Document · PDF

Onderzoek oeververbinding Natuurgebied Zuilen

Gemeenteraad 2 oktober 2025, gemeente UtrechtBij agendapunt: Raadsvoorstel IPvE/FO Natuurgebied Zuilen13.350 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 2

Verbinding over de Vecht bij Utrecht Zuilen Haalbaarheidsstudie

voor: Gemeente Utrecht

inhoud inleiding

aanpak van de haalbaarheidsstudie

1.1

Documenten

varianten

2.1 2.2 2.3 2.4

vaste brug beweegbare brug pont niets doen / aanpassing J.M. de Muinck Keizerbrug

beleidskaders

3.1 3.2 3.3 3.4 3.5 3.6 3.7 3.8 3.9 3.10 3.11 3.12 3.13

startdocument Natuurgebied Zuilen ruimtelijke strategie Utrecht 2040 meerjarenperspectief ruimte 2024 mobiliteitsplan 2040 toegankelijkheidsbeleid omgevingsloket omgevingsvisie Overvecht Bestemmingsplan Wijk Noordwest visie Vechtoevers UNESCO Hollandse Waterlinie waterschap kabels en leidingen conclusies

trechtering varianten

4.1 4.2

zeef 1: beleid, regelgeving en adviezen zeef 2: fysieke inpassing

beoordeling landschappelijke impact en kosten van inpasbare varianten

5.1

Verantwoording

UTR.14_rapportage_v09

keuze drie meest haalbare varianten

uitwerking meest haalbare varianten

7.1 7.2 7.3

Vaste lage brug Beweegbare brug Pont

raming meest haalbare varianten

8.1 8.2 8.3

werkwijze SSK-raming resultaat SSK-raming niet inbegrepen kosten

voor: Gemeente Utrecht

door: ipv Delft creatieve ingenieurs

inleiding De gemeente Utrecht is bezig met de herontwikkeling van Natuurgebied Zuilen. De huidige weilanden zullen hierbij deels worden omgevormd tot natuur- en recreatiegebied. Om de bereikbaarheid vanaf de wijk Zuilen te verhogen is ipv Delft gevraagd een studie te doen naar de mogelijkheden, regelgeving en afwegingen voor een nieuwe langzaamverkeersverbinding over de Vecht. De Vecht vormt op dit moment een barrière, waardoor voor het noordelijke deel van de wijk het gebied niet goed bereikbaar is. De studie gaat in op de mogelijke inpassingen van verschillende varianten verbindingen over de Vecht, op twee verschillende locaties. Ook wordt er los gekeken naar de aanpassingen van de J.M. de Muinck Keizerbrug die gepland zijn, deze aanpassingen zijn voor deze studie als uitgangspunt gehanteerd. Vervolgens worden de verschillende varianten getoetst aan de beleidskaders, regelgeving en adviezen die voor het gebied gelden. Deze toetsing vormt een ‘zeef’ voor de varianten, waarna een deel af zal vallen. Hierna wordt gekeken of de varianten fysiek inpasbaar zijn, dit vormt de tweede ‘zeef’. De overgebleven varianten worden kwalitatief beoordeeld op basis van impact en kosten. Hieruit rollen de drie meest kansrijke varianten, die vervolgens worden uitgewerkt in een schetsontwerp en kostenraming.

Het resultaat van het onderzoek is een onderbouwde selectie van drie kansrijke varianten zijn. Deze kunnen vervolgens worden gebruikt in de verdere besluitvorming van de gemeente Utrecht.

UTR.14_rapportage_v09

voor: Gemeente Utrecht

door: ipv Delft creatieve ingenieurs

aanpak van de haalbaarheidsstudie

1.1

onderzoeksvragen

De haalbaarheidsstudie is opgesteld om de varianten zorgvuldig te toetsen aan de kaders die gegeven zijn. De volgende onderzoeksvragen zijn hiervoor gebruikt:

voor een verbinding: de groenstrook in het verlengde van het Van Heukelkompark, hierna genoemd: ‘t.h.v. Springertuin’ en de meest

Onderzoeksvragen en -locaties

VARIANTEN

Beleidskaders, regelgeving en adviezen

ZEEF 1

Fysieke inpasbaarheid

ZEEF 2

zuidelijke zijde van Park Vechtoevers, ter hoogte van de Daalseweghof, hierna genoemd: ‘t.h.v. Park Vechtoevers’. Om een beeld te geven hoe de varianten ingepast kunnen worden, zijn deze uitgewerkt op basis van

Welke beleidskaders bepalen:

vergelijkbare projecten. Deze varianten worden vergeleken met ‘niets

a. Wat mag wel en wat mag niet?

doen’, oftewel de huidige situatie, inclusief de al geplande aanpassingen

b. Welke eisen aan een oeververbinding worden gesteld (maximale

aan de noordelijke aanlanding van de J.M. de Muinck Keizerbrug.

helling, doorvaarthoogte, toegankelijkheid, bemand/onbemand 2.

3. 4.

e.d.)?

1.3

proces

Is een brug of pont inpasbaar gelet op de beschikbare ruimte (op

De eerste trechtering is een toetsing aan de beleidskaders, regelgeving

de oevers) op basis van de eisen aan een verbinding volgend uit

en adviezen. Deze documenten zijn in de introductie uiteengezet. De

bestaand beleid?

relevante eisen en wensen uit de documenten worden opgesomd,

Welke verbeteringen aan de bestaande verbinding (De Muinck

waarna een conclusie met de gevolgen voor de Vechtverbinding wordt

Keizerbrug) zijn mogelijk en inpasbaar?

getrokken. Het geheel aan conclusies vormen de basis van de eerste zeef,

Wat is de landschappelijke impact van een brug of pont gelet op:

waarna de varianten die volgens het beleid en regelgeving mogelijk zijn

a. De landschappelijke kwaliteiten van het gebied;

de basis vormen van de volgende stap.

b. Cultuurhistorie;

1.2

c. Ecologie;

De tweede trechtering is een check of de varianten fysiek inpasbaar zijn

d. Recreatie.

in het gebied. Sommige varianten zullen, door factoren zoals de lengte

Wat zijn de investeringskosten en (eventuele) beheer- en

van het tracé, bestaande structuren onacceptabel verstoren. Door deze

exploitatiekosten van de verschillende varianten?

stap zullen weer een aantal mogelijkheden afvallen.

varianten en locaties

De eerste stap is om de mogelijke varianten uiteen te zetten. De gemeente Utrecht heeft de volgende varianten als basis gegeven. De

Criteria

De overgebleven varianten zullen vervolgens kwalitatief met elkaar

UITWERKING 3 MEEST KANSRIJKE VARIANTEN

worden vergeleken. Hierbij worden zes criteria aangehouden, waarbij iedere variant een score krijgt op elke zes criteria. Hierna kunnen de varianten met elkaar worden vergeleken.

BEOORDELING

stroomschema aanpak haalbaarheidsstudie

varianten zijn in het volgende hoofdstuk uiteengezet. De drie meest kansrijke varianten uit deze lijst worden vervolgens verder •

Vaste brug

•

Beweegbare brug

•

Pont

•

Niets doen

Deze varianten vormen het uitgangspunt en zijn waar nodig aangevuld

uitgewerkt. De varianten worden in 3D verder uitgekristalliseerd en in 2D op maat ingetekend. De dimensies die hieruit volgen vormen de basis van een kostenraming van de varianten. Deze drie varianten helpen de gemeente Utrecht met de keuze over een nieuwe Vechtverbinding en zullen daarom in dit document niet verder worden beoordeeld.

met subvarianten. Bij subvarianten moet men denken aan verschillende hellingspercentages van hellingbanen of verschillende soorten beweegbare bruggen of pontjes. Deze varianten zijn vervolgens toegepast op twee verschillende locaties. Deze locaties zijn door de gemeente Utrecht aangeleverd en worden als meest kansrijk gezien

UTR.14_rapportage_v09

voor: Gemeente Utrecht

door: ipv Delft creatieve ingenieurs

1.4

Documenten

In het onderzoek zijn verschillende documenten als uitgangspunt genomen. De belangrijkste groep hiervan zijn beleidsdocumenten.

Aanvullende informatie: •

Gesprekken met Waternet en HDSR

•

Gesprek met Gasunie

Andere categorieën documenten zijn regelgeving, adviezen en aanvullende informatie, zoals gesprekken met Waternet en Gasunie. Per document staat aangegeven binnen welke groep deze valt.

