Programmabegroting 2026 (inclusief erratum oktober 2025)

2025

2026

Thema 1a: Efficiënter, zakelijker en klantgerichter werken

-188

-22

903 1.080 1.080

Stoppen herbestemmingsprofiel religieus erfgoed

0

35

35

35

35

35

Versoberen interne en externe dienstverlening primair proces Erfgoed

0

120

120

120

120

120

Verminderen kennis- en collectiebeheer

0

24

24

24

24

24

Beperken regie op de ondergrond

50

103

103

103

103

103

Geen advisering meer voor bodemenergie ten behoeve van warmtetransitie

0

106

154

154

154

154

Minder speelruimte-scans Gezond Gedrag in de Openbare Ruimte (GGiOR)

0

12

12

12

12

12

Verpakkingsafvalheffing

0 3.000 3.000 3.000 3.000

3.000

-138 3.378 4.351 4.528 4.528

4.528

Totaal

2027

2028

2029 Structureel 1.080

Bovenstaande tabel sluit aan bij de Voorjaarsnota, zodat inzichtelijk blijft waar welke bezuinigingen in de begroting landen. Voor een aantal onderwerpen heeft inmiddels de financiële doorverdeling vanuit het Programma Algemene middelen en overhead naar de diverse programma’s plaatsgevonden.

94

Baten en lasten meerjarig in beeld De grafieken hieronder tonen de ontwikkeling van de baten en lasten van het programma over een periode van meerdere jaren, exclusief reserves. Zowel in absolute bedragen, als in percentages van de totale baten en lasten van de begroting.

95

Doelstellingen Doelstelling 1: Beheer openbare ruimte Met goed beheer van de openbare ruimte zorgen we voor een gezonde, aantrekkelijke, robuuste en toekomstbestendige leefomgeving voor iedereen. Beleidskader Deze doelstelling komt voort uit onderstaande beleidsdocumenten: Beleidsdocument

Vastgesteld

Toelichting

Nota Beheer Openbare Ruimte

2021

Programmaplan Werk aan de Werf

2021

Notitie Aanpak plaagdierbeheersing: Ratten

2021

Nota dierenwelzijn Nota Utrechtse soortenlijst

2020 2018

Bomenbeleid

2009, 2018

Groenstructuurplan

2007, 2018

Kadernota Kwaliteit Openbare Ruimte

2016

Beleidsnota stadswater

2024

In de nota brengen we in beeld wat de staat is van de kwaliteit van de openbare ruimte en beschrijven we hoe we de openbare ruimte ontwikkelend willen beheren, wat de omvang van het achterstallig onderhoud is en hoe we de verschillende opgaven willen financieren. In dit plan staat hoe we wal-, werf- en kluismuren en kelders in het historische wervengebied herstellen en werken aan maatregelen om schade aan muren en kelders in de toekomst te voorkomen. In deze notitie beschrijven we de aanpak van de Integrated Pest Management, de focus ligt op preventie. In deze nota staat het dierenwelzijnsbeleid. Lijst met soorten die voor Utrecht kenmerkend zijn, waarbij hun beschermde status zorgt voor continuïteit in het behoud en stimuleren van plant- en dierensoorten. In het Bomenbeleid staat onze ambities voor bomen. De Actualisatie van het Groenstructuurplan 2018 maakt inzichtelijk hoe de ontwikkeling van groen gelijke tred gaat houden met de groei van de stad. In de nota is vastgelegd wat nodig is om de kwaliteit van de openbare ruimte goed aan te laten sluiten bij de omgeving. De hoofdambitie van deze beleidsnota is het stadswater toegankelijker maken voor bewoners, ondernemers en bezoekers.

Voor deze doelstelling is nieuw beleid in de maak: Op 13 mei 2025 heeft het college de Beleidsnota Ondergrond aan de raad verstuurd. De Beleidsnota Ondergrond bevat het beleid voor het aanbrengen van de balans tussen benutten, beheren, beter maken en beschermen van de ondergrond.

