PlanMER Omgevingsvisie Overvecht
Tekst van het document
Omgevingsvisie Overvecht PlanMER 21 maart 2024
Kenmerk
R001-1289309HLG-V05-efm-NL
Verantwoording Titel
Omgevingsvisie Overvecht, PlanMER
Opdrachtgever
Gemeente Utrecht
Projectleider
Joost de Jong
Auteur(s)
Huub van Geldorp Bas Alferink (Goudappel) Jacob Keizer (Goudappel)
Tweede lezer(s)
Joost de Jong Eefje van Empel Sven van den Bos Vincent Sanders Michiel Wilhelm Christiaan Kwantes (Goudappel) Cor Koopmans (Goudappel) John de Groot (Felixx)
Kenmerk
R001-1289309HLG-V03-efm-NL
Aantal pagina’s
253 (exclusief bijlagen)
Datum
21 maart 2024
Handtekening
Ontbreekt in verband met digitale verwerking. Dit rapport is aantoonbaar vrijgegeven.
Colofon TAUW bv Australiëlaan 5 Postbus 3015 3502 GA Utrecht T +31 30 28 24 82 4 E info.utrecht@tauw.com
2/259
Kenmerk
R001-1289309HLG-V05-efm-NL
Inhoud 1
2
3
4
5
Samenvatting............................................................................................................................. 6 1.1
Ontwikkeling omgevingsvisie Overvecht en planMER ....................................................... 6
1.2
Methode planMER ............................................................................................................. 6
1.3
Beschrijving van de onderzoeksalternatieven .................................................................... 7
1.4
Milieueffecten onderzoeksalternatieven ............................................................................. 8
1.5
Mitigerende maatregelen ................................................................................................. 12
1.6
Reflectie op de ontwerp-omgevingsvisie .......................................................................... 13
1.7
Doelbereik van de ontwerp-omgevingsvisie ..................................................................... 15
1.8
Aanbevelingen voor het vervolg ....................................................................................... 24
Inleiding ................................................................................................................................... 26 2.1
Ontwikkeling omgevingsvisie Overvecht .......................................................................... 26
2.2
Waarom een planMER voor de omgevingsvisie van Overvecht? .................................... 26
2.3
Beschrijving mer-procedure ............................................................................................. 27
2.4
Wisselwerking mer en omgevingsvisie (procesbeschrijving) ........................................... 27
2.5
Opbouw van dit milieueffectrapport .................................................................................. 27
Omschrijving Overvecht .......................................................................................................... 29 3.1
Ligging van het plangebied .............................................................................................. 29
3.2
Belangrijkste functies van de wijk .................................................................................... 29
3.3
Historische ontwikkeling ................................................................................................... 31
3.4
Overvecht anno 2023 ....................................................................................................... 35
Toelichting omgevingsvisie Overvecht .................................................................................... 40 4.1
Beleids- en wettelijk kader ............................................................................................... 40
4.2
Startnotitie omgevingsvisie Overvecht ............................................................................. 40
4.3
Uitgangspunten omgevingsvisie Overvecht ..................................................................... 41
4.4
Participatie ....................................................................................................................... 43
4.5
Masterplan Overvecht Centrum ....................................................................................... 43
Onderzoeksmethode ............................................................................................................... 45 5.1
Onderzoeksthema’s ......................................................................................................... 45
5.2
Referentiesituatie ............................................................................................................. 48
5.3
Onderzoeksalternatieven in het MER .............................................................................. 48
3/259
Kenmerk
6
7
R001-1289309HLG-V05-efm-NL
5.4
Beoordelingswijze milieueffecten ..................................................................................... 59
5.5
Beoordelingswijze doelbereik ........................................................................................... 59
Milieueffecten onderzoeksalternatieven .................................................................................. 62 6.1
Verkeer ............................................................................................................................. 62
6.2
Geluid ............................................................................................................................... 85
6.3
Luchtkwaliteit .................................................................................................................. 100
6.4
Natuur en biodiversiteit .................................................................................................. 112
6.5
Gezondheid .................................................................................................................... 129
6.6
Bodem en water ............................................................................................................. 140
6.7
Klimaatadaptatie ............................................................................................................ 159
6.8
Omgevingsveiligheid ...................................................................................................... 170
6.9
Archeologie en cultuurhistorie ........................................................................................ 173
6.10
Ruimtelijke kwaliteit ........................................................................................................ 182
6.11
Energie ........................................................................................................................... 192
6.12
Circulariteit ..................................................................................................................... 199
6.13
CO2-uitstoot ................................................................................................................... 203
6.14
Conclusie milieueffecten ................................................................................................ 209
Mitigerende maatregelen onderzoeksalternatieven .............................................................. 213 7.1
Verkeer ........................................................................................................................... 213
7.2
Geluid ............................................................................................................................. 213
7.3
Luchtkwaliteit .................................................................................................................. 214
7.4
Natuur en biodiversiteit .................................................................................................. 215
7.5
Gezondheid .................................................................................................................... 216
7.6
Bodem en water ............................................................................................................. 216
7.7
Klimaatadaptatie ............................................................................................................ 216
7.8
Omgevingsveiligheid ...................................................................................................... 216
7.9
Archeologie en cultuurhistorie ........................................................................................ 217
7.10
Ruimtelijke kwaliteit ........................................................................................................ 217
7.11
Energie ........................................................................................................................... 217
7.12
Circulariteit ..................................................................................................................... 217
7.13
CO2-uitstoot ................................................................................................................... 218
7.14
Conclusie mitigerende maatregelen ............................................................................... 218
4/259
Kenmerk
8
9
R001-1289309HLG-V05-efm-NL
Doelbereik van ambities onderzoeksalternatieven ................................................................ 219 8.1
Groen Overvecht ............................................................................................................ 220
8.2
Verbonden Overvecht .................................................................................................... 221
8.3
Compact Overvecht ....................................................................................................... 223
8.4
Inclusief Overvecht ......................................................................................................... 224
8.5
Toekomstbestendig Overvecht ...................................................................................... 226
8.6
Vertraagd Overvecht ...................................................................................................... 227
8.7
Conclusie doelbereik ...................................................................................................... 228
Conclusie onderzoeksalternatieven....................................................................................... 230 9.1
Conclusie milieueffecten ................................................................................................ 230
9.2
Conclusie mitigerende maatregelen ............................................................................... 232
9.3
Conclusie doelbereik onderzoeksalternatieven .............................................................. 233
10 Reflectie op de ontwerp-omgevingsvisie ............................................................................... 235 10.1
Verschillen onderzoeksalternatieven en ontwerp-omgevingsvisie ................................. 235
10.2
Gevoeligheidsanalyse ontwerp-omgevingsvisie ............................................................ 241
10.3
Doelbereik van de ontwerp-omgevingsvisie ................................................................... 243
11 Aanbevelingen voor het vervolg ............................................................................................ 257 12 Leemten in kennis & monitoring en evaluatie ........................................................................ 259 12.1
Leemten in kennis en informatie .................................................................................... 259
12.2
Aanzet voor monitoring en evaluatie .............................................................................. 259
Bijlage 1
Beleids- en wettelijk kader voor de omgevingsvisie
Bijlage 2
Uitdraai NDFF Overvecht
Bijlage 3
AERIUS-berekening alternatief 1: 2029
Bijlage 4
AERIUS-berekening alternatief 1: 2034
Bijlage 5
AERIUS-berekening alternatief 1: 2039
Bijlage 6
AERIUS-berekening alternatief 1: 2040
Bijlage 7
AERIUS-berekening alternatief 2: 2029
Bijlage 8
AERIUS-berekening alternatief 2: 2034
Bijlage 9
AERIUS-berekening alternatief 2: 2039
Bijlage 10
AERIUS-berekening alternatief 2: 2040
Bijlage 11
Green calculation Felixx
5/259
Kenmerk
R001-1289309HLG-V05-efm-NL
1 Samenvatting In de samenvatting van het planMER van de omgevingsvisie Overvecht wordt eerst kort stilgestaan bij de ontwikkeling van de omgevingsvisie parallel aan het planMER en de wisselwerking tussen beide documenten (paragraaf 1.1). Vervolgens wordt toegelicht welke onderzoeksmethode is toegepast voor het opstellen van het planMER. In paragraaf 1.3 wordt een beschrijving gegeven van de onderzoeksalternatieven. Paragraaf 1.4 en paragraaf 1.5 beschrijven de milieueffecten van de onderzoeksalternatieven en de mitigerende maatregelen om negatieve effecten te beperken. Vervolgens gaat paragraaf 1.6 in op de ontwerp-omgevingsvisie en de milieueffecten daarvan. Paragraaf 1.7 beoordeelt het doelbereik van de omgevingsvisie en paragraaf 1.8 geeft aanbevelingen voor het vervolg.