Beleidsdocumenten: •

Ruimtelijke strategie Utrecht 2040, Utrecht dichtbij: de tienminutenstad (gemeente Utrecht)

•

Mobiliteitsplan 2040, Jouw straat en onze stad gezond, aantrekkelijk en bereikbaar voor ieder-een (gemeente Utrecht)

•

Meerjarenperspectief ruimte 2024 (gemeente Utrecht)

•

Startdocument natuurgebied Zuilen (gemeente Utrecht)

•

Visie Vechtoevers (gemeente Utrecht)

•

Omgevingsvisie Overvecht 2040 (gemeente Utrecht)

•

Omgevingsvisie provincie Utrecht (provincie Utrecht)

•

Toegankelijkheidsbeleid (gemeente Utrecht)

Adviezen: •

Gebiedsanalyse kernkwaliteiten Hollandse Waterlinies, kernkwaliteiten, uitgangspunten en ontwikkelingsrichting Utrecht Noord (Provincie Utrecht)

•

Visuele integriteit Waterlinies (Kwaliteitsteam Nieuwe Hollandse Waterlinie)

•

KLIC-melding (Kadaster)

Regelgeving: •

Legger (Waternet, namens Waterschap Amstel, Gooi en Vecht)

•

Legger (Hoogheemraadschap De Stichtse Rijnlanden HDSR)

•

Omgevingsloket

UTR.14_rapportage_v09

voor: Gemeente Utrecht

door: ipv Delft creatieve ingenieurs

varianten

De uit te werken varianten zijn vooraf bepaald bij het opstellen van dit onderzoek. Rechts op de luchtfoto zijn de locaties van de varianten weergegeven. De door de gemeente meegegeven lijst met varianten is in het geval van de vaste bruggen aangepast, omdat het verschil tussen een voetgangersbrug en een gecombineerde voetgangers- en fietsbrug klein is, dit wordt later toegelicht. Verder is de lijst hetzelfde: 1.

Niets doen;

Verbeteren bestaande verbindingen (Zuilenselaan en J.M. de Muinck Keizerbrug);

Vaste brug: a. Voor voetgangers (niet toegankelijk voor iedereen); b. Voor voetgangers én fietsers (toegankelijk voor iedereen);

Beweegbare brug: a. Onbemand voor voetgangers én fietsers (toegankelijk voor iedereen); b. Bemand voor voetgangers én fietsers (toegankelijk voor

T.h.v. Park Vechtoevers

iedereen);

•

Vaste of beweegbare brug

Pont:

•

Pont

T.h.v. Springertuin

a. Onbemand voor voetgangers én fietsers (toegankelijk voor iedereen);

•

Vaste of beweegbare brug

b. Bemand voor voetgangers én fietsers (toegankelijk voor

•

Pont

iedereen). Bij een fietsbrug is het gangbaar om de hellingspercentages omschreven door de CROW Ontwerpwijzer bruggen voor langzaam verkeer aan te houden. De hellingspercentages van toepassing op het onderzoeksgebied is uitgelegd bij de vaste bruggen. Een voetbrug zou in theorie kunnen

Locatie J.M. de Muinck Keizerbrug

worden uitgevoerd met trappen, hierdoor kan de lengte van de brug significant worden ingekort. Als gevolg hiervan vallen de kosten flink lager uit, ook is de impact op het landschap kleiner. Echter voldoet

•

Niets doen

•

Verbeteren bestaande verbinding

de brug op die manier niet aan het toegankelijkheidsbeleid van de gemeente Utrecht, deze dicteert dat een voetbrug een hellingbaan nodig heeft. Om deze reden is er geen toegevoegde waarde om de voetbrug los te beschouwen in de variantenstudie, de voetbruggen zouden immers dezelfde hellingbanen opleveren als de fietsbruggen. Verschillende hellingspercentages zorgen voor een significante verandering in de lengte

van het brugtracé. De gekozen hellingspercentages worden later in deze rapportage uitgelegd, op basis hiervan zijn de vaste bruggen uitgewerkt in subvarianten met verschillende hellingspercentages.

UTR.14_rapportage_v09

luchtfoto met de onderzochte locaties voor de Vechtverbinding.

voor: Gemeente Utrecht

door: ipv Delft creatieve ingenieurs

De verbinding moet toegankelijk zijn voor voetgangers of voor voetgangers en fietsers. Afhankelijk van het soort verkeer en de hoeveelheid moet een breedte van de verbinding worden bepaald. In de tekeningen op deze pagina zijn drie verschillende mogelijke profielen gebaseerd op de CROW ontwerpwijzer bruggen voor langzaam verkeer. Het uiteindelijke profiel hoeft niet deze exacte maten te hebben, maar de maten dienen ter indicatie. In de inpassingsstudie is uitgegaan van een brugprofiel met een breedte van 4 meter. Hierdoor is fietsen en lopen op de verbinding mogelijk. Als men kies voor een andere breedte veranderen de capaciteit en kosten van de brug. De hellingspercentages en het verloop van het tracé blijven onveranderd. De exacte keuze voor een profielbreedte, tracé en aanlanding is een inpassingsvraagstuk en valt buiten de scope van dit onderzoek.

2.2

vaste bruggen

De hoogtes van de vaste bruggen zijn vastgesteld op twee verschillende

per type zijn. Door een globale inpassing per soort te maken, wordt

2000

inzichtelijk wat de impact is op de omgeving. Voor de beoordeling is het niet relevant te differentiëren in verschillende bewegingsprincipes, gezien de verschillen voor de gebruikers en omgeving te klein zijn. Het tracé van alle beweegbare bruggen zal in de regel hetzelfde zijn en de aangehouden hoogtes en profielen van vrije ruimtes worden gedicteerd 1000

brugbreedte

vanuit het waterschap, waardoor deze ook zeer vergelijkbaar zijn. Voor de beoordeling wordt de meest gunstige bewegingstype gebruikt. Bemande en onbemande beweegbare bruggen hebben in principe dezelfde dimensies en bewegingswerken, het verschil tussen de twee wordt tekstueel uitgelegd.

4000

Waternet heeft aangegeven dat het PVR over de Vecht niet mag leiden tot een verslechtering van de huidige situatie. De laagste doorvaarthoogte van de bestaande bruggen over de Vecht bepaalt de doorvaarthoogte van de nieuwe beweegbare brug. Dit is de Wethouder 1300

2.1

D.M. Plompbrug te Oud-Zuilen, welke een PVR in gesloten toestand heeft van 1,9 m.

hoogtes in profiel van vrije ruimte (PVR). Het eerste profiel van vrije over de Vecht garandeert, deze is 9,0 × 4,0 m. Het tweede profiel van vrije ruimte is voor het wegverkeer over de Vechtdijk van 4,5 × 4,5 m, welke standaard zijn binnen Nederland. Onder de J.M. de Muinck Keizerbrug heeft de Vechtdijk een doorrijdhoogte van 2,3 m, maar de gemeente heeft aangegeven dat zij vasthouden aan het hogere 4,5 m. Hierdoor is het voor hogere voertuigen toch mogelijk over de Vechtdijk te rijden, bijvoorbeeld voor onderhoud en landbouwvoertuigen. De tracés van de vaste bruggen zijn ingepast op de meest gunstige

2.4

pontjes

Ook bij pontjes zijn er verschillende types. Net zoals bij de beweegbare

6000

bruggen worden de verschillende soorten uiteengezet, waarbij de voor- en nadelen per soort wordt bekeken. Bij de inpassing wordt geen rekening gehouden met ponttypes, deze hebben een vergelijkbaar ruimtebeslag. Bemande en onbemande pontjes hebben geen verschillende aandrijvingstechnieken, wat betekent dat een type pont bemand en onbemand kan worden uitgevoerd. Hierdoor is net zoals bij

1300

ruimte is van het waterschap Amstel, Gooi en Vecht, welke de doorvaart

de beweegbare bruggen het verschil tekstueel uitgelegd.

ligging. Het is ook mogelijk de tracés anders te laten verlopen, maar dit levert een minder gunstig beeld op. Om een gunstige inpassing te

principedoorsnedes voor verschillende brugprofielen. Boven is voor enkel voetgangers, midden en onder zijn voor fietsers en voetgangers.

bereiken, moeten er bij de lagere hellingspercentages slingers of lussen worden gebruikt. Hierdoor wordt het ruimtebeslag van een hellingbaan kleiner, wat gunstiger is voor de inpassing, de lengte van het tracé blijft onveranderd.

2.3

beweegbare bruggen

Beweegbare bruggen zijn er in veel verschillende soorten. De soorten zijn uiteengezet, om inzichtelijk te maken wat de voor- en nadelen

UTR.14_rapportage_v09

voor: Gemeente Utrecht

door: ipv Delft creatieve ingenieurs

PVR: 4500 × 4500 mm PVR vaste brug: 9000 × 4000 mm +1.00

+1.00

PVR bew. brug (dicht): 9000 × 1900 mm

TALUD WEST

TALUD OOST

+0.00

-0.40

N.A.P.

