Participatierapport studie Zuidpoort 2023

Bijlage 4 Participatierapport studie Zuidpoort 2023 Bijlage bij het Ruimtelijk Toekomstperspectief Zuidpoort

Inhoudsopgave Inhoudsopgave ........................................................................................................................................2 1.

Inleiding ...........................................................................................................................................3 1.1. Zuidpoortstudie .............................................................................................................................3 1.2. Doorlopen participatietraject .........................................................................................................3

2.

Eerste ronde buurtbijeenkomsten (incl. online reacties)..................................................................5 2.1. Doelstelling ...................................................................................................................................5 2.2. Inhoud van de buurtbijeenkomsten...............................................................................................5 2.3. Resultaten.....................................................................................................................................5 2.4. Conclusie ......................................................................................................................................8

3.

Straatinterviews en online vragenlijsten ..........................................................................................9 3.1. Doelstelling ...................................................................................................................................9 3.2. Opzet straatinterviews ..................................................................................................................9 3.3. Opbrengsten ...............................................................................................................................10 3.4. Conclusie en vervolg...................................................................................................................11

4.

Stakeholder gesprekken................................................................................................................12 4.1. Doelstelling .................................................................................................................................12 4.2. Voetgangersvereniging Utrecht Oost (VVUO) ............................................................................12 4.3. Centrum Management Utrecht (CMU) ........................................................................................13 4.4. Fietsersbond ...............................................................................................................................14 4.5. Nood- en hulpdiensten (VRU).....................................................................................................17 4.6. SOLGU / COSBO .......................................................................................................................18

5.

Bewonersorganisaties ...................................................................................................................20 5.1. Aanleiding ...................................................................................................................................20 5.2. Bewoners- en ondernemersinitiatief Toekomst Balijelaan ..........................................................20 5.3. Bewonerscomité Twijnstraat .......................................................................................................21

6.

Tweede ronde buurtbijeenkomsten ...............................................................................................22 6.1. Aanleiding & doel ........................................................................................................................22 6.2. Inhoud bijeenkomsten.................................................................................................................22 6.3. Resultaten...................................................................................................................................22 6.4. Conclusie en vervolg...................................................................................................................26

7.

Conclusie .......................................................................................................................................28

8.

Vervolg ..........................................................................................................................................31

1. Inleiding 1.1. Zuidpoortstudie De gemeente Utrecht werkt aan een gezonde, aantrekkelijke en bereikbare stad. Vanuit dit kader werken we aan een ruimtelijk toekomstperspectief voor de Zuidpoort en omgeving. De Zuidpoort is het gebied tussen Ledig Erf, de Bleekstraat, de Vondellaan, de Baden Powellweg en de Albatrosstraat. Door middel van een ruimtelijke en verkeerskundige studie is verkend hoe doorgaand autoverkeer in het gebied verminderd kan worden ten behoeve van lopen, fietsen, verblijven en landschappelijke kwaliteiten (groen en water). Het gemeentelijke ruimtelijke en mobiliteitsbeleid zijn daarbij als uitgangspunt gehanteerd. Als onderdeel van deze studie over de Zuidpoort is een uitgebreid participatietraject doorlopen.

1.2. Doorlopen participatietraject Voor de studie Zuidpoort is gekozen om te participeren aan de hand van het participatieniveau ‘raadplegen’. Dit houdt in dat we betrokkenen hebben gevraagd om hun meningen en ideeën en deze te gebruiken als input voor de plannen. Reacties zijn bij dit niveau niet bindend. Het participatietraject is opgebouwd uit verschillende onderdelen; 1. Eerste ronde buurtbijeenkomsten (november/december 2022) Op locatie in de wijk hebben we onze eerste ideeën over de Zuidpoort gepresenteerd. We hebben bewoners en andere betrokkenen uit de Zuidpoort en omgeving gevraagd mee te denken over het toekomstbeeld van de Zuidpoort. Dit konden ze doen door te reageren op de eerste ideeën en hun wensen, waarden en aandachtspunten hierbij te delen. 2. Straatinterviews en digitale vragenlijsten (januari 2023) We hebben gebruikers van het Zuidpoortgebied op straat en digitaal gevraagd welke belangrijke kwaliteiten en waarden ze in de Zuidpoort graag zouden willen behouden en versterken en welke wensen ze hebben voor de toekomstige ontwikkeling van het Zuidpoortgebied. Gebruikers kunnen ook reizigers zijn van buiten de Zuidpoort, maar ook bijvoorbeeld ondernemers. 3.

Stakeholder gesprekken (februari t/m mei 2023) We zijn in gesprek gegaan met verschillende professionele stakeholders (Fietsersbond, Veiligheidsregio Utrecht, Centrum Management Utrecht, Cosbo, Solgu en de Voetgangersvereniging Utrecht Oost). Hierbij hebben we onze ideeën over de Zuidpoort gepresenteerd en hebben we de stakeholders gevraagd hierop te reageren vanuit hun expertise en belangen. 4. Gesprekken met bewonersgroepen Balijelaan (september 2022) en Twijnstraat (februari 2023) Het bewoners- en ondernemersinitiatief Toekomst Balijelaan en het Bewonerscomité Twijnstraat hebben verzocht om overleg met de gemeente over de uitwerking van de plannen voor de studie Zuidpoort. Met beide organisaties hebben we overleg gevoerd. Samen met het bewoners- en ondernemersinitiatief Toekomst Balijelaan hebben we op 11 september 2022 ook een 'Leefbaarheidsatelier Balijeplein en Balijelaan' georganiseerd, waarin we de kansen en mogelijkheden hebben verkend voor een andere inrichting van Balijelaan en Balijeplein met meer ruimte voor lopen, fietsen, verblijven en een groene inrichting van de openbare ruimte. 5. Tweede ronde buurtbijeenkomsten (April 2023)

Op locatie hebben we ons verder uitgewerkte toekomstbeeld gepresenteerd en een terugkoppeling gegeven van de eerdere participatierondes. We hebben bewoners en andere betrokkenen gevraagd te reageren, door hun positieve punten en aandachtspunten met ons te delen. In elk van de participatiestappen hebben we gesproken met een andere doelgroep en met een ander doel (Tabel 1.1). In dit rapport wordt per deeltraject een samenvatting van de opbouw en resultaten gegeven, met afsluitend een algemene terugkoppeling en vervolg.

Tabel 1.1. Doel, doelgroep en datum per participatiestap Onderdeel participatie Datum Doel Leefbaarheidsatelier bewoners Balijelaan

September 2022

Eerste ronde buurtbijeenkomsten Straatinterviews + online reacties Overleg bewonerscomité Twijnstraat

November en december 2022 Januari 2023

Overleg Voetgangersvereniging Utrecht Oost (VVUO)

22 februari 2023

Overleg CMU

28 maart 2023

Overleg Fietsersbond

30 maart 2023

Overleg Veiligheid Regio Utrecht (VRU)

4 april 2023

Tweede ronde buurtbijeenkomsten

April 2023

Overleg Solgu en Cosbo

23 mei 2023

11 februari 2023

Verkennen mogelijkheden Balijeplein, Balijeplein en Rijnlaan Noord . Ophalen wensen, waarden en aandachtspunten. Ophalen wensen en waarden. Communiceren stand van zaken project en ophalen reacties. Vertegenwoordiging waarden, kennis en aandachtspunten voetgangers. Vertegenwoordiging waarden, kennis en aandachtspunten Hoog Catharijne. Vertegenwoordiging waarden, kennis en aandachtspunten fietsers. Vertegenwoordiging waarden, kennis en aandachtspunten nood- en hulpdiensten Terugkoppelen toekomstbeeld en eerdere participatie. Ophalen reacties. Vertegenwoordiging waarden, kennis en aandachtspunten mensen met een beperking en ouderen.