1.1
Ontwikkeling omgevingsvisie Overvecht en planMER
Eind 2022 is de gemeente Utrecht gestart met het opstellen van een omgevingsvisie voor de wijk Overvecht. Een omgevingsvisie is de integrale langetermijnvisie van een bestuursorgaan voor de hele fysieke leefomgeving en haar grondgebied. De omgevingsvisie is, onder de Omgevingswet, een verplicht instrument voor het Rijk, provincies en gemeenten. In de omgevingsvisie Overvecht komt beleid voor thema's zoals groen, vervoer, verdichting en het klimaat te staan voor alle (bouw)plannen in Overvecht tot 2040. De omgevingsvisie Overvecht stelt dus kaders voor de ontwikkeling van de wijk. Deze ontwikkelingen kunnen (mogelijke) relevante milieugevolgen hebben. Om die reden is de omgevingsvisie Overvecht plan-mer-plichtig: dit betekent dat er een planMER1 moet worden opgesteld om de mogelijke effecten van de ontwikkelingen te onderzoeken en in beeld te brengen. Om (mogelijke) relevante milieugevolgen tijdig in beeld te brengen en een onderdeel te maken van het ontwerpproces van de omgevingsvisie, is er gekozen voor een iteratief proces tussen de omgevingsvisie en het planMER. Dit betekent dat het planMER niet is opgesteld nadat de omgevingsvisie klaar was, maar dat het onderzoek met tussenfases en in overleg met het ontwerpteam van de gemeente Utrecht is opgesteld.
Op die manier zijn (mogelijke) relevante milieugevolgen in een vroeg stadium aangekaart om sturing te geven aan de omgevingsvisie. Er is om die reden gewerkt met meerdere tussenversies van de omgevingsvisie, die door TAUW en Goudappel geanalyseerd zijn. Dit planMER legt verslag van de effecten van de onderzoeksalternatieven en van de ontwerp-omgevingsvisie.
1.2
Methode planMER
Voor het planMER is gekozen om twee onderzoeksalternatieven voor de omgevingsvisie te onderzoeken: gebundelde verdichting met een HOV-as en gespreide verdichting met een fijnmazig mobiliteitsnetwerk door heel Overvecht. Beide onderzoeksalternatieven komen voort uit de opgaven en ambities geformuleerd in de Uitgangspuntennotitie omgevingsvisie Overvecht en zijn als volwaardige opties in het planMER onderzocht. Dit betekent dat voor beide onderzoeksalternatieven in beeld is gebracht wat de te verwachten milieueffecten zijn, eventuele mitigerende maatregelen om deze te voorkomen en wat het doelbereik van de omgevingsvisie is
6/259
Kenmerk
R001-1289309HLG-V05-efm-NL
met gebundelde verdichting met HOV-as of gespreide verdichting met fijnmazig mobiliteitsnetwerk door heel Overvecht. Naarmate het proces rond de omgevingsvisie vorderde is door de gemeente, mede op basis van de resultaten uit de participatie, verder gewerkt met het eerste onderzoeksalternatief: gebundelde verdichting met HOV-as. In dit planMER is met een reflectie op de uiteindelijke omgevingsvisie in beeld gebracht wat de te verwachten milieueffecten zijn en wat hiervan het doelbereik is. In de onderstaande twee paragrafen worden de resultaten qua milieueffecten en doelbereik van beide onderzoeksalternatieven gepresenteerd, en de reflectie op het milieueffect en doelbereik van het voorkeursalternatief (de ontwerp-omgevingsvisie). Voor de beoordeling van het doelbereik wordt aangesloten bij de ambities uit de uitgangspuntennotitie van de Omgevingsvisie Overvecht. De ambities zijn: Groen Overvecht, Verbonden Overvecht, Compact Overvecht, Inclusief Overvecht, Toekomstbestendig Overvecht en Vertraagd Overvecht. De uitgangspuntennotitie omgevingsvisie Overvecht is op 16 mei 2023 vastgesteld door de gemeenteraad van Utrecht.
1.3
Beschrijving van de onderzoeksalternatieven
Beide alternatieven gaan uit van een verdichting van 7.000 woningen en 4.300 arbeidsplaatsen. De alternatieven verschillen van elkaar in de mobiliteitsstructuur en de plekken waar de verdichting plaatsvindt. Alternatief 1 Dit alternatief gaat uit van een centrale bundeling van verdichting en mobiliteit van auto- en HOV waarbij er wordt ingezet op de totale mobiliteitstransitie. De hiërarchie speelt binnen dit wegennet een grote rol. Vanuit een centrale sterk verdichte as door het hart van Overvecht wordt maximaal ingezet op het gebruik van het OV waarbij de Carnegiedreef als centrale as een belangrijke rol gaat vervullen. Dit alternatief zet in op autoluwe woonstraten waarbij autoverkeer met behulp van ‘knips’ naar de ontsluitingswegen geleid gaat worden.
Figuur 1.1 Verdichting in alternatief 1 (bron: PosadMaxwan)
7/259
Kenmerk
R001-1289309HLG-V05-efm-NL
Figuur 1.2 Verdichting in alternatief 2 (bron: PosadMaxwan)
Alternatief 2 In dit alternatief verspreidt de verdichting zich over verschillende delen van Overvecht. De bestaande wijkstructuur is hierbij het uitgangspunt. Deze variant gaat uit van een optimalisatie van het bestaande OV aanbod in Overvecht. De auto maakt in dit alternatief gebruik van de bestaande verkeerstructuur.
1.4
Milieueffecten onderzoeksalternatieven
In tabel 1.1 staat een overzicht van de milieueffecten van de onderzoeksalternatieven. De effecten die het meeste opvallen lichten wij hieronder toe. Mobiliteit Alternatief 1 zorgt er voor dat er relatief meer verkeer zich verplaatst van wegen in de buurten naar de gebiedsontsluitende wegen. Dit heeft ook een positief effect (+) op de verkeersveiligheid en leefbaarheid in de buurten. Doordat er in alternatief 2 zowel verkeer in de woonstraten blijft rijden, en de gebiedsontsluitingswegen drukker worden met als gevolg dat de oversteekbaarheid verslechtert, heeft alternatief 2 een negatief effect op de verkeersveiligheid ten opzichte van de referentiesituatie. Beide alternatieven hebben een negatief effect op de doorstroming op kruispuntniveau. De gebiedsontsluitende wegen van Overvecht (Einsteindreef, Brailledreef, Franciscusdreef) worden in de autonome situatie (zonder de plannen uit de omgevingsvisie) al drukker. Het extra verkeer als gevolg van de verdichting van Overvecht zorgt ervoor dat er met name op de kruispunten van de Einsteindreef en Franciscusdreef problemen ontstaan met de doorstroming op kruispuntniveau. Geluid Langs de Franciscusdreef, de Rio Brancodreef, de Einsteindreef en de aansluitende inprikker Zamenhofdreef worden bij alternatief 1 significante toenames van geluidbelasting verwacht als gevolg van grote toenames van het aantal verkeersbewegingen.