96

Effectindicatoren We gebruiken de volgende indicatoren om te meten waar we staan. Toelichting op de indicatoren kunt u terugvinden in de webversie van de programmabegroting 2026. Indicator

Nulmeting Realisatie

Waardering van het schoonhouden van de 6,6 (2021) openbare ruimte in de buurt. Waardering van het onderhoud van de 6,6 (2023) verharding in de buurt (zoals straten, pleinen, stoepen en fietspaden). Waardering van de verzorging van het 6,8 (2023) openbare groen in de buurt.

Doelstelling

2024

2025

2026

2027

2028

-

6,5

-

6,5

-

-

6,8

-

6,9

-

-

6,8

-

6,9

-

Activiteiten Om onze doelstelling te bereiken, gaan wij het volgende doen: Nieuwe activiteiten in het begrotingsjaar  We starten met het herijken van de Nota Beheer Openbare Ruimte en de Visie Water en Riolering, waarin financiële kaders worden geupdate en keuzes op basis van nieuwe inzichten worden vastgelegd. In 2027 leggen we de beleidsdocumenten voor aan de raad ter besluitvorming.  We ontzorgen keldereigenaren in het wervengebied door op te treden als opdrachtgever voor het herstel van particuliere kelders conform de beleidsregel samenwerking bij kelderherstel. Activiteiten die we niet meer doen Niet van toepassing. Activiteiten die we blijven doen en/of anders gaan doen  We continueren onze acties voor het verbeteren van de toegankelijkheid van de openbare ruimte voor mensen met een beperking.  We werken achterstallig onderhoud in een redelijke termijn van tien jaar weg (2021-2031).  We voeren geprogrammeerde groot onderhoud- en vervangingsprojecten in de openbare ruimte uit, die zijn opgenomen in het Meerjaren Investeringsprogramma 2026-2035 en geven daarbij invulling aan ontwikkelend beheer, met als streven om vanuit de beheeropgave bij te dragen en mede uitvoering te geven aan de ambities van Gezond Stedelijk Leven voor Iedereen.

 We programmeren en herstellen schade aan de muren en kelders in het monumentale wervengebied, werken aan intensivering van beheer, voorkomen van schade, voorkomen van onveilige situaties en het invullen van de burenplicht en de maatschappelijke zorgplicht.  We blijven de realisatie van een particuliere islamitische begraafplaats ondersteunen.  We handhaven de algemene regelgeving en voorschriften van vergunningen in de openbare ruimte en controleren naar aanleiding van meldingen of eigen waarnemingen vanuit preventief toezicht.

97

Financiën Beheer openbare ruimte x €1.000 Rekening Begroting Begroting Begroting Begroting Begroting

Baten Lasten Saldo Baten en Lasten Onttrekking reserves Toevoeging reserves Saldo onttrekkingen en toevoegingen reserves Totaal