Doelgroep Bewoners

Bewoners en betrokkenen Gebruikers en ondernemers Bewoners

Stakeholder

Stakeholder

Stakeholder

Stakeholder

Bewoners en betrokkenen

Stakeholder

2. Eerste ronde buurtbijeenkomsten (incl. online reacties) 2.1. Doelstelling Het eerste onderdeel van het participatietraject Zuidpoort omvat een set van drie buurtbijeenkomsten. Tijdens deze buurtbijeenkomsten konden bewoners van de Zuidpoort en omgeving en andere genodigden reageren op het voorgestelde toekomstbeeld. Het voornaamste doel van deze bijeenkomsten was het ophalen van wensen, waarden en aandachtspunten voor het gebied Zuidpoort met als belangrijkste vraag: wat vindt u belangrijk in de (toekomstige) Zuidpoort? Deze samenvatting geeft een terugkoppeling van de binnengekomen reacties en de sfeer tijdens de eerste ronde buurtbijeenkomsten. De buurtbijeenkomsten zijn eind 2022 gehouden op 28 november en 8 december (beiden op de locatie Kaffeetaria) en op 1 december (Stadskantoor).

2.2. Inhoud van de buurtbijeenkomsten Tijdens de bijeenkomsten gaven bezoekers hun wensen, waarden en aandachtsgebieden voor het gebied door. In de ruimte stonden meerdere tafels, waarbij bij elke tafel gefocust werd op een ander schaalniveaus; de hele stad, de Zuidpoort en de buurten binnen de Zuidpoort. Bezoekers konden aangeven wat ze belangrijk vinden voor de toekomst van de Zuidpoort. Ze konden hun reacties en vragen kwijt door het invullen van reactieformulieren, het invullen en plakken van post-its en door in gesprek te gaan met de aanwezigen ambtenaren. Voor de mensen die niet naar de bijeenkomst konden komen was er de mogelijkheid om online een reactie achter te laten. In totaal hebben 179 mensen de bijeenkomsten bezocht, waarvan 107 een papieren reactieformulier hebben achtergelaten. Daarnaast hebben nog 131 mensen online gereageerd. Dit verslag gaat ook in op de uitkomsten uit de online reacties. Wij vonden de sfeer op de buurtbijeenkomsten ontspannen. Zowel op de avonden zelf als in de reactieformulieren kregen we terug dat de inloopavonden werden gewaardeerd. Er zijn veel gesprekken gevoerd, vragen beantwoord en ideeën meegegeven. Een aantal bezoekers heeft ook kritische geluiden en zorgen geuit. Dit ging bijvoorbeeld over specifieke onderdelen van de plannen en over het nut van de participatie.

Over het algemeen was er begrip voor de doelen van de gemeente en de keuzes die gemaakt moeten worden.

Afbeelding 2.1, 2.2, en 2.3. Impressies van de buurtbijeenkomsten

2.3. Resultaten Na afloop van de buurtbijeenkomsten hebben we alle papieren en digitale reactieformulieren en geplakte post-its naast elkaar gelegd en geanalyseerd. Een samenvatting van de reacties geven we hieronder: eerst als algemeen wensbeeld en later geclusterd op de meest voorkomende thema's. Het is een samenvatting en is daarmee niet een volledige verslaglegging van alle reacties uit de gesprekken en ingevulde reactieformulieren. We spreken in de resultaten van respondenten. Hiermee bedoelen wij de indieners van de digitale reactieformulieren, papieren reactieformulieren en post-its.

Algemeen wensbeeld Zuidpoort Een groot aantal van de respondenten ziet het Ledig Erf in de toekomst graag als een gezellig, groen en veilig plein met minder doorgaand autoverkeer. Ook wensen zij meer ruimte voor de voetganger, fiets, groen en verblijfskwaliteit in de gehele Zuidpoort. Respondenten hebben de wens om barrières in het gebied en tussen omliggende buurten en groengebieden te verminderen. In veel reacties lezen we terug dat respondenten graag gegarandeerde bereikbaarheid zien voor bestemmingsverkeer en van cruciale voorzieningen, met name voor ouderen en mindervaliden. Daarbij moet de gemeente ook het openbaar vervoer (ov) niet vergeten als goed alternatief. Het station Vaartsche Rijn moet meer een plek voor ontvangst zijn in plaats van een fietsracebaan. En respondenten zien kansen om de Bleekstraat aantrekkelijker en leefbaar te maken. Hierbij ziet men de hoeveelheid verkeer en de doorstroming op deze straat wel als aandachtspunt. Omgeving Zuidpoort Een groot aantal respondenten ziet in het gebied rondom de Zuidpoort kansen voor een gezonde en aantrekkelijkere leefomgeving. Bij het Balijeplein (het gebied tussen de kruising Balijelaan/Croeselaan en de Balijebrug) zien respondenten mogelijkheden voor minder verkeer en meer ruimte voor voetgangers, fietsers, ov en groen.

Voor de Rivierenbuurt, Tolsteeg en de Watervogelbuurt zien veel respondenten graag leefbare, veilige en groenere straten met minder verkeer dat langzamer rijdt. Respondenten zien voor Hoogh Boulandt en de binnenstad de voordelen van een rustiger Ledig Erf wat beter en aantrekkelijker is ingericht voor voetganger en fietsers. Hierbij ziet men bereikbaarheid en voorkomen van overlast, zoals sluipverkeer, wel als belangrijke aandachtspunten. Auto en openbaar vervoer • Een groot deel van de respondenten is voor de plannen om doorgaand verkeer uit de Zuidpoort te weren. Veelgenoemde redenen daarvoor zijn meer ruimte voor fiets en voetganger, meer groen en een rustiger en veiliger verkeersbeeld dat goed doorstroomt. Een deel van de respondenten vindt het daarbij wel belangrijk dat zij, als bestemmingsverkeer, nog goed met de auto hun huis of bestemming in of rondom de Zuidpoort kunnen bereiken, zonder al te veel extra reistijd of afstand. In dit kader vragen respondenten bijvoorbeeld veel aandacht voor de Bleekstraat als enige toegang naar een aantal buurten zoals Hoogh Boulandt, Catharijnesingel en omgeving Westerkade. • Op de knip Ledig Erf is door meerdere respondenten positief gereageerd. Redenen hiervoor zijn de mogelijkheden voor langzaam verkeer en meer plekken om over te steken en meer ruimte voor groen en verblijven.

Een aantal respondenten heeft daarbij als aandachtspunt meegegeven dat zij voorzien dat het sluipverkeer in de binnenstad (onder andere via de Twijnstraat) en in de Gansstraat toeneemt en de straten zoals de Albatrosstraat en de Bleekstraat drukker worden. • De gemeente onderzoekt extra maatregelen om dit doorgaande verkeer en verdere verspreiding hiervan te beperken. Respondenten vroegen daarbij aandacht voor: • Het afslaggebod bij de Vondellaan/Bleekstraat. Een groot deel van de respondenten ziet kansen om met deze maatregel meer oversteekmogelijkheden op de Vondellaan te maken, meer groen toe te voegen en de stationsomgeving een aantrekkelijkere plek te maken. Een aantal respondenten vraagt daarbij wel aandacht voor een mogelijke toename van sluipverkeer en drukte in de Croesestraat en Rivierenwijk die hierdoor kan ontstaan. • Het mogelijk afsluiten van de Jutfaseweg voor autoverkeer. Een aantal respondenten vindt het goed om sluipverkeer tegen te gaan en om een betere kwaliteit van de openbare ruimte in het gebied te realiseren. Andere respondenten zijn geen voorstander van het afkoppelen van de Jutfaseweg van de Vondellaan voor autoverkeer vanwege het wegvallen van een uitrijmogelijkheid. • Er zijn veel suggesties voor de inrichting van de weg meegegeven.