Langs deze wegen is al sprake van een relatief hoge geluidsbelasting (geluidsklasse 60-65 dB) op de eerstelijns bebouwing. Daarnaast worden bij alternatief 1 er circa 900 nieuwe woningen gerealiseerd binnen de
8/259
Kenmerk
R001-1289309HLG-V05-efm-NL
geluidscontouren van het spoorweglawaai. Bij alternatief 2 zijn er op de Einsteindreef en de aansluitende inprikkers ook significante toenames van geluidsbelasting te verwachten, maar op de Franciscusdreef niet. Bij alternatief 2 worden er circa 350 woningen binnen de zone van het spoorweglawaai gerealiseerd. Groen Het verschil tussen alternatief 1 en alternatief 2 in de hoeveelheid groen die kan worden gerealiseerd is beperkt (circa 41 ha versus circa 45 ha). In de uitgangspuntennotitie staat een beoogde groenopgave van 80 ha. Deze wordt in beide onderzoeksalternatieven dus niet gehaald. In de uitwerking van de omgevingsvisie is daarom onderzocht welke extra mogelijkheden er zijn om de groenopgave wel te halen. Hieruit blijkt dat het weghalen van parkeerplaatsen in de woonstraten bepalend is voor het halen van de groenopgave. Bij het weghalen van 25% van de parkeerplaatsen kan 6,6 ha groen gerealiseerd worden, bij 50% 10,6 ha en bij 75-100% 14,6 ha. Natuur Beide alternatieven zorgen als gevolg van de toename van verkeer voor een toename van stikstofdepositie op Natura 2000-gebieden in de omgeving. Het grootste effect is op Natura 2000gebied Oostelijke Vechtplassen (0,24 mol/ha/jaar in 2039). Er is geen significant verschil in effecten tussen alternatief 1 en alternatief 2. Omdat de omgevingsvisie als één project is doorgerekend zijn de depositiewaarden bijzonder hoog.
In realiteit zal de woningbouw in Overvecht bestaan uit diverse kleinere projecten. De grote druk op de wijk als gevolg van de bouw van de extra woningen en de sloop van bestaande woningen zorgen ervoor dat voor beide alternatieven een negatief effect wordt verwacht voor beschermde soorten als gevolg van de omgevingsvisie (-). Het toe te voegen groen compenseert dit, maar heft het effect naar verwachting niet geheel op Gezondheid Gezondheid is beoordeeld op basis van de mate waarin de omgeving sport en beweging bevordert, het aandeel en kwaliteit van groen (en bomen) en de aanwezigheid van maatschappelijke voorzieningen en plekken voor ontmoeting. Alternatief 2 wordt beter dan alternatief 1 beoordeeld. In alternatief 2 worden meer groen-blauwe routes toegevoegd dan in alternatief 1. In alternatief 2 is ervan uitgegaan dat er gespreid verdicht gaat worden. Waardoor op meer plekken woningen en maatschappelijke voorzieningen worden gerealiseerd. Er komen daardoor ook meer plekken voor ontmoeting in de wijk. De verdichting in alternatief 1 resulteert in een compactere buitenruimte, waardoor minder ruimte is voor o.a. groen-blauwe routes in deze buurten dan in alternatief 2. Door gespreid te verdichten in alternatief 1, kan de verdichting in geheel Overvecht beter samengaan met het vergroenen van de buitenruimte.
Omgevingsveiligheid De gemeente Utrecht gaat onder de omgevingsvisie de woningdichtheid in de gehele wijk Overvecht Overschrijding van de het groepsrisico zal door de toegenomen woningdichtheid in een toekomstige situatie waarschijnlijker zijn. Bij daadwerkelijke realisatie van nieuwbouwplannen in
9/259
Kenmerk
R001-1289309HLG-V05-efm-NL
Overvecht nabij potentiële risicobronnen dient expliciet aandacht voor omgevingsveiligheid te zijn. Er is daarbij geen verschil tussen alternatief 1 en 2. Ruimtelijke kwaliteit In alternatief 2 wordt gespreid verdicht zodat de totale toename van het aantal woningen gelijkmatig door Overvecht wordt toegevoegd. Hiermee worden in meer buurten ingrepen gedaan, wat effect kan hebben op de structuur van Overvecht. Het effect van de omgevingsvisie in alternatief 2 op de structuur van Overvecht is naar verwachting negatief ten opzichte van de referentiesituatie. Alternatief 1 heeft een neutraal effect op de ruimtelijke kwaliteit. De gebieden waar verdicht wordt zullen meer hoogstedelijk aanvoelen dan de woongebieden. CO2-uitstoot Sloop- en bouwwerkzaamheden hebben bij zowel alternatief 1 en 2 een sterke toename aan CO2 uitstoot tot gevolg. De verbetering van openbaar vervoer heeft bij beide alternatieven een positief effect op de CO2 uitstoot. Bij alternatief 1 is er een positiever effect door het ontmoedigen van gemotoriseerd verkeer. Overige thema’s Voor de thema’s bodem en water, klimaatadaptatie, cultuurhistorie en archeologie, energie en circulariteit zijn de alternatieven gelijk beoordeeld. De effecten op bodem en water en klimaatadaptatie zijn overwegend positief.
De vervangingsopgave gaat helpen de afvalwaterstromen te scheiden door een gescheiden systeem en daarnaast kan we de afvoercapaciteit, afvoerend oppervlak en straatprofiel aanpassen waardoor de kans op wateroverlast afneemt. De uitwerking van de onderzoeksalternatieven is nog te abstract om te kunnen uitsluiten dat cultuurhistorische waarden worden aangetast. Daarnaast is geconstateerd dat de verdichtingsgebieden deels in een gebied met een archeologische verwachting liggen. Als gevolg van de toename van het aantal woningen in de wijk neemt het totale energieverbruik toe. Om aan deze energievraag te voldoen is circa 9-10 MW aan vermogen (3 grote windmolens of 33 ha zonneveld) nodig buiten Overvecht. Tabel 1.1 Milieueffecten van de twee onderzoeksalternatieven Thema Indicator Beoordelingsparameter Verkeer
Verkeersafwikkeling Kruispunten Wijze van verplaatsing
Geluid
Routes fiets en voetganger Verkeersveiligheid Geluidhinder wegverkeer
Verschuiving van autoverkeer Doorstroming op kruispuntniveau De mate waarin de modal split ten gunste van OV en fiets verschuift Kwaliteit van langzaam verkeerroutes Verkeersveiligheid Merkbare toename geluidbelasting
Effectbeoordeling alternatief 1 +
Effectbeoordeling alternatief 2 -
-
-
+
+
+
+
+ -
0
10/259
Kenmerk
R001-1289309HLG-V05-efm-NL
Thema
Indicator
Geluidhinder railverkeer
Geluidhinder industrie
Cumulatieve geluidsbelasting Luchtkwaliteit
Luchtkwaliteit
Natuur en biodiversiteit
Beschermde soorten Beschermde gebieden
Biodiversiteit Gezondheid
Sport en bewegen
Groen in het gebied
Sociale cohesie
Bodem en water
Bodemkwaliteit Ondergronds ruimtegebruik Grondwater
Waterkwaliteit Waterkwantiteit
Klimaatadaptatie
Waterveiligheid Hittestress Droogte Wateroverlast
Omgevingsveilig heid
Omgevingsveiligheid
Beoordelingsparameter wegverkeer (o.b.v. verkeersintensiteiten) Beschouwing van het aantal woningen dat binnen de geluidcontouren van het spoor ligt Beschouwing van het aantal woningen dat binnen de geluidcontouren van industrie ligt Beschouwing van gecumuleerde geluidshinder Significante toe- of afname van NO2, PM10 en PM2,5 (o.b.v. verkeersintensiteiten) Aanwezigheid van beschermde soorten in plangebied Aantasting wezenlijke kenmerken en waarden Natuurnetwerk Nederland Depositie van stikstof in mol/hectare/jaar op stikstofgevoelige habitattypen Natura 2000-gebieden Kansen om biodiversiteit te vergoten Mate waarin de omgeving sport en bewegen bevordert Het aandeel en kwaliteit van groen (en bomen) in het gebied Aanwezigheid van maatschappelijke voorzieningen en plekken voor ontmoeting Aanwezigheid van bodemverontreinigingen Intensiviteit gebruik ondergrond Impact van grondwaterstand op bebouwing en vice versa Impact bebouwing op waterkwaliteit Impact bebouwing op waterkwantiteit Overstromingsrisico Fysiologisch hittestressniveau Potentieel maximaal neerslagtekort Waterdiepte bij hevige bij van 80 millimeter in 2 uur Groepsrisico en plaatsgebonden risico