WATERPIJL

-3.41 BODEM

2000

30000

2000

7500

4150

PRINCIPEDOORSNEDE VECHT SCHAAL 1:200

principedoorsnede van de Vecht, waarbij de verschillende breedtes, hoogtes (op NAP) en profielen van vrije ruimte zijn aangegeven

UTR.14_rapportage_v09

voor: Gemeente Utrecht

door: ipv Delft creatieve ingenieurs

2.5

vaste brug

principe lage brug (exclusief PVR Vechtdijk) Deze variant bestaat uit achtereenvolgens een hellingbaan in de Springertuin, een overspanning over de vecht en een hellingbaan tussen de Vecht en de Vechtdijk in. Deze hellingbaan bevindt zich boven het water of boven de oever. Average grade (%)

Te overbruggen hoogteverschil = 3,1 m 10%

HELLINGBAAN OVER DIJKTALUD

HELLINGBAAN OVER WATERGANG

8% 7%

VECHTDIJK VERBREDEN OM RUIMTE TE CREËREN VOOR HELLINGBAAN

maximaal: 6,4%

PVR vaste brug: 9000 × 4000 mm

+1.00

mindervaliden 4,0 %

+1.00

TALUD WEST

TALUD OOST

+0.00

-0.40

N.A.P.

WATERPIJL

comfortabel: 2,4%

-3.41 BODEM

1% 2000

30000

2000

7500

4150

8 9 10 Height difference (m)

PRINCIPEDOORSNEDE LAGE VASTE BRUG

principe hoge brug (inclusief PVR Vechtdijk) Als het niet mogelijk is om de hellingbaan in de Vecht of het talud te bouwen, moet de hellingbaan aan de andere kant van de Vechtdijk geplaatst worden. In dat geval moet ook de Vechtdijk overbrugd worden en komt de brug in zijn geheel hoger te liggen. Dit is ruimtelijk alleen mogelijk t.h.v. het Springertuin. Bij park Vechtoever bevindt zich cultuurerfgoed aan de andere kant van de dijk. Average grade (%)

Te overbruggen hoogteverschil = 5,0 m 10% 9%

PVR: 4500 × 4500 mm

8% PVR vaste brug: 9000 × 4000 mm

7% +1.00

+1.00

TALUD WEST

maximaal: 4,0% mindervaliden 4,0 %

5% 4%

TALUD OOST

+0.00

-0.40

N.A.P.

WATERPIJL

-3.41

BODEM

comfortabel: 1,5 of 1,8%

2000

30000

2000

7500

4150

1% 0

8 9 10 Height difference (m)

PRINCIPEDOORSNEDE HOGE VASTE BRUG

Bron: Ontwerpwijzer bruggen voor langzaam verkeer (CROW)

UTR.14_rapportage_v09

voor: Gemeente Utrecht

door: ipv Delft creatieve ingenieurs

vaste lage brug locatie t.h.v. Springertuin helling: 2,4 % (comfortabel)

helling: 4,0 % (mindervaliden)

helling: 6,4 % (maximaal)

Lengte:

106 m

Oppervlakte:

424 m2

Oppervlakte:

250 m 998m

Oppervlakte:

165 m 660 m

vogelvlucht

zicht over de Vecht

aanlanding t.h.v. Van Heukelompark

zichtas Slot Zuylen richting de Domtoren, exclusief huidige bomenrij

UTR.14_rapportage_v09

voor: Gemeente Utrecht

door: ipv Delft creatieve ingenieurs

vaste hoge brug locatie t.h.v. Springertuin helling: 1,5 % (comfortabel)

helling: 2,5 % (kortere baan)

helling: 4,0 % (rolstoeltoegankelijk / maximaal)

Lengte:

268 m

Oppervlakte:

1074 m2

Oppervlakte:

660 m 2641 m

Oppervlakte:

407 m 1628 m

vogelvlucht

zicht over de Vecht

aanlanding t.h.v. Van Heukelompark

zichtas Slot Zuylen richting de Domtoren, exclusief huidige bomenrij

UTR.14_rapportage_v09

voor: Gemeente Utrecht

door: ipv Delft creatieve ingenieurs

vaste lage brug locatie t.h.v. park Vechtoever helling: 2,4 % (comfortabel)

helling: 4,0 % (rolstoeltoegankelijk)

helling: 6,4 % (maximaal)

Lengte:

106 m

Oppervlakte:

425 m2

Oppervlakte:

257 m 1027 m

Oppervlakte:

163 m 651 m

vogelvlucht

zicht over de Vecht

aanlanding t.h.v. Daalseweghof

zicht vanuit historische buitenplaats

UTR.14_rapportage_v09

voor: Gemeente Utrecht

door: ipv Delft creatieve ingenieurs

vaste hoge brug locatie t.h.v. park Vechtoever helling: 1,5 % (comfortabel)

helling: 2,5 % (kortere baan)

helling: 4,0 % (mindervaliden / maximaal)

Lengte:

258 m

Oppervlakte:

1031 m2

Oppervlakte:

674 m 2695 m

Oppervlakte:

409 m 1635 m

vogelvlucht

zicht over de Vecht

aanlanding t.h.v. Daalseweghof

zicht vanuit historische buitenplaats

UTR.14_rapportage_v09

voor: Gemeente Utrecht

door: ipv Delft creatieve ingenieurs

verleggen Vechtdijk voor vaste brug Waternet heeft aangegeven dat constructie in het water bij de locatie t.h.v. Springertuin niet mogelijk zijn. Bij de locatie t.h.v. Park Vechtoevers is dit wel mogelijk, maar moet dit gecompenseerd worden door elders 13,7

weer water toe te voegen. Een hellingbaan boven het water is om die reden niet inpasbaar. De hellingbaan van de lage vaste brug moet daarom op de oever worden geplaatst. Om dit mogelijk te maken, moet de Vechtdijk lokaal worden verbreed. HDSR heeft aangegeven dit toe te staan, later in dit document staat dit toegelicht. Bij de inpassing van BUIS EXPLOSIEVE INHOUD (GASUNIE) - leidingtracé kan onveranderd blijven - hellingbaan ligt verder richting dijk

een hellingbaan over de oever op beide locaties komen vergelijkbare problemen aan bod. Door de Vechtdijk plaatselijk te verbreden, blijft de dijkfunctie intact en kunnen er meer functies worden toegevoegd aan de dijkkruin. Bij de locatie t.h.v. Park Vechtoevers heeft de gemeente het voornemen een voetpad toe te voegen, deze is bij de verbreding meegenomen.

VERBREDING DIJK - inpassing hellingbaan over oever en bocht richting straat - introductie van voetpad langs volledige dijk (nu hier nog niet aanwezig) - extra breedte van ± 5,5 m - bestaande lijnen grijs gestippeld

m 5,5

BUIS EXPLOSIEVE INHOUD (GASUNIE) - leidingtracé kan onveranderd blijven

VERBREDING DIJK - inpassing hellingbaan over oever en bocht richting straat - extra breedte van ± 4 m - bestaande lijnen grijs gestippeld 4,1 m

12,

17,

16,2 m

13,2 m

14,

N VERBREDING VECHTDIJK MET VASTE BRUG T.H.V. PARK VECHTOEVERS

VERBREDING VECHTDIJK MET VASTE BRUG T.H.V. SPRINGERTUIN

SCHAAL 1:1000

UTR.14_rapportage_v09

voor: Gemeente Utrecht

door: ipv Delft creatieve ingenieurs

2.6

beweegbare brug

principes beweegbare brug draaibrug Bij dit brugtype bevinden het draaipunt en het bewegingswerk zich onder het dek. Bij het opendraaien is weinig energie nodig. Hiervoor duurt het openen wel langer dan bij andere brugsoorten. Er kunnen eventueel twee draaipunten worden toegepast, om de individuele bewegingswerken kleiner te maken.

+1.00

PVR bew. brug (dicht): 9000 × 1900 mm

TALUD WEST

TALUD OOST

+0.00

-0.40

N.A.P.

WATERPIJL

-3.41 BODEM

2000

30000

2000

7500

4150

klapbrug Een brugsoort voor licht verkeer. De brug wordt opengetrokken of -geduwd door hydraulische cilinders, waardoor er geen bewegingswerken in het water nodig zijn. Het is met deze soort brug niet mogelijk grote overspanningen te maken, ook gebruikt de aandrijving relatief veel energie.

+1.00

PVR bew. brug (dicht): 9000 × 1900 mm

TALUD WEST

TALUD OOST

+0.00

-0.40

N.A.P.

WATERPIJL

-3.41 BODEM

2000

UTR.14_rapportage_v09

30000

2000

voor: Gemeente Utrecht

7500

4150

door: ipv Delft creatieve ingenieurs

hefbrug Deze brugsoort heeft een laag ruimtebeslag en is grotendeels boven de grond. Hierdoor kan de brugsoort worden toegepast in situaties waar weinig ruimte is. In open stand gaat het dek omhoog, hierdoor is er nog steeds een beperkte doorvaarthoogte. De brugsoort is relatief duur om te bouwen, door het complexe bewegingswerk. Hierdoor is het geen logische optie bij kleine overspanningen.

+1.00

PVR bew. brug (dicht): 9000 × 1900 mm

TALUD WEST

TALUD OOST

+0.00

-0.40

N.A.P.

