaak belemmerd door en vanzelfsprekender. Zichtlijnen voor kinderen geparkeerde auto’s, vuilnisbakken en andere (bijvoorbeeld voor het oversteken) zijn anders dan voor objecten nabij een oversteekpunt. volwassenen. Het zicht op en van kinderen wordt nu vaak belemmerd door geparkeerde auto’s, vuilnisbakken en andere objecten nabij een oversteekpunt. Reactienota, maart 2025 17

Onderwerp

Pag. ontwerp Pag. def.

D. Bijlage 2. 114 Gebruikers van de voetgangersruimte. Ouderen

114

D. Bijlage 2. 114 Gebruikers van de voetgangersruimte. Ouderen D. Bijlage 2. 115 Gebruikers van de voetgangersruimte. Hulpmiddel/Rolstoelgebruikers

114

D. Bijlage 2. 116 Gebruikers van de voetgangersruimte. Mensen met een visuele beperking.

116

115

Was

Wordt

Motivatie in Reactienota

…. Goed begaanbare, doorlopende routes van …Goed begaanbare, doorlopende routes zonder grote Zienswijze extern zorgvoorzieningen of plekken waar veel ouderen hoogteverschillen of trappen van zorgvoorzieningen wonen naar voorzieningen in de wijk, zoals de of plekken waar veel ouderen wonen naar supermarkt, huisarts of parkjes, zijn belangrijk. voorzieningen in de wijk, zoals de supermarkt, huisarts of parkjes, zijn belangrijk. … Hierdoor kunnen ouderen langere afstanden …Hierdoor kunnen ouderen langere afstanden lopen en Zienswijze extern lopen en onderweg even rusten. onderweg even rusten. Ouderen die minder goed horen of zien hebben behoefte aan een omgeving die overzichtelijk en niet te complex is. Mensen die lopen met een hulpmiddel als een Mensen die lopen met een hulpmiddel als een Zienswijze extern wandelstok, looprek of rollator of die in een rolstoel wandelstok, looprek of rollator of die in een rolstoel zitten, zitten, hebben loopruimte nodig die vlak is, zonder hebben loopruimte nodig die vlak is, zonder (grote) losliggende tegels of plotselinge obstakels. Op de hoogteverschillen, losliggende tegels of plotselinge route zijn zo min mogelijk op- en afgangen. De op- obstakels. Op de route zijn zo min mogelijk op- en en afgangen die er wel zijn, zijn breed en lopen afgangen. De op- en afgangen die er wel zijn, zijn breed geleidelijk omhoog of omlaag.

Het liefst loopt de en lopen geleidelijk omhoog of omlaag. Het liefst loopt de ruimte op hetzelfde niveau door. Om langere ruimte op hetzelfde niveau door. Om langere afstanden te afstanden te kunnen lopen zijn plekken om te rusten, kunnen lopen zijn plekken om te rusten, zoals een bankje, zoals een bankje, belangrijk. Aandachtspunt voor belangrijk. Aandachtspunt voor deze groep gebruikers is deze groep gebruikers is dat zij dagelijkse dat zij dagelijkse voorzieningen als (ondergrondse) voorzieningen als (ondergrondse) afvalcontainers en afvalcontainers en Algemene Gehandicapten gehandicaptenparkeerplaatsen kunnen bereiken. Parkeerplaatsen kunnen bereiken binnen korte afstand… Blinden en slechtzienden Mensen met een visuele beperking Zienswijze extern Voor blinden en slechtzienden moet de loopruimte Voor mensen met een visuele beperking moet de uitgerust zijn met (natuurlijke) gids- en geleidelijnen, loopruimte uitgerust zijn met (natuurlijke) gids- en zoals een rand of groene geleiding. Geleidestroken geleidelijnen, zoals een rand of groene geleiding.

bij oversteekplaatsen en voorzieningen en Geleidestroken bij oversteekplaatsen en voorzieningen en waarschuwingsmarkeringen leiden blinden en waarschuwingsmarkeringen leiden mensen met een slechtzienden door de (voetgangers)ruimte en langs visuele beperking door de (voetgangers)ruimte en langs drukke plekken of bestemmingen als stations of ov- drukke plekken of bestemmingen als stations of ovhaltes. Logische, doorlopende en goed volgbare haltes. Logische, doorlopende en goed volgbare routes routes helpen mensen om bij de juiste helpen mensen om bij de juiste oversteekplaats te komen. oversteekplaats te komen. Dit speelt ook bij tijdelijke situaties, bijvoorbeeld bij Dit speelt ook bij tijdelijke situaties, bijvoorbeeld bij werkzaamheden. Als een oversteek met een verkeerslicht werkzaamheden. Als een oversteek met een is geregeld, is een goed werkende tikker letterlijk van verkeerslicht is geregeld, is een goed werkende levensbelang voor deze groep. Door goed volgbare, tikker letterlijk van begaanbare voetgangersruimte kunnen mensen met een levensbelang voor deze groep. Door goed volgbare, visuele beperking zich comfortabeler en zelfstandig door begaanbare voetgangersruimte kunnen mensen met de stad bewegen. Op drukke plekken met veel verkeer en een visuele beperking zich comfortabeler en gedeelde ruimte is extra aandacht nodig voor deze zelfstandig door de stad bewegen.