Effectbeoordeling alternatief 1
Effectbeoordeling alternatief 2
-
0
--
--
--
-
-
-
-
-
0
0
--
--
0
0
+
++
+
+
+
++
+
++
-
-
0
0
+
+
+
+
0 0
0 0
+
+
+
+
-
-
11/259
Kenmerk
R001-1289309HLG-V05-efm-NL
Thema
Indicator
Beoordelingsparameter
Archeologie en cultuurhistorie
Archeologie
Behoud archeologische waarden Behoud cultuurhistorische waarden Structuur Identiteit Herkenbaarheid Samenhang Diversiteit aan functies en aanbod Bruikbaarheid Aandeel duurzame energie Totaal energieverbruik Hergebruik bestaand materiaal Verandering inwonersaantal Sloop- en bouwwerkzaamheden Openbaar vervoer Ontmoedigen gemotoriseerd verkeer Verduurzamen woningen
Cultuurhistorie
Ruimtelijke kwaliteit
Belevingswaarde
Gebruikswaarde
Energie
Energietransitie
Circulariteit
Circulariteit
CO2-uitstoot
CO2-uitstoot
1.5
Effectbeoordeling alternatief 1 -
Effectbeoordeling alternatief 2 -
0
0
0 + 0 + ++
+ 0 0 +
+ +
+ +
+
+
--
--
--
--
+ ++
+ +
+
+
Mitigerende maatregelen
Voor indicatoren waar naar verwachting sprake is van negatieve milieueffecten zijn mitigerende maatregelen uiteengezet. De mitigerende maatregelen zijn: •
•
•
•
•
Het verminderen van het aantal parkeerplaatsen in Overvecht is de meest effectieve maatregel om de hoeveelheid verkeer in Overvecht te verminderen en de problemen met de doorstroming te verkleinen. Geluidwerende maatregelen aan de woningen zijn de meest effectieve maatregel om geluidbelasting voor nieuwe bewoners te beperken. Maatregelen aan de bron (stil asfalt) of overdrachtsmaatregelen (bijvoorbeeld geluidsschermen) zijn beperkt effectief of stedenbouwkundig niet in te passen. Natuurinclusief ontwerpen is een mitigerende maatregel om negatieve effecten op beschermde soorten als gevolg van de nieuwbouw te voorkomen. Ontwerponderdelen waaraan kan worden gedacht zijn groene daken, vogelvriendelijke gevels, vleermuiskasten, insectenhotels en inheemse plantentuinen. Om de nadelige effecten op grondwater te beperken kan bij de realisatie van woningen worden gekozen voor maatregelen om waterinfiltratie te bevorderen. Zo kunnen op specifieke locatie infiltratiesystemen worden aangelegd om water beter vast te houden. Ook kan er worden gekozen voor permeabele materialen in de bebouwing en op de grond om de infiltratie van water te bevorderen. Denk hierbij bijvoorbeeld aan inritten en parkeerplaatsen die in halfverharding worden aangelegd.
Om eventuele aantasting van archeologische en cultuurhistorische waarden te voorkomen, is het in acht nemen van de verschillende beschermingsregimes een belangrijke mitigerende maatregel. Door bestaande waarden als ontwerpuitgangspunt te
12/259
Kenmerk
•
•
•
1.6
R001-1289309HLG-V05-efm-NL
nemen kunnen ruimtelijke ontwerpen ook de aanwezige cultuurhistorische waarden versterken. Bij een hogere verdichting, en daarmee meer stapeling van woningen, wordt het moeilijker om energieneutraal te bouwen. Zo is er minder dakoppervlak beschikbaar om zonne-energie op te wekken. Dit betekent dat Overvecht voor een groter deel afhankelijk is van energie die buiten de wijk is opgewekt. Een maatregel die kan bijdragen is zonnepanelen op de gevel. Om mogelijk negatieve effecten op circulariteit te verminderen kan worden ingezet op het opzetten van lokale en regionale grondstoffencorridor en gebruik worden gemaakt van biobased materialen. De gemeente Utrecht kan verschillende mitigerende maatregelen nemen om de CO2uitstoot te verminderen. Dit kan bijvoorbeeld door het stimuleren van elektrisch vervoer, door bovenop de autonome elektrificatie van het wagenpark, nog extra laadpalen te plaatsen en deze energie lokaal op te wekken. Hierdoor kan het wagenpark schoner worden. Ook kan de gemeente de CO2-uitstoot ten gevolge van afvalverwerking minimaliseren. Opties hiervoor zijn het in de hand werken van recyclen.
Reflectie op de ontwerp-omgevingsvisie
Nadat de beoordeling van de onderzoeksalternatieven is uitgevoerd, is een ontwerpomgevingsvisie opgesteld. De ontwerp-omgevingsvisie sluit het meest aan bij alternatief 1. Deze paragraaf geeft daarom aan in hoeverre de effectbeoordeling van de omgevingsvisie afwijkt van alternatief 1.
13/259
Kenmerk
R001-1289309HLG-V05-efm-NL
Figuur 1.3 Visiekaart ontwerp-omgevingsvisie Overvecht (bron: Posad Maxwan)
In de ontwerp-omgevingsvisie is gekozen voor een verdichtingsstrategie die het meest lijkt op die van onderzoeksalternatief 1. In de ontwerp-omgevingsvisie is de hoogste bebouwingsdichtheid te vinden rond de Carnegiedreef en de Zamenhofdreef, de straten waar ook de HOV-verbinding overheen loopt. Daarnaast krijgen ook de Einsteindreef en de Brailledreef een hoge bebouwingsdichtheid. Ook bij het treinstation Utrecht Overvecht wordt in hoge dichtheid gebouwd. Op het bedrijventerrein Overvecht worden geen woningen toegevoegd. Naarmate men meer naar de randen van Overvecht beweegt neemt de bebouwingsdichtheid af: via stedelijke overgangszones komt men in Overvechtse buurten met lagere bebouwingsdichtheden. De ontwerp-omgevingsvisie gaat uit van de realisatie van minimaal 5.000 woningen en minimaal 3.000 arbeidsplaatsen en is daarmee lager dan in de onderzoeksalternatieven. Om een beeld te krijgen van het effect van de ontwerp-omgevingsvisie is een gevoeligheidsanalyse uitgevoerd. Hierbij is op hoofdlijnen gekeken naar het verschil tussen onderzoeksalternatief 1 en de ontwerp-omgevingsvisie. De belangrijkste verschillen in effecten zijn: •
In de ontwerp-omgevingsvisie wordt een groter oppervlak park en landschappelijke verbindingen gerealiseerd. Dit zorgt voor een toename van de mogelijkheden voor de groei en het voortbewegen van planten en dieren. In combinatie met het gegeven dat 2.000 woningen minder worden gerealiseerd in vergelijking met onderzoeksalternatief 1, zorgt ervoor dat naar verwachting een minder negatief effect optreedt. Door minder verkeersbewegingen zal ook leiden tot een lagere stikstofdepositie dan bij onderzoeksalternatief 1. Dit betekent niet dat een neutraal effect wordt verwacht voor natuur. De impact van 5.000 woningen en extra arbeidsplaatsen op beschermde soorten
•
en biodiversiteit is hiervoor simpelweg te groot. De grootste afname van woningen zit bij Bedrijvengebied Overvecht, waar in de ontwerpomgevingsvisie geen woningen komen in tegenstelling tot onderzoeksalternatief 1. De effecten op verkeer in de wijk in de ontwerp-omgevingsvisie zijn veelal iets minder negatief door de afname van 2.000 woningen en 700 arbeidsplaatsen. De oversteekbaarheid van de brede dreven verbetert mogelijk wel. Qua verkeersintensiteiten zijn de grootste afnames te verwachten op de Franciscusdreef, aangezien er bij het Bedrijvengebied Overvecht geen woningen komen in de ontwerp-omgevingsvisie (in tegenstelling tot onderzoeksalternatief 1). Echter, aangezien de kruispuntbelasting in de autonome situatie gelijk is aan onderzoeksalternatief 1 zal dit niet veel veranderen. In de rest van Overvecht zullen de effecten als gevolg van het mindere aantal nieuwe woningen en arbeidsplaatsen ten opzichte van onderzoeksalternatief 1 ook beperkt zijn.