WATERPIJL

-3.41 BODEM

2000

30000

2000

7500

4150

ophaalbrug Een veelvoorkomende brugsoort langs de Vecht. Een brugsoort waarvoor in principe geen kelderruimte onder het dek nodig is. Ook zijn grotere overspanningen mogelijk. Het kost relatief weinig energie om de brug te openen en de bouwkosten zijn beperkt. Doordat de ophaalconstructie en de ballastkist zich boven het dek bevinden, is de impact op het zicht relatief hoog. De ballastkisten bevinden zich naast de rijbanen of erboven. In dit laatste geval kan de doorrijdhoogte van het kruisende verkeer beperkt zijn.

+1.00

PVR bew. brug (dicht): 9000 × 1900 mm

TALUD WEST

TALUD OOST

+0.00

-0.40

N.A.P.

WATERPIJL

-3.41 BODEM

2000

UTR.14_rapportage_v09

30000

2000

voor: Gemeente Utrecht

7500

4150

door: ipv Delft creatieve ingenieurs

basculebrug Meerdere bruggen langs de Vecht, onder andere richting het zuiden in Utrecht, zijn basculebruggen. Deze brugsoort heeft de ballast onder het brugdek. Hiervoor is een forse kelderruimte nodig in de watergang. De brug heeft als voordeel dat er weinig constructie boven water is, terwijl er wel grote overspanningen kunnen worden gerealiseerd. Door de grote kelderruimte is de brugsoort ook zeer kostbaar, waardoor deze weinig wordt gebruikt voor fietsverbindingen.

+1.00

PVR bew. brug (dicht): 9000 × 1900 mm

TALUD WEST

TALUD OOST

+0.00

-0.40

N.A.P.

WATERPIJL

-3.41 5500 2000

BODEM

30000

2000

7500

4150

bemande brug

onbemande brug

Een bemande brug wordt op afstand bediend door een brugwachter.

Onbemande bruggen zijn voornamelijk te vinden bij verbindingen met

Deze regelt meerdere bruggen langs de waterweg, waardoor het openen

een lage gebruikersgraad. Een dergelijke brug kan door de gebruikers

van de bruggen kan worden gecoördineerd. Hierdoor is de hinder voor

zelf worden geopend. Hierbij moet men denken aan een knop, zoals

schepen, maar ook voor het kruisende verkeer minder groot.

deze ook bij stoplichten te vinden zijn, waarna de seinen wisselen en de brug open of dicht gaat. Zo een knop kan voor de schepen en het

Voor een bemande brug zijn echter wel veiligheidsmaatregelen nodig,

landverkeer worden geplaatst.

zoals een afgezet vlak op de brug, camera’s, seinen en slagbomen. Ook is er een brugwachter in dienst, wat de kosten van een dergelijke brug

Ook is het mogelijk dat de bediening van de brug volledig handmatig

omhoog duwt.

gaat. Hierbij zullen de gebruikers zelf met de hand de brug moeten openen en sluiten. Dit maakt de hinder van de brug echter groot. Ook moeten boten aanmeren, om de brug te kunnen openen. Deze brugsoort is alleen wenselijk in gebieden waar nauwelijks mensen komen.

UTR.14_rapportage_v09

voor: Gemeente Utrecht

door: ipv Delft creatieve ingenieurs

beweegbare brug beide locaties t.h.v. Park Vechtoevers

t.h.v. Springertuin

Lengte:

35 m

Oppervlakte:

140 m2

Oppervlakte:

30 m 120 m

vogelvlucht

zicht over de Vecht

aanlanding t.h.v. Daalseweghof

aanlanding t.h.v. Van Heukelompark

zicht vanuit historische buitenplaats

zichtas Slot Zuylen richting de Domtoren, exclusief huidige bomenrij

UTR.14_rapportage_v09

voor: Gemeente Utrecht

door: ipv Delft creatieve ingenieurs

2.7

pont

principes motorveerpont De aandrijving van deze pont gebeurt aan boord, door een verbrandingsmotor of elektrische motor. Hierdoor is de boot wendbaar, mochten er kruisende boten aankomen, die moeten worden ontweken. De besturing van de klassieke variant van deze veerpont gebeurt aan boord, hierdoor is er dus constant een schipper aan boord. Ook is er een zelfbesturingsveerpont mogelijk, in dat geval vaart de pont op aanvraag een vooringestelde route.

+1.00

TALUD WEST

TALUD OOST

+0.00

-0.40

N.A.P.

WATERPIJL

-3.41 BODEM

2000

30000

2000

7500

4150

kabelveerpont Deze veerpont wordt op zijn plaats gehouden door kabels, die naar de aanmeerplaatsen lopen. Hierdoor is er geen besturing op de boot nodig. Ook kan de aandrijving aan de kant worden gedaan. De kabels hangen in de lucht als de veerpont in gebruik is. Als de veerpont niet aan het varen is, kunnen de kabels onder water zakken, waarna boten kunnen passeren.

+1.00

TALUD WEST

TALUD OOST

+0.00

-0.40

N.A.P.

WATERPIJL

-3.41 BODEM

2000

UTR.14_rapportage_v09

30000

2000

voor: Gemeente Utrecht

7500

4150

door: ipv Delft creatieve ingenieurs

gierpont Deze pontsoort is vergelijkbaar aan de kabelveerpont, echter wordt de boot in dit geval op zijn plek gehouden door een ankerspoor op de bodem van het water. Met kabels onder water zit de boot hieraan vast. Een motor op de boot trekt deze vervolgens vooruit. Net zoals bij de kabeltrekpont, is hier geen schipper aan boord nodig, de besturing kan vanaf de kant worden gedaan. Wel is de motor op de boot zelf. Een voordeel van deze veerpont is dat het ankerspoor nooit in de weg zit voor passerende boten.

+1.00

TALUD WEST

TALUD OOST

+0.00

-0.40

N.A.P.

PONT - door introductie voetpad wordt dijk verbreed, aanmeerplaats veranderd dit niet - inpassing mogelijk zonder extra verbreding - buis Gasunie loopt door onder constructie - bestaande lijnen grijs gestippeld

WATERPIJL

-3.41 BODEM

2000

30000

2000

7500

4150

00 40

00 45

bemande pont

voorzieningen in Vechtdijk voor pont

Een bemande pont wordt bestuurd door een schipper. Deze schipper

Zoals al benoemd bij de vaste brug, staat Waternet geen constructie

regelt naast de besturing eventueel ook het opvangen van reizigers en

in het water toe bij de locatie t.h.v. het Springerpark. T.h.v. Park

aannemen van betalingen. De schipper houdt het water in de gaten en

Vechtoevers moet worden gecompenseerd. Om dit voor te zijn, kan de

zorgt dat passerend bootverkeer kan passeren. Aan de kade zullen er

aanmeerplaats van de veerpont in de oever worden verwerkt. Door een

enkele voorzieningen moeten worden geplaatst, zoals aanmeerplaats en

betonnen aflopend vlak over de oever te plaatsen, past een boot ter

een verblijf voor de schipper.

grootte van de pont in Nigtevecht precies in de oever. Hiervoor zijn lichte

onbemande pont De onbemande motorveerpont vaart een voorgeprogrammeerde route over het water. In het geval van een kabelveerpont vaart de boot binnen

VERBREDING VECHTDIJK MET PONT T.H.V. PARK VECHTOEVERS SCHAAL 1:1000

aanpassingen in de indeling van de dijk nodig, maar is geen extra breedte vereist. Bij de locatie t.h.v. Park Vechtoevers wordt de dijk al verbreed PONT - aanmeerplaats mogelijk op bestaande oever, zonder verbreding dijk - voetpad moet minimaal verplaatst worden - buis Gasunie loopt door onder constructie - bestaande lijnen grijs gestippeld

voor het extra voetpad, hierna is ook hier geen extra verbreding nodig voor de aanmeerplaats.

een bepaalde tijd naar de overkant. Een onbemande motorveerpont 4000

dient ook rekening te houden met passerend waterverkeer. Hiervoor moeten digitale voorzieningen, inclusief camera’s, worden geplaatst.

4500

Deze systemen werken alleen goed bij een lage verkeersintensiteit.