Op drukke doelgroep. plekken met veel verkeer en gedeelde ruimte is extra Reactienota, maart 2025 18

Onderwerp

Pag. ontwerp Pag. def.

Was

Wordt

Motivatie in Reactienota

aandacht nodig voor deze doelgroep. D. Bijlage 2. 116 Gebruikers van de voetgangersruimte. (Thuis)werkenden

116

D. Bijlage 2. 117 Gebruikers van de voetgangersruimte. Mensen met een zorgvraag D. Bijlage 2. 118 Gebruikers van de voetgangersruimte. Mensen met een smalle beurs of beperkte vervoerskeuze D. Bijlage 2. 119 Gebruikers van de voetgangersruimte. Ommetjesmakers

117

118

119

… Routes die woon- en werklocaties met elkaar …Routes die woon- en werklocaties met elkaar Zienswijze extern verbinden maken lopen naar het werk mogelijk en verbinden maken lopen naar het werk mogelijk en aantrekkelijk. Voetpaden en -verbindingen vanaf ov- aantrekkelijk. Voetpaden en -verbindingen vanaf ovhaltes, hubs en parkeerplekken zijn nodig om een haltes, hubs en parkeerplekken zijn nodig om een reis reis met het ov of de auto te combineren met een met het ov of de auto te combineren met een stukje lopen. stukje lopen. Ook (of misschien juist) op werklocaties waar auto- en vrachtverkeer domineert. … Als je beweegt komen er groeifactoren vrij in je … Als je beweegt komen er groeifactoren vrij in je Zienswijze extern hersenen, die zorgen voor nieuwe hersencellen en hersenen, die zorgen voor nieuwe hersencellen en sterkere verbindingen tussen hersencellen… sterkere verbindingen tussen hersencellen. Binnen deze groep vallen ook mensen met een tijdelijke fysieke beperking zoals een gebroken enkel… …. Lopen is goedkoop en kan ervoor zorgen dat … Lopen is goedkoop en kan ervoor zorgen dat mensen Zienswijze extern mensen mee kunnen doen in de stad. Als we de stad mee kunnen doen in de stad.

Als we de stad zo inrichten zo inrichten dat mensen lopend voorzieningen, dat mensen lopend voorzieningen, banen, onderwijs en banen, onderwijs en andere vervoersopties (zoals vervoersopties (zoals het openbaar vervoer) nabij hun het openbaar vervoer) nabij hun woning kunnen woning kunnen bereiken, vergroten we kansen voor bereiken, vergroten we kansen voor mensen mensen om mee te doen in de maatschappij… om mee te doen in de maatschappij… Ommetjesmakers Ommetjesmakers Zienswijze extern 84% van de Nederlanders maakt wel eens een korte 84% van de Nederlanders maakt wel eens een korte wandeling variërend van 20 tot 60 minuten. Ze wandeling variërend van 20 tot 60 minuten. Ze blijven dan blijven dan vooral in de eigen wijk of buurt… vooral in de eigen wijk, buurt of werklocatie/bedrijventerrein…

Reactienota, maart 2025 19

Bijlage 1 Inspraakreacties en beantwoording Nr.

Reactie

1.

Twee opmerkingen over de tekst 1.1 Hoofdstuk Fysiek comfort “Daarnaast moet aandacht besteed worden aan beschutting tegen weer en lawaai en verlichting.” Duidelijker: Ook de verlichting van stoepen verdient aandacht. Hoe groter de tegels des te comfortabeler het lopen. Veel tegels zijn kapot doordat zware auto’s en vrachtwagens erop parkeren. Extra reden voor handhaving.

Antwoord

1.1 We kunnen ons vinden in uw reactie. Fysiek comfort is wat ons betreft onderdeel van ‘willen lopen’ zoals beschreven op pagina 32. Uitwerking van deze uitgangspunten gebeurt na vaststelling van deze beleidsnota via het Handboek Openbare Ruimte. Daaraan voegen we ontwerpprincipes en bouwstenen voor voetgangersruimte toe bij het ontwerp van nieuwe ruimte (gebiedsontwikkeling, per project) en het beheer van de ruimte. U benoemt dat grotere tegels het lopen comfortabel maken. In Utrecht (en Nederland) is dat niet het geval vanwege verzakkende bodems, ondergrondse kabels en leidingen zijn in combinatie met grotere tegels lastiger te leggen. Daarom passen we vaak klinkers toe. In Utrecht voorzien we zones voor laden en lossen van een sterkere fundering, waardoor deze locaties minder snel kapot gaan. Uiteraard kunnen tegels alsnog stuk gaan. Als u een situatie ziet met kapotte tegels, dan kunt u hier melding van maken via Melding | Gemeente Utrecht U kunt ook melding maken van (zware) voertuigen die op de stoep parkeren. Deze meldingen komen binnen bij de meldkamer van Toezicht en Handhaving. Handhavers gaan naar de locatie en kunnen handhavend optreden. Lees hier meer over handhaving op foutparkeren: Fout Parkeren | Gemeente Utrecht

Ten aanzien van verlichting: op basis van landelijke richtlijnen bepalen we het lichtniveau, de situatie en de omgeving worden meegewogen. We kunnen hierin schakelen. Is de verlichting stuk of onvoldoende dan kunt u een melding maken via Melding | Gemeente Utrecht Deze reactie leidt niet tot aanpassingen in de beleidsnota. 1.2 Hoofdstuk 3.1 “De ambitie is om voor 2019 te starten met de daadwerkelijke uitwerking van de eerste routes. ”Klopt 2019?