Een aantal respondenten heeft voorgesteld om belangrijke wegen in de Zuidpoort, zoals de Vondellaan, in te richten als fietsstraat, éénrichtingsverkeer in te stellen, verkeerslichten weg te halen of drempels aan te leggen. • Meerdere respondenten wijzen ook naar het huidige verkeersgedrag van automobilisten. Op verschillende plekken in de Zuidpoort en omgeving worden verkeersregels genegeerd. Zo

•

•

•

wordt er op de Catharijnesingel en Albatrosstraat ’s avonds en ’s nachts vaak hard gereden. En op de Vondellaan slaan automobilisten vaak illegaal linksaf. Meerdere respondenten willen graag hun auto dicht bij hun huis parkeren. Een paar respondenten hebben zorgen over de hoge parkeerdruk. Op dit moment parkeren bezoekers van de binnenstad hun auto veel in omliggende buurten, zoals Rivierenwijk en Hoogh Boulandt. Betaald parkeren invoeren en parkeerfaciliteiten aan de rand van de stad in combinatie met deelvervoer en openbaar vervoer zijn genoemde oplossingen. Het busverkeer vanuit omgeving Zuidpoort naar/door de binnenstad kan beter, volgens meerdere respondenten. Dat kan bijvoorbeeld door buslijn 2 en de trams uit te breiden door ze ook ’s avonds en in het weekend te laten rijden. Deze noodzaak wordt hoger wanneer autoverkeer meer wordt ontmoedigd. Andere respondenten zien ook kansen om van het stationsgebied Vaartsche Rijn een aantrekkelijkere ontvangstruimte te maken. Dat kan met meer groen, meer voorzieningen en minder overlast door fietsen, zowel rijdend als geparkeerd.

Fiets en voetganger • In veel reacties is het belang van de prioriteit voor fietsers en voetgangers terug te lezen. • Een groot deel van de respondenten schrijft dat zij graag meer ruimte voor fietsers en voetgangers in de Zuidpoort zien. Ze vinden de fietspaden nu erg druk. Ook de verkeersveiligheid en oversteekmogelijkheden kunnen beter. Vooral de slechte oversteek op Ledig Erf komt vaak terug als aandachtspunt. Ook de Vondellaan en de Albatrosstraat zijn plekken waar de oversteekmogelijkheden voor fietsers en voetgangers beter moeten. • Er zijn ook vragen over de drukte. Door de Zuidpoort lopen op dit moment al belangrijke, drukke routes in het fietsnetwerk. Respondenten wijzen erop dat deze in de toekomst alleen maar drukker worden, ook met de nieuwbouw in de Merwedekanaalzone. Zij vragen zich af hoe de gemeente deze toename aan fietsverkeer gaat opvangen. Tegelijkertijd zien respondenten ook het aantal voetgangers toenemen en daarmee ook de conflicten tussen voetgangers en fietsers. Ze vragen om duidelijkheid, ruimte en veiligheid bij de inrichting van de openbare ruimte. • Ook voor fietsinfrastructuur zijn verschillende suggesties gedaan. Brede, gescheiden fietspaden of juist fietsstraten zijn als wenselijke inrichting vaker voorgesteld. Door anderen werd aandacht gevraagd voor de veiligheid van gebruikers op fietsstraten, met name bij toenemende drukte en spitsmomenten.

• Ook zijn meer fietsparkeerplaatsen gewenst, onder andere bij station Vaartsche Rijn en Ledig Erf. Op dit moment worden er, bijvoorbeeld rondom station Vaartsche Rijn en in de woonstraten, veel fietsen op de stoep geparkeerd. De geblokkeerde stoepen veroorzaken onveilige verkeerssituaties, omdat voetgangers hierdoor over het drukke fietspad moeten lopen. • Respondenten zien kansen voor rustige, brede looproutes die goed met elkaar verbonden zijn. Er zijn meerdere suggesties gedaan voor groene looproutes langs de Singel tot en met het Moreelsepark en van Ledig Erf tot aan Rotsoord. • Een aantal respondenten ervaart een ‘shared space’-inrichting van de weg als onveilig en onduidelijk. Genoemde voorbeelden zijn de recent ingerichte Tolsteegbarrière voor het Louis Hartloopercomplex en het Domplein. Het is voor deze mensen dus belangrijk om fietsers en voetgangers op het nieuwe Ledig Erf goed te reguleren. • Tot slot zijn er zorgen over de toegankelijkheid van bewoners en gebruikers van het gebied. Niet elke inwoner is in staat om zich lopend of fietsend naar zijn/haar bestemming te verplaatsen. Zij zijn dus afhankelijk van goede bereikbaarheid met de auto of het ov. Een duidelijke visie op de bereikbaarheid voor fysiek beperkten en ouderen is dus gewenst. Groen & Milieu • Een zeer groot aandeel van de respondenten vindt het belangrijk dat er meer groen komt.

Redenen hiervoor zijn een mooiere omgeving, een betere biodiversiteit en het tegengaan van milieueffecten, zoals hittestress en wateroverlast. Respondenten noemen de wens van groen voor de hele Zuidpoort en omgeving. • Respondenten wijzen ook vaak op de onderlinge verbinding van groen met bestaand water, zoals de Catharijnesingel, maar ook de Kromme Rijn. Ze willen aantrekkelijke (groene) routes naar de groenere gebieden (zoals parken) buiten het centrum.

•

Een aantal respondenten vraagt bij de plannen van de gemeente aandacht voor mogelijke negatieve effecten voor het milieu. Bijvoorbeeld dat mensen moeten omrijden en daarom meer kilometers maken, wat leidt tot meer uitstoot en geluidsoverlast.

Verblijven • Er zijn veel suggesties om het verblijven in de Zuidpoort en omgeving te verbeteren (naast groen en looproutes). Onder andere rondom het Ledig Erf, Balijeplein en rondom station Vaartsche Rijn zien mensen kansen voor meer commerciële voorzieningen door een mix van horeca en winkels. Daarnaast zijn ook niet-commerciële voorzieningen gewenst, zoals parken, bankjes, sportgelegenheden, een tai chi-veldje en andere ontmoetingsplekken. Respondenten zien het weren van verkeer bij Ledig Erf als goede kans voor het vergroten van deze gewenste verblijfskwaliteit. • Meerdere respondenten wijzen de gemeente ook op de historie van de Zuidpoort en de kansen om dit terug te brengen in de nieuwe ontwerpen van het gebied, bijvoorbeeld een groene Vondellaan net zoals rond 1900, de historische poortfunctie rond Ledig Erf en het zichtbaarder maken van cultureel erfgoed. • Rondom het onderwerp van verblijven zijn ook aandachtspunten benoemd. Voorbeelden zijn de drukte rondom het Ledig Erf bij grotere evenementen en de overlast van hangjongeren en bezoekers bij onder andere de horeca en de steiger langs de Oosterkade.

2.4. Conclusie Al met al zijn er uit de bijeenkomsten en ingediende reactieformulieren veel en diverse wensen en aandachtspunten naar voren gekomen. We kunnen concluderen dat het volgens de meeste respondenten goed is dat de gemeente werkt aan een gezonde, aantrekkelijke en bereikbare Zuidpoort en omgeving. Hierbij is het toevoegen en verbinden van groen en water een veelgenoemde wens. Dit geldt ook voor het verbeteren van de verblijfskwaliteit in de openbare ruimte. Het toevoegen van extra commerciële en niet-commerciële voorzieningen kan volgens respondenten hieraan bijdragen. Leefbaarheid voor bewoners is belangrijk. Respondenten zien liever geen grootschalige evenementen op het Ledig Erf. Voor de uitstraling van het Zuidpoortgebied zou het historische karakter van het gebied een van de uitgangspunten kunnen zijn bij het ontwerpen van wegen en pleinen. Op het gebied van mobiliteit is het volgens de meeste respondenten goed dat de gemeente werkt aan een rustiger en veiliger verkeersbeeld, waarbij meer ruimte is voor lopen, fietsen en ov en minder voor doorgaand autoverkeer. Goede mogelijkheden om over te steken zijn hierbij cruciaal. Het is belangrijk dat het gebied voor bewoners en gebruikers bereikbaar blijft en dat het gebied voor iedereen toegankelijk blijft. Denk hierbij ook aan specifieke doelgroepen zoals ouderen, mindervaliden en kinderen.