N VERBREDING VECHTDIJK MET PONT T.H.V. PARK VECHTOEVERS SCHAAL 1:1000

UTR.14_rapportage_v09

voor: Gemeente Utrecht

door: ipv Delft creatieve ingenieurs

pont beide locaties t.h.v. Park Vechtoevers

t.h.v. Springertuin

Afstand:

30 m

35 m

vogelvlucht

zicht over de Vecht

aanlanding t.h.v. Daalseweghof

aanlanding t.h.v. Van Heukelompark

zicht vanuit historische buitenplaats

zichtas Slot Zuylen richting de Domtoren, exclusief huidige bomenrij

UTR.14_rapportage_v09

voor: Gemeente Utrecht

door: ipv Delft creatieve ingenieurs

2.8

niets doen / aanpassing J.M. de Muinck Keizerbrug

De varianten worden met elkaar vergeleken. ‘Niets doen’, dus geen nieuwe verbinding toevoegen, dient hierbij als 0-situatie. Er zijn op het moment van schrijven al plannen om de J.M. de Muinck Keizerbrug aan te passen. Doordat deze verandering sowieso wordt doorgevoerd, is deze daarmee de situatie ‘niets doen’. De aanpassing van de J.M. de Muinck Keizerbrug zal bij de aanlanding aan de noordzijde van de Vecht gebeuren. Op dit moment zijn er nog twee op- en afritten, vanuit waar men de Vechtdijk kan bereiken vanaf de Franciscusdreef. De westelijke afrit zal worden afgesloten van autoverkeer. Hier zal een fiets- en voetgangserverbinding naar het natuurgebied voor in de plaats komen. Bij deze nieuwe verbinding is ook een entree voor het natuurgebied gepland. De andere ventweg zal beschikbaar blijven voor wegverkeer. Bij het kruispunt komt een oversteekplaats voor voetgangers en fietsers, waardoor mensen vanuit het zuiden niet bij de rotonde al de juiste kant van de Franciscusdreef moeten kiezen. Het brugontwerp is ruim opgezet, doordat in het verleden al een rijbaan voor snelverkeer in beide richtingen is verwijderd. De fietspaden zijn hierdoor aan weerszijden breed opgezet, met een ruime strook tussen de fietsers en de auto’s. De brug is met een hellingspercentage van 2,5% comfortabel en geen barrière voor mindervaliden.

Deze aanpassingen zorgen ervoor dat het natuurgebied beter bereikbaar wordt voor mensen die reizen uit de richting van Zuilen. De verbinding zal logischer worden en minder gevaarlijk. De aanpassingen zorgen echter niet voor een verkorting van de reistijd. Dus hoewel het verschil met de huidige situatie wezenlijk is, zal er nog steeds veel ruimte zijn voor verbetering.

J.M. de Muinck Keizerbrug in 2005

UTR.14_rapportage_v09

voor: Gemeente Utrecht

J.M. de Muinck Keizerbrug in 2021

door: ipv Delft creatieve ingenieurs

Entree natuurgebied w8SIKERKXSXREXYYVKIFMIH w*MIXWIRWXEPPMRK

Ventweg west w)ROIPZSIXKERKIVWIRJMIXWIVW w)RXVIIREEVREXYYVKIFMIH

Kruising Franciscusdreef w3ZIVWXIIOTPEEXWZSSVZSIXKERKIVW w3ZIVWXIIOTPEEXWZSSVJMIXWIVW

De beoogde aanpassingen aan de noordaanlanding van de J.M. de Muinck Keizerbrug

UTR.14_rapportage_v09

voor: Gemeente Utrecht

door: ipv Delft creatieve ingenieurs

beleidskaders

3.1

startdocument Natuurgebied Zuilen

kader Het startdocument Natuurgebied Zuilen bevat de uitgewerkte plannen voor het beoogde natuurgebied. Anders dan de andere beleidskaders worden hier geen specifieke eisen en/of wensen benoemd. Wel zijn er bepaalde maatregelen die gevolgen hebben voor de verbinding over de Vecht, bijvoorbeeld door een ontwerpkeuze die bepaalde varianten mogelijk of onmogelijk maakt. De relevante maatregelen, welke de

De Vechtverbinding dient rekening te houden met de natuurvriendelijke oevers in het gebied. Concreet betekent dit dat er extra ontwerpmaatregelen moeten worden getroffen, zodat een brug of pont niet de oever doorbreekt. De natuurvriendelijke oevers zijn geen belemmering voor de Vechtverbinding.

wens In het startdocument worden diverse doelstellingen genoemd. De doelstellingen met gevolg op de Vechtverbinding zijn:

kaders vormen voor een eventuele nieuwe Vechtverbinding zijn hieronder opgesomd:

•

Erfgoed beter zichtbaar en beleefbaar: de Vechtverbinding dient het erfgoed zo min mogelijk aan te tasten.

De toegankelijkheid van het natuurgebied wordt verbeterd: •

•

Veel meer ruimte voor de natuur: een nieuwe ecologische verbinding over de Vecht is wenselijk en zelfs meegetekend in de

Nieuwe entree’s tot het gebied, welke rondom aan de

plannen.

toegangsroutes te vinden zijn. Bij de J.M. de Muinck Keizerbrug wordt hierbij een nieuw voetpad ontwikkeld, welke de

•

Meer mogelijkheden om te wandelen, te sporten en te spelen: de nieuwe Vechtverbinding kan deze mogelijkheden een stuk beter

westelijke verbindingsweg tussen de Franciscusdreef en de

bereikbaar maken vanuit Zuilen.

brug gaat vervangen. Hierdoor wordt de toegankelijkheid tot het natuurgebied al significant verbeterd, los van een nieuwe

•

Beter toegankelijk, beter bereikbaar en beter vindbaar: een nieuwe Vechtverbinding maakt, mits juist uitgevoerd, het gebied beter

Vechtverbinding. Dit is meegenomen in de nulsituatie van dit

toegankelijk voor mindervaliden. Zij hoeven hierdoor een stuk

onderzoek. •

minder ver om te rijden en hierdoor wordt het gebied voor hen

Over de Vechtdijk wordt een nieuw voetpad gerealiseerd, om

bereikbaar. Uiteraard maakt de Vechtverbinding het gebied ook

wandelen langs de Vecht mogelijk te maken. Op dit moment zijn

beter bereikbaar en vindbaar voor anderen in Zuilen.

op sommige plekken al voetpad te vinden, maar deze worden uitgebreid langs de volledige lengte van het natuurgebied.

3.2

ruimtelijke strategie Utrecht 2040

kader

in Natuurgebied Zuilen:

Het document Ruimtelijke Strategie Utrecht 2040 is de

“We realiseren minstens 2 km natuurvriendelijke oevers in het gebied”

• •

“Het watersysteem wordt natuurlijker en robuuster: onder andere

eis groen & biodiversiteit

Rondom groen en ecologie worden de volgende maatregelen getroffen

•

de groene scheggen van Utrecht, onderzoeksgebied is in rood omcirkeld

langetermijnstrategie van de gemeente Utrecht. Het is een alomvattend document, waar de volgende thema’s van toepassing zijn op de scope

De gemeente Utrecht wil een stadspark op 500 meter lopen vanaf ieder huishouden. Natuurgebied Zuilen is een dergelijk stadspark. In Zuilennoord zijn er weinig stadsparken te vinden. Het Van Heukelompark valt niet onder de stadsparken, maar is een buurtparkje. Park Vechtoevers wel

van het onderzoek.

een stadspark, maar wordt ’s avonds en ’s nachts afgesloten, waardoor

door het realiseren van een ge-scheiden waterpeil in het gebied”

•

Groen & biodiversiteit

deze niet toegankelijk is. Een goede verbinding met Natuurgebied Zuilen

“We creëren meer groene verbindingen naar de omgeving”

•

Mobiliteit (lopen en fietsen)

is hierdoor essentieel voor Zuilen-noord.

eis

Het woon- en werkbeleid heeft ook impact op het onderzoek.

Naast dat Natuurgebied Zuilen een stadspark is, is deze ook een

Het nieuwe voetpad over de Vechtdijk betekent dat er minder ruimte is

De toekomstige ontwikkelingen beïnvloeden het gebruik van de

onderdeel van een groene scheg: veenweidegebied (Noorderpark). Deze

te benutten. Inpassing zal hierdoor moeilijker worden. Concreet is een

verbindingen langs en over de Vecht. Het gebruikersniveau van de

groene scheg moet op minder dan 5 minuten fietsen liggen. Ook met

lange hellingbaan over het dijktalud hierdoor slechter mogelijk, zonder

verbinding valt echter onder nut en noodzaak, waardoor het buiten de

de bestaande verbindingen over de J.M. de Muinck Keizerbrug is dit al

verdere maatregelen.

scope van dit onderzoek valt.

gewaarborgd voor Zuilen.

UTR.14_rapportage_v09

voor: Gemeente Utrecht

door: ipv Delft creatieve ingenieurs

mobiliteit

3.4

In dit document worden niet specifieke eisen benoemd omtrent fiets- en

kader

In het mobiliteitsplan wordt het wenselijk benoemd om “goede

loopmobiliteit.