•
De ontwerp-omgevingsvisie gaat uit van minder woningen, maar een groot aandeel van deze woningen komt wel nog steeds op plekken met een hoge geluidsbelasting of potentieel meer risico’s voor omgevingsveiligheid. Voor de thema’s geluid en omgevingsveiligheid verandert de beoordeling ten opzichte van onderzoeksalternatief 1 daarom niet.
14/259
Kenmerk
R001-1289309HLG-V05-efm-NL
•
In de ontwerp-omgevingsvisie wordt er meer groen toegevoegd dan in alternatief 1. De
•
bandbreedte voor de hoeveelheid toe te voegen groen is circa 6,6 ha – 14,6 ha en is afhankelijk van hoeveel parkeerplaatsen uit de woonstraten worden verwijderd. Voor de overige thema’s is er geen verschil in de effectbeoordeling tussen de ontwerpomgevingsvisie en alternatief 1.
1.7
Doelbereik van de ontwerp-omgevingsvisie
Om het bereiken van de doelen van de ontwerp-omgevingsvisie te beoordelen, wordt in deze paragraaf gekeken naar de verwachte mate waarin de ambities uit de uitgangspuntennotitie worden gerealiseerd. Het doelbereik is gevisualiseerd aan de hand van grafieken, waarmee in één oogopslag te zien is in hoeverre de ambities naar verwachting worden behaald en welke mate van onzekerheid daarbij komt kijken.
15/259
Kenmerk
R001-1289309HLG-V05-efm-NL
Groen Overvecht
Totaaloverzicht doelbereik Een sterke groenstructuur en identiteit van de wijk Een gezonde, groene leefomgeving Aantrekkelijke openbare ruimte die uitnodigt tot spelen, bewegen en ontmoeten
Vertraagd Overvecht
Toekomstbes tendig Overvecht
Inclusief Overvecht
Compact Overvecht
Verbonden Overvecht
Verdichten en vergroenen in balans Een goed verbonden wijk met de stad en met het landschap Goede verbindingen binnen de wijk. Alle dagelijkse voorzieningen zijn voor iedereen… We verplaatsen ons slim, gezond en veilig in een aantrekkelijke en goed bereikbare wijk We maken slim gebruik van de schaarse ruimte Verdichting en menging van functies als kans voor wijkverbetering Een sterke ruimtelijke identiteit van de wijk en aantrekkelijke buurten met een eigen… Een duurzaam, divers en kwalitatief goed woningaanbod voor huidige en toekomstige… Winkels en voorzieningen dichtbij en bereikbaar voor iedereen Prettige en sociaal veilige routes en plekken Een sterke sociale binding; met de wijk en met elkaar Een groene, natuur inclusieve en klimaatbestendige omgeving We maken efficiënt gebruik van duurzame energie en worden circulair We zorgen voor stilte, rust en goede luchtkwaliteit Geleidelijke groei en ontwikkeling 0 Mate waarin ambitie naar verwachting behaald wordt
20
40
60
80
100
Bandbreedte onzekerheid
Figuur 1.4 Totaaloverzicht van de doelbereikgrafieken voor de zes ambitiethema's in de uitgangspuntennotitie (0 = ambitie wordt niet behaald, 100 = ambitie wordt zeer waarschijnlijk behaald)
16/259
Kenmerk
R001-1289309HLG-V05-efm-NL
Tabel 1.2 Doelbereik van de ontwerp-omgevingsvisie Ambitie-thema
Ambitie
Doelbereik
Groen Overvecht
Een sterke groenstructuur
Op basis van de groenkaart in de ontwerp-
en identiteit van de wijk
omgevingsvisie kan worden gesteld dat het groene karakter van Overvecht wordt behouden en lokaal wordt versterkt. Op verschillende plekken in de wijk wordt extra groen toegevoegd. Op de Einsteindreef wordt, ter hoogte van Overvecht Centrum, een deel van de hoofdgroenstructuur bebouwd. Ook wordt op de Winterboeidreef, Carnegiedreef, Ankaradreef en bij de Vechtse Banen gebouwd in buurtgroen. Dit kan zorgen voor een beperking van het doelbereik voor deze ambitie. De ontwerp-omgevingsvisie benoemd dat het verloren groen hier gecompenseerd wordt, wat blijkt uit de totale hoeveelheid groen in de wijk in de omgevingsvisie wordt toegevoegd. Structuren worden ook versterkt, als zichtbaar op de Carnegiedreef en in Bedrijvengebied Overvecht. Daarnaast wordt water in Overvecht beter met elkaar verbonden. Dit geldt ook voor de groene gebieden aan weerszijden van de NRU. Hier worden nieuwe verbindingen gerealiseerd. Of hiermee ook een grotere biodiversiteit wordt gerealiseerd is nog de vraag, aangezien de verdichtingsopgave in de wijk verstorend werkt voor veel diersoorten.
Een gezonde, groene
In de uitgangspuntennotitie is opgenomen dat in de
leefomgeving
omgevingsvisie meer groen moet worden gerealiseerd. Zo moet het Noorderpark met 22 hectare groeien, Natuurgebied Zuilen met 25 hectare, de groenblauwe routes met 10 hectare en buurt- en wijkgroen met 23 hectare. Dit betreft een totale groenopgave van 80 hectare. Om te weten of voldaan wordt aan deze groenopgave zijn berekeningen uitgevoerd in verschillende vergroeningsscenario’s (minimaal, gemiddeld, maximaal). In de scenario’s is gerekend aan minder parkeren, een minimaal trottoir en/of smallere straten. De ontwerp-omgevingsvisie gaat uit van een gemiddeld vergroeningsscenario waarin 74,5 hectare groen wordt toegevoegd. Dit betekent dat de groenopgave verregaand, maar niet geheel wordt gehaald. Daarbij speelt een stevige mate van onzekerheid in hoeverre de groenopgave wordt gehaald. De vergroeningskansen hangen sterk samen met het
17/259
Kenmerk
Ambitie-thema
R001-1289309HLG-V05-efm-NL
Ambitie
Doelbereik aantal parkeerplaatsen op straat. Bij het weghalen van 25% van de parkeerplaatsen kan 6,6 ha groen gerealiseerd worden, bij 50% 10,6 ha en bij 75-100% 14,6 ha (zie verder bijlage 11: Landschap groenberekening, Felixx).
Aantrekkelijke openbare
In Overvecht komt met de omgevingsvisie meer ruimte
ruimte die uitnodigt tot
om te spelen. Hiervoor wordt verspreid door de wijk
spelen, bewegen en
ruimte gemaakt. Omdat geen concrete locaties worden
ontmoeten
aangewezen voor specifieke speelfuncties kan niet worden aangetoond dat de afstanden van recreatiemogelijkheden altijd passend zijn. Door de versterking en toename van het groen in de wijk wordt Overvecht geschikter voor een ommetje door de wijk. De aanwijzing van verschillende locaties voor sport zorgt ervoor dat Overvecht met de omgevingsvisie naar verwachting een gunstige bijdrage kan leveren aan de stedelijke sportopgave.