Een toename van verkeer in de Zuidpoort (Bleekstraat/Albatrosstraat) en in de omgeving (Rivierenwijk/’t Goylaan) als gevolg van de maatregelen is niet wenselijk en moeten we zoveel mogelijk voorkomen. Dezelfde aandacht moet ook uitgaan naar mogelijk sluipverkeer (Binnenstad/Gansstraat/Rivierenwijk) en mogelijk bijkomende milieueffecten. Voorkom dat een verbetering op de ene route of plek zorgt voor alleen maar verslechtering op een andere route of plek. De input uit de reacties van de eerste ronde buurtbijeenkomsten zijn meegenomen in de uitwerking van het gewenste toekomstperspectief van het Zuidpoort gebied en de bijhorende verkeersstudie. Verder nemen we de resultaten van deze participatie mee in de vervolgfase van planvorming voor de verschillende wegen en pleinen

3. Straatinterviews en online vragenlijsten 3.1. Doelstelling Als tweede onderdeel van het participatietraject voor de studie Zuidpoort heeft de gemeente Utrecht eind januari op straat en online vragenlijsten afgenomen. Deze vragenlijsten zijn een aanvulling op de eerder georganiseerde buurtbijeenkomsten. Het doel van de vragenlijsten op straat en online was om naast de mening van bewoners, ook de mening van gebruikers van het gebied mee te kunnen nemen in de plannen. De belangrijkste vraag hiervoor was: “Wat vindt u de belangrijkste kwaliteiten voor het toekomstige Zuidpoort gebied.” De vragenlijst diende als opiniepeiling onder een specifieke doelgroep (gebruikers van de Zuidpoort) en dus niet als instrument om mee te stemmen. In deze terugkoppeling beschrijven we de opzet van de straatgesprekken en (online) vragenlijst en geven we een samenvatting van de opbrengsten.

3.2. Opzet straatinterviews De straatinterviews in de Zuidpoort vonden plaats op meerdere momenten en tijdstippen. Maandagmiddag 23 januari in de Albatrosstraat en op het Ledig Erf, dinsdagmiddag 24 januari op de Vondellaan en bij station Vaartsche Rijn en dinsdagochtend 31 januari op het Balijeplein, in de Bleekstraat en nogmaals op het Ledig Erf. Tijdens deze momenten zijn enkele ambtenaren die betrokken zijn bij het project met voorbijgangers in gesprek gegaan over hun wensen voor het Zuidpoort gebied en was er ruimte voor het stellen van vragen. We kijken tevreden terug op de gesprekken op straat. Ondanks het koude weer waren veel voorbijgangers bereid om met ons in gesprek te gaan en de vragenlijst in te vullen. We hebben goede gesprekken gevoerd, vragen beantwoord en mensen leken enthousiast over deze vorm van participeren. De vragenlijst die we tijdens de straatinterviews gebruikten, stond in dezelfde periode online op de DenkMee pagina van het project. Door locatiegerichte online advertenties kregen gebruikers van het gebied een link naar de vragenlijst te zien op social media. Op deze manier wilden we het bereik van de vragenlijst vergroten en ook gebruikers die we niet op straat gesproken hebben een kans geven om te reageren. In totaal hebben 726 mensen gereageerd op de vragenlijst, hiervan hebben 562 mensen de hele vragenlijst doorlopen.

Ongeveer 15% van de respondenten hebben we op straat aangesproken, de anderen hebben de vragenlijst gevonden via DenkMee of social media.

Afbeelding 3.1, 3.2, en 3.3. Impressies van de straatinterviews

3.3. Opbrengsten Na het afnemen van de vragenlijsten hebben we alle reacties gelezen en geanalyseerd. In deze paragraaf staat een samenvatting van de reacties. Let wel; deze opbrengsten geven dus de antwoorden weer van de respondenten van de vragenlijst, niet van heel Utrecht. Omdat het een samenvatting is, kan het zijn dat niet elke individuele opmerkingen is meegenomen. Algemeen • Ruim 1/3 van de respondenten is bewoner of ondernemer in het Zuidpoort gebied. De rest van de respondenten beschouwen we als gebruiker. • Van de gebruikers komt het grootste deel met de fiets in de Zuidpoort, gevolgd door lopen en openbaar vervoer. Bewoners en ondernemers lopen het vaakst door het gebied, gevolgd door fietsen en autorijden. • De meeste gebruikers komen in het Zuidpoort gebied omdat ze er doorheen reizen of voor vrije tijd (sport/winkelen/bezoek/horeca). • Gebruikers van de Zuidpoort zijn hier in de meeste gevallen dagelijks of wekelijks te vinden. • Tijdens de straatgesprekken hebben we gebruikers gevraagd om hun herkomst en bestemming door te geven. Veruit de meeste verplaatsingen van deze groep vond plaats binnen Utrecht zelf. Een deel van de verplaatsingen was regionaal en een klein aantal verplaatsingen was landelijk. Waarden De eerste vraag van de enquête was; “Vink in de onderstaande lijst de 3 kwaliteiten aan die je het meest belangrijk vindt voor de Zuidpoort”.

De respondenten konden hierbij kiezen uit 8 verschillende kwaliteiten welke voor de gemeente allemaal belangrijk zijn (tabel 3.1.).

Tabel 3.1. Kwaliteiten waaruit respondenten konden kiezen • Bij zowel gebruikers als bewoners/ondernemers zijn drie kwaliteiten het vaakst gekozen: ruimte voor de fiets, ruimte voor de voetganger en ruimte voor groen en natuur. Voor gebruikers is ruimte voor de fiets het vaakst terug te zien en voor bewoners en ondernemers is dat ruimte voor de voetganger. Deze komen beide overeen met het meest gebruikte vervoermiddel van die groep. • Ruimte voor auto parkeren is bij beide groepen het minst vaak gekozen als belangrijke kwaliteit.

Respondenten konden als aanvulling op de genoemde kwaliteiten zelf ook kwaliteiten doorgeven welke zij belangrijk vinden voor een toekomstige Zuidpoort. Deze reacties zijn terug te vinden in de onderstaande tabellen 3.2. en 3.3. We hebben bij deze opbrengsten geen onderscheid gemaakt tussen gebruikers en bewoners/ondernemers.

Tabel 3.2. Aanvullende kwaliteiten/sfeerwensen/suggesties wat betreft de inrichting en uitstraling Inrichting en uitstraling Kwaliteiten • • • • • • •

Sociale veiligheid Leefbaarheid Behoud & zichtbaarheid historie Schoon & goed onderhouden Zichtbaarheid van het water Woonkwaliteit Goede luchtkwaliteit

Sfeer • • • • •

Suggesties

Aantrekkelijk Authentiek Gezellig Bruisend Rustig

• • • • • • • •

Pleininrichting op het Ledig Erf Meer kleine/lokale winkels Een markt Beter benutten van het water Een park Meer speelruimte voor kinderen Hondenuitlaatplekken Meer zitgelegenheden

Tabel 3.3. Aanvullende kwaliteiten/suggesties wat betreft mobiliteit Mobiliteit Kwaliteiten • • • • • • • •

Verkeersveiligheid Oversteekbaarheid Overzichtelijkheid Duidelijkheid Toegankelijkheid (specifiek voor ouderen en mindervaliden) Rustig straatbeeld Bereikbaarheid Verbondenheid Zuidpoort met Rotsoord en de binnenstad

Wensen • • • • • • •

Een goede doorstroom van al het verkeer Gescheiden wegen en fietspaden Minder auto- en vrachtverkeer Frequenter openbaar vervoer Goede autoverbindingen naar andere delen van de stad Geen sluipverkeer Toegang tot deelmobiliteit

3.4. Conclusie en vervolg De opbrengsten van de vragenlijsten geven een goed beeld van de behoeftes van bewoners en gebruikers van het gebied. De reacties lijken voor een groot deel aan te sluiten bij de ambities van de gemeente voor dit gebied; ruimte voor de fiets, de voetganger en voor groen en natuur zijn kwaliteiten die bij de reacties het meeste naar voren zijn gekomen. Op het gebied van inrichting, uitstraling en mobiliteit zijn aanvullend op de 8 kwaliteiten uit de vragenlijst veel diverse andere gewenste kwaliteiten, sfeerideeën en suggesties meegegeven. De input uit de vragenlijsten is meegenomen in de uitwerking van het gewenste toekomstperspectief van het Zuidpoort gebied. Verder nemen we de resultaten van deze participatie mee in de vervolgfase van planvorming voor de verschillende wegen en pleinen.