2024 19.611 127.252 -107.641

2025 23.726 131.195 -107.469

2026 20.503 134.088 -113.585

2027 20.503 132.055 -111.553

2028 20.503 133.234 -112.732

2029 20.503 134.597 -114.095

1.346 192 1.154

0 7.417 -7.417

0 0 0

0 0 0

0 0 0

0 0 0

-106.486

-114.886

-113.585

-111.553

-112.732

-114.095 x €1.000

Toelichting verschillen Baten Verpakkingsheffing: per 1 januari 2023 geldt wetgeving die uitgebreide producentenverantwoordelijkheid (UPV) ten aanzien van onder andere zwerfafval regelt. De producenten betalen mee aan het inzamelen van het afval en het opruimen van zwerfafval en betalen daarvoor een vergoeding aan gemeenten. Van de in de Programmabegroting 2025 genoemde 8 miljoen is 4 miljoen incidenteel (inhaalheffing). Kostendekkenheid leges wordt verhoogd in 2026 overeenkomstig Voorjaarsnota 2024 punt 4.5 (opbrengstenverhoging) en amendementen A093, A125 en A131. Loon- en prijsindexering Lasten Loon- en prijsindexering Stadsbaantunnel vervangen tunnelveiligheidsvoorzieningen: toename budget in 2026 overeenkomstig Voorjaarsnota 2024 punt 2.4 knelpunt 22. Nota Beheer Openbare Ruimte: toename budget in 2026 overeenkomstig Nota Beheer Openbare Ruimte en de Voorjaarsnota 2022 punt 2.3. Evenementen: dekking tekort evenementenvergunningen in 2026. Groeikader: budgettoename in 2026 op basis van bevolkingstoename. Hervormingen en bezuinigingen Voorjaarsnota 2025 punt 4.2: innovatieve werkmethoden in de openbare ruimte. In 2025 en 2026 toename budget. Vanaf 2027 neemt het budget af. Japanse duizendknoop verwijderen begraafplaatsen: incidenteel budget in 2025 overeenkomstig Voorjaarsnota 2025 punt 2.4 knelpunt 14.

Interne rente: afname budget in 2026 omdat de verhoging van 1,5% naar 2% rente gedeeltelijk incidenteel is verwerkt in 2025. Energielasten: afname budget in 2026 doordat voor 2026 het budget op nul staat. In de eerstvolgende begrotingswijziging wordt het budget voor 2026 toegekend en toegevoegd.

98

Bedrag

I/S

-4.000

I

421

S

355

S

1.743 1.000

S S

950

S

638 505

I S

119

I

-523

I

-550

I

-2.016

I

Toelichting verschillen in reserves

Bedrag

x €1.000 I/S

-7.000

I

-417

I

Onttrekkingen Binnen deze doelstelling zijn er geen onttrekkingen die dienen te worden toegelicht. Toevoegingen In 2025 heeft een incidentele toevoeging plaatsgevonden van 7 miljoen euro van de verwachte inkomsten voor Single-Use Plastic. In 2025 heeft een incidentele toevoeging aan de reserve Essentaksterfte plaatsgevonden overeenkomstig de Voorjaarsnota 2025 punt 2.3 knelpunt 11.

Beïnvloedbaarheid De grafiek hieronder laat zien welk percentage van de lasten van deze doelstelling beïnvloedbaar is.

De beïnvloedbaarheid voor 2026 is 4%, 2027 5%, 2028 6% en voor 2029 7%

De lasten binnen deze doelstelling zijn slechts beperkt beïnvloedbaar door wettelijke taken en koppeling tussen baten en lasten. De keuzeruimte wordt beperkt doordat het wettelijk verplicht is om objecten veilig en heel te houden door onderhoud en vervanging. Vooral de opgave in naoorlogse wijken is groot. Keuzeruimte komt vooral neer op versobering, er is bijvoorbeeld op een aantal gebieden een kwaliteitsniveau afgesproken dat één trede hoger ligt dan wettelijk verplicht. Versobering gaat samen met een hoger risico op herstelkosten door achterstallig onderhoud. Toezicht en handhaving heeft betrekking op personeelskosten en aan personeel gerelateerd materieel, en betreft grotendeels gemeentelijk (beïnvloedbaar) beleid.

99

Doelstelling 2: Water- en rioleringssysteem Het water- en rioleringssysteem is gezond, robuust en toekomstbestendig voor iedereen. Beleidskader Deze doelstelling komt voort uit onderstaande beleidsdocumenten: Beleidsdocument

Vastgesteld

Toelichting

Visie Water en Riolering Utrecht

2022

Visie Klimaatadaptatie Utrecht

2022

Beleidsnota Stadswater

2024

De visie beschrijft hoe we invulling geven aan onze zorgplichten voor afvalwater, hemelwater en grondwater. De visie laat zien wat we op het gebied van hittestress, wateroverlast en droogte moeten doen om ons voor 2050 aan te passen aan het veranderende klimaat. De hoofdambitie van deze beleidsnota is het stadswater toegankelijker maken voor bewoners, ondernemers en bezoekers.