Verdichten en vergroenen in
In de ontwerp-omgevingsvisie komt niet terug dat voor
balans
elke nieuwe woning een boom wordt geplant. Of deze deelambitie bereikt wordt is dus nog de vraag. Wel is met de keuzes in de ontwerp-omgevingsvisie te stellen dat Overvecht op zoveel mogelijk plekken gaat vergroenen. Een goed voorbeeld hiervan is Bedrijvengebied Overvecht. Hier wordt stevig vergroend ten opzichte van de huidige situatie. Wel dient hier nog samenwerking te worden gezocht met de ondernemers, omdat de gemeente hier geen eigenaar is van de grond. Het is de vraag of deze ondernemers parkeerplaatsen willen vervangen voor groen. Overigens staat een groot deel van de parkeerplaats bij kunstijsbaan De Vechtsebanen al op de Actualisatiekaart Groenstructuur Visie 2030 van de gemeente als Stedelijke groenstructuur getekend en is dit in werkelijke situatie (begin 2024) nog een verharde parkeerplaats. In de uitgangspuntennotitie is de ambitie uitgesproken niet te bouwen in de hoofdgroenstructuur. Dit gebeurt echter wel. Wel is het aannemelijk dat hiervoor voldoende kwalitatief groen op andere plekken wordt gerealiseerd in de vorm van groenblauwe structuren.
Verbonden
Een goed verbonden wijk
In de ontwerp-omgevingsvisie worden nieuwe routes over
Overvecht
met de stad en met het
het spoor, de NRU en de Vecht voorzien. Ook de
landschap
landschappelijke structuren vanuit het Noorderpark lopen
18/259
Kenmerk
R001-1289309HLG-V05-efm-NL
Ambitie-thema
Ambitie
Doelbereik redelijk goed door de wijk tot aan de Vecht. Met de keuze voor een HOV-as door de wijk zal deze ambitie naar verwachting tot stand komen met de ontwerpomgevingsvisie.
Goede verbindingen binnen
De ontwerp-omgevingsvisie geeft een idee waar
de wijk. Alle dagelijkse
voorzieningen worden behouden en gerealiseerd. Op
voorzieningen zijn voor
basis van de voorzieningenkaart kan worden gesteld dat
iedereen binnen 10 minuten
voorzieningen goed bereikbaar zijn voor alle buurten in
te voet, met de fiets of met
Overvecht. Zo blijven in de ontwerp-omgevingsvisie de
het openbaar vervoer
dagelijkse voorzieningen op loopafstand bereikbaar (“10-
bereikbaar.
minuten-stad”). Ook worden enkele barrières in de wijk met de ontwerp-omgevingsvisie verminderd of mogelijk zelfs opgeheven. Een voorbeeld hiervan is het omvormen van de Brailledreef en Einsteindreef als stadsboulevard. Een van de uitgangspunten daarbij is dat de oversteekbaarheid wordt verbeterd.
We verplaatsen ons slim,
Op basis van de ontwerp-omgevingsvisie kan worden
gezond en veilig in een
gesteld dat lopen, fietsen en openbaar vervoer prioriteit
aantrekkelijke en goed
krijgen boven de auto. Deze modaliteiten groeien ook
bereikbare wijk
sterk in onderzoeksalternatief 1, die het meest op de ontwerp-omgevingsvisie lijkt. Buurtstraten worden onder de omgevingsvisie heringericht en de maximumsnelheid wordt hier verlaagd naar 15 kilometer per uur. Ook wordt betaald parkeren ingevoerd en wordt het aantal parkeerplaatsen verminderd. Desondanks blijft het autogebruik nog relatief hoog als de modal split van onderzoeksalternatief 1 voor de ontwerp-omgevingsvisie als referentie wordt genomen. Over elektrisch laden worden in de ontwerp-omgevingsvisie geen uitspraken gedaan. Om te zorgen voor voldoende laadpalen heeft Gemeente Utrecht echter al beleid voor de hele gemeente met het Strategisch plan laadinfrastructuur en de uitwerking daarvan in het Plan laadinfrastructuur Utrecht 2030.
Compact Overvecht
We maken slim gebruik van
Door middel van verdichten op strategische locaties, het
de schaarse ruimte
optoppen van bestaande woningen en appartementencomplexen en functiemenging wordt gehoor gegeven aan de ambitie om slim met schaarse ruimte om te gaan, en zoveel mogelijk ruimte te reserveren voor groen. Over ondergrondse ordening zijn in de ontwerp-omgevingsvisie geen plannen of kaders opgenomen. Dit is echter al beschreven in het bestaand
19/259
Kenmerk
Ambitie-thema
R001-1289309HLG-V05-efm-NL
Ambitie
Doelbereik beleid in Visie Water & Riolering (2002). Het gebruik van leegstaande (kantoor)gebouwen wordt ook niet benoemd. Ditzelfde geldt voor het gebruik van gevels voor energieopwekking. Het gebruik van garageboxen, in de ontwerp-omgevingsvisie onder de noemer van gesloten plinten, wordt wel toegelicht. Ook wordt voor bepaalde nieuwe gebouwen, zoals de nieuwe VO-school, benoemd hoe deze multifunctioneel worden ingezet.
Verdichting en menging van
Met 5.000 nieuwe woningen in Overvecht onder de
functies als kans voor
ontwerp-omgevingsvisie wordt de wijk stevig verdicht.
wijkverbetering
Bestaande, gesloten plinten worden nieuw leven ingeblazen door ruimte te creëren voor wonen, werken en diverse voorzieningen zoals detailhandel en horeca. Wonen en werken is in de ontwerp-omgevingsvisie in balans. Naast de 5.000 woningen moeten er minimaal 3.000 extra arbeidsplaatsen in de wijk komen. Het mengen van functies kan wel leiden tot overlast van geur en stof en geluidhinder. Zo zijn woningen ingetekend naast de RWZI, het spoor en de HWC in Overvecht Centrum. Dit betreffen drie potentiële hinderbronnen. Ook woningen aan drukke wegen (Einsteindreef en Zamenhofdreef) kunnen hinder ondervinden aan stof en geluidhinder van voertuigen.
Een sterke ruimtelijke
In de ontwerp-omgevingsvisie wordt herhaaldelijk
identiteit van de wijk en
aandacht besteed aan zowel de cultuurhistorische
aantrekkelijke buurten met
waarden in Overvecht. Ook wordt stilgestaan bij het
een eigen karakter in een
aanwezige UNESCO werelderfgoed. Nieuwe functies
groen raamwerk
dienen te passen bij de cultuurhistorische waarden, waardoor deze niet extra onder druk komen te staan. Wel is het Noorderpark nog genoemd als zoekgebied voor windenergie. Dit is minder concreet dan focusgebieden, zoals deze in de RES worden genoemd, maar laat zien dat er nog wel rekening dient te worden gehouden met een mogelijk conflicterende functie. Andere mogelijkheden voor het Noorderpark zoals sportvoorzieningen moeten nog onderzocht worden. De ontwerp-omgevingsvisie benoemt dat bij ontwikkelingen in het Noorderpark de waarden van het UNESCO Werelderfgoed niet aangetast moeten aantasten. Er wordt verder in de ontwerp-omgevingsvisie benoemd dat deze waarden gekoesterd en versterkt worden, maar niet toegelicht hoe. Door per buurt gedetailleerder in te gaan
20/259
Kenmerk
R001-1289309HLG-V05-efm-NL
Ambitie-thema
Ambitie
Doelbereik op de voorziene ontwikkelingen onder de omgevingsvisie ontstaat een duidelijk beeld waarmee het bestaande herkenbare karakter van de buurten behouden blijft. Hoe diversiteit en herkenbaarheid tussen de parken in Overvecht wordt geborgd wordt niet benoemd, waardoor het doelbereik hier beperkter is. De plannen voor Bedrijvengebied Overvecht maakt het wel kansrijk dat de ambities uit de uitgangspuntennotitie worden behaald. De ambitie is dat Bedrijvengebied Overvecht aantrekkelijker en duurzamer wordt en verdicht. Dit wordt in de ontwerpomgevingsvisie met een speciale kaart voor het gebied toegelicht. De gemeente wil hier bestaande bedrijven clusteren in minder gebouwen, gedeelde parkeervoorzieningen realiseren, meer groen en voorzieningen toevoegen.