Het mobiliteitsbeleid van de gemeente Utrecht is omschreven in het

voetgangers-verbindingen te maken vanuit woon- en werkgebieden naar

wens

Mobiliteitsplan 2040. Dit document differentieert in verschillende

recreatiegebieden, voor wandelen en/of sporten.” Hierdoor kunnen

manieren van reizen, waarvan voetgangers en fietsers voor het

meer mensen “optimaal profiteren van de landschappelijke kwaliteiten

onderzoeksgebied van toepassing zijn.

in en rond de stad.” Het natuurgebied Zuilen is bij uitstek één van deze

groen & biodiversiteit Nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen dienen de lokale biodiversiteit te

mobiliteitsplan 2040

wens

recreatiegebieden. Op dit moment is de toegang tot dit gebied vanuit

versterken. Hierbij wordt de Utrechtse soortenlijst aangehouden. De

eis

Zuilen beperkt tot de huidige twee bruggen, welke gedeeld worden

adviseur ecologie en groen van de gemeente Utrecht heeft aangegeven

In dit document worden niet specifieke eisen benoemd die van

met autoverkeer. Voor mensen slecht ter been en mindervaliden zijn de

dat de Vecht een barrière vormt voor kleine zoogdieren. Hierbij moet

toepassing zijn op de scope van het onderzoek.

huidige bruggen vanuit sommige delen van de wijk te ver weg.

worden gedacht aan marters (hermelijn en boommarter) en de egel. Deze dieren kunnen niet op eigen houtje naar de overkant komen en zijn

De Vecht bij Zuilen heeft aan weerszijden een hoofdfietsroute, welke

gebaat bij een ecologische verbinding over de Vecht. Het is wenselijk een

richting gemeente Stichtse Vecht lopen. Een nieuwe fietsverbinding

dergelijke verbinding te creëren, een brugverbinding over de Vecht kan

over de Vecht zal deze hoofdfietsroutes niet direct verbeteren. Goede

dit mogelijk maken.

verbindingen vanaf deze hoofdfietsroutes zijn een wens van de gemeente. Door een verbinding over de Vecht wordt de bereikbaarheid

mobiliteit

tussen de twee routes rondom de Vecht verhoogd én is het mogelijk om

Er is een wens voor “directe, frequente, snelle, betrouwbare en

recreatief groen te bereiken vanaf de Burgemeester Norbruislaan. Een

comfortabele verbindingen” en een “goede aansluiting op regionale

bijkomend voordeel is dat fietsers die over de Burgemeester Norbruislaan

netwerk”. Een nieuwe verbinding over de Vecht kan beide elementen

rijden, gemakkelijk kunnen wisselen naar de Vechtdijk, waar minder

bedienen. Ze zal het hoofdfietsnetwerk beter aan elkaar verbinden en

barrières (zoals stoplichten) zijn.

zorgen voor een directe verbinding van Zuilen naar Natuurgebied Zuilen. Dit is echter slecht meetbaar en daardoor een streven.

3.3

3.5 kader

meerjarenperspectief ruimte 2024

De gemeente Utrecht wil dat de gemeente toegankelijk is voor iedereen.

kader Het Meerjarenperspectief Ruimte 2024 bevat de concrete uitvoeringsplannen van de Ruimtelijke Strategie Utrecht 2040 (besproken

toegankelijkheidsbeleid

Dit geldt uiteraard ook voor natuurgebied Zuilen. De gemeente Utrecht

Rijn

heeft een harde eis als het om toegankelijkheid binnen de gemeente. Bij openbare ruimte is fysieke toegankelijkheid van toepassing, dit houdt in

in vorige paragraaf). Hierdoor worden er geen nieuwe eisen benoemd

dat voor mensen slecht ter been of mensen in een rolstoel het ontwerp

en zijn er slechts enkele gedetailleerde extra wensen benoemd. De

toegankelijk moet zijn. Hierbij is het Handboek voor Toegankelijkheid de

toepasbaarheid van dit document op het onderzoek is hierdoor gering.

leidraad voor het ontwerp.

wens

eis

Er wordt geconcludeerd dat de vergroening in wijk Noordwest ondermaats is. Een duidelijke kans is om de groen-blauwe ader rondom de Vecht te versterken. Met Natuurgebied Zuilen aan de overkant, is de verbetering hiervan al in werking gesteld. Echter zorgt een nieuwe Vechtverbinding ook echt voor een versterking van de ader gezien vanuit Zuilen. Mocht de verbinding er niet komen, wordt een stuk lastiger om deze wens te verwerkelijken.

• Hoofdfietsroute

Maximaal 4,0% hellingbaan voor rolstoel toegankelijkheid. (5,0% kan bij een hoogteverschil van minder dan 1,0 meter.)

Provinciale snelfietsroute GHILQLWLHYHURXWHULQJQRJWHEHSDOHQ

•

Een minimale breedte van 1,5 m voor rolstoel toegankelijkheid.

Hierbij moet worden benoemd dat de huidige J.M. de Muinck Keizerbrug De lijnen in deze kaarten geven gewenste verbindingen weer. Bij nieuwe verbindingen is dit indicatief. N Er is nog geen tracékeuze gemaakt. 1

voldoet aan de toegankelijkheidseisen, nadat de verbindingswegen

3km

kaart hoofdfietsroutes uit Mobiliteitsplan 2040, onderzoeksgebied is in rood omcirkeld

UTR.14_rapportage_v09

voor: Gemeente Utrecht

door: ipv Delft creatieve ingenieurs

tussen de Vechtdijk en Franciscusdreef zijn verbeterd en hiermee toegankelijk zijn. De brug heeft een hellingspercentage van 2,6%, met

stoepen van 1,50 m breed aan weerszijden. De rijstroken zijn hierbij ook ver van elkaar gelegen, waardoor de veiligheid niet in het geding komt.

wens Het is wenselijk dat er een toegankelijke verbinding over de Vecht zit 2

op een behapbare afstand. Deze afstand is niet sterk gedefinieerd, Zic as

maar met gezond verstand kan worden gezegd, dat voor sommige

ing

ric

delen in het noorden van Zuilen de J.M. de Muinck Keizerbrug te ver

weg is om natuurgebied Zuilen te bereiken als een persoon slecht ter

been of in een rolstoel. Een nieuwe, toegankelijke verbinding over de Vecht kan deze verbinding wel creëren. Dit is dus wenselijk gezien het toegankelijkheidsbeleid.

3.6

omgevingsloket

kader

Fort aan de Klop

Het omgevingsloket is de plek waar alle digitale informatie over de analysekaart UNESCO uit startdocument natuurgebied Zuilen, bruglocaties zijn in rood omcirkeld

fysieke leefomgeving te vinden is, zo ook het bestemmingsplan. Hier

de historische buitenplaats met zichtas naar de Dom in het startdocument natuurgebied Zuilen, gebaseerd op de cultuurhistorische atlas Utrecht

is specifieke regelgeving over elk gebied binnen Nederland te vinden. Voor het onderzoeksgebied is de regelgeving over erfgoed (UNESCO

in hun samenhang met de omgeving;

is er geen reden om aan te nemen dat het UNESCO Werelderfgoed

Werelderfgoed Hollandse Waterlinies en Slot Zuylen) specifiek belangrijk.

c. voormalige schootsvelden (visueel open) en verboden kringen

een belemmering vormt voor een nieuwe Vechtverbinding. Later in dit

Het bestemmingsplan van Zuilen en Overvecht worden later in dit

(merendeels onbebouwd gebied) rondom de forten;

hoofdstuk wordt dit verder behandeld.

hoofdstuk behandeld.

d. waterwerken als waterlichamen, sluizen, inlaten, duikers en dijken functionerend in samenhang met verdedigingswerken en

eis

e. overige elementen als beschutte wegen, (resten van) loopgraven

Volgens het omgevingsloket van de gemeente Utrecht is het verboden

f. de landschappelijke inpassing en camouflage van de voormalige

Hollandse Waterlinies aan te tasten. Concreet is dit moeilijk te vertalen

g. de historische vestingstructuur van de vestingsteden, waaronder

volgende bedoeld: het unieke, in samenhang met het landschap ontworpen negentiende en twintigste-eeuwse hydrologische en militairverdedigingssysteem, bestaande uit: a. inundatiegebieden; b. een zone met verdedigingswerken als forten, batterijen, lunetten, betonnen mitrailleurkazematten en groepsschuilplaatsen

UTR.14_rapportage_v09

Nieuwersluis, gelegen in de Provincie Utrecht; 2.

de grote openheid; en

het groene en overwegend rustige karakter.

is dus van belang de buitenplaats zo min mogelijk aan te tasten en de zichtas niet te laten verslechteren. De zichtas van Slot Zuylen naar de Domtoren is op dit moment verstoord

Bij grote ruimtelijke ontwikkelingen is een Heritage Impact Assessment (HIA) verplicht, deze zou kunnen verhelderen wat de exacte implicaties van de bovenstaande waardes op de Vechtverbinding is. Dit kan worden meegenomen in de HIA voor natuurgebied Zuilen. Tot die tijd

voor: Gemeente Utrecht

parkstructuren, hoofdhuizen en bijgebouwen” en de “zichtassen en zichtrelaties tussen buitenplaatsen en omgeving” van toepassing. Het

militaire objecten; en

naar eisen. Onder de uitzonderlijke universele waardes wordt het

buitenplaats loopt echter door binnen de grenzen van de gemeente Utrecht en natuurgebied Zuilen. Hierbij is de “samenhang van

en tankgrachten;

de “uitzonderlijke universele waarde’ van het UNESCO Werelderfgoed

Slot Zuylen ligt binnen de gemeentegrenzen van Stichtse Vecht. De

inundatiegebieden;