Effectindicatoren We gebruiken de volgende indicatoren om te meten waar we staan. Toelichting op de indicatoren kunt u terugvinden in de webversie van de programmabegroting 2026. Indicator

Aantal geregistreerde meldingen van volledig gestremde wegen of hemelwater in panden vanuit de openbare ruimte bij extreme neerslag (buien t/m 80mm per uur). Aantal keer per jaar dat dusdanige oppervlaktewaterkwaliteitsproblemen optreden dat directe maatregelen zijn vereist. Het gaat hier om vissterfte, stank, botulisme, blauwalg en overmatig kroos. Aantal geregistreerde meldingen van grondwateroverlast door te hoge of te lage grondwaterstanden in de openbare ruimte.

Nulmeting Realisatie

Doelstelling

2024

2025

2026

2027

2028

0 (2020)

0

0

0

0

0

2 (2012)

10

<=5

<=5

<=5

<=5

7 (2012)

29

<=5

<=5

<=5

<=5

100

Activiteiten Om onze doelstelling te bereiken, gaan wij het volgende doen: Nieuwe activiteiten in het begrotingsjaar  We starten met de herijking van de Visie Water en Riolering en de Visie Klimaatadaptatie. Hierbij onderzoek we ook of we (delen van) het beleid kunnen combineren in een gezamenlijk beleidsstuk. Vooruitlopend brengen we onder andere de gevolgen van een langere levensduur van de riolering op onze afkoppel- en klimaatadaptatiedoelstellingen in beeld en geven we aan of het nemen van extra klimaatadaptatiemaatregelen mogelijk is. Gereed in 2027.  We sluiten een nieuw afvalwaterakkoord met het Hoogheemraadschap De Stichtse Rijnlanden (HDSR) onder meer over de hoeveelheid afvalwater die wij aanbieden. De groei van de stad en mogelijke verplaatsing van een van de zuiveringen wordt daarbij meegenomen. Gereed Q4 2026. Activiteiten die we niet meer doen Niet van toepassing Activiteiten die we blijven doen en/of anders gaan doen  We vertalen onze doelstellingen in omgevingsplanregels en formaliseren deze. Gereed 2026.  

    

We voeren samen met het HDSR de maatregelen uit ‘Programma Gezond Water in Utrecht’ uit. Dit draagt bij aan de verbetering van de ecologische waterkwaliteit. Gereed in 2028. We programmeren ca. 8 kilometer rioolvervanging. De projecten worden zoveel mogelijk integraal uitgevoerd. Klimaatbestendigheid en circulariteit worden hierbij meegenomen. Ook de extra capaciteit die nodig is door groei van de stad wordt meegenomen. Gereed Q4 2026. We vullen onze zorgplicht in voor de niet-officiële zwemlocaties. We waarborgen bij ontwikkelingen de gemeentelijke watertaken en klimaatbestendigheid. We doen dit via gebiedsadvisering, plantoetsing en vergunningverlening. We beheren en onderhouden de openbare watersystemen (riolering, grond- en oppervlaktewater) en hun bijbehorende assets. Nuttig gebruik en lokaal verwerken van hemelwater wordt gestimuleerd. We doen dit via ons bewustwordingsprogramma ‘Waterproof030’. We koppelen minimaal 15 hectare af. Dit gebeurt via bouwplannen, herinrichtingen, initiatievenfonds en subsidieregelingen. Gereed Q4 2026.

Financiën Water- en rioleringssysteem x €1.000 Rekening Begroting Begroting Begroting Begroting Begroting

Baten Lasten Saldo Baten en Lasten Onttrekking reserves Toevoeging reserves Saldo onttrekkingen en toevoegingen reserves Totaal

2024 48.961 38.542 10.419

2025 51.190 35.587 15.603

2026 52.322 40.864 11.457

2027 52.322 40.864 11.457

2028 52.322 40.864 11.457

2029 52.322 40.864 11.457

659 224 434

1.250 0 1.250

200 0 200

0 0 0

0 0 0

0 0 0

10.853

16.853

11.657

11.457

11.457

11.457

101