Inclusief Overvecht
Een duurzaam, divers en
In de ontwerp-omgevingsvisie wordt benoemd dat de bij
kwalitatief goed
te bouwen woningen met name middeldure huur en koop
woningaanbod voor huidige
zal zijn. Op die manier neemt de diversiteit in de wijk toe,
en toekomstige bewoners
maar blijft het aanbod sociale huur in Overvecht gelijk. Ook wordt gebouwd aan gemeenschappen door ruimtes te reserveren voor collectieve voorzieningen en geen anonieme woningtoegangen te realiseren. Daarnaast worden er in de wijk specifieke woonvormen voor bepaalde doelgroepen ontwikkeld, zoals wooncoöperaties. Desondanks is er onzekerheid in welke mate dit doel wordt gehaald. Dit wijk zal immers gefaseerd worden ontwikkeld en het aanbod en de type woningen zijn onder meer afhankelijk van ontwikkelingen rond bouwtempo, fluctuaties in grondstofprijzen, rentestanden en stikstofproblematiek.
Winkels en voorzieningen
In de ontwerp-omgevingsvisie worden winkels en
dichtbij en bereikbaar voor
voorzieningen voor onderwijs, zorg, cultuur, welzijn, sport
iedereen
en vrije tijd zijn verspreid over de wijk. Met name waar woningen bijkomen wordt ook ruimte gereserveerd voor voorzieningen. Dit gebeurt met name in het centrum van de wijk, rond de Carnegiedreef en Winkelcentrum Overvecht. Dit wordt hiermee het kloppend hart van de wijk, zonder dat belangrijke maatschappelijke voorzieningen in de buurten verloren gaan.
Prettige en sociaal veilige
Met de plannen in de ontwerp-omgevingsvisie is het
routes en plekken
aannemelijk dat de sociale veiligheid in de wijk toeneemt, waarmee de ambitie in de uitgangspuntennotitie wordt
21/259
Kenmerk
R001-1289309HLG-V05-efm-NL
Ambitie-thema
Ambitie
Doelbereik behaald. Zo wordt gewerkt aan de herkenbaarheid van routes en meer functiemenging, zodat op verschillende momenten van de dag meer ‘ogen op straat’ zijn. Hierbij moet worden opgemerkt dat de beleefde sociale veiligheid in Overvecht in de referentiesituatie erg laag is. De menselijke maat wordt behouden door de grote verdichtingslocaties langs wegen met brede straatprofielen te realiseren, zoals op de Carnegiedreef. Doordat hier ook een knip in de autostructuur komt neemt de verblijfskwaliteit en leefbaarheid hier ook toe.
Een sterke sociale binding;
Door ontmoetingsplaatsen te realiseren in de openbare
met de wijk en met elkaar
ruimte, waarbij met name aandacht is voor de parken en het buurtgroen, is de kans dat de sociale binding tussen bewoners en de wijk toeneemt. Een voorbeeld zijn de plannen voor park de Gagel. Zo veranderen in het park de bestaande sport- en spelvoorzieningen tot kwalitatief hoogwaardige plekken. Hierbij wordt rekening gehouden met de wensen van verschillende leeftijdsgroepen (0-8 jaar, 8-12 jaar en volwassenen). Deze plekken dragen zo bij aan de gemeenschapszin en stimuleren ontmoeting. Ook het buurtgroen, waar zelfbeheer en samen ontwerpen als mogelijkheden voor betrokken bewoners wordt geopperd, dragen bij aan binding met de wijk. Desondanks is het erg onzeker hoe de sociale binding met de wijk en met elkaar uit zal pakken. Dit is sterk afhankelijk van sociaal-maatschappelijk en sociaaleconomische factoren waar je met een omgevingsvisie geen invloed op hebt.
Toekomstbestendig
Een groene, natuur
In de ontwerp-omgevingsvisie wordt benoemd dat
Overvecht
inclusieve en
versteende buurten in Overvecht worden vergroend. De
klimaatbestendige omgeving
vergroening van Overvecht wordt veel benoemd en duidt er op dat in de wijk in de toekomst meer water kan worden vastgehouden, waarmee droogte naar verwachting minder voorkomt. Ook neemt hittestress hierdoor naar verwachting af. Schade als gevolg van hevige neerslag wordt in de ontwerp-omgevingsvisie niet benoemd. De deelambitie in de uitgangspuntennotitie, om afvalwaterstromen te scheiden, komt in de ontwerpomgevingsvisie aan bod onder circulariteit: bij het vervangen van het bestaande rioolsysteem wordt een gescheiden rioolsysteem aangelegd. Dit draagt ook bij aan het verbeteren van de waterkwaliteit in Overvecht.
22/259
Kenmerk
R001-1289309HLG-V05-efm-NL
Ambitie-thema
Ambitie
Doelbereik
We maken efficiënt gebruik
De keuze voor een programma dat de nadruk legt op
van duurzame energie en
gebundelde verdichting zorgt voor uitdagingen op het
worden circulair
gebied van duurzame energieopwekking. Zonnepanelen worden in de ontwerp-omgevingsvisie enkel op de daken voorzien, waar relatief beperkt dakoppervlak in de wijk aanwezig is. In het kader van energie dient bestaand beleid hier als stok achter de deur om doelstellingen voor energie te behalen. Wel benoemt de gemeente dat zij de ondergrondse ruimte voor infrastructuur moeten optimaliseren. Hoe dit wordt bereikt, wordt niet duidelijk. Het is daarnaast niet aannemelijk dat Overvecht volledig circulair wordt, de bouwopgave hiervoor is te groot om dit volledig met hergebruikt materiaal te realiseren. De aandacht voor een circulair Overvecht is gering in de ontwerp-omgevingsvisie. Wel is hiervoor bestaand beleid in de gemeente Utrecht. Ook is geheel circulair slopen en bouwen nog niet zo gangbaar in de huidige praktijk.
Vertraagd Overvecht
We zorgen voor stilte, rust
Door de knips in de autostructuur die in de ontwerp-
en goede luchtkwaliteit
omgevingsvisie worden aangewezen neemt de overlast van autoverkeer naar verwachting op enkele locaties af. Ook het verlagen van de maximumsnelheid in de buurten draagt bij aan het doelbereik. Wel moet hier worden opgemerkt dat als gevolg van de toename van het aantal woningen en arbeidsplaatsen de verkeersintensiteit op verschillende plekken in de wijk zal toenemen, met negatieve effecten in het kader van geluidoverlast en luchtkwaliteit.
Geleidelijke groei en
Bij de omgevingsvisie is een uitvoeringsstrategie
ontwikkeling
opgesteld (in deel B van de omgevingsvisie). Met deze strategie wil de gemeente komen tot “een haalbare, realistische ontwikkeling naar het Overvecht van 2040. Deze ontwikkeling zal gefaseerd op natuurlijke momenten plaats vinden. Mensen zullen de wijk geleidelijk zien veranderen. Het is geen weg naar een vast einddoel maar een volgende levensfase van de wijk die voortdurend bewoond en gebruikt wordt. De uitvoeringsstrategie beschrijft de volgordelijkheid en de afhankelijkheid van de verschillende ontwikkelingen tussen nu en 2040.” In de uitvoeringsstrategie wordt ook het realistische beeld geschetst dat de realisatie van ambities en het tempo daarvan mede afhankelijk is van de beschikbare middelen. De uitvoeringsstrategie
23/259
Kenmerk
R001-1289309HLG-V05-efm-NL
Ambitie-thema
Ambitie
Doelbereik beschrijft wat er in een eerste ontwikkelfase gaat gebeuren en wat in fasen daarna pas komt en wat nog nader onderzocht moet worden. Ook wordt in de uitvoeringsstrategie benadrukt dat de omgevingsvisie de gewenste ontwikkelingen nog niet mogelijk maakt. Een omgevingsvisie bindt weliswaar de gemeente zelf, maar dit zal uitgewerkt moeten worden in bijvoorbeeld regels van een omgevingsplan waar ontwikkelaars, woningcorporaties, ondernemers en bewoners wel aan gebonden zijn. In de Uitvoeringsstrategie bij de ontwerp-omgevingsvisie wordt het wijkakkoord Overvecht genoemd. Hierin staan langjarige samenwerkingsafspraken tussen gemeente, projectonwikkelaars, beleggers, woningcorporaties en twee bewonersorganisaties. Daarmee wordt nog niet goed duidelijk hoe bewoners zelf invulling kunnen geven aan plekken die (nog) niet ontwikkeld worden. Waar en wanneer ontwikkeld wordt is ook grotendeels afhankelijk van de wens van ontwikkelaars en woningcorporaties om in Overvecht aan de slag te gaan. De maatschappelijke trends die hier invloed op hebben (stikstofproblematiek, bouwtempo, hoge rentes, etc.) zorgen voor een onzekerheid van het doelbereik.