UNESCO Werelderfgoed Hollandse Waterlinies

Overig cultuurerfgoed (Slot Zuylen)

door: ipv Delft creatieve ingenieurs

door een bomenrij aan de zuidzijde van de buitenplaats. De gemeente heeft echter aangegeven de bomen door natuurlijk verloop te laten verdwijnen. Hierdoor is er een reëel kans dat de zichtas in de toekomst weer zichtbaar wordt. Een brug op de locatie Springertuin kan binnen de zichtas terecht komen. Om die reden is bij de varianten een visualisatie

van deze zichtas toegevoegd. Bij de locatie Park Vechtoevers is het

fietsverbinding mogelijk is. Direct zuidelijk ervan in het verlengde van de

dit vormt een kans voor de Vechtverbinding, welke kan refereren aan

mogelijk dat een variant door de bomenrij heen gaat, wat niet wenselijk

Daalseweghof is er een strook met de bestemming ‘verkeer’, waarbinnen

de historische gelaagdheid van het gebied. Voor de nieuwe verbinding

is. De zichtas is een duidelijke eis welke dient te worden vrijgehouden, de

ook fiets- en looppaden mogelijk zijn. Hierna begint de bebouwing, waar

wordt langzaam verkeer nagestreefd. Tevens is de wens voor het

samenhang van parkstructuren is onduidelijker, en kan dus niet worden

het bestemmingsplan geen nieuwe verbinding toelaat.

‘vergulde gevoel’ van toepassing om het ontwerp van de verbinding,

vertaald naar een duidelijke eis.

welke aan kan sluiten bij dit gevoel.

3.9 3.7

omgevingsvisie Overvecht

visie Vechtoevers

kader

Dit Visie Vechtoevers gaat niet over het projectgebied, maar over de

Dit document is in concept, hierdoor kunnen er nog wijzigingen

Vecht zuidelijk ervan. Een paar uitgangspunten hiervan zijn echter van

plaatsvinden. Natuurgebied Zuilen is officieel volledig onderdeel van de

een hogere aard en kunnen ook als van toepassing op de rest van de

wijk Overvecht. Echter wordt dit door de bewoners van deze wijk niet

Vecht worden beschouwd, ook al is dit strikt gezien niet het geval. Het

zo ervaren; de verbinding met het natuurgebied is onduidelijk en niet

document komt uit 2012 en is op het moment van schrijven 12 jaar oud.

voldoende. In het document is op meerdere plaatsen de beoogde nieuwe

Hierdoor zijn er inmiddels andere documenten (ook behandeld in dit

verbinding over de Vecht ingetekend. Deze verbindingen zullen echter

onderzoek) toepasselijker dan deze visie.

Onderzoeksgebied

Stedelijke Vecht

meer voor Zuilen van toegevoegde waarde zijn om het natuurgebied te bereiken, vanuit Overvecht hoeft men de Vecht niet over om er te

•

Langzaamverkeersverbinding stad-land Meer ruimte voor langzaam verkeer direct aan het water,

komen.

verbetert de route. Door bij nieuwe gebiedsontwikkelingen meer Aangezien het onderzoeksgebied op de grens van Overvecht ligt en de

verbindingen te realiseren, wordt het netwerk van langzaam

Vechtverbinding de bereikbaarheid van het natuurgebied met Zuilen

verkeersroutes vergroot. “Het gaat dan om meer wegen die

verbeterd, volgen er uit de omgevingsvisie Overvecht geen aanvullende

uitkomen op de Vecht, meer verbindingen over de Vecht en hoe de

3.10 UNESCO Hollandse Waterlinie

eisen en wensen.

bruggen aanlanden op de route langs de Vecht.”

kader

Waterbeleving en -gebruik

De provincie Utrecht heeft als verantwoordelijke in het kader van de

Door recreatie op het water en op de oever naast elkaar te

bescherming van het UNESCO gebied diverse analyses en adviezen op

organiseren, versterken de recreatieve elementen en functies elkaar.

laten stellen. Zo ook voor het gebied waar Natuurgebied Zuilen in ligt:

Trekpleisters

de Hollandse Waterlinies ten noorden van de stad Utrecht en binnen

bestemmingsplan is van toepassing. Het bestemmingsplan bevat

Cultuurhistorische relicten worden voor het voetlicht gebracht. In

de provincie Utrecht. Deze analyses en adviezen vormen geen eisen.

enkel eisen, maar bij grote ontwikkelingen is het gebruikelijk het

verval geraakte historische elementen worden opgeknapt.

De eisen zijn opgesteld door de provincie in het omgevingsloket, welke

Sfeer

elders in dit hoofdstuk is te vinden.

•

3.8

Bestemmingsplan Wijk Noordwest

kader Voor Wijk Noordwest is nog geen omgevingsvisie samengesteld. Het

bestemmingsplan te wijzigen. Hierdoor zijn de eisen niet te beschouwen

•

kaart met grenzen beleidsdocument Vechtoevers en onderzoeksgebied

Het ‘vergulde gevoel’ dat bij de hele Vechtstreek hoort, komt ook

als harde eisen.

tot uitdrukking in de openbare ruimte van de Utrechtse Stadsvecht.

eis

De analyse en adviezen bieden houvast voor toekomstige ingrepen. Maar door de grote omvang van het erfgoed en de grote diversiteit binnen het

eis

gebied, zijn deze adviezen vaak generiek en niet 1-op-1 toepasbaar. Zoals

de bestemming ‘groen’ aangegeven. Binnen deze bestemming is het

Aangezien dit document over een ander gebied gaat dan het

eerder genoemd, kan een HIA hier uitsluitsel in geven.

mogelijk om fiets- en voetpaden aan te leggen. Deze bestemming vormt

onderzoeksgebied, volgen er geen eisen uit.

dus geen belemmering voor een Vechtverbinding.

wens

waardes uit het omgevingsloket. Hierin wordt uiteengezet wat de

Bij de locatie Park Vechtoevers is de situatie complexer. De boomgaard

De wens is om de routes over en langs de rivier te verbeteren. Hierbij

specifieke principes zijn voor de zichtassen en ‘verboden kringen’ in de

tot de Vecht heeft ook de bestemming ‘groen’, waardoor een

is het belangrijk om cultuurhistorische relicten aan het ligt te brengen,

buurt van de linies. De exacte uiteenzetting hiervan is te vinden in Advies

Bij de locatie Springertuin is in het verlengde van het Van Heukelompark

UTR.14_rapportage_v09

De visuele integriteit is een vertaling van de uitzonderlijke universele

voor: Gemeente Utrecht

door: ipv Delft creatieve ingenieurs

Visuele Integriteit - Kwaliteitsteam Nieuwe Hollandse Waterlinie.

linie in het noorden, waar de hoofdweerstandslijn langs de Vecht ligt, met breed inundatiegebied en forten die de accessen beschermen, richting een complexe dubbele linie richting het zuidoosten, waar vooruitgeschoven forten de vijand op afstand van de stad kon houden

openheid schootsveld

in een moeilijk inundeerbaar gebied.

In de Gebiedsanalyse Kernkwaliteiten Hollandse Waterlinies he

Utrecht Noord, opgesteld door de provincie Utrecht, worden analyses

re h

e ov

en adviezen relevant voor Natuurgebied Zuilen uiteengezet. Hieruit

fdw

rst an ds lijn op e ve nh ilig eid e zij gro de en e zo ne

blijkt dat de Vecht ter hoogte van het onderzoeksgebied achter de verdedigingslinies lag. Het natuurgebied tussen de linie en de Vecht valt wel binnen het werelderfgoed, maar lag dus achter de verdedigingslinies,

s sy

tli

e cc

h ic

waardoor hier het landschap minder vrij moest worden gehouden.

s er

tie

n nu

l re

wens Voor het natuurgebied is het advies om de “openheid groene zone veilige zijde” intact te laten. Het Fort aan de Klop, waarvan de verboden kringen door het natuurgebied heen lopen, is aangegeven als een “fort opgenomen in het stedelijk weefsel”. Hierbij gaat de

Legenda

nadruk voornamelijk naar de Klopvaart, waar de relatie tussen fort en water weer gewenst wordt te versterken. De Vecht zelf is verder niet opgenomen in het advies. DE UNESCO-status van het gebied heeft hierdoor geen directe belemmerende werking op een pont of brug over de Vecht. De openheid van het gebied zal niet worden aantast, mits er geen lange hellingbanen over het gras achter de Vechtdijk worden getrokken. De verboden kringen rondom het Fort aan de Klop zijn op dit moment al niet meer intact, hierdoor zijn ze ook niet meegenomen in het adviesdocument. 30 | GEBIEDSANALYSE KERNKWALITEITEN HOLLANDSE WATERLINIES

UTRECHT NOORD | 31

analysekaart UNESCO Werelderfgoed rondom het onderzoeksgebied (locaties omcirkeld in rood) uit gebiedsanalyse kernkwaliteiten Hollandse Waterlinies - Utrecht Noord 4