4. Stakeholder gesprekken 4.1. Doelstelling In de studie Zuidpoort maken we een integraal toekomstperspectief voor een vrij groot gebied en stellen we maatregelen voor om dit toekomstbeeld te realiseren. De inrichting van dit gebied is belangrijk voor bewoners, ondernemers, bezoekers en reizigers van en door het gebied. Verschillende belangen spelen hier een rol. Daarom hebben we voor een aantal belangen gesprekken gevoerd met stakeholders. Deze input van kennis, ervaring en standpunten hebben we meegenomen in de studie en de afwegingen die daarin zijn gemaakt en vertaald in het toekomstperspectief. Ook nemen we de kennis mee naar de verschillende uitwerkingen in de planfase. Hieronder volgen de samenvattingen van de stakeholdergesprekken op volgorde van overlegdatum.

4.2. Voetgangersvereniging Utrecht Oost (VVUO) Hoofdlijnen verslag overleg tussen gemeente en Voetgangersvereniging Utrecht Oost (VVUO) op 22 februari 2023 en naderhand toegezonden reactie VVUO (april 2023) Aanwezigen overleg 22 februari 2023: Gemeente: Jaap Martijn (projectmanager) en Marijn Kik (beleidsadviseur fiets en voetganger) VVUO: Ger Offringa, Liesbeth Heikens en Arnoud Wolff

Aanleiding overleg De voetganger krijgt in de Zuidpoort veelal de prioriteit. Om deze belangen goed te vertegenwoordigen is vanuit het project contact gezocht met de VVUO om hen als stakeholder mee te laten denken. De VVUO is op deze uitnodiging ingegaan. Aan de hand van een presentatie heeft Jaap de VVUO meegenomen in wat de lopende studie Zuidpoort beoogt en waar we nu staan in het proces. Hoofdlijnen uit het overleg ten aanzien van Zuidpoort • De VVUO vindt het belangrijk dat de ruimte voor voetgangers, routes en de oversteekbaarheid op veel plekken vergroot moet worden (veilig, voldoende breed en aantrekkelijk). • Er moet bij nieuwe plannen veel meer gedacht worden vanuit voetgangersnetwerken en hierin dient onderscheid gemaakt te worden tussen: o mobiliteit van voetgangers tussen wijken o mobiliteit van voetgangers tussen stedelijk gebied en buitengebied. o functionele routes (bijvoorbeeld naar voorzieningen, zoals naar winkels en station), recreatieve routes (wandelen, aantrekkelijke ommetjes), maar ook aantrekkelijke sportieve routes. • De VVUO is geen voorstander van een shared space, of shared space achtige opzet, op het Ledig Erf. De VVUO ziet de meeste conflicten ontstaan tussen fietsers en voetgangers.

De stromen van zowel fietsers als voetgangers op het Ledig Erf zijn te groot en te conflicterend (in richting) om een shared space op deze plek goed, duidelijk en veilig te maken. Met angst dat de voetganger het onderspit gaat delven. De VVUO is voorstander van het doorzetten van herkenbaarheid op het Ledig Erf, net als bij de Weerdsingel.

• •

Oversteekbaarheid van (hoofd)fietsroutes voor voetgangers is belangrijk, ook met het oog op de toename van het aantal fietsers en de snelheid van fietsers. Heb oog voor ouderen, mensen met een beperking en kinderen. Denk daarbij ook aan obstakel vrije routes.

Overige punten uit de reactie VVUO met hun visie op de Zuidpoort (april 2023) o Positief is de VVUO over de plannen voor Zuidpoort/Ledig Erf: o Het reduceren van de snelheid van autoverkeer naar 30 km/u; o Het verminderen van doorgaand verkeer; o Het fraaier inrichten en beter gebruik maken van de beschikbare ruimte; o Het toevoegen van groen en verblijfsruimte; o Het in lijn brengen met de herinrichting Twijnstraat, Ooster- en Westerkade. o De VVUO ziet een inrichting van het Ledig Erf met een fietsstraat als positief, omdat dit zorgt voor meer ruimte om de bestaande stoepen te verbreden. Vaste stoepen zorgen voor meer organisatie en herkenbaarheid in het straatbeeld en komt zo de veiligheid voor voetgangers ten goede. o Beperkt autoverkeer zorgt ervoor dat fietsers alerter zijn en vermindert de snelheid van met name e-bikes en padelecs en beschermen daardoor juist de voetgangers in dit gebied. o De VVUO adviseert verder om: o Het singelprofiel door te trekken van Tolsteegsingel over het Ledig Erf naar de Catharijnesingel; o Het Ledig Erf gebied te verfraaien, maar wel met meer duidelijkheid van een straat en overige ruimte; o Het verkeer te reduceren door de toegangswegen naar het gebied te versimpelen; te zorgen voor betere doorstroming van verkeer buiten het gebied om.

4.3. Centrum Management Utrecht (CMU) Hoofdlijnen verslag overleg tussen CMU en gemeente over stand van zaken Studie Zuidpoort. Aanwezigen overleg 28 maart 2023: Gemeente: Gerard Verrijn Stuart en Robert Hoenselaar CMU: Jeroen Roose-van Leijden, Jan Hagenouw en Rinus Griep Aanleiding overleg CMU heeft per brief d.d. 31-10-20 22 aangegeven zich zorgen te maken over een verminderde bereikbaarheid van het centrum van Utrecht voor bestemmingsverkeer als gevolg van de knip Catharijnesingel, de voorgenomen herinrichting van het Westplein + Lombokplein en de in de studie Zuidpoort voorgestelde herinrichtingsmaatregelen. In haar brief pleit ze o.a. voor een goede bereikbaarheid van de parkeergarages P1, P2 en P6 en de Springwegparkeergarage in het centrum, ook bij een autoluwe inrichting van het Ledig Erf. Ook ziet ze graag dat de bewegwijzering van deze verbinding goed wordt aangegeven vanaf de ring. Als reactie op deze brief heeft in december 2022 een bestuurlijk overleg plaatsgevonden met CMU en op 28 maart 2023 een ambtelijk overleg. Reactie CMU op de concept-presentatie in ambtelijk overleg 28 maart 2023: • Instemming met de in de toekomstvisie beschreven ambitie voor het gebied Zuidpoort.

•

•

Het Adriaan van Ostadeplein is een aardig vergelijkend toekomstperspectief voor het Balijeplein, alleen zullen er op het Balijeplein ook in de toekomst vanwege de verbindende functie in het lokale wegennet wel meer auto’s blijven rijden dan op het Adriaan van Ostadeplein. CMU kan zich wel vinden in de in de Zuidpoort voorgestelde verkeersmaatregelen, als goed aandacht wordt besteed aan: o Hou de binnenstad goed bereikbaar voor autoverkeer (bezoekers en logistiek); o Een voldoende mate van doorstroming op de toegangsroutes naar het zuidwestelijk deel van de binnenstad via de Briljantlaan en de Balijelaan/Vondellaan; o De verkeersknips Catharijnesingel en Ledig Erf ook zorgen voor minder doorgaand verkeer door de Zuidpoort, waardoor er meer ruimte in het verkeerssysteem komt voor bestemmingsverkeer richting o.a. de binnenstad; o Waarbij dit verkeer voldoende kan doorstromen bij een inrichting van de routes volgens 30 km/uur (i.p.v. 50 km/uur met meer optrekken, afremmen en stilstaan); o De bebording en navigatiesystemen de bezoekers van de binnenstad vanaf de snelwegring effectief via de juiste routes naar de binnenstad begeleiden; o Verken of de navigatiesystemen ook rekening kunnen houden met het actuele verkeersaanbod (verkeersdruk).

4.4. Fietsersbond Hoofdlijnen verslag overleg tussen Fietsersbond en gemeente over stand van zaken Studie Zuidpoort (30 maart 2023) en naderhand uitgebrachte reactie door de Fietsersbond (7 mei 2023). Aanwezigen overleg 30 maart 2023: Gemeente: Gerard Verrijn Stuart, Jaap Martijn, Ronald Tamse en Robert Hoenselaar Fietsersbond: Peter van Bekkum en Ria Glas Aanleiding overleg Utrecht geeft prioriteit aan de voetganger en fietser. Dit geldt zeker voor de Zuidpoort. Waar momenteel de auto nog veel ruimte inneemt, maar waar de ambitie ligt om meer ruimte te creëren voor voetganger, fiets, groen en verblijfskwaliteit. Door de Zuidpoort lopen veel fietsroutes, waarvan er veel naar of over het Ledig Erf gaan. De verwachting is dat het aantal fietsers sterk toeneemt. Om de Zuidpoort gezond, aantrekkelijk en bereikbaar te houden zal ook het fietsnetwerk een belangrijke plek krijgen in de studie Zuidpoort. Vanwege de belangrijke positie van de fiets is de gemeente in gesprek gegaan met de Fietsersbond, Dit verslag richt zich vooral op de punten uit het gesprek die gerelateerd zijn aan de studie Zuidpoort. Deze punten zijn ook opgenomen in de door de Fietsersbond op 7 mei 2023 gestuurde reactie. Hieronder volgt een beknopte samenvatting van deze punten: Algemeen: • De Fietsersbond vraagt om het doel en de scope van de herinrichting zo helder en compleet mogelijk te formuleren.

Ledig Erf • Het Ledig Erf dient, als onderdeel van de Singelring, voor fietsers twee belangrijke doelen:

Verminderen van de belasting van de binnenstadsas, waarvoor juist de aansluiting in het Ledig Erf essentieel is; o De Singelring maakt onderdeel uit van een regionale verdeelring, waardoor ook essentieel is dat de ring een gesloten geheel vormt; De Fietsersbond vindt het Ledig Erf van groot belang in de Singelring en vraagt de gemeente hier een uitstekend doorfietsbare route van te maken. De Fietsersbond ondersteunt van harte een knip voor het autoverkeer op de Vaartserijnbrug. Hierdoor ontstaat er voldoende ruimte om de twee belangrijke verkeersstromen over het Ledig Erf goed te faciliteren, namelijk de fietsers langs de Singelroute en de voetganger tussen het centrumgebied aan de Ooster- en Westerkade en de binnenstad/Twijnstraat. De Fietsersbond is van mening dat, vanwege de twee sterk verschillende hoofdstromen (voetgangers en fietsers) die elkaar kruisen op het Ledig Erf, het onverantwoord is om het Ledig Erf in te richten als shared space. Ook bezien vanuit het optimaal functioneren van de Singelring. Met de knip op de Vaartserijnbrug ziet de Fietsersbond een fietsstraat als een veilig haalbare vormgeving. Zij stelt het volgend profiel voor: voetpad 2,8 m – fietsstraat 10 (met mogelijke selectieve toegang autoverkeer) – voetpad 4,4 m.

Profiel kan richting het westen worden doorgetrokken tot aan de kruising Bleekstraat en richting het oosten tot aan de kruising met de Abstederdijk. Vormgeving gaat vanaf die plekken naar het Singelprofiel met fietsers op asfaltstroken langs de klinker-rijbaan. o

•

•

•

Vondellaan • De Fietsersbond geeft aan dat een afslaggebod op de Vondellaan er zeker toe kan bijdragen dat autoverkeerstromen tussen het oost en west zeer onaantrekkelijk wordt gemaakt. Hierbij is het wel vereist dat het voor autoverkeer zo goed als onmogelijk wordt gemaakt om op de Bleekstraat te keren. Voorkom dat auto’s via de busstrook het verbod om rechtdoor te rijden negeren. De Fietsersbond denkt graag mee over de precieze vormgeving van de aansluiting Vondellaan/Bleekstraat. • Fietsersbond pleit om meer ruimte voor de fietsers langs de Vondellaan, nu zijn de fietspaden aan beide kanten van de Vondellaan onvoldoende breed. • Zorg voor alle fietsvoorzieningen voor een samenhangend geheel dat goed aansluit op de herkomsten en bestemmingen van fietsers. Ook met als doel dat fietsers van deze routes gebruik maken en minder door de binnenstad heen fietsen. De Fietsersbond denkt graag mee over de toekomstige fietsinfrastructuur in de ontwerpfase van de Vondellaan. Westerkade De Fietsersbond vindt het jammer dat de gemeente heeft gekozen om de Westerkade in te richten als een verblijfsgebied en te kiezen voor klinkers. Hiermee sluit een regionale doorfietsroute niet naadloos aan op de Singelroute. De alternatieve fietsroutes via de Bleekstraat en Albatrosstraat zijn volgens de Fietsersbond nu onaantrekkelijk en onveilig.

Jutfaseweg De Fietsersbond is blij dat de Jutfaseweg als fietsstraat ingericht gaat worden. Wel vindt zij het verkeerslicht op het kruispunt met de Waalstraat onnodig, het is niet de meest veilige kruispuntoplossing en de intensiteiten zijn laag genoeg. Balijeplein De Fietsersbond vindt het Balijeplein een asfalt zee wat een stevige herinrichting verdient en denkt hierin graag mee. Meer ruimte voor de fiets, de voetganger als groen en verblijven en minder asfalt voor auto en bus.

Bleekstraat De Bleekstraat kan anders en beter worden ingericht. Er zijn nu 3 brede rijstroken (max snelheid 50 km), fietsstroken, brede stoepen en geen groen. Bij de verwachte intensiteiten zijn fietspaden wel noodzakelijk. Albatrosstraat • De Fietsersbond blijft zich zorgen maken over de Albatrosstraat. Er gebeuren relatief veel ongelukken, er rijden veel auto’s en de max. snelheid van 50 km/uur wordt regelmatig overschreden. Door de kenmerken van de straat is het een uitdaging om de snelheid van het autoverkeer effectief terug te brengen tot écht maximaal 30 km/uur. • Tegelijkertijd wordt er een flinke groei in het aantal fietsers verwacht, terwijl vrijliggende fietspaden niet mogelijk zijn in de huidige wegindeling. Als de wegindeling niet wijzigt pleit de Fietsersbond voor een alternatieve en veiligere route in plaats van de aanwijzing van de Albatrosstraat als hoofdfietsroute. Waalstraat Volgens de Fietsersbond is vanwege het aantal motorvoertuigen een fietsstraat door de Waalstraat niet veilig mogelijk zonder aanvullende maatregelen. Met snelheidsremmers is een fietsstraat wel mogelijk. Het verkeerslicht bij de Jutfaseweg kan volgens de Fietsersbond weg. Diamantweg De Diamantweg blijft te druk en heeft fietspaden nodig. De Fietsersbond acht het wenselijk om ervoor te zorgen dat de verkeersintensiteit laag blijft, dit kan o.a. het aanbrengen van voldoende obstakels.

Verkeerslichten De Fietsersbond gaat ervanuit dat alle verkeerslichten in dit gebied worden verwijderd, inclusief het verkeerslicht bij Sterrenwijk. De Fietsersbond voegt een notitie toe waarin haar visie over verkeerslichten verder wordt toegelicht.

4.5. Nood- en hulpdiensten (VRU) Hoofdlijnen verslag overleggen tussen VRU (Veiligheidsregio Utrecht) en gemeente over stand van zaken Studie Zuidpoort. Aanwezigen overleg 4 april 2023: Gemeente: Gerard Verrijn Stuart en Robert Hoenselaar VRU: Bas Gul en Dave Hoencamp Aanwezigen overleg 1 juni 2023: Gemeente: Gerard Verrijn Stuart en Robert Hoenselaar VRU: Bas Gul en Koen Gerritsen Aanleiding overleg De wegen in de Zuidpoort zijn belangrijk voor de nood- en hulpdiensten. Vooral de aanwezigheid van de brandweerkazerne aan de Briljantlaan maakt de bereikbaarheid van de wegen in de Zuidpoort voor de brandweer belangrijk. Ook de Dichtersbaan is een belangrijke route voor nood- en hulpdiensten naar Utrecht CS en omgeving. In een overleg op 4 april 2023 hebben we de in het toekomstperspectief Zuidpoort voorgestelde verkeersmaatregelen toegelicht aan de VRU. Op verzoek van de VRU hebben we in een tweede gesprek op 1 juni de verkeersmaatregelen verder toegelicht. Op basis van deze gesprekken heeft de VRU een brief gestuurd (22 juni 2023, Bas Gul), waarin ze haar reactie heeft gegeven op de voorgestelde verkeersmaatregelen. Reactie van de VRU De VRU hanteert een dekkingsplan, waarin wordt weergegeven hoe zij invulling geeft aan de wettelijke opkomsttijden.

De positionering van brandweerkazernes, de uitruktijd en het gemeentelijke mobiliteitsplan bepalen tezamen of de opkomsttijden behaald kunnen worden. De VRU geeft in haar reactie aan dat de gevolgen voor het dekkingsplan zeer beperkt zijn. Als gevolg van de voorgestelde verkeersmaatregelen worden 3 objecten in de Rijnlaan niet meer binnen de huidige meettijden behaald. Hierbij is rekening gehouden met de aanpassing van de Rijnlaan tot een fietsstraat (30 km/uur), maar nog niet met de eventuele toekomstige aanpassing van de Vondellaan naar 30 km/uur. Het verlagen van de maximumsnelheid en het doorvoeren van aanpassingen op het wegprofiel zullen effect hebben op de opkomsttijd. De maximum toegestane snelheid voor brandweervoertuigen met een spoedeisende taak binnen de bebouwde kom mag met 20 km/uur worden overschreden waar dit redelijkerwijs kan en waar geen gevaar of hinder wordt veroorzaakt met deze overschrijding. Op een gebiedsontsluitingsweg 30 km/uur (GOW30) zal door de brandweer dus maximaal met 50 km/uur gereden worden. Voor de toegankelijkheid van brandweervoertuigen zal de inrichting van 30 km/uur wegen hierop afgestemd moeten zijn. De Handreiking Bluswatervoorziening en Bereikbaarheid 2019 van Brandweer

Nederland biedt duidelijkheid over de eisen aan een weg i.r.t. de eigenschappen en dimensionering van hulpdienstvoertuigen. Deze handreiking zal de VRU dan ook hanteren bij de advisering over gemeentelijke mobiliteitsplannen en daarmee de GOW30. Belangrijke aspecten daarbij zijn de noodzaak voor doorstroming in het verkeer en een minimum aan hinder/vertraging door snelheidsbeperkende maatregelen. In het gesprek heeft de VRU ook aangegeven dat een voldoende mate van doorstroming voor de nood- en hulpdiensten belangrijk is. Stil moeten staan in het verkeer is funest voor het halen van de opkomsttijden. Het is belangrijk om te zorgen voor adequate uitwijkmogelijkheden ingeval van een file en calamiteit, zodat de nood- en hulpdiensten veilig en snel langs het stilstaande verkeer kunnen rijden. Het gebruik van fietspaden is hiervoor in principe niet geschikt, omdat fietsers op de vaak smalle en druk bereden fietspaden geen nood- en hulpdiensten verwachten en er ook weinig ruimte is om verkeersveilig te kunnen passeren. De VRU geeft tot slot in haar reactie aan graag gesprekspartner te willen blijven om de effecten van voorgenomen verkeerswijzigingen te duiden en aan te geven hoe de impact voor de operationele prestaties van de brandweer zo klein mogelijk gemaakt kan worden.

N.B.: Het vraagstuk over het borgen van de bereikbaarheid voor nood- en hulpdiensten bij de herinrichting van wegen zoals de Vondellaan en de Baden Powellweg van 2x2 naar 2x1 rijstroken (maar b.v. ook de herinrichting van de Westelijke Stadsboulevard en de Socrateslaan) is ook besproken op een stedelijk afstemoverleg tussen de gemeente (afdelingen OOV, Mobiliteit en Werven) en de nood- en hulpdiensten op 25 mei 2023. Daar is afgesproken dat de cumulatieve effecten van de herinrichting van dit soort wegen op het niveau van het stedelijk wegennetwerk onderzocht zal worden en dat partijen met elkaar in gesprek blijven om de mogelijkheden te verkennen om de bereikbaarheid voor de nood- en hulpdiensten op het gewenste peil te houden.

4.6. SOLGU / COSBO Verslag overleg met Solgu en Cosbo over studie Zuidpoort, 23 mei 2023 Aanwezig: Solgu: Cosbo: Gemeente:

Taco Nijhoff Wim van Vugt en Miriam Sterk Jaap Martijn

Aanleiding overleg Aan de hand van een presentatie worden Solgu en Cosbo bijgepraat over de studie Zuidpoort. De aanleiding, het doel en de uitwerking tot nu toe in een toekomstperspectief, het doorlopen participatietraject en de eerste uitkomsten van de verkeersstudie. Langzaam verkeer krijgt in de Zuidpoort prioriteit. Daarom betrekken we stakeholders als de Solgu (Stedelijk Overleg Lichamelijk Gehandicapten Utrecht) en Cosbo (Collectief Orgaan Samenwerkende Bonden van Ouderen) graag bij de totstandkoming van de studie Zuidpoort. De studie Zuidpoort gaat over keuzes op netwerkniveau en gaat nog niet om de precieze invulling van de straat. Belangrijk is om de aandachtspunten en belangen voor de verschillende gebruikers in deze studiefase nu al te benoemen. Daarbij is in het overleg vooral ingegaan op de belangrijke doelen vanuit Solgu en Cosbo ten aanzien van voetgangers, ouderen en mensen met een beperking.

Algemeen Taco geeft namens de Solgu aan dat er contact is met de gemeente als het gaat om de belangen van mensen met een beperking. De Solgu adviseert de gemeente om in zijn algemeen, maar ook voor deze studie Zuidpoort: • de Solgu bijtijds bij projecten te betrekken; • het eigen gemeentelijk toegankelijkheidsbeleid goed en zo breed mogelijk toe te passen; • te toetsen op het van toepassing zijnde VN-verdrag (o.a. over het bijtijds betrekken en zorgdragen voor verbetering en geen verslechtering). Ook de Cosbo deelt deze standpunten en kijkt naar de praktijk van vandaag. De aandachtspunten vanuit ouderen worden vaak onderschat, maar vragen juist om extra aandacht in het denken en maken van plannen voor de openbare ruimte en over mobiliteit (voetganger, fiets, ov en auto). De gemeente geeft aan dat we als gemeente voetganger en fietsers in de Zuidpoort prioriteit geven. Daarnaast is inclusiviteit één van de pijlers uit de Ruimtelijke Strategie Utrecht (RSU). Ook uit de reeds doorgelopen participatie kwamen duidelijk de aandachtspunten van ouderen naar voren. En daarmee ook voor een deel de wensen/vraag vanuit mensen met een beperking. In het overleg kwam ook het belang van bereikbaarheid naar voren voor ouderen en mensen met een beperking in planvormingsprocessen van de gemeente.

Op de avonden en tijdens de straatinterviews is met veel ouderen gesproken, de mensen met een beperking waren minder vertegenwoordigd. Wel indirect, zoals partners, familie of kennis van mensen met een beperking. Ook bestond de mogelijkheid om digitaal te reageren, waarvan goed gebruik is gemaakt. Juist de stakeholdersgesprekken zoals deze zijn er om aandachtspunten specifiek voor en vanuit deze doelgroepen, verder te vertegenwoordigen en scherper te krijgen. Studie Zuidpoort Namens Cosbo benoemt Miriam aandachtspunten bij de opgaven om gebieden autoluw te maken en het doorgaande verkeer te weren. • Let hierbij op dat we ouderen en mensen met een beperking niet uit het oog verliezen. Juist deze doelgroep is voor een deel afhankelijk van de auto om (überhaupt) bij een bestemming te komen. • Ook het kunnen parkeren nabij een bestemming is van belang. Zo wordt het aantal beschikbare parkeerplekken voor invaliden in de binnenstad, maar ook algemeen binnen de gemeente door Cosbo onvoldoende gevonden. Gevraagd wordt om bij het prioriteit geven aan voetganger en fiets, het weren van de auto en het verminderen van parkeerplekken op straat de noodzakelijke aandacht te geven aan de benodigdheden van deze doelgroep om goed te kunnen functioneren en zelfstandig bestemmingen te kunnen bereiken. Verdere aandachtspunten uit het overleg: • Denk ook aan goede bebording en bewegwijzering.

• Gebruik maken van OV is voor ouderen en mensen met een beperking niet vanzelfsprekend en daarmee niet altijd een volwaardig alternatief. Denk hierbij aan haltes, keuze van locaties voor haltering, maar ook de bereikbaarheid van station Vaartsche Rijn en omgeving. • Laten we ook kijken naar andere landen en steden hoe zij dit doen. Bijvoorbeeld België, Frankrijk en Berlijn.