1.8
Aanbevelingen voor het vervolg
Naast mitigerende maatregelen om negatieve effecten te voorkomen, zijn er ook aandachtspunten voor de verdere uitwerking van de omgevingsvisie Overvecht. •
•
•
•
Een aanbeveling voor het vervolg is dat een inventarisatie van typen ontmoetingsplaatsen te maken en ontwerprandvoorwaarden te bepalen voor dergelijke plaatsen. Op die manier kan zo goed mogelijk gebruik gemaakt worden van ontmoetingsplaatsen in Overvecht. De bestaande vervangingsopgaves in de wijk zijn een kans om de ondergrondse infrastructuur te herschikken. Door in de omgevingsvisie integraliteit te borgen bij vervangingsopgaves kunnen negatieve effecten van toenemende drukte in de ondergrond mogelijk worden voorkomen. Het is mogelijk om meer bergingscapaciteit in de wijk te realiseren door het vervangen van bestaande duikers. Daarnaast kan in het poldergebied ten noorden van Overvecht (het Noorderpark, in de richting van polder Achttienhoven) ruimte worden gemaakt voor waterberging. De forten in Overvecht, en een deel van het water, maken deel uit van de Hollandsche Waterlinie. Dit is UNESO werelderfgoed. Om vast te stellen dat als gevolg van ontwikkelingen onder de omgevingsvisie geen negatieve effecten plaatsvinden op dit
24/259
Kenmerk
• •
R001-1289309HLG-V05-efm-NL
erfgoed, kan het noodzakelijk zijn een Heritage Impact Assessment (HIA) uit te voeren. Voor de omgevingsvisie, dat een hoog abstractieniveau kent, is dit niet uitgevoerd: er is immers nog niet precies bekend wat waar ontwikkeld gaat worden. Het uitvoeren van een HIA is dus aanbevolen bij gebiedsontwikkelingen in Overvecht. Daarnaast is het in het kader van cultuurhistorische waarden rekening te houden met niet alleen objecten en gebieden, maar ook met de bredere omgeving. Ontwikkelingen in de buurt van cultuurhistorisch waardevolle elementen kunnen veel impact hebben. Met name smalle stroken erfgoed, zoals de Klopvaart, zijn kwetsbaar voor ontwikkelingen in de nabijheid. Hierop moeten bij verdere uitwerking, en ten behoeve van vervolgbesluiten, de effecten inzichtelijk worden gemaakt. Aanbeveling voor het vervolg is om in te zetten op hoogwaardig hergebruik van sloopmateriaal en gebruik van ‘bio based’ materialen. Zorg voor een monitoring van de parkeerdruk op de plekken waar ontwikkelingen gaan plaatsvinden. Zo kan er op basis van het resultaat van de monitoring bepaald kan worden hoeveel parkeerplaatsen er verwijderd kunnen worden en hoeveel groen er toegevoegd kan worden.
25/259
Kenmerk
R001-1289309HLG-V05-efm-NL
2 Inleiding 2.1
Ontwikkeling omgevingsvisie Overvecht
Een omgevingsvisie is de integrale langetermijnvisie van een bestuursorgaan voor de hele fysieke leefomgeving en haar grondgebied. De omgevingsvisie is, onder de Omgevingswet, een verplicht instrument voor het Rijk, provincies en gemeenten. De gemeente Utrecht heeft gekozen voor een driedelige omgevingsvisie. De omgevingsvisie van de gemeente Utrecht bestaat uit de koers, thematisch beleid en gebiedsbeleid. Onder de koers valt de Ruimtelijke Strategie Utrecht 2040 (RSU2040), Leefbare stad en maatschappelijke voorzieningen, en Gezondheid voor iedereen, volksgezondheidsbeleid 2019-2023. Het thematisch beleid omschrijft per onderwerp wat kan en mag in de leefomgeving, van bedrijventerreinen tot woonwagenlocaties. Het gebiedsbeleid wordt vastgelegd in omgevingsvisies op wijkniveau: hiertoe behoort de omgevingsvisie Overvecht. De omgevingsvisie Overvecht is sinds eind 2022 in ontwikkeling. In de omgevingsvisie Overvecht komt beleid voor thema's zoals groen, vervoer, verdichting en het klimaat te staan voor alle (bouw)plannen in Overvecht tot 2040.
2.2
Waarom een planMER voor de omgevingsvisie van Overvecht?
Een milieueffectrapportage (mer)-procedure is een procedure die wordt gevolgd bij de besluitvorming over projecten die mogelijk nadelige effecten kunnen hebben op het milieu. Het doel van de procedure is om de milieueffecten van een project in kaart te brengen en te beoordelen, zodat deze in de besluitvorming kunnen worden meegewogen. De mer-procedure is verplicht voor bepaalde categorieën van projecten, zoals grootschalige industrie, infrastructuur, en ruimtelijke ontwikkeling. Voor deze projecten moet eerst een milieueffectrapport worden opgesteld, waarin de milieueffecten van het project worden beschreven en beoordeeld. De Omgevingsvisie voor Overvecht wordt kaderstellend voor toekomstige ontwikkelingen met (mogelijke) relevante milieugevolgen en is daardoor plan-merplichtig. De Omgevingswet stelt ook een planmer verplicht voor een omgevingsvisie als deze kaderstellend is voor opvolgende besluiten die op zich zelf mer-beoordelings- of mer-plichtig zijn. Onderscheid mer en MER In voorliggend document worden de afkortingen mer en planMER gebruikt. Mer (kleine letters) duidt de procedure van milieueffectrapportage van begin tot einde aan, zoals het onderzoek, zienswijzen en alle bijkomende adviezen. De afkorting MER (hoofdletters en zonder punten ertussen) staat voor het milieueffectrapport, dat is het rapport waarin de effecten op het milieu beschreven staan.
26/259
Kenmerk
2.3
R001-1289309HLG-V05-efm-NL
Beschrijving mer-procedure
Voor de totstandkoming van het planMER is als eerste een Notitie Reikwijdte en Detailniveau (NRD) opgesteld. De NRD beantwoordt de vraag: welke milieueffecten worden in het planMER onderzocht en op welk detailniveau gebeurt dit? De NRD is de eerste stap in de procedure van milieueffectrapportage (mer). De NRD heeft ter inzage gelegen van 28 juli tot en met 15 september. Hierbij zijn vier zienswijzen ingediend, door een omwonende, hoogheemraadschap Stichtse Vecht, Veiligheidsregio Utrecht en de Fietsersbond. De gemeente heeft hiervoor een nota van antwoord opgesteld. Naar aanleiding van de zienswijze van het hoogheemraadschap is ten opzichte van het beoordelingskader in de NRD de indicator waterveiligheid toegevoegd en is de indicator waterkwantiteit en -kwaliteit onderscheiden in twee losse indicatoren. Na de vaststelling van de NRD zijn de milieueffecten van de omgevingsvisie onderzocht. De uitkomsten van het planMER dienen als input voor opstellen van de ontwerp-omgevingsvisie. Wanneer een ontwerp-omgevingsvisie is opgesteld wordt deze samen met het planMER aangeboden aan het college van burgemeester en wethouders (college van B&W). Het planMER wordt na vrijgave door het college van B&W samen met de ontwerp-omgevingsvisie ter inzage gelegd. Dan is er voor eenieder gelegenheid om een zienswijze in te dienen.