1.2 Naar aanleiding van deze reactie is contact geweest met de inspreker. Tekst over 2019 niet teruggevonden in de Ontwerp beleidsnota. Antwoord is dat we in 2026 starten met de uitwerking van Groene Ommetjes per wijk. Deze reactie leidt niet tot aanpassingen in de beleidsnota. Reactienota, december 2025 20

1.3 Commentaar Algemeen: volg niet het beleid van Amsterdam (bv achter het CS) en Den Haag (bv kruising Grote marktstraat en Spuistraat) om op ingewikkelde kruispunten met veel soorten verkeersdeelnemers (gemotoriseerd, fietsers, wandelaars) geen regels te stellen maar het iedereen zelf te laten uitzoeken. Maak in ieder geval zebrapaden. Minimale breedte wandelpad: Reken niet alleen op de grond maar houd rekening met scheef hangende bomen of takken

1.3 Zie doelstelling 1 (vanaf pagina 42) voor de verschijningsvormen van voetgangersruimte die we hanteren. Gedeelde ruimte behoort tot de keuzes, maar dit is maatwerk per project. Hoe we de voetganger daar goed in meenemen, beschrijven we in de beleidsnota (en werken we verder uit in het Handboek Openbare Ruimte na vaststelling van de beleidsnota). De vrije doorloophoogte beschrijven we op pagina 49. De 2,50 meter die we benoemen is conform huidige maat in het Handboek Openbare Ruimte. Indien u een gevaarlijke situatie ziet kunt u een melding maken via Melding | Gemeente Utrecht Deze reactie leidt niet tot aanpassingen in de beleidsnota.

1.4 Over zebrapaden Het is onduidelijk wat een zebrapad is: alleen die met brede witte strepen, of ook andere, zoaks die met twee stippellijntjes? Er zijn ook strepen op de weg die geen zebrapad zijn, zoals die op en voor verkeersdrempels. Is dat verschil voldoende bekend? Denk ook aan de buitenlandse gebruikers 1.5 Er zijn te weinig zebrapaden naar de tram- en bushaltes, vooral niet als je bij de oversteek van halte naar stoep een fietspad moet oversteken. Over het algemeen zijn er minder zebrapaden over fietspaden/

1.4 Een zebrapad heeft strepen. Die markeren een oversteekplek waar de voetganger voorrang heeft. Kanalisatiestrepen (stippellijntjes) suggereren een plek waar voetgangers kunnen oversteken. De voetganger heeft hier geen voorrang. Strepen op een drempel zijn markeringsstrepen voor een drempel. Voor toepassing hanteren we landelijke standaarden. Deze reactie leidt niet tot aanpassingen in de beleidsnota. 1.5 Met deze beleidsnota streven we ernaar oversteken voor voetgangers te verbeteren. Hoe (toepassing en context) en waar is onderdeel van de uitwerking die volgt. In deze beleidsnota leggen we uitgangspunten vast, die werken we na vaststelling van de beleidsnota verder uit in voetgangersnetwerken (Groene Ommetjes) en in het Handboek Openbare Ruimte. Er vindt altijd een belangenafweging tussen verschillende (weg)gebruikers plaats. Deze reactie leidt niet tot aanpassingen in de beleidsnota.

1.6 Bij zebrapaden op een kruispunt met stoplichten: daar zijn de lichtjes die aangeven hoe lang je nog kan oversteken een uitkomst. Soms zijn die normtijden wel aan de korte kant.

1.6 Dank voor het signaal over de normtijden bij verkeerslichten. Instellingen van een verkeerslicht zijn onderdeel van een bredere afweging over verkeersafwikkeling op een locatie. Bij het bepalen van de groentijd wordt ervan uitgegaan dat een voetganger tweederde van de oversteek moet hebben afgelegd, voordat het licht naar rood gaat. Daarbij wordt uitgegaan van een loopsnelheid, conform landelijke standaard. Deze tijd is in principe, ook voor voetgangers die minder snel lopen, voldoende om veilig de overkant te bereiken. Zo lang het voetgangerslicht op groen staat (of al knippert) mogen voetgangers nog beginnen met lopen. Men komt dan nog veilig aan de overkant voordat ander verkeer de oversteek bereikt. Deze reactie leidt niet tot aanpassingen in de beleidsnota. Reactienota, december 2025 21