5. Bewonersorganisaties 5.1. Aanleiding Naast buurbijeenkomsten, digitale reactierondes, straatinterviews en stakeholdersgesprekken zijn ook gesprekken gevoerd met twee bewonersorganisaties. Dit betreft het Bewoners- en ondernemersinitiatief Toekomst Balijelaan en het bewonerscomité Twijnstraat. Beide organisaties zijn al enige tijd betrokken in het proces waarin wordt nagedacht over de toekomst van de Zuidpoort, of specifiek de delen waar zij zich op richten. Gezien hun wensen, zorgen en hun ideeën vindt met enige regelmaat overleg plaats en nemen we de hoofdpunten uit deze gesprekken mee in dit participatiedocument. Het bewoners- en ondernemersinitiatief Toekomst Balijelaan heeft in het voorjaar van 2021 een reactie geformuleerd op het gemeentelijke mobiliteitsplan en het voorgenomen besluit voor aanpassing van de verkeersstructuur van de Zuidpoort. In haar reactie heeft Toekomst Balijelaan een pleidooi gehouden om de Balijelaan en het Balijeplein volwaardig mee te nemen bij de gemeentelijke plannen voor de herinrichting van de Zuidpoort en omgeving. De raad heeft in haar besluit over de verkeersstructuur Zuidpoort in juli 2021 besloten twee varianten voor de aanpassing van de verkeersstructuur verder uit te werken. En daarbij bewoners, ondernemers en belanghebbenden te betrekken.

En daarbij ook aandacht te besteden aan de mogelijkheid voor een leefbaarder Balijeplein en Balijelaan. Het bewonerscomité Twijnstraat denkt al jaren actief mee met de verschillende beleidsplannen en planuitwerkingen die betrekking of effect hebben op hun buurt en de nabije omgeving. Namens het bewonerscomité worden ook adviezen uitgebracht naar de gemeente of aandacht gevraagd voor kansen en zorgen die zij zien voor dit deel van de zuidelijke binnenstad en omgeving. In paragraaf 6.1 en 6.2 wordt een samenvatting gegeven van de beide bewonersgesprekken.

5.2. Bewoners- en ondernemersinitiatief Toekomst Balijelaan Zoals in de aanleiding aangegeven, had het bewoners- en ondernemersinitiatief in haar reactie op het Mobiliteitsplan 2040 een pleidooi gehouden om de Balijelaan en het Balijeplein volwaardig mee te nemen bij de gemeentelijke plannen voor de herinrichting van de Zuidpoort en omgeving. De raad heeft dit pleidooi overgenomen en gevraagd om bij het vervolg van de studie Zuidpoort de mogelijkheid voor een leefbaarder Balijeplein en Balijelaan verder te onderzoeken. Het bewoners- en ondernemersinitiatief Toekomst Balijelaan heeft een visie geformuleerd voor de herinrichting van het Balijelaan en het Balijeplein. In deze visie staan de volgende kernwaarden van de bewoners en ondernemers centraal: gezond, groen en veilig wonen, verblijven, werken en verplaatsen in samenhang met een moderne verkeers- en verblijfsfunctie van de Balijelaan en het Balijeplein. Dus met meer ruimte en verkeersveiligheid voor fietser en voetganger, inclusief bewoners, en een remmende functie voor gemotoriseerd verkeer. Samen met Marlies Bos als vertegenwoordiger van het bewoners- en ondernemersinitiatief Toekomst Balijelaan hebben we op 11 september 2022 ook een 'Leefbaarheidsatelier Balijeplein en Balijelaan' georganiseerd.

Tijdens dit atelier hebben bewoners en vertegenwoordigers van de gemeente op locatie en in het Stadskantoor de kansen en mogelijkheden verkend voor een andere inrichting van Balijelaan en Balijeplein

Tijdens het atelier hebben bewoners en ondernemers en gemeentelijke vertegenwoordigers ideeën en mogelijkheden voor een andere inrichting van het Balijeplein en de Balijelaan geïnventariseerd. Daarbij hebben we vastgesteld dat de aanwezige bewoners en ondernemers en de gemeente zich konden vinden in de benoemde ambities. Deze hebben we ook opgenomen in het Toekomstperspectief voor de Zuidpoort. Het is zaak nu eerst een aantal kaderstellende verkeersmaatregelen door de raad te laten vaststellen. Deze verkeersmaatregelen vormen vervolgens het uitgangspunt voor de uitwerking van ontwerpen voor een andere inrichting van Balijeplein, Balijelaan en de Rijnlaan noord. Het bewoners- en ondernemersinitiatief heeft over dit onderwerp ook gesproken met wijkwethouder De Vries tijdens een werkbezoek van hem aan de Balijelaan in juni 2023.

5.3. Bewonerscomité Twijnstraat We hebben op 9 februari 2023 een gesprek gevoerd met het Bewonerscomité Twijnstraat. Tijdens dit overleg hebben we de doelstelling en stand van zaken in het proces van de studie Zuidpoort toegelicht. Ook hebben we de mogelijke verkeersmaatregelen als onderdeel van het toekomstperspectief Zuidpoort besproken. Het Bewonerscomité heeft in dit overleg aangegeven achter de ambities en doelstellingen van de studie te staan, inclusief het weren van doorgaand autoverkeer om deze ambities te kunnen bereiken. Het comité heeft aandacht gevraagd voor een goede bereikbaarheid (ook voor auto's) van het gebied Twijnstraat/Oudegracht e.o. voor bewoners en bestemmingsverkeer. Ook hebben ze aangegeven zich zorgen te maken over sluipverkeer door dit gebied als gevolg van de knip Ledig Erf. Om deze redenen is het comité voorstander van een verkeersvariant fietsstraat Ledig Erf, waarbij auto's met herkomst of bestemming in het gebied Twijnstraat/Oudegracht de knip kunnen passeren. Het comité geeft bij monde van Henk Tromp aan dat via een autoluwe en snelheidsremmende inrichting van de wegen in de Zuidpoort ook een sterke reductie van het gebiedsvreemde autoverkeer en daarmee de doelen uit het toekomstperspectief Zuidpoort kan worden bereikt. Het comité heeft over dit onderwerp ook gesproken met wijkwethouder Oosters tijdens een werkbezoek van haar aan deze wijk.

6. Tweede ronde buurtbijeenkomsten 6.1. Aanleiding & doel In april zijn de tweede reeks aan buurtbijeenkomsten georganiseerd. Tijdens deze bijeenkomsten: • gaven wij een terugkoppeling van de resultaten uit de eerder doorlopen participatiemomenten; • gaven wij een toelichting op het concept van het toekomstbeeld van de Zuidpoort. Dat maakten we op basis van de participatieresultaten, bestaande beleidsstukken en uitgevoerde onderzoeken o.a. verkeer en milieu; • konden bewoners, ondernemers en andere betrokkenen een reactie geven op het toekomstbeeld; • beantwoordden wij vragen die werden gesteld. Deze buurtbijeenkomsten zijn tevens het laatste onderdeel van het participatietraject van deze fase van de Zuidpoortstudie. In dit verslag leest u een terugkoppeling van deze buurtbijeenkomsten en een samenvatting van de reacties.

6.2. Inhoud bijeenkomsten In totaal zijn er deze ronde drie inloopbijeenkomsten georganiseerd. Deze vonden plaats op 12 april (stadskantoor), 18 april en 21 april (Kaffeetaria). Tijdens deze bijeenkomsten was de ruimte opgedeeld rondom verschillende tafels. Bij elke tafel werd een ander onderdeel van het toekomstperspectief gepresenteerd; proces en participatie, ruimtelijke inrichting, verkeer en milieueffecten. Er was ruimte voor vragen en bezoekers kregen mondeling en via reactieformulieren de mogelijkheid om hun visie op te plannen te delen. Betrokkenen die niet in staat waren om naar de bijeenkomsten te komen, konden online een reactie achterlaten. In totaal hebben 169 mensen de buurtbijeenkomsten bezocht en zijn er 104 reacties achtergelaten (waarvan 71 op de bijeenkomsten en 33 digitaal). Tijdens de bijeenkomsten hing er over het algemeen een goede sfeer. We kregen veel positieve feedback, maar er was ook ruimte voor aandachtspunten en zorgen.