3ULQFLSHVYRRUYLVXHOHLQWHJULWHLW

3 6

De wijze waarop dat landschappelijke systeem herkend kan worden hangt sterk af van de positie van de waarnemer in het landschap. Per standpunt en kijkrichting verschillen de eisen die aan de visuele integriteit gesteld mogen worden: 1. 2. 3. 4. 5. 6.

vanaf de hoofdverdedigingslijn richting inundeerbaar gebied; vanaf inundeerbaar gebied richting hoofdverdedigingslijn; vanaf de hoofdverdedigingslijn richting verdedigd gebied; vanaf verdedigd gebied richting hoofdverdedigingslijn; op de hoofdverdedigingslijn in de lengterichting; op en rondom forten, waterwerken en vestingen.

principes van de UNESCO-zichtlijnen. Deze afbeelding is niet in Zuilen, uit Advies Visuele Integriteit - Kwaliteitsteam Nieuwe Hollandse Waterlinie

UTR.14_rapportage_v09

voor: Gemeente Utrecht

door: ipv Delft creatieve ingenieurs

3.11 waterschap kader De Vecht is onderdeel van een bijzondere grens tussen het waterschap Amstel, Gooi en Vecht en Hoogheemraadschap de Stichtse Rijnlanden (HDSR). Waterschap Amstel, Gooi en Vecht heeft het beheer ondergebracht bij Waternet. De watergang is in het beheer van waternet, de waterkering in de Vechtdijk is in het beheer van HDSR. De

Oeverbeheer: Gemeente Utrecht

Nautisch beheer: Waterschap Amstel, Gooi en Vecht (Waternet)

oevers zijn in het beheer van de gemeente Utrecht.

Beheer waterkering (Vechtdijk): Hoogheemraadschap De Stichtse Rijnlanden Oeverbeheer: Gemeente Utrecht

Waterschap Amstel, Gooi en Vecht (Waternet) PVR: 4500 × 4500 mm

PVR vaste brug: 9000 × 4000 mm +1.00

+1.00

PVR bew. brug (dicht): 9000 × 1900 mm

TALUD WEST

TALUD OOST

+0.00

-0.40

N.A.P.

WATERPIJL

-3.41

HDSR

BODEM

2000

30000

2000

7500

4150

principedoorsnede Vecht, met beheer per deel

HDSR

Ook is de Vecht kritiek in het verhang van het boezemsysteem, zoals te zien in het kaartje verhang boezemsysteem. In de rode en oranje Hoogheemraadschap De Stichtse Rijnlanden (HDSR)

delen is het niet toegestaan een constructie in het water te bouwen. Hierdoor is het niet mogelijk palen in het water te plaatsen. Een vaste en beweegbare brug zullen hierdoor de volledige watergang

grenzen waterschappen, onderzoekslocaties omcirkeld in rood

moeten overbruggen, zonder tussensteunpunten. In de praktijk is een

Waternet

beweegbare brug hierdoor niet mogelijk en een vaste brug zeer complex

Waternet stelt eisen aan activiteiten en bebouwing in de watergang.

en duur. Op de locatie bij de Springertuin is dit het geval. Bij park

Zij zijn eigenaar van de watergang en stellen daarom eisen aan de

Vechtover is het wel mogelijk tussensteunpunten te plaatsen. Een vaste

nautische uitgangspunten. De watergang is een publiekrechtelijke asset,

of beweegbare brug is hierdoor bij de laatstgenoemde locatie haalbaar,

welke commercieel en recreatief gebruikt wordt. Hierdoor mag er geen

maar bij de Springertuin niet of moeilijk haalbaar.

teruggang in de huidige situatie zijn. Concreet betekent dat, dat de laagste en minst brede bruggen de minimale eisen voor een brug. verhang boezemsysteem, legger Waternet, in rode en oranje zone is bouwen in het water niet toegestaan, mogelijke Vechtverbindinglocaties zijn omcirkeld

Voor een beweegbare brug betekent dit een profiel van vrije ruimte in dichte stand van 9,0 m (b) × 2,47 m (h). In lijn met de Wethouder D.M. Plompbrug in Oud-Zuilen. Een vaste brug moet een doorganghoogte van 4,0 m hebben, in lijn met de J.M. de Muinck Keizerbrug. De doorvaartbreedte is in principe hetzelfde als de beweegbare brug.

UTR.14_rapportage_v09

voor: Gemeente Utrecht

door: ipv Delft creatieve ingenieurs

HDSR

In het geval van een vaste brug met een hellingvlak over de dijk en een

De waterkering in de Vechtdijk is een “overige niet-verheelde

beweegbare brug is het nodig een damwand te plaatsen. Dit zal langs de

waterkering”. Een verheelde waterkering is een waterkering die zwaar is

volledige lengte van de hellingbaan moeten, doordat het gebied eronder

overgedimensioneerd, welke breder en hoger is dan de legger opgeeft.

niet meer goed onderhouden kan worden. Bij een hellingvlak achter de

De waterkering gaat daarmee meestal op in het landschap. Een niet-

dijk of een pont is het voldoende om de dijk plaatselijk te verbreden.

verheelde waterkering heeft daarmee de dimensies die strikt noodzakelijk

Beide opties kunnen eventueel ook tegelijkertijd worden gebruikt.

zijn en valt vaak op in het landschap.

HDSR heeft aangegeven geen veranderingen aan de waterkering gepland

Doordat de waterkering “overig” is, heeft HDSR aangegeven dat de

te hebben staan. Wel wordt de dijk in 2025 gecontroleerd, waarna deze

waterkering een brug- of pontconstructie niet in de weg zit. Wel zijn er

vanaf 2028 wordt meegenomen in het onderhoudsprogramma.

maatregelen nodig, om ervoor te zorgen dat de waterkerende werking intact blijft. De volgende opties zijn hierbij mogelijk:

•

Een damwand plaatsen ter hoogte van de constructie, die de

3.12 kabels en leidingen

waterkerende werking overneemt. Dit is een relatief kostbare

kader

oplossing, maar biedt de meeste bewegingsruimte.

Langs de oostelijke over van de Vecht loopt een buisleiding (KL1027) met

De kering plaatselijk overdimensioneren, waarmee het een

‘explosieve inhoud’, met een schrikzone van 5 meter aan weerszijden. De

verheelde kering wordt. Hiermee ontstaat er ook meer ruimte op

leiding is in het beheer van de Nederlandse Gasunie West. Over de diepte

de dijk om extra functies toe te voegen.

van de buisleiding is nog niets bekend.

KLIC-nummer: 24O0062799 - 1 Overzichtskaart

pagina: 1 van 1 schaal:

1:4157

buisl. gev. inhoud KL1027 datatransport KL1011 datatransport KL1049 datatransport KL1051 datatransport KL1081 datatransport KL1960 gas hoge druk KL1081 gas lage druk KL1081 laagspanning GM0344 laagspanning KL1081 riool over/onderdruk GM0344 riool vrijverval GM0344 water KL1048

•

eis Een bouwwerk wordt toegestaan mits de veiligheid niet wordt geschaad en er geen ‘kwetsbaar object’ wordt toegelaten. Kwetsbare objecten worden in het Besluit externe veiligheid inrichtingen opgesomd. Een brug is geen ‘kwetsbaar’ of ‘beperkt kwetsbaar object’. Gasunie heeft laten weten dat de VELIN-richtlijnen van toepassing zijn. Deze richtlijnen vertellen op welke manier er gebouwd en gegraven mag worden rondom een gasleiding. Indien er midden- of hoogspanning wordt toegevoegd, is NEN3654 van toepassing. Gasunie dient op de hoogte te worden gesteld van eventuele bouwwerkzaamheden rondom de lijn. Zij kunnen op dat moment beoordelen of aan de voorwaarden wordt voldaan. Ook dient er een nieuwe KLIC-melding te worden legger HDSR, onderzoekslocaties omcirkeld in rood

Zone waterstaatswerk niet verheelde overige waterkering

uitgevoerd. De buisleiding met ‘explosieve inhoud’ van Gasunie vormt dus geen directe belemmering voor een nieuwe Vechtverbinding. In het

Beschermingszone niet verheelde overige waterkering Grondwatergevoelig natuurgebied

UTR.14_rapportage_v09

ontwerpproces moet rekening worden gehouden met de voorwaarden, maar binnen deze voorwaarden is er veel mogelijk. De overige kabels en leidingen zijn geen belemmering voor de Vechtverbinding.

voor: Gemeente Utrecht

door: ipv Delft creatieve ingenieurs

KLIC-melding van het onderzoeksgebied

3.13 conclusies

•

gewenst te verbeteren, een verbinding over de Vecht zal dit

De beleidsdocumenten hebben op meerdere vlakken invloed op de

verwezenlijken.

haalbaarheid van een verbinding over de Vecht. Er zijn eisen en wensen die soms uniek zijn en soms vaker voorkomen in meerdere documenten.

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Utrecht&id=637435b0-315f-4c19-8df6-4c191a